III SA/Kr 531/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Janusz Bociąga (spr.) WSA Ewa Michna Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2017 r. sprawy ze skargi A. G. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1173/16 I. w wyniku uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1173/16; II. oddala skargę A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 lipca 2016 r., nr: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. A. G. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 grudnia 2016 r. sygn. III SA/Kr 1173/16. Jako podstawę wznowienia wskazał art. 271 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. A. G. wskazał, że po analizie wyroków WSA w Krakowie o sygn. akt III SA/Kr 1173/16 z dnia 13 grudnia 2016 r. i sygn. akt III SA/Kr 1634/14 z dnia 19 stycznia 2015 r. doszedł do wniosku, że w tych dwóch sprawach orzekała SWSA Halina Jakubiec. Sędzia ten na mocy art. 18 § 1 pkt 6a był wyłączony od rozpoznania skargi na decyzję w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, w której sądowoadministracyjnej kontroli wcześniej brał wcześniej udział. Ponadto skarżący podniósł, że istniała podstawa prawna do stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji., gdyż nikt nie ma prawa precyzować jego pisma z dnia 4 sierpnia 2016 r. precyzując przy tym jaka była intencja wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Rozpoznając wyżej przedstawioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny połączył badanie dopuszczalności wznowienia postępowania z rozpoznaniem sprawy. Zgodnie z art. 271 P.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Zasadą jest, że uwzględnienie skargi o wznowienie postępowania wiązać się musi z ustaleniem czy stwierdzona podstawa wznowienia miała wpływ na treść uprzednio wydanego rozstrzygnięcia. Zasada ta nie dotyczy jednak podstaw wznowienia postępowania unormowanych w art. 271 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Każde orzeczenie wydane w toku postępowania dotkniętego wadą nieważności winno zawsze być usunięte z obrotu prawnego niezależnie od wyniku zakończanego postępowania i niezależnie od słuszności zapadłego w nim rozstrzygnięcia. Nieważność postępowania stanowi bowiem z jednej strony kwalifikowaną wadę zarówno dotkniętego nią postępowania jak i kończącego je orzeczenia a z drugiej bezwzględną podstawę wznowienia postępowania (zob. np. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., II OSK 1770/09, CBOSA). Badając ponownie sprawę, stwierdzić należy, że skarga jest zasadna w zakresie spełnienia przesłanki podstawy do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, bowiem w sprawie dotyczącej odmowy stwierdzenia nieważności decyzji SKO z dnia 7 lipca 2016 r. nr [...] - zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 grudnia 2016 r. orzekała Sędzia WSA Halina Jakubiec, która orzekała również w składzie rozpoznającym sprawę o sygn. akt III SA/Kr 1636/14. Wyrokiem tym WSA w Krakowie oddalił skargę na decyzję SKO z dnia 26 sierpnia 2014 r., którą organ umorzył postępowanie odwoławcze prowadzone wobec decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r. odmawiającej przyznania A. G. dodatku mieszkaniowego. Zatem wskazana wyżej sędzia orzekała wbrew wymogowi art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a., co umożliwia wznowienie postępowania z powodu nieważności na podstawie art. 271 pkt 1 P.p.s.a. Stosownie do art. 271 P.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia (pkt 1). Według art. 18 § 1 pkt 6 a p P.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. W wyroku z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 755/10 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie (LEX nr 1079820) jednoznacznie wskazał, że celem regulacji art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. jest, aby sędzia, który badał legalność decyzji administracyjnej w konkretnej sprawie, nie orzekał przy badaniu legalności decyzji wydanej w tej sprawie w nadzwyczajnym trybie postępowania, a także przy badaniu legalności decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy po uchyleniu przez sąd decyzji poprzedniej. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 14 października 2008 r., SK 6/07, OTK-A 2008, nr 8, poz. 137, orzekł, że art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zakresie, w jakim pomija – jako podstawę wyłączenia sędziego od udziału w orzekaniu w postępowaniu sądowym toczącym się po wznowieniu postępowania administracyjnego – jego wcześniejszy udział w orzekaniu w sprawie dotyczącej decyzji wydanej we wznowionym postępowaniu administracyjnym, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym orzeczeniem Trybunału ustawą z dnia 23 października 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 1736) do art. 18 § 1 P.p.s.a. dodano pkt 6a, który przewiduje wyłączenie sędziego w sprawach dotyczących skargi na decyzje lub postanowienia, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Znowelizowany przepis nie ogranicza więc rozważanej podstawy wyłączenia sędziego do sytuacji określonej w powołanym wyroku Trybunału z dnia 14 października 2008 r., SK 6/07, gdyż dość wyraźnie rozszerza jej zakres. (Andrzej Kabat - Komentarz do art.18 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stan prawny na dzień 30.04.2013 r) W kwestii terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, art. 277 P.p.s.a. stanowi, że skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Skarżący A. G. dowiedział się o podstawie wznowienia, to znaczy o wadliwym składzie sądu w dniu 16 lutego 2017 r. bowiem tego dnia otrzymał odpis wyroku z uzasadnieniem. Z tego względu skarga o wznowienie postępowania wniesiona w dniu 15 maja 2017 r. jest wniesiona w terminie. Zgodnie z art. 281 P.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Stosownie do art. 282 § 1 P.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd stosownie do okoliczności oddala skargę o wznowienie postępowania albo uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i skargę odrzuca lub postępowanie umarza (§ 2). Wobec stwierdzenia dopuszczalności skargi A. G. o wznowienie postępowania i połączenia badania tej okoliczności z rozpoznaniem sprawy, należało zbadać decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Podkreślić należy, że decyzja ta została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym wewnątrzadministracyjnym o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 26 sierpnia 2014 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Organ orzekający w sprawie stanął na stanowisku, że zaskarżona decyzja nie jest obarczona wadą, którą można by uznać za rażące naruszenie prawa. Stanowisko to podziela również Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego wydana w dniu 26 sierpnia 2014 r. stanowiła proceduralną konsekwencję oświadczenia skarżącego o cofnięciu odwołania. Organ odwoławczy ocenia dopuszczalność odwołania wyłącznie na podstawie przesłanek określonych w art. 137 zdanie drugie K.p.a., co wyjaśnił WSA w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 stycznia 2015 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 1636/14. Należy podkreślić, że w powyższym, prawomocnym orzeczeniu Sąd dokonał kontroli prawidłowości decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego z dnia 26 sierpnia 2014 r., nr [...]. Skarga na powyższe rozstrzygnięcie została oddalona, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 3107/15, oddalił skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie sądu pierwszej instancji. Z tą datą zatem orzeczenie Sadu stało się prawomocne. Zgodnie z art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dane zagadnienie, nie może ono być już ponownie badane. Prawomocność materialna dotyczy skutków rozstrzygnięcia ze względu na treść zawartą w orzeczeniu sądowym. Ratio legis przepisu art. 170 P.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Związanie prawomocnym wyrokiem sądu polega na tym, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, iż kwestia ta nie może już być w ogóle badana w postępowaniu późniejszym, dotyczy to przy tym prawomocności materialnej orzeczenia. Skoro zatem w prawomocnym wyroku z dnia 19 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 1636/14, została skontrolowana pod względem legalności decyzja z dnia 26 sierpnia 2014 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego i powyższa kontrola nie doprowadziła do stwierdzenia istnienia wad powyższej decyzji uzasadniających jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, Sąd orzekając w sprawie niniejszej nie może dokonać oceny odmiennej w sytuacji, gdy okoliczności sprawy są tożsame. Reasumując przedstawione zagadnienia, w sprawie zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania sądowego. Wobec faktu, że wyrok w sprawie II SA/Kr 1173/16 został wydany w warunkach nieważności, powoduje to, że 1/ w świetle art. 282 § 1 P.p.s.a. sąd rozpoznał sprawę w pełnym zakresie, 2/ koniecznym było wyeliminowanie z obrotu nieważnego orzeczenia, wobec tego nastąpiło jego uchylenie. Nastąpiło to w wyniku uwzględnienia skargi o wznowienie (art. 282 § 2 P.p.s.a.), co następczo spowodowało ponowne rozpoznanie skargi inicjującej wznawiane postępowanie, przy zastosowaniu odpowiednio przepisów P.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd doszedł do przekonania, uzasadnionego wyżej, że ta właśnie skarga okazała się być bezzasadna, wobec tego ją oddalił, w oparciu o odpowiednio stosowany art. 151 P.p.s.a.