III SA/Kr 612/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędzia WSA Maria Zawadzka Asesor WSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 października 2025 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 3 mara 2025 r., znak NE.906.1.1.2025 w przedmiocie stanowiska wierzyciela odnośnie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Przedmiotem skargi B. K. (dalej "skarżący") było postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 03.03.2025 r. (znak NE.906.1.1.2025) którym utrzymano w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wadowicach nr 1/2024 z 10.12.2024 r. (znak EP.9020.12.2024) w przedmiocie stanowiska wierzyciela do zarzutów wniesionych w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie to zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: 1. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Wadowicach (dalej: "organ I instancji", "wierzyciel"), na podstawie danych otrzymanych na koniec IV kwartału 2022 r. obejmujących listę osób uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych, pismem z 01.02.2023 r. przypomniał skarżącemu o obowiązku poddania szczepieniom ochronnym syna S., wynikającego z art. 5 ust. 1. pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z 5.12.2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Wskazał, że synowi skarżącego brakuje szczepienia przeciwko: gruźlicy, WZW typu B błonicy, tężcowi, krztuścowi, Haemophilus influenzae typu B, poliomyeltis, streptococcus pneumoniae oraz przeciwko rotawirusom. Kolejnym pismem z 14.03.2024 r. organ I instancji przypomniał skarżącemu o obowiązku poddania syna szczepieniom także przeciwko odrze, śwince i różycce. 2. Dnia 28.05.2024 r. wierzyciel (działając na podstawie art. 15 par. 1 i par. 2 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; dalej u.p.e.a.), wystosował do skarżącego upomnienie do realizacji wyżej opisanego obowiązku w terminie nie później niż 7 dni od daty doręczenia pisma. W treści upomnienia zawarte zostało pouczenie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego i nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do kwoty 10 000 zł, z możliwością nakładania dalszych grzywien do kwoty 50 000 zł w przypadku niewykonania obowiązku. Upomnienie zostało doręczone w trybie podwójnego awizowania (k. 8). 3.1 Skarżący pismem z 05.08.2024 r. zwrócił się do wierzyciela z prośbą o wstrzymanie wysyłania mu upomnień związanych ze szczepieniem dzieci w związku z ich przebywaniem za granicą przez czas nieokreślony. 3.2. Działając na wniosek organu, funkcjonariusze Komisariatu Policji w A. ustalili w dniu 16.09.2024 r., że skarżący, jego żona oraz dzieci zamieszkują w S. przy ul. W. [...]. Jednocześnie w sporządzonej notatce urzędowej zapisano oświadczenie żony skarżącego, że rodzina bardzo często przebywa za granicami kraju i najbliższy termin wyjazdu to 27.09.2024 r. 3.3. Wierzyciel pismem z 23.09.2024 r. poinformował skarżącego, że czasowe przebywanie poza granicą kraju nie zwalnia z obowiązku poddania dziecka szczepieniom. 4. Wobec niewykonania przez skarżącego ciążącego na nim obowiązku szczepienia dziecka, wierzyciel, na podstawie art. 28 u.p.e.a,, pismem z 16.10.2024 r. skierował do Wojewody Małopolskiego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej i zastosowanie wobec skarżącego środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia w kwocie 1000 zł., wystawiając jednocześnie stosowny tytuł wykonawczy. W części "B" tytułu wykonawczego, tj. danych dotyczących obowiązku o charakterze niepieniężnym wpisano: - w pkt. 1 (akt normatywny): art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b, art. 17 ust. 1 ustawy z 05.12.2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi; - pkt 2 (orzeczenie) – pozostało niewypełnione; - w pkt. 5 (treść obowiązku): obowiązek dotyczy zaszczepienia dziecka S. K., ur. (...) 2022 r. przeciwko gruźlicy, WZW typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, Haemophilus influenzae typu B, poliomyeltis, streptococcus pneumoniae w punkcie szczepień wybranym przez zobowiązanego świadczeniodawcy. Jako wierzyciela wskazano PPIS w Wadowicach. 5.1. E-mailem z 21.10.2024 r. skarżący przesłał do wierzyciela "zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym" z 19.09.2024 r. wystawione przez dr med. K. B. W zaświadczeniu tym wskazano, że istnieją przeciwskazania do przeprowadzenia obowiązkowych szczepień u dziecka skarżącego, dające podstawę do odroczenia wykonania szczepienia do 19.09.2025 r. 5.2. Pismem z 22.10.2024 r. wierzyciel poinformował zobowiązanego, że przesłane przez niego zaświadczenie zostało wystawione przez lekarza bez specjalizacji oraz bez właściwego trybu i tym samym nie może stanowić podstawy do odroczenia obowiązku szczepień. 6. W dniu 06.11.2024 r. Wojewoda Małopolski wydał postanowienie o nałożeniu na skarżącego grzywny w celu przymuszenia w wysokości 1 000 zł 7. Pismem z 18.06.2024 r. skarżący wniósł zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, zarzucając tytułowi wykonawczemu: a) nieistnienie obowiązku objętego tytułem – naruszenie art. 26 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. w zw. z art. 5 ustawy o PIS poprzez błędne przypisanie PPIS funkcji wierzyciela; b) nieistnienie obowiązku objętego tytułem - naruszenie art. 27 par. 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez brak stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny; c) nieistnienie obowiązku objętego tytułem - naruszenie art. 27 par. 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez brak wskazania podstawy prawnej; d) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w części B. poz. 2-4 TW (puste rubryki TW); e) brak uprzedniego doręczenia upomnienia, jeżeli jest wymagane (brak reakcji na pisemną prośbę o doręczenie korespondencji); f) brak wymagalności obowiązku z tej przyczyny, że w upomnieniu nie pouczono zobowiązanego o obowiązku poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu; g) brak wymagalności obowiązku z tej przyczyny, że w upomnienie nie może stanowić źródła obowiązku; h) brak wymagalności obowiązku z tej przyczyny, że nie precyzuje daty ani sposobu wykonania obowiązku; i) brak wymagalności obowiązku z tej przyczyny, że niemożliwe jest wykonanie wszystkich wskazanych w tytule egzekucyjnym szczepień jednocześnie; k) brak wymagalności obowiązku z tej przyczyny, że pouczenie dotyczące "badania kwalifikacyjnego" zostało wystawione z datą 22.10.2024 r. (już po wystawieniu TW); l) brak wymagalności obowiązku z tej przyczyny, że lekarz przeprowadzający badanie kwalifikacyjne posiada wymagane prawem kwalifikacje, a wystawione zaświadczenie spełnia wymogi formalne. Treść zaświadczenia wskazuje, że u dziecka skarżącego istnieją przeciwwskazania do szczepień (art. 17 ust. 6 ustawy). Termin ważności odroczenia lekarz określił na podstawie wyniku badania. Inspektor sanitarny nie ma kompetencji do kwestionowania tego zaświadczenia. ł) naruszenie art. 6, 7, 77 par. 1 i 2 , 8 par. 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu sprawy i naruszenie zasady pogłębiania zaufania. 8. Organ I instancji postanowieniem z 10.12.2024 r. oddalił zarzuty. Wskazał, że na terenie powiatu wadowickiego zadania inspektora sanitarnego wykonuje Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarnego w Wadowicach. Podał, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom wynika z ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych oraz z przepisów rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Jest to przy tym obowiązek niepieniężny do którego znajduje zastosowanie art. 20 par. 1 u.p.e.a., a organ sanitarny sprawuje nadzór nad wykonywaniem szczepień ochronnych. Organ podał, że wystawiony tytuł wykonawczy zawiera stwierdzenie o wymagalności obowiązku, wskazuje jego podstawę prawną i prawidłowo obowiązek ten określa, gdyż wynika on z ustawy. Organ wskazał również, iż upomnienie zostało skutecznie doręczone skarżącemu, zgodnie z art. 44 K.p.a., a nadto skarżący zapoznał się z aktami sprawy. Samo upomnienie zostało sporządzone zgodnie z rozporządzeniem z 4.12.2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu. Upomnienie nie stanowi źródła obowiązku albowiem ten wynika wprost z przepisów prawa. Hipotetyczny brak możliwości jednoczesnego wykonania wszystkich szczepień nie ma wpływu na wymagalność obowiązku. W razie zaburzenia realizacji obowiązującego schematu szczepień, lekarz ustala indywidualny kalendarz szczepień. Podstawą do tego winna być dokumentacja pacjenta dot. wykonanych szczepień. Organ akcentował także, iż nie ma możliwości wykonania szczepienia bez wcześniejszego przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego. Zwrócił uwagę, że przedłożone zaświadczenie zostało wystawione przez lekarza bez specjalizacji, a zatem niezgodnie z art. 17 ust. 2 i ust. 5 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. W zakresie zarzutu naruszenia przepisów postępowania organ wskazał, że postępowanie wyjaśniające nie było prowadzone, a organ nie rozstrzygał władczo o prawach i obowiązkach strony. 9. W zażaleniu na opisane postanowienie skarżący wniósł "o uznanie zarzutów, umorzenie postępowania egzekucyjnego, uchylenie zaskarżonego tytułu wykonawczego, wstrzymanie tytułu wykonawczego, zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania zarzutów, doręczenie upomnienia". Podał, że Wojewoda nie wystawił tytułu wykonawczego, lecz uczynił to PPIS, który nie jest wierzycielem. Brak wskazania w tytule wykonawczym daty wymagalności obowiązku czyni ten tytuł wadliwym. To samo dotyczy podstawy prawnej obowiązku. Skarżący wskazał, iż błędne jest stanowisko organu, jakoby obowiązek objęty tytułem wykonawczym wynikał wprost z przepisów. Wskazał, że został pozbawiony możności obrony swoich praw z uwagi na posłużenie się fikcją doręczenia (upomnienia). Podał, że był przekonany, iż uzyskane zaświadczenie o przeciwwskazaniach do szczepień syna – jest wystarczające i zgodne z prawem. Zdaniem zobowiązanego, tytuł wykonawczy nie może dotyczyć obowiązku, który nie został sprecyzowany co do daty i sposobu wykonania obowiązku. Jego zdaniem, treść obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nie wynika z przepisów prawa. Następnie skarżący podtrzymał zarzut braku możliwości jednoczesnego wykonania u dziecka wszystkich szczepień. Podał też, iż nie jest uprawniony ani zobowiązany do weryfikowania prawidłowości badania kwalifikacyjnego pozostając w dobrej wierze, iż uzyskane zaświadczenie spełnia wymogi wynikające z przepisów. Podtrzymał zarzut naruszenia art. 119 u.p.e.a. poprzez nałożenie grzywny w celu przymuszenia. 10. Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z 3.03.2025 r. (znak NE.906.1.1.2025) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Wskazał na uprawnienia inspekcji sanitarnej wynikające z art. 2 i art. 5 ust. 3, art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej akcentując możliwość żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających wprost z przepisów (art. 5 par. 1 pkt 2 u.p.e.a.). Powołał na orzecznictwo sądowe z którego wynika, iż organowi inspekcji sanitarnej przysługuje przymiot wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym dot. poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W kwestii zarzutu braku wskazania terminu wymagalności obowiązku szczepień organ podał, iż PPIS w Wadowicach przesłał do Wojewody w dniu 16.10.2024 r. wniosek o wszczęcie egzekucji względem skarżącego z uwagi na bezskuteczny upływ terminu wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym z 16.10.2024 r. Skarżący nie wykonał bowiem obowiązku szczepień syna, a termin szczepienia określony został w upomnieniu nr [...] z dnia 28.05.2024 r. Odnośnie zarzutu braku wskazania podstawy prawnej egzekucji organ wskazał, że w podstawie prawnej tytułu wykonawczego przywołano art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Wbrew twierdzeniom zobowiązanego obowiązek poddania dziecka szczepieniu wynika wprost z pierwszego z przywołanych przepisów, a wykaz szczepień ochronnych określa rozporządzenie z 27.09.2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Wg organu, nie istnieje konieczność wskazania przez wierzyciela w rubryce 2 cz. B tytułu wykonawczego – orzeczenia sądu, czy decyzji - celem egzekucji obowiązku. W kwestii braku doręczenia upomnienia zobowiązanemu – organ wskazał na zwrot korespondencji zawierającej upomnienie, po podwójnym jej awizowaniu w trybie art. 44 k.p.a. W nawiązaniu do argumentu o zagranicznych wyjazdach skarżącego organ akcentował, że skarżący był świadomy charakteru nieodebranej korespondencji i znał podmiot obowiązku zawartego w upomnieniu, a wnosząc zarzuty zadbał o swój interes i bronił swych praw. Na zobowiązanym ciąży obowiązek potwierdzenia faktu nieobecności i niemożności podjęcia korespondencji w terminie jej doręczania. Wg organu, udzielenie pełnomocnictwa podczas dłuższego wyjazdu za granicę leży w interesie zobowiązanego, a nie czyniąc tego winien liczyć się z niekorzystnymi konsekwencjami braku osobistego odbioru korespondencji. Organ uznał za niezasadne stanowisko skarżącego o braku wskazania przez wierzyciela w upomnieniu o obowiązku poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu. Inspektor podkreślił, że obowiązek szczepień wynika wprost z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. W upomnieniu przepis ten wskazano. Nadto, upomnienie zawierało wszystkie niezbędne elementy i pouczenia, a samo upomnienie ma jedynie przypomnieć zobowiązanemu o konieczności wykonania obowiązku i konsekwencjach nieuczynienia tego. W kwestii zaniechania wskazania w tytule wykonawczym daty i sposobu wykonania obowiązku organ powołał art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym osób przebywających na terenie RP). Zwrócił też uwagę na rozporządzenie z 27.09.2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, gdzie określono schemat szczepień dzieci i młodzieży (terminy, wiek, dawki). Wskazał za orzecznictwem sądowym, że obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny, a brak jego wypełnienia aktualizuje postępowanie egzekucyjne. Organ nie znalazł uzasadnienia dla zarzutu dot. niemożności równoczesnego wykonania wszystkich szczepień. W tym względzie wskazał na schemat szczepień wynikający z rozporządzenia. Wyjaśnił, że w sytuacji, gdy terminy poszczególnych szczepień ochronnych dziecka skarżącego upłynęły, a dziecko dalej nie zostało zaszczepione, obowiązek szczepień stał się wymagalny jednak wymaga zindywidualizowanego podejścia np. ustalenia przez lekarza kalendarza szczepień. Ustawodawca przewidział badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy w konkretnym przypadku istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepienia (art. 17 ust. 2 ustawy). Odnośnie uzyskanego przez skarżącego zaświadczenia lekarskiego organ podał, że PPIS prawidłowo poinformował skarżącego o niespełnieniu wymagań prawnych przesłanego zaświadczenia i braku podstaw do uznania obowiązku szczepienia ochronnego za niewykonalne. Podstawą bowiem do zwolnienia z obowiązku szczepień jest zaświadczenie od lekarza specjalisty, którym nie był lekarz wystawiający sporne zaświadczenie. Organ wskazał na bezzasadność zarzutu naruszenia art. 6,7,77 par. 1 k.p.a w zw. z art. 18 u.p.e.a. Akcentował, że cały materiał dowodowy został przeanalizowany i nie ma wątpliwości co do sytuacji faktycznej i prawnej skarżącego. Ponownie podkreślił, że z zaświadczenia dr K. B. nie wynika, aby po stwierdzeniu przeciwwskazań do szczepienia skierowała ona dziecko do poradni celem konsultacji specjalistycznej – czego wymagają obowiązujące przepisy. Końcowo podkreślił, że zarzut co do wysokości grzywny w celu przymuszenia nie mieści się w katalogu zarzutów. 11. W skardze na opisane postanowienie skarżący zarzucił, że: - organ inspekcji sanitarnej nie jest uprawniony do wystawiania tytułów wykonawczych egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym; - brak w tytule wykonawczym stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny, jak też brak podania podstawy prawnej; - bezpodstawnie przyjął organ, iż zaświadczenie o przeciwwskazaniach nie zostało wystawione po konsultacji specjalistycznej, ustawa nie precyzuje co oznacza ta konsultacja; - skarżący nie został pouczony, iż otrzymane zaświadczenie o przeciwwskazaniach winno być uzupełnione skierowaniem do konsultacji specjalistycznej; - nie została sprecyzowana data i sposób wykonania obowiązku i niemożliwe jest wykonanie z tej przyczyny wszystkich wskazanych w tytule wykonawczym szczepień jednocześnie. Skarga domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz uchylenia tytułu wykonawczego. Żądała także zasądzenia kosztów postępowania. 12. W odpowiedzi na skargę organ domagał się jej oddalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: 13. Skarga podlegała oddaleniu. 14.1. Przedmiotem kontroli było postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego obejmujące stanowisko wierzyciela o oddaleniu zarzutów wniesionych w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego wykonania obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. 14.2. Zgodnie z art. 33 par. 1 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (aktualny publikator Dz. U. z 2025 r., poz. 132; dalej u.p.e.a.) zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Wedle par. 2 cytowanego przepisu, podstawą zarzutu może być: (1) nieistnienie obowiązku; (2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: (a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, (b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, (c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; (3) błąd co do zobowiązanego; (4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; (5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; (6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: (a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, (b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, (c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. 14.3. Zarzut o którym mowa w art. 33 par. 2 u.p.e.a. jest zatem środkiem prawnym, którym zobowiązany ma możliwość kwestionowania prowadzenia egzekucji. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny (por. wyrok WSA w Łodzi z 22.10.2022 r., sygn. akt III SA/Łd 484/22). Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym oddala zarzut, uznaje zarzut w całości lub w części, albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu. 14.4. Z uwagi na fakt, że istotna część argumentacji skarżącego przywołanej na poparcie zgłoszonych zarzutów odnosiła się zasadniczo do braku spełniania przez wystawiony tytuł wykonawczy wymogów stawianych temu dokumentowi przez przepisy (wydanie tytułu przez niewłaściwy organ, brak stwierdzenia w tytule wymagalności obowiązku, brak wskazania w nim podstawy prawnej obowiązku, określenie obowiązku niezgodnie z treścią orzeczenia o którym mowa w cz. B. poz. 2-4 tytułu) – zaakcentować należy, iż niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. stanowi w obecnym stanie prawnym podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.). Ocena spełniania przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 u.p.e.a. znajduje się obecnie poza zakresem art. 33 § 2 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Gliwicach z 5.01.2022 r., sygn. akt I SA/Gl 1311/21). To, czy tytuł wykonawczy dysponuje wymogami określonymi w art. 27 u.p.e.a. kontroluje nie wierzyciel (organ inspekcji sanitarnej), lecz organ egzekucyjny (którym w tej sprawie jest Wojewoda Małopolski) i w razie stwierdzenia w tym zakresie uchybień, nie przystępuje do egzekucji. Z uwagi więc na powyższe, argumenty skarżącego obejmujące kwestie braku zawarcia w tytule wykonawczym jego niezbędnych elementów, jak też i wystawienie tego dokumentu przez odpowiedni (właściwy) organ, nie mogły być przedmiotem skutecznych zarzutów. 14.5. Według art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z 5.12.2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (aktualny publikator Dz. U. 2025 r., poz. 1675; dalej: u.z.z.c.l.) osoby przebywające na terytorium RP są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć, zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.c.l., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych, odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.c.l.). Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy u.z.z.c.l. zamieszczone w rozdziale IV - poświęconym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 u.z.z.c.l., osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 2 u.z.z.c.l., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.c.l.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.c.l.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.c.l.). Z art. 17 ust. 3 i 4 u.z.z.c.l. wynika więc, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie akcentuje się, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego (por. wyroki NSA z 21 listopada 2019 r., sygn. II OSK 3322/17 i II OSK 43/18; z 18 stycznia 2022 r., sygn. II OSK 459/19). W myśl natomiast art. 17 ust. 10 u.z.z.c.l. minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2). Zgodnie z art. 17 ust. 11 u.z.z.c.l. Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (aktualny publikator Dz. U. z 2025 r., poz. 782) określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega sczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Komunikat ten jest wydawany w oparciu o art. 17 ust. 11 u.z.z.c.l. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie wskazuje się (por.m.in. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1494/08), że z cytowanych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika więc z mocy przepisów ustawowych. Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 3109/19). W kwestii akcentowanego przez skarżącego braku wykonalności obowiązku poddania dziecka szczepieniu ochronnemu zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6.04.2011 r. (sygn. akt II OSK 32/11), że wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami Kodeksu wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecku szczepieniu ochronnemu. Przez wymagalność należy rozumieć zaś taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Obowiązek poddania dziecka skarżącego szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym wynika więc z mocy przepisów ustawowych, zaś szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą został określony w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. W stanie faktycznym sprawy poza sporem było, że dziecko skarżącego nie zostało zaszczepione przeciwko żadnej z chorób zakaźnych wymienionych w tytule wykonawczym mimo, że upłynęły już terminy podania poszczególnych dawek szczepionek określone w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego. W sytuacji więc gdy wymagane terminy zaszczepienia już upłynęły, zaś dziecko nie zostało zaszczepione przeciwko żadnej chorobie zakaźnej, to obowiązek poddania go szczepieniom stał się wymagalny. 14.6. We wniesionych zarzutach skarżący kwestionował doręczenie upomnienia. Choć skarga nie prezentowała już argumentacji dotyczącej wadliwości procedowania organu w powyższej kwestii, to wskazać należy, że z akt sprawy bezspornie wynika prawidłowość doręczenia skarżącemu upomnienia w trybie przepisów art. 44 k.p.a. (podwójnego awizowania przesyłki) – por. koperta przy k. 8 a.a. i naniesione na niej informacje doręczyciela o pierwszym awizowaniu (31.05.2024 r.) i drugim awizowaniu (10.06.2024 r.) oraz o pozostawieniu informacji o tej czynności na drzwiach mieszkania. Celnie uwypuklił organ odwoławczy w kontrolowanym postanowieniu, że wyjazdowi skarżącego za granicę winno towarzyszyć odpowiednie zorganizowanie sposobu odbioru korespondencji urzędowej, aby zabezpieczyć się przed ewentualnymi niekorzystnymi skutkami braku osobistego zapoznania się z kierowaną do niego przesyłką. Nadto, akta sprawy dowodzą, że trafne były też spostrzeżenia organu, iż skarżący nie wykazywał nawet, aby w datach, w których podejmowane były próby doręczenia korespondencji zawierającej upomnienie, w ogóle przebywał poza granicami kraju. 14.7. W kwestii zarzutu braku wymagalności obowiązku z uwagi na przedłożone przez skarżącego zaświadczenie lekarskie dr. K. B. Sąd podzielił stanowisko organu, iż zaświadczenie to nie mogło rzutować na przyjęcie, iż egzekwowany obowiązek utracił przymiot wykonalności. Z cytowanego już wyżej art. 17 ust. 2 i ust. 5 ustawy wynika powinność lekarza, który stwierdził podstawy do długotrwałego odroczenia szczepienia ochronnego – skierowania osoby objętej obowiązkiem szczepienia ochronnego – do konsultacji specjalistycznej. Paragraf 11 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27.09.2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych stanowi, że lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Przedłożone zaś przez skarżącego zaświadczenie lekarskie nie zostało wydane w wykonaniu skierowania dziecka skarżącego do konsultacji specjalistycznej, o którym mowa w cytowanej wyżej regulacji. Okoliczność ta powoduje, że nie sposób było przyjmować, że zaświadczenie zaoferowane organowi przez skarżącego mogło stanowić skuteczną podstawę do odroczenia obowiązku szczepień jego dziecka. Skarżący przedłożył bowiem organowi dokument lekarski (zaświadczenie), który nie powstał w ramach przewidzianej prawem procedury (konsultacji specjalistycznej po uprzednim skierowaniu przez lekarza wykonującego badanie kwalifikacyjne), a przez to nie mógł wpłynąć na odroczenie szczepień. Argumentacja skarżącego o braku pouczenia go odnośnie kwalifikacji zaświadczenia i działaniu w zaufaniu do tegoż dokumentu, nie mogła wpłynąć na odmienne, od przedstawionego wyżej, jego postrzeganie. 14.8. Słusznie też organ nie podzielił zarzutu co do niemożności równoczesnego wykonania wszystkich szczepień dziecka skarżącego. W tym względzie wskazał na schemat szczepień wynikający z rozporządzenia. – celnie akcentując, że w sytuacji, gdy terminy poszczególnych szczepień ochronnych dziecka już upłynęły, to wymagalny obowiązek szczepień wymaga podejścia zindywidualizowanego opartego na ustaleniu kalendarza szczepień, co leży jednak w gestii lekarza, a nie organu. Temu też celowi służy badanie kwalifikacyjne poprzedzające wykonanie szczepienia (art. 17 ust. 2 ustawy). 15. Z powyższych względów Sąd uznał zaskarżone rozstrzygnięcia za niewadliwe, a zarzuty skargi za niezasadne. Konsekwencją powyższego było oddalenie skargi, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. 16. Końcowo należy zwrócić uwagę, że już po wydaniu wyroku skarżący przedłożył pismo z 30.10.2025 r. (wpływ do Sądu 5.11.2025 r.) do którego załączył kolejne zaświadczenie lekarskie (z 23.10.2025 r.), z którego wynika odroczenie obowiązku szczepień jego dziecka do 30.03.2026 r. i kierujące dziecko do pogłębionej diagnostyki. Wskazać trzeba, że kontrola sądowa zaskarżonego orzeczenia odbywa się na podstawie akt sprawy (art. 131 par. 1 p.p.s.a.) i czyniona jest według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu. Z uwagi na powyższe, wskazane wyżej zaświadczenie, jako wydane już po dacie kontrolowanego w tej sprawie postanowienia (jak też nawet po wydanym wyroku), pozostawało bez znaczenia dla oceny legalności tego rozstrzygnięcia.