III SA/Kr 62/07
WyrokWSA w Krakowie2007-04-13
Skład orzekający: Piotr Lechowski, Elżbieta Kremer, Wiesław Kisiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada Gminy może w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków wprowadzić postanowienia dotyczące odpłatności za przyłączenie do sieci, dodatkowych warunków przyłączenia poza określonymi w ustawie, obciążenia odbiorcy kosztami utrzymania wodomierza głównego oraz samodzielnego usuwania awarii przyłącza przez odbiorcę?Ratio decidendi
Rada Gminy nie może w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków wprowadzać postanowień sprzecznych z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. W szczególności, nie może nakładać opłat za samo prawo przyłączenia do sieci, które stanowi daninę publiczną, ani wprowadzać dodatkowych, nieokreślonych w ustawie warunków przyłączenia. Obowiązek ponoszenia kosztów nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego spoczywa na przedsiębiorstwie wodociągowo-kanalizacyjnym, a nie na odbiorcy. Zasady usuwania awarii przyłączy powinny być określone w umowie, a nie w regulaminie.Stan faktyczny
Wojewoda Małopolski zaskarżył uchwałę Rady Gminy Zielonki zatwierdzającą Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zarzucając jej nieważność niektórych przepisów. Skarżący wskazywał na sprzeczność regulaminu z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, w szczególności w zakresie odpłatności za przyłączenie, dodatkowych warunków przyłączenia, kosztów wodomierza głównego oraz usuwania awarii przyłączy. Rada Gminy zaakceptowała zarzuty Wojewody.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność załącznika do zaskarżonej uchwały w odniesieniu do wskazanych paragrafów i punktów, a także orzekł, że załącznik w tej części nie może być wykonany.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Elżbieta Kremer NSA Wiesław Kisiel (spr.) Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi Wojewody Małopolskiego na uchwałę Rady Gminy Zielonki z dnia 9 lutego 2006 r. nr XXXIll/7/2006 w przedmiocie zatwierdzenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Zielonki l. stwierdza nieważność załącznika do zaskarżonej uchwały w odniesieniu do: § 18 ust. 1 w zakresie słów "jest odpłatne i", §18 ust. 2, §18 ust. 4 lit d, § 20 ust. 1 zdanie drugie, § 21 ust. 1 od słów "a w przypadku", § 30 ust. 1 w zakresie słów "wodomierzy i", § 30 ust. 2 II. orzeka, że załącznik do uchwały w zakresie określonym w punkcie pierwszym wyroku nie może być wykonany.
wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 kwietnia 2007 r., sygn. akt III SA/Kr 62/07
I. Uchwała Rady Gminy Zielonki z dnia 9 lutego 2006 r., nr XXXIII/7/2006 w sprawie zatwierdzenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Zielonki (Dziennik Urzędowy Województwa Małopolskiego nr 950, póz.5930) podjęta została na podstawie art.18 ust. 1 i ust.2 pkt 15 oraz art.40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jednolity tekst Dz.U.2001, nr 142, poz.1591; r.2002, nr 23, poz.220 i nr 62, poz.558, i nr 113, poz.984, i nr 214, poz.1806; r.2003, nr 80, poz.717, i nr 153, poz.1271 i nr 162, poz.1568; r.2004, nr 102, póz. 1055 i nr 116, póz. 1203; r.2005, nr 172, póz. 1441 i nr 175, póz. 1457) oraz art.19 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. nr 72 póz.747, zmiany z 2002 r. nr 113 poz.984, z 2004 r. nr 96 poz.959 i nr 173 póz. 1808, z 2005 r. nr 85 poz.729 i nr 130, póz. 1087). Regulamin stanowi załącznik do uchwały.
Regulamin określa prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, a także zasady prowadzenia i warunki korzystania z usług w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi za pomocą urządzeń wodociągowych i beczkowozów oraz zbiorowego odprowadzania ścieków za pomocą urządzeń kanalizacyjnych na terenie Gminy Zielonki (§ 1 ust. 1 regulaminu).
Przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej jest odpłatne i odbywa się na pisemny wniosek o przyłączenie i określenie warunków przyłączenia, złożony przez osobę ubiegającą się o przyłączenie do sieci (§ 18 ust. 1 regulaminu). Wniosek zainteresowanego odbiorcy powinien zawierać w szczególności, a) dane dotyczące wnioskodawcy, b) adres podłączanej nieruchomości, c) rodzaj podłączenia (wodociągowe, kanalizacyjne), d) formę, termin i sposób płatności za podłączenie, e)
datę i podpis wnioskodawcy (§ 18 ust.4 regulaminu). Kwota należności za przyłączenie ustalana jest na podstawie obowiązującego cennika usług (§ 18 ust.2 regulaminu).
Przedsiębiorstwo określa warunki przyłączenia w terminie niezwłocznym jednak nie dłuższym niż 14 dni od dnia złożenia wniosku. W przypadkach szczególnych przyłączenie do sieci następuje na podstawie umowy o przyłączenie, którą sporządza Przedsiębiorstwo (§20 ust. 1 regulaminu). Warunki przyłączenia określają: miejsca i sposób przyłączenia sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej z instalacjami Odbiorcy, maksymalne dobowe zapotrzebowanie na pobór wody, dopuszczalną ilość i jakość odprowadzanych ścieków, miejsce zainstalowania wodomierza głównego lub/i miejsce zainstalowania urządzenia pomiarowego liczącego ilość odprowadzanych ścieków, termin ważności warunków przyłączenia (§ 20 ust.3 regulaminu).
Przyłączenie do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej może nastąpić po spełnieniu warunków przyłączenia, o których mowa w § 18, a w przypadku zawarcia umowy o przyłączenie do sieci, od spełnienia warunków w niej określonych (§ 21 ust. 1 regulaminu). Umowa o przyłączenie do sieci może być zawarta m. in. w przypadkach związanych z budową sieci lub ich finansowaniem przez składającego wniosek o przyłączenie (§ 21 ust.2 regulaminu). Umowa o przyłączenie powinna w szczególności określać koszty związane z realizacją takiego przedsięwzięcia, zasady finansowania i sposób rozliczeń wraz z wymaganą dokumentacją (§ 21 ust.3 regulaminu).
Warunki przyłączenia względnie umowa o przyłączenie stanowi podstawę do rozpoczęcia realizacji prac projektowych oraz budowlano-montażowych (§ 22 ust. 1 regulaminu). Określone w warunkach przyłączenia względnie umowie o przyłączenie próby i odbiory częściowe oraz końcowe są przeprowadzane przy udziale upoważnionych przedstawicieli stron (§ 22 ust.2 regulaminu). Wyniki prób i odbiorów, o których mowa w ust.2 są potwierdzane przez strony w protokołach, których wzory, uwzględniając postanowienia § 20, określa Przedsiębiorstwo (§ 22 ust.3 regulaminu).
Rozdział VI regulaminu ustala techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych.
Rozdział VIII ustala obowiązki odbiorców usług zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków. Odbiorca winien zapewnić niezawodne działanie wodomierzy i
urządzeń pomiarowych poprzez ich odpowiednie zabezpieczanie przed uszkodzeniami mechanicznymi lub skutkami niskich temperatur, a także prawidłowe utrzymanie studzienki czy też pomieszczenia, w którym są one zamontowane oraz przed dostępem osób nieuprawnionych (§ 30 ust. 1 regulaminu). Odbiorca zobowiązany jest do natychmiastowego usunięcia awarii na przyłączu będącym w jego posiadaniu. Jeśli tego nie uczyni w ciągu 5 godzin od jej wystąpienia, Przedsiębiorstwo może usunąć awarię we własnym zakresie, a kosztami obciążyć Odbiorcę (§ 30 ust.2 regulaminu).
II. Powyższa uchwała została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przez Wojewodę Małopolskiego pismem z dnia 19 grudnia 2006 r,, nr PN.II.0914-48-2006. Organ nadzoru wniósł o stwierdzenie nieważności niektórych przepisów regulaminu, a mianowicie § 18 ust. 1 w zakresie słów "jest odpłatne i ", § 18 ust.2, oraz § 18 ust.4, pkt d, § 21 oraz § 30 ust. 1 w zakresie słów: "wodomierzy i" i § 30 ust.2 załącznika do uchwały.
1. W § 18 uchwały został wprowadzony obowiązek uiszczenia opłat za przyłączenie do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. Konstrukcja powołanego zapisu jednoznacznie wskazuje, iż przyłączenie do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej następuje pod warunkiem uiszczenia opłat. W ocenie strony skarżącej w obowiązującym stanie prawnym brak jest podstaw prawnych dla nałożenia na odbiorców (mieszkańców gminy) tego rodzaju obciążeń finansowych. Fakt, iż przesłanką korzystania z sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej jest wniesienie opłaty powoduje, że opłaty te mają charakter obowiązkowy i stanowią daninę publicznoprawną. Strona skarżącą w pełni podziela stanowisko przyjmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie podkreśla się, że "opłaty pobierane w związku z samym faktem przyłączenia nieruchomości do urządzeń komunalnych mają charakter jednostronnie narzuconej mieszkańcom daniny publicznoprawnej" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 listopada 2005 r., sygn. DI SA/Kr 817/05 oraz wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 września 2005 r. sygn. akt II SA/Kr 1028/04). Należy zaznaczyć, iż zgodnie z powołaną ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne
jest zobowiązane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie takiej umowy. Zarówno gmina, jak i przedsiębiorstwo wodociągo-wo-kanalizacyjne nie są uprawnione do uzależniania zawarcia tej umowy od wniesienia dodatkowych opłat za przyłączenie do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. W świetle powyższego strona skarżąca wnosi o stwierdzenie nieważności §18 ust, 1 w zakresie słów "jest odpłatne /", § 18 ust.2 oraz § 18 ust.4 pkt d regulaminu.
W § 21 regulaminu Rada Gminy wprowadza dodatkowe, bliżej nieokreśloneprzypadki, w których możliwe jest przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej lub analizacyjnej pod warunkiem m.in. ponoszenia przez osobę ubiegającą się o takie przyłączenie kosztów związanych z realizacją sieci. Strona skarżąca ocenia przywołany zapis jako aruszający art.15 ust.4 w zw. z art.19 ust.2 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w odę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, z których wynika, iż w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków winny zostać określone w sposób wyczerpujący warunki przyłączenia do sieci, a w razie ich spełnienia przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne obozane do przyłączenia nieruchomości. Oznacza to, zdaniem trony skarżącej niedopuszczalność takich zapisów w regulaminie, które mają charakter otwarty i wprowadzają możliwość ustalania poza tym aktem dodatkowych warunków przyłączenia nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. Z uwagi na powyższe organ nadzoru wnosi o stwierdzenie nieważności §21 regulaminu.
W § 30 ust. 1 regulaminu Rada Gminy zobowiązuje odbiorcę usług m.in. do zapewnienia niezawodnego działania wodomierzy. Zdaniem strony skarżącej zapis ten pozostaje w sprzeczności z art.15 ust.3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, zgodnie z którym koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Przepis ten ma charakteru normy bezwzględnie wiążącej i nie zawiera upoważniania dla Rady do przyjęcia w regulaminie regulacji odmiennej. Przepisy ustawy, w tym w szczególności art.15, jednoznacznie określają wzajemne obowiązki pomiędzy przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, a osobą ubiegającą się o przyłączenie nieruchomości do sieci, a później odbiorcą usług. Ustawodawca nie pozostawia możliwości wprowadzania w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków odmiennych od ustawowych rozwiązań prawnych, w tym nakładania na odbiorcę usług dodatkowych obowiązków, których realizacja z mocy ustawy obciąża przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Z uwagi na powyższe strona skarżąca wnosi o stwierdzenie nieważności §30 ust. 1 w zakresie słów: "wodomierzy i".
4. Natomiast zgodnie z § 30 ust.2 regulaminu odbiorca zobowiązany jest do natychmiastowego usunięcia awarii na przyłączu będącym w jego posiadaniu. Jeśli tego nie uczyni w ciągu 5 godzin od jej wystąpienia, Przedsiębiorstwo może usunąć awarię we własnym zakresie, a kosztami obciążyć Odbiorcę. W ocenie strony skarżącej zamieszczenie tego rodzaju regulacji w uchwale stanowi naruszenie art.6 ust.3 pkt 3a powołanej ustawy, zgodnie z którym warunki usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorców usług powinna określać umowa o dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków, a nie uchwala w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Zatem treść kwestionowanego przepisu może zostać ewentualnie wprowadzona do umowy, natomiast regulacja uchwały w tym zakresie pozbawiona jest podstawy prawnej. W świetle powyższego strona skarżąca wnosi o stwierdzenie nieważności zapisu § 30 ust.2 regulaminu.
Powołane w skardze przepisy regulaminu pozostają w sprzeczności z przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, w tym w szczególności z przepisami art.15 i art.19 ustawy. Ponadto wskazana uchwała rażąco narusza zasadę demokratycznego państwa prawa wyrażoną w art.2 Konstytucji oraz zasadę legalizmu z art.7, wedle których organy władzy publicznej działaj ą na podstawie i w granicach prawa, co oznacza że mogą czynić to tylko, na co prawo im zezwala lub to co im nakazuje.
III. W czasie rozprawy pełnomocnik Rady Gminy oświadczył, że Rada akceptuje całość zarzutów zawartych w skardze Wojewody Małopolskiego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje :
A. Rada gminy, po dokonaniu analizy projektów regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków opracowanych przez przedsiębiorstwa wodociągowo- kanalizacyjne, uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Regulamin jest aktem prawa miejscowego (art.19 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowemu odprowadzaniu ścieków; por. również wyrok NSA z dnia 14 listopada 2003 r., II SA/Wr 1389/03, Monitor Prawniczy 2005, nr 11, s.564). Oznacza to w szczególności wymóg spełniania przez regulamin standardów dobrej legislacji, a możliwości sądu administracyjnego stwierdzania nieważności przepisów regulaminu nie są ograniczone rocznym okresem, liczonym od dnia jego uchwalenia (art.94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym).
B. Sąd uwzględnił zarzut skargi, zgodnie z którym § 18 uchwały w sposób niedopuszczalny przywidywał obowiązek uiszczenia opłat za przyłączenie do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wraz z argumentacją zawartą w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie powołane w skardze, tj. w wyroku z dnia 28 listopada 2005 r., sygn. m SA/Kr 817/05 oraz wyroku z 27 września 2005 r. sygn. akt II SA/Kr 1028/04.
Taka wykładnia ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowemu odprowadzaniu ścieków (z art.3 ust. 1 i art.6 ust. 1 na czele) w związku z art.7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym jest dobrze utrwalona w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. przykładowo wyrok NSA z dnia 17 maja 2002, I SA 2793/01), stanowisku organów nadzoru (por. rozstrzygnięcie nadzorcze z 11 marca 2004, PN-I-0911/32/2004, OSS 2004, nr 4, póz. 100, s.74), jak i komentatorów (por. W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Glosa do wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2000r., II SA 2320/00, OSP 2002. nr 6, póz.75). Akcent pada na bezwzględnym obowiązku Gminy zapewnienia nieprzerwanych i powszechnie dostępnych dostaw wody, na zasadzie równości, co implikuje wniosek, że
ewentualna opłata za samo tylko prawo przyłączenia się do sieci gminnej byłaby daniną publiczną. Tymczasem prawo przedmiotowe nie daje Radzie Gminy kompetencji do wprowadzenia na swoim terenie daniny tego rodzaju.
Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić nieważność §18 ust. 1 regulaminu w zakresie słów "jest odpłatne i", § 18 ust.2 regulaminu oraz § 18 ust.4, pkt d) regulaminu.
C. W kolejnym punkcie skargi Wojewoda Małopolski dowodzi, że w § 21 kwestionowanego regulaminu Rada Gminy wprowadziła dodatkowe, bliżej nieokreślone przypadki, w których możliwe jest przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej pod warunkiem m.in. ponoszenia przez osobę ubiegającą się o takie przyłączenie kosztów związanych z realizacją sieci. W regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków winny zostać określone w sposób wyczerpujący warunki przyłączenia do sieci, a w razie ich spełnienia przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest zobowiązane do przyłączenia nieruchomości (art.15 ust.4 w zw. z art.19 ust.2 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków). Niedopuszczalne jest zamieszczanie w regulaminie takich zapisów, które mają charakter otwarty i wprowadzają możliwość ustalania poza tym aktem dodatkowych warunków przyłączenia nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej.
Sąd odnotowuje, że ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowemu odprowadzaniu ścieków przewiduje zawieranie przez przedsiębiorstwo wodociągowe i odbiorcę umów: o zaopatrzenie w wodę oraz odprowadzanie ścieków (art.6) i umów o odpłatne przejęcie od odbiorcy urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych sfinansowanych przez odbiorcę (art.31). Brak wzmianki w ustawie o dopuszczalności zawarcia umowy o przyłączenie do gminnej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej nie powinien być traktowany jak zakaz zawierania takiej umowy. Zakaz taki stanowiłby wyłączenie ogólnej swobody kontraktowej czyli dopuszczalności zawierania umów przez uprawnione i zainteresowane podmioty (art.3531 Kodeksu cywilnego). Nie ma wątpliwości, że swoboda kontraktowa nie ma charakteru absolutnego i doznaje ograniczeń (por. wyrok SN z 6 listopada 2002 r., I CKN 1144/00), jednak ograniczeń tych nie można domniemywać. W konsekwencji strony mają prawo uzgodnić w drodze dwustronnej umowy szczegóły przyłączenia do sieci komunalnej (termin, miejsce przyłączenia, procedurę czynności itp.) z zachowaniem wymienionego wyżej zakazu ustalenia odpłatności za prawo do przyłączenia. Dlatego Sąd nie znajduje podstaw do generalnego zakwestionowania §§ 20 i 21 zaskarżonego regulaminu z powodu samego tylko dopuszczenia umów o przyłączenie.
Natomiast Sąd podziela stanowisko skarżącego Wojewody Małopolskiego, że art.15 ust.4 w zw. z art.19 ust.2 pkt 4 ustawy wymaga ustalenia bezpośrednio w regulaminie warunków (reguł) przyłączenia. Każe to uznać za nieważne te zastrzeżenia §§ 20 i 21 zaskarżonego regulaminu, które blankietowe upoważniają przedsiębiorstwo wodociągowe do l-stronnego ustalania treści umowy o przyłączenie. Taki otwarty i niedopuszczalny charakter ma § 20 ust.2 zd. 2, gdzie mowa jest o szczególnych czyli niezdefiniowanych przypadkach przyłączenia i co gorsza - o jednostronnym narzucaniu odbiorcy treści umowy.
D. Sąd podzielił ocenę § 30 regulaminu zaprezentowaną przez skarżącego Wojewodę Małopolskiego. Przepis ten zobowiązuje odbiorcę usług m.in. do zapewnienia niezawodnego działania wodomierzy. Rację ma skarżący, że art.15 ust.3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków ["Koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, a urządzenia pomiarowego - odbiorca usług.'] precyzyjnie dzieli obowiązki i związane z tym koszty między przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne i odbiorcę, a dystynkcji tej nie przestrzega § 30 ust. 1 regulaminu. Art.15 ust.3 ustawy obciąża odbiorcę jedynie kosztami nabycia, zainstalowania i utrzymania urządzenia pomiarowego, przerzucając na przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne - koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego.
Osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej jest od dnia 14 stycznia 2002 r. obowiązana na własny koszt zapewnić wybudowanie przyłączy wodociągowo-kanalizacyjnych, a po zintegrowaniu z siecią ponosi odpowiedzialność za ich niezawodne działanie, chyba że inaczej stanowi umowa o zaopatrzenie w wodę lub o odprowadzanie ścieków. Umowa o zaopatrzenie w wodę lub o odprowadzenie ścieków określa tytuł prawny, na podstawie którego posiadacz nieruchomości musi w celu odpłatnego korzystania z usług "postawić" przyłącze do dyspozycji przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, gdyż przyłącze, pomimo fizycznego połączenia z siecią, nie staje się automatycznie częścią składową przedsiębiorstwa (wyrok SN z dnia 13 maja 2004, III SK 39/04, OSNP 2005, nr 6, poz.89, LEX 103759).
Dlatego należało stwierdzić nieważność § 30 ust. 1 regulaminu w zakresie w jakim przewiduje ponoszenie przez odbiorcę kosztów związanych z wodomierzem, a pozostawić niezakwestionowaną tą część § 30 ust.l regulaminu, która przewiduje ponoszenie przez odbiorcę kosztów nabycia, zainstalowania i utrzymania urządzenia pomiarowego.
E. Prawidłowo skarżący Wojewoda Małopolski dostrzegł że odmienny powinien być podział materii między regulamin i indywidualną umowę w zakresie ustalenia działań w przypadku awarii przyłącza.
Umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawarta między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług określa w szczególności zasady usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług (art.6 ust.3 pkt 3a ustawy). Tymczasem § 30 ust.2 regulaminu przewiduje, że odbiorca zobowiązany jest do natychmiastowego usunięcia awarii na przyłączu będącym w jego posiadaniu. Jeśli tego nie uczyni w ciągu 5 godzin od jej wystąpienia, Przedsiębiorstwo może usunąć awarię we własnym zakresie, a kosztami obciążyć Odbiorcę. Wbrew wyraźnej regulacji ustawowej nie pozostawiono miejsca na umowne ustalenie podziału obowiązków w przypadku awarii przyłącza.
Sąd podkreśla w tym miejscu bardzo dobitnie, że nie jest władny wypowiadać się na temat celowości takiego reżimu; Sąd nie wypowiada się w jakim trybie byłoby lepiej kształtować procedurę reagowania na awarie przyłącza. Sąd stwierdza jedynie, że
art.6 ust.3 pkt 3a ustawy jest przepisem bezwzględnie obowiązującym i odesłanie do umowy nie może być podważone przez bezpośrednią regulację regulaminową.
F. Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w sentencji, na podstawie art.147 § 1 w związku z art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, póz. 1270, zm.: Dz.U. 2004, nr 162, póz. 1692 oraz 2005, nr 94, poz.788 i nr 169, póz. 1417 i nr 250, póz. 2118 oraz 2006, nr 38, póz. 268 i nr 208, póz. 1536).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło