III SA/Kr 634/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 lipca 2019 r. sprawy ze skargi L. J. na uchwałę Rady Miejskiej w Andrychowie z dnia 25 kwietnia 2019 r. nr IX-51-19 w przedmiocie przyjęcia Planu zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego postanawia: 1. skargę odrzucić; 2. zwrócić na rzecz skarżącego L. J. wpis w kwocie 300 (trzysta) złotych. Pismem z dnia 24 maja 2019 r. skarżący L. J. wniósł skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Andrychowie z dnia 25 kwietnia 2019 r. nr IX-51-19 w przedmiocie przyjęcia Planu zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego. Skarżący podniósł, że jest przewoźnikiem komercyjnym, a przyjęcie uchwały powoduje przejęcie przez organy samorządu terytorialnego od prywatnych przewoźników dochodowego rynku przewozów pasażerskich, tj. odebranie przewoźnikom komercyjnym, w tym skarżącemu, prawa do osiągania zysków z prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Z § 2 tego przepisu wynika z kolei, że uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. W niniejszej sprawie zastosowanie będzie miał cytowany powyżej § 2, albowiem w przypadku zaskarżenia uchwały rady gminy obowiązujące przepisy odmiennie regulują legitymację skargową, wprowadzając dopuszczalny na podstawie § 2 wyjątek od wyrażonej w art. 50 § 1 p.p.s.a. zasady ogólnej. Wyjątek ten został przewidziany w art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 506). Z ustępu 1 tego przepisu wyraźnie wynika, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Ustawodawca wyraźnie zatem ustanawia wyjątek od ogólnej zasady dotyczącej legitymacji skargowej przewidzianej w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stroną w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone zaskarżoną uchwałą. Skarga złożona w trybie powyższego przepisu nie ma bowiem charakteru actio popularis, zatem do jej wniesienia nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Kryterium "naruszenia interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi na uchwałę lub zarządzenie organu gminy oznacza, że akt ten musi naruszać interes prawny skarżącego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1996r., II SA 74/96, ONSA 1997, z. 2, poz. 89). W orzecznictwie przyjmuje się, że mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r., I SA 1748/83). Przyjmuje się, że w postępowaniu administracyjnym interes ten musi być wywodzony przede wszystkim z przepisów prawa materialnego, natomiast w postępowaniu sądowoadministracyjnym może być on oparty także o przepisy prawa procesowego lub ustrojowego. Ze skargą może więc wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże "związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej" (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003, s. 424). Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych obowiązek wykazania się nie tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale także zaistniałym w dacie wnoszenia skargi naruszeniem tego interesu prawnego lub uprawnienia spoczywa na skarżącym. Musi on wykazać, że istnieje związek pomiędzy jego prawnie gwarantowaną sytuacją, a zaskarżoną uchwałą, polegający na tym, że uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienia (wyrok SN z dnia 7 marca 2003r., III RN 42/02, OSNP z 2004r., nr 7, poz. 114; por. też wyrok WSA w Białymstoku z dnia 9 września 2004r., II SA/Bk 364/04, Lex nr 173736). Skarżący musi zatem wykazać, w jaki sposób doszło do naruszenia jego prawem chronionego interesu lub uprawnienia (wyrok NSA z dnia 4 lutego 2005r., OSK 1563/04, LEX nr 171196, wyrok NSA z dnia 22 lutego 2006r., II OSK 1127/05, LEX nr 194894, wyrok NSA z dnia 7 maja 2008r., II OSK 84/08). Interes ten powinien być bezpośredni, konkretny i realny (wyrok NSA z dnia 23 listopada 2005r., I OSK 715/05, LEX nr 192482, por. też wyrok NSA z dnia 4 września 2001r., II SA 1410/01, Lex nr 53376, postanowienie NSA z dnia 9 listopada 1995r., II SA 1933/95, ONSA z 1996r., nr 4, poz. 170). Związek pomiędzy własną, indywidualną sytuacją prawną skarżącego a zaskarżoną uchwałą musi w dacie wniesienia skargi powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia danego podmiotu konkretnych uprawnień lub nałożenia na niego obowiązków (wyrok NSA z dnia 7 maja 2008r., II OSK 84/08). W rozpoznawanej sprawie skarżący upatruje naruszenia swojego interesu prawnego w tym, że Rada Miejska odbierze przewoźnikom komercyjnym, w tym skarżącemu, prawa do osiągania zysków z prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. W ocenie Sądu interes skarżącego nie ma charakteru interesu prawnego, a należy go rozpatrywać jedynie w kategorii interesu faktycznego i ekonomicznego. Należy stwierdzić, że konstytucyjna zasada wolności gospodarczej ani żadna inna norma – zasada nie może być źródłem interesu prawnego. Norma mająca charakter zasady prawnej nie stanowi normy prawa materialnego kształtującej w sposób bezpośredni sytuację prawną osoby wnoszącej skargę. Wywodzona z takiej normy - zasady kategoria interesu nie odpowiadałaby cechom interesu prawnego. Interes oparty na zasadzie wolności gospodarczej dawałby każdej osobie, potencjalnie zainteresowanej w przyszłości skorzystaniem z tej wolności, prawo do kwestionowania regulacji uchwał kształtujących rozwoju publicznego transportu zbiorowego. Zaskarżona uchwała nie reguluje prawa ani zasad prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego, nie zakazuje mu dalszej działalności gospodarczej. Żaden przepis zaskarżonej uchwały nie ingeruje w zasadę społecznej gospodarki rynkowej czy też zasadę wolności podjęcia i prowadzenia działalności gospodarczej. Uchwała ta nie zawiera ograniczeń podmiotowych w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej. Taka sytuacja miałaby miejsce wówczas, gdyby zaskarżona uchwała wyraźnie zakazywała skarżącemu dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. W stanie faktycznym niniejszej sprawy możliwość podejmowania, wykonywania czy zakończenia działalności gospodarczej skarżącego nie uległa jakiemukolwiek naruszeniu, czy ograniczeniu. Argument skarżącego dotyczący zmniejszenia dochodów z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej – usługowej w zakresie przewozu osób należy zakwalifikować jako twierdzenia dotyczące wyłącznie sfery faktów - interesu faktycznego, finansowego, gospodarczego skarżącego, a w żadnej mierze jego interesu prawnego, legitymizującego wniesienie niniejszej skargi. Zdaniem Sądu uchwała Rady Miejskiej w Andrychowie z dnia 25 kwietnia 2019 r. nr IX-51-19 w przedmiocie przyjęcia Planu zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego może wyłącznie pośrednio wpływać na sposób prowadzenia działalności gospodarczej. W świetle zapisów zaskarżonej uchwały skarżący nadal ma nieograniczoną możliwość (uprawnienie) prowadzenia działalności gospodarczej w obszarze działalności usługowej – przewozu osób. Zdaniem Sądu nie wykazał on, w jaki sposób doszło do naruszenia jego prawem chronionego interesu lub uprawnienia. Nie wykazał, że jego własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego interes został naruszony, ograniczając się do ogólnikowych twierdzeń, że może on być pozbawiony zysków w przyszłości. W ocenie Sądu skarżący wskazał jedynie, że naruszony może być jego hipotetyczny interes faktyczny w przyszłości. Sąd wskazuje, że art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie zawiera instytucji skargi powszechnej, przysługującej każdemu. Artykuł ten reguluje prawo do wniesienia skargi tylko wtedy, gdy ustawowo chroniony interes danej osoby zostaje naruszony podjętym przez organ gminy aktem z zakresu administracji publicznej. Istotnym jest przede wszystkim to, że to sam skarżący musi wskazać na jakiekolwiek argumenty przemawiające za naruszeniem tych uprawnień, które są chronione ustawowo. Mając powyższe na uwadze należy zatem stwierdzić, że skoro skarżący nie wykazał, by poprzez podjęcie zaskarżonej uchwały nastąpiło naruszenie jego interesu prawnego lub uprawnienia, nie mógł skutecznie wnieść skargi do sądu administracyjnego w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Z powodu braku legitymacji skargowej w niniejszej sprawie Sąd nie miał podstaw do dokonania merytorycznej kontroli zaskarżonej uchwały, dopiero bowiem naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę na uchwałę rady gminy otwierałoby drogę do merytorycznego rozpoznania skargi (por. m.in. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2008 r., II OSK 1765/07, publ.: LEX nr 437511). Wobec braku w niniejszej sprawie legitymacji procesowej skarżącego nie było możliwe rozpoznanie zarzutów skargi dotyczących niezgodności z prawem zaskarżonej uchwały. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Z tego powodu w niniejszej sprawie Sąd skargę odrzucił, orzekając jak w pkt I sentencji postanowienia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a i § 3 p.p.s.a.. O zwrocie wpisu orzeczono w pkt II sentencji postanowienia, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego.