III SA/Kr 641/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 29 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu skarżącego Z. B. od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 641/18 oddalającego wniosek skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 258/18 postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżący Z. B. domagał się ustanowienia dla niego radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 11 maja 2018 r., III SA/Kr 258/18. Podał, że na jego majątek składa się nieruchomość rolna o powierzchni 0,58 ha oraz 90 metrowy dom, w którym znajduje się 12 metrowe mieszkanie. Skarżący oświadczył, że nie posiada innych nieruchomości ani też zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Jego miesięczny dochód stanowi emerytura w kwocie 841 zł. Skarżący podał, że zamierza złożyć skargę kasacyjną od wyroku tut. Sądu oddalającego jego skargę o wznowienie postępowania sądowadministracyjnego, którą wnieść może tylko profesjonalny pełnomocnik. Zarządzeniem z 3 września 2018 r. wezwano skarżącego o złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych (spisu miesięcznych wydatków, związanych z jego bieżącymi potrzebami - popartego odpowiednimi rachunkami, wyciągów z kont bankowych, obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, zeznania podatkowego za 2017 r., odpisów z ksiąg wieczystych lub kserokopii obejmujących nieruchomości będących własnością lub współwłasnością wnioskodawcy, dowodu przekazu, przelewu emerytury za ostatni miesiąc, zaświadczenia z właściwego wydziału ewidencji pojazdów i kierowców o samochodach będących własnością, współwłasnością, wnioskodawcy lub o ich braku). W odpowiedzi skarżący nie przedstawił ww. spisu, odpisów z ksiąg wieczystych ani zaświadczenia z ewidencji pojazdów. Oświadczył, że nie zbiera paragonów, nie ma kont bankowych oraz nie składa zeznań podatkowych. Referendarz Sądowy postanowieniem z 25 września 2018 r. oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, uznając, że skarżący, jako osoba składająca notorycznie w postępowaniach sądowych wnioski o przyznanie prawa pomocy i obligowana do składania dokładnych wyjaśnień w kwestii majątkowych (zatem świadoma tego obowiązku), nie zdołał dowieść, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie wnioskowanej pomocy finansowej. Postanowienie Referendarza zostało doręczone skarżącemu 2 października 2018 r., a 4 października 2018 r. skarżący wniósł sprzeciw od tego postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wskazał, że oddalenie jego wniosku o prawo pomocy nastąpiło "(...) celem manipulacji postępowaniem, która metoda ta i praktyka prowadzi do nikąd i nie rozstrzyga skargi o wznowienie postępowania co do istoty". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie ponieważ skarżący w dalszym ciągu nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów uprawdopodabniających jego twierdzenia o niemożności poniesienia kosztów sądowych tj. kosztów pełnomocnika niezbędnego do sporządzenia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) - zwanej dalej P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Z kolei art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z art. 245 § 3 P.p.s.a., wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zwrot "gdy osoba ta wykaże", zawarty w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Innymi słowy, to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek należytego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, a zatem posiadanego majątku, uzyskiwanych dochodów oraz wydatków. W sytuacji, gdy przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności faktyczne są niewiarygodne lub niekompletne, wspomniany wyżej obowiązek nie jest wypełniony. To z kolei powoduje, że sąd nie może ocenić sytuacji materialnej wnioskodawcy i musi odmówić przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2015 r., II OZ 1394/14, wszystkie orzeczenia opublikowane na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga, że same tylko oświadczenia czy twierdzenia wnioskodawcy są w aspekcie uznania określonego faktu za uprawdopodobniony niewystarczające. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Informacje na temat możliwości płatniczych powinny być na tyle szczegółowe, aby możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Dopiero wyczerpujący opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych pozwala sądowi w pełni określić i ocenić sytuację strony, która ubiega się o to prawo (por. postanowienie NSA z 20 stycznia 2015 r., II OZ 13/15). Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z 22 października 2014 r., II FZ 1294/14). Jeżeli wnioskodawca odmawia nadesłania dokumentów, Sąd nie jest obowiązany do formułowania kolejnych wezwań do ich przedstawienia, ale dokonuje oceny w oparciu o już dostarczone materiały (por. postanowienie z dnia 4 listopada 2014 r., I OZ 959/14). Ponadto wnioskujący o przyznanie prawa pomocy, obowiązany jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków, ale również, że podjął wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem. W rozpoznawanej sprawie, skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanki, która warunkuje zwolnienie go od kosztów sądowych. Pomimo wezwania, w żaden sposób nie udokumentował, m.in. miesięcznych wydatków i dochodów. Sąd zwraca uwagę, że sam skarżący w złożonym formularzu wskazał na "bardzo duże wydatki" zestawiając je z niską emeryturą jaką miał otrzymywać tj. 841 zł. Skoro skarżący otrzymuje emeryturę to powinien posiadać stosowną decyzję ZUS oraz sporządzane przez ZUS na koniec każdego roku podatkowego formularze PIT 40A/11A stanowiące odpowiednik zeznań podatkowych. Nie jest też nadmiernie obciążające żądanie od skarżącego, aby przedstawił spis ponoszonych wydatków – słusznie przy tym zauważył referendarz, że "(...) pytania oraz kierowane do skarżącego żądania przedstawienia określonych dokumentów źródłowych nie wychodziły poza rzeczową potrzebę i dotyczyły wyłącznie weryfikacji rzetelności oświadczeń składanych przez skarżącego. Wystarczało udzielić jednoznacznych odpowiedzi i okazać żądane dokumenty. Wyjaśnienia skarżącego cały czas nie tworzą bowiem spójnego obrazu jego rzeczywistej sytuacji życiowej i możliwości płatniczych". Sąd podkreśla, że gdyby skarżący przesłał żądane dokumenty zamiast negatywnie reagować na wezwania, to być może sprawa skończyła by się znacznie wcześniej i to z pozytywnym dla skarżącego wynikiem. Opisane powyżej działania skarżącego uniemożliwiły ocenę jego sytuacji materialnej oraz analizę jego możliwości płatniczych. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 260 §1 i § 2 P.p.s.a. w zw. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i art. 245 § 1 P.p.s.a. Sąd utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza.