III SA/Kr 706/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa A sp. z o.o. w K o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa A sp. z o.o. w K na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 11 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zmiany decyzji postanawia: oddalić wniosek. Reprezentujący spółkę Prezes Zarządu, który swoje umocowanie do działania w sprawie wykazał wyciągiem z rejestru przedsiębiorców, w złożonym na urzędowym formularzu "PPPr" wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczył, że domaga się zwolnienia spółki od kosztów sądowych. Wysokość jej kapitału zakładowego określił na 1.000.000,00 zł, wartość środków trwałych oszacował na 300.155,92 zł, wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu ocenił na 713.731,90 zł. Ujawnił jeden rachunek bankowy spółki ze stanem 180.334,29 zł. Podał, że spółka w swoim majątku ma automaty o niskich wygranych, które jego zdaniem nie przedstawiają obecnie realnej wartości a to za sprawą stopniowego eliminowania przez organy celne podmiotów urządzających tego rodzaju gry. Uzasadniając starania spółki Prezes Zarządu przytoczył treść przepisów art. 245 §3 i art. 246 §2 pkt. 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podniósł, że spółka nie posiada środków na poniesienie kosztów wpisu od skargi. Zaznaczył, że postępowanie dotyczy jednego z wielu analogicznych prowadzonych na terenie całej Polski w konsekwencji czego obciążenie spółki nie ogranicza się do kwoty wpisu od skargi w niniejszej sprawie, ale do sumy wpisów w wielu sprawach przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi w całym kraju. Ponadto spółka prowadzi setki innych postępowań co wiąże się z koniecznością uiszczenia wpisów stosunkowych, niejednokrotnie o znacznej wysokości. Z urzędu stwierdza się, że spółka wniosła jednocześnie skargi w 15 sprawach i że w każdej z tych spraw wysokość wpisu od skargi ustalona została na kwotę 500 zł. Mając na uwadze powyższe zważyć należało, co następuje: Zgodnie z generalną zasadą ponoszenia kosztów postępowania sądowego i stosownie do art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", jeżeli ustawa nie stanowi inaczej do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Prawo pomocy jest zaś wyjątkiem od tej zasady i zastosowanie tej instytucji ogranicza się do szczególnie uzasadnionych przypadków. Strona skarżąca inicjująca postępowanie sądowe powinna zatem przewidzieć możliwość ponoszenia związanych z tym kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 9 listopada 2007 r. sygn. akt II OZ 1090/07, postanowienie NSA z 12 lutego 2008 r. sygn. akt II OZ 80/08, opublikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA). Wobec tego, że w niniejszej sprawie spółka domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych więc przypomnieć trzeba, że stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ppsa osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży oświadczenie którym wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z wolą ustawodawcy oświadczenie to ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, gdyż generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach rozstrzyganego przypadku reprezentujący spółkę Prezes Zarządu złożył oświadczenie, które jest wystarczające do wyprowadzenia następujących wniosków. Po pierwsze, kapitał zakładowy spółki wynosi 1.000.000,00 zł a wartość jej środków trwałych to 300.155,92 zł. Po drugie, spółka ma na rachunku 180.334,29 zł, zaś łączna wysokość wpisu od wszystkich 15 skarg zamyka się kwotą zaledwie 7.500,00 zł. Po trzecie, Prezes Zarządu spółki poza ogólnikową wzmianką, że niniejsze postępowanie jest jednym z wielu jakie spółka toczy przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi w całym kraju i że ma setki innych nie podjął nawet próby określenia ile konkretnie jest tych spraw, przed jakimi sądami, jaka konkretnie jest łączna wartość tych obciążeń, w ilu z tych spraw spółka została zwolniona od kosztów sądowych. Skoro zaś sytuacja materialna skarżącej spółki przedstawia się w ten sposób a równocześnie Prezes jej zarządu poniechał dokładniejszych wyjaśnień, to przyznanie spółce w takich warunkach prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Pomijając w tym miejscu, że strona inicjująca postępowanie sądowe powinna przewidzieć możliwość ponoszenia związanych z tym kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 9 listopada 2007 r. sygn. akt II OZ 1090/07, postanowienie NSA z 12 lutego 2008 r. sygn. akt II OZ 80/08, opublikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA), przypomnieć trzeba że osoba prawna, obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postepowania (art. 246 §2 pkt. 2 ppsa), ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym przypomnieć bowiem wypada że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze powyższe postanowiono zatem jak w sentencji działając na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 i art. 255 w związku z art. 246 §2 pkt. 2 i art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.