III SA/Kr 716/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek (spr.) WSA Elżbieta Kremer Sędziowie WSA Halina Jakubiec Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. W. na orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej z dnia 29 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie związku schorzenia i inwalidztwa ze służbą postanawia skargę odrzucić. Wojewódzka Komisja Lekarska MSWiA wydała w dniu [...] 2009r. orzeczenie nr [...] dotyczące R. W. posiadającego stopień sierżanta, o przydziale służbowym KMP, pozostającego w służbie od 28.08.2006 r. skierowanego przez Naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia KWP. W części A orzeczenia: - rozpoznano dekompensację osobowości neurotycznej w postaci zespołu lękowo-depresyjnego §70 p. 2, kat. D i § 69 p. 2, kat D, - określono, że jest całkowicie niezdolny do służby w Policji z uwagi na dekompensację osobowości neurotycznej, a zdolny do innej pracy zarobkowej, - orzeczono, że schorzenie nie ma związku ze służbą. W części B: m.in. orzeczono, że orzekany jest zdolny do pracy, zaliczono badanego do trzeciej grupy inwalidów, orzeczono, że inwalidztwo nie pozostaje w związku ze służbą w Policji. W treści orzeczenia przywołano przepisy "rozporządzenia MSWiA z 9.07.1991r. oraz z 29.09.2005 r." a w uzasadnieniu orzeczenia jako podstawę prawną "ustawę z dnia 18 lutego 1994 r.". R. W. złożył odwołanie od powyższej decyzji. Wniósł o zmianę orzeczenia w części przez uznanie stwierdzonego schorzenia i inwalidztwa za powstałe w związku ze służbą. Okręgowa Komisja Lekarska MSWiA po rozpoznaniu odwołania orzeczeniem nr [...] z dnia 29 lipca 2009r.: w części A: - rozpoznała u skarżącego dekompensację osobowości neurotycznej w postaci zespołu lękowo-depresyjnego §70 p.2, kat. D i § 69 p.2, kat D, - orzeczono, że R. W. jest całkowicie niezdolny do służby w Policji, - orzeczono brak związku schorzenia ze służbą, w części B: - orzekła, że badany jest zdolny do pracy, - zaliczono badanego do trzeciej grupy inwalidzkiej czasowo, - orzeczono, że nie istnieje związek inwalidztwa ze służbą w Policji. Wskazano, że orzeczenie jest ostateczne. R. W. wniósł skargę na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Podniósł, że nie zgadza się z treścią orzeczenia w części dotyczącej braku związku schorzenia i inwalidztwa ze służbą w Policji. Zarzucił naruszenie treści załącznika nr 2 pozycja 11 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 września 2005 r. w sprawie wykazu schorzeń i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu i Państwowej Straży Pożarnej. Wniósł o uchylenie lub zmianę zaskarżonej części orzeczenia. W uzasadnieniu skargi podniósł, że schorzenie jest ujęte w treści załącznika nr 2 pozycja 11 rozporządzenia. W pozycji 11 widnieje zapis "przewlekłe nerwice wywołane warunkami służby", w skład których wchodzi dekompensacja osobowości neurotycznej w postaci zespołu lękowo-depresyjnego. Samo istnienie schorzenia w wykazie oznacza, iż jest to schorzenie powstałe w związku ze służbą. Ponadto istnieje również zapis, iż nerwice pozostają w związku ze służbą, jeśli służba jest "w warunkach wymagających nadmiernego napięcia nerwowego, zwiększonej odpowiedzialności i nienormowanego czasu służby". Nie jest określone, jak przy większości pozostałych schorzeń ujętych w tabeli załącznika nr 2 w/w rozporządzenia, iż służba winna być długotrwała. Dlatego stanowisko Komisji narusza zapisy wskazanego rozporządzenia. Skarżący wniósł pismo uzupełniające do skargi. Podniósł, że zaskarżone orzeczenie narusza art. 107 kpa. Orzeczenie to nie zawiera, bowiem pouczenia o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skarżący wskazał, że dopuszczalność takiej skargi potwierdził WSA w Łodzi w wyrokach o sygnaturach II SA/Łd 1446/99 z 18.01.2001 r., II SA/Łd 210/02 z 19.02.2004, III SA/Łd833/04 z 9.02.2005 r., III SA/Łd 437/05. Sąd powołał się na pogląd NSA wyrażony w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 10.01.1998 r. w sprawie OPS 8/97 (ONSA nr 2 z 1998r., poz. 39), iż sąd administracyjny jest właściwy w sprawach skarg na orzeczenia wojskowych komisji lekarskich orzekających o zdolności do służby wojskowej. Pogląd taki ma również zastosowanie do orzeczeń Okręgowej Komisji Lekarskiej MSWiA orzekającej o zdolności do służby w Policji. Zaskarżone orzeczenie narusza też art. 107 § 3 i 4 kpa gdyż organ nie podał uzasadnienia prawnego. Skarżący kwestionując brak związku stwierdzonych schorzeń i inwalidztwa ze służbą w Policji, podniósł też zarzuty dotyczące sposobu przeprowadzonych badań oraz brak uwzględnienia innych schorzeń. Sąd przesłał skargę do Okręgowej Komisji Lekarskiej MSWiA. Organ nie przekazał skargi R. W. wraz z odpowiedzią i aktami administracyjnymi do Sądu. Dwukrotnie wzywany o nadesłanie odpowiedzi na skargę, organ odpowiedział pismami z 14 lipca 2010r. oraz z 27 lipca 2010r. To ostatnie pismo spełnia minimalne wymogi procesowe odpowiedzi na skargę zawierając stwierdzenie, że u R. W. nie istnieje związek schorzeń i inwalidztwa ze służbą. R. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o wymierzenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSWiA grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi na wniosek Okręgowa Komisja Lekarska MSWiA przesłała do Sądu pismo, w którym stwierdzono, że Komisja przesyła całość dokumentacji orzeczniczej oraz korespondencję dotyczącą orzekanego R. W.: 1. orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarska MSWiA z dnia [...] 2009 r., nr [...], 2. orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSWiA z dnia 29 lipca 2009r., nr [...], 3. korespondencję CKL MSWiA - pismo do adresata i do wiadomości OKL z dnia 24 września 2009 r. potwierdzające prawomocność i ostateczność orzeczenia wydanego przez OKL. W załączeniu przedstawiono 46 "ark." Pismem z dnia 10 września 2009 r. Centralna Komisja Lekarska MSWiA zwróciła się do Okręgowej Komisji Lekarskiej MSWiA w związku z wniesioną skargą przez R. W. na orzeczenie OKL MSWiA Nr [...] z dnia 29 lipca 2009 r., o nadesłanie dokumentacji orzeczniczo- lekarskiej tej sprawy. Centralna Komisja Lekarska MSWiA wysłała do R. W. pismo z dnia 24 września 2009r. w którym poinformowała, że nie znalazła podstaw do uchylenia w trybie nadzoru orzeczenia OKL MSWiA Nr [...] z dnia 29 lipca 2009r. Orzeczenie to jest prawomocne i ostateczne. Ewentualne dalsze roszczenia możliwe są jedynie na drodze sądowej. Od decyzji Zakładu Emerytalno - Rentowego MSWiA ustalającego policyjną rentę inwalidzką, będzie przysługiwało odwołanie do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 13 maja 2010r. sygn. akt III SO/Kr 2/10 wymierzył Okręgowej Komisji Lekarskiej MSWiA grzywnę w kwocie 1500 złotych za nie przekazanie skargi i akt administracyjnych w terminie. W trakcie rozprawy skarżący oświadczył, że wydana została decyzja przyznająca skarżącemu rentę, że od decyzji nie odwoływał się, ponieważ nie kwestionuje inwalidztwa a jedynie brak związku inwalidztwa ze służbą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W niniejszej sprawie istotną kwestią była dopuszczalność kontroli przez sąd administracyjny orzeczeń komisji lekarskich. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega, zatem zgodność z prawem aktów (decyzji, postanowień) lub czynności z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Tryb postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz.U. z 1991 r., nr 79, poz. 349 ze zm.). Z przepisów tego rozporządzenia wynika, że komisje lekarskie podległe Ministrowi Spraw Wewnętrznych oceniają na podstawie badań zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby, a także m.in. orzekają również o stopniu uszczerbku na zdrowiu spowodowanym wypadkiem lub chorobami pozostającymi w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, związku schorzeń i ułomności ze służbą, inwalidztwa i związku tego inwalidztwa ze służbą (§1 ust. 1, 2 rozporządzenia). Wojewódzkie komisje lekarskie są, zatem właściwe w zakresie badań medycznych i wydawania orzeczeń o stanie zdrowia i stopniu zdolności do służby, a także w szczególności o stopniu uszczerbku na zdrowiu, związku schorzeń i ułomności ze służbą (§ 12 ust. 1 i § 13 ust. 1 rozporządzenia). Z kolei zasady orzekania o inwalidztwie funkcjonariuszy Policji zawarte są w treści rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 16 stycznia 1995 r. w sprawie zasad orzekania o inwalidztwie funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, emerytów i rencistów policyjnych, trybu postępowania i właściwości komisji lekarskich w tych sprawach, sposobu przeprowadzania kontrolnych badań lekarskich oraz wzywania inwalidów na te badania (Dz.U. z 1995r., nr 8, poz. 41 ze zm.). W niniejszej sprawie nie może budzić wątpliwości, że wydanie skierowanych do R. W. orzeczeń przez komisje lekarskie nastąpiło w trybie powyższych regulacji oraz przepisów Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 września 2005 r. w sprawie wykazu schorzeń i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu i Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2005 r., nr 206, poz. 1723 ze zm.), wydanego na podstawie art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r., nr 8, poz. 67, ze zm.). W związku z powyższym wskazać należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, komisje lekarskie, działające w sprawach funkcjonariuszy czy kandydatów do służb mundurowych, są organami administracji publicznej i swe rozstrzygnięcia podejmują w formie decyzji administracyjnych, nazywanych orzeczeniami. Orzeczenia te łączą elementy wiedzy z elementami typowymi dla orzecznictwa administracyjnego. Ma być w nich bowiem rozpoznanie lekarskie (element wiedzy medycznej) oraz ustalenie kategorii do służby lub określenie związku chorób i ułomności ze służbą (element orzecznictwa). Trzecim obligatoryjnym ich składnikiem jest uzasadnienie, które ma wykazać zasadność rozpoznania lekarskiego oraz zaliczenia do kategorii zdolności do służby lub określenia związku chorób i ułomności ze służbą. Wskazuje to bezspornie na władztwo i jednostronność działania takich komisji lekarskich oraz potwierdza prawidłowość kwalifikowania omawianych działań do decyzji administracyjnych. Orzeczenia komisji lekarskich działających w sprawach funkcjonariuszy służb mundurowych, kandydatów do takiej służby oraz emerytów i rencistów tych służb dzielą się na dwie zasadnicze grupy. Pierwsza z nich obejmuje kwestie zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby. Orzeczenia w tych sprawach są wiążące dla organu w sprawie powołania danej osoby do służby lub zwolnienia ze służby. Mają one jednak byt w pełni autonomiczny i podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast druga grupa orzeczeń to orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą i stopień inwalidztwa m.in. dla celów emerytalno-rentowych. Takie orzeczenia nie mają samodzielnego bytu. Są one poddawane kontroli przez sądy powszechne w ramach odwołań od decyzji wydawanych w innych postępowaniach przez organy właściwe w sprawach odszkodowawczych lub emerytalno-rentowych. Orzeczenia z tej drugiej grupy mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, jako jedna z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do jego właściwości (por. wyroki NSA z dnia 30 kwietnia 2010r., sygn. akt I OSK 93/10, z dnia 29 maja 2008r., sygn. akt II OSK 667/08 opublik. w Centralnej Bazie Orzeczeń NSA, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r. sygn. III ZP 9/99 OSNAPiUS z 2000r., nr 5, poz.167, uchwała NSA z dnia 19 stycznia 1998 r. sygn. akt OPS 8/97, postanowienie NSA z 6 listopada 2000r., sygn. OSA 1/00 ONSA z 2001, nr 2, poz.47 oraz wyrok NSA z 22 lipca 2010 r. sygn. I OSK 220/10 opublik. w Centralnej Bazie Orzeczeń NSA, postanowienie NSA z 7 września 2010 r. sygn. I OSK 1430/10). Zaskarżone orzeczenie komisji lekarskiej - OKL MSWiA Nr [...] z dnia 29 lipca 2009 r. w części ustalającej brak związku rozpoznanych schorzeń i inwalidztwa ze służbą w Policji, jest, zatem elementem sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sprawy takie zgodnie z art. 1 kodeksu postępowania cywilnego mają charakter spraw cywilnych, do których rozpoznania właściwe są sądy powszechne (art. 2). W przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia ze sprawą administracyjnoprawną. Sprawa w przedmiocie związku rozpoznanych u policjanta chorób i wynikającego z nich inwalidztwa ze służbą w Policji, dla m.in. celów zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), nie ma charakteru sprawy administracyjnej, od której służyłaby skarga do sądu administracyjnego. Sprawa z zakresu weryfikacji orzeczeń w przedmiocie stwierdzenia niezdolności do służby, związku powstałego schorzenia ze służbą oraz ustalenia grupy inwalidztwa, związku inwalidztwa ze służbą w Policji, należy, bowiem do spraw dotyczących rent z tytułu niezdolności do pracy, które na mocy art. 476 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 1964 r., nr 43 poz. 296 ze zm. - dalej k.p.c.) zalicza się do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sprawy rentowe na podstawie ogólnej zasady wynikającej z art. 4778 § 1 k.p.c. należą do właściwości rzeczowej sądu powszechnego, to jest Sądu Okręgowego - Sądu Ubezpieczeń Społecznych. Warto także zauważyć, iż orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSWiA w przedmiocie stwierdzenia niezdolności do służby, związku powstałego schorzenia ze służbą oraz ustalenia grupy inwalidztwa jest niezaskarżalne, a jedyną pośrednią drogą weryfikacji tego orzeczenia jest odwołanie od decyzji organu rentowego wniesione w trybie przepisów k.p.c. Z tych przyczyn należało skargę odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia nie należy do właściwości sądu administracyjnego.