III SA/Kr 788/25
WyrokWSA w Krakowie2025-11-20
Skład orzekający: Michał Niedźwiedź, Janusz Kasprzycki, Ewelina Dziuban
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, braku wymagalności tego obowiązku, wadliwości tytułu wykonawczego oraz nieprawidłowego doręczenia upomnienia mogą stanowić podstawę do uwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika bezpośrednio z przepisów prawa, a jego niedochowanie może być egzekwowane administracyjnie. Zarzuty dotyczące wadliwości tytułu wykonawczego, w tym braku wskazania podstawy prawnej czy wymagalności, nie mogą być skutecznie podniesione w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli dotyczą kwestii, które mogły być kwestionowane w odrębnym postępowaniu lub które nie mieszczą się w katalogu podstaw zarzutów określonym w ustawie. Skuteczne doręczenie upomnienia, nawet poprzez awizowanie, jest warunkiem wszczęcia egzekucji, a brak skierowania do konsultacji specjalistycznej w przypadku odroczenia szczepienia nie czyni obowiązku niewykonalnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Sanitarnego utrzymujące w mocy postanowienie o oddaleniu zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku poddania małoletniego syna skarżącej szczepieniom ochronnym. Skarżąca podnosiła m.in. zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku, braku wymagalności, wadliwości tytułu wykonawczego i nieprawidłowego doręczenia upomnienia. Organy administracji oraz sąd uznały te zarzuty za bezzasadne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Michał Niedźwiedź Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. K. na postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Sanitarnego z dnia 26 marca 2025 r., znak: NE.906.1.2.2025, w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego skargę oddala.
Uzasadnienie:
Zaskarżonym przez I. K., zwaną dalej skarżącą, postanowieniem z dnia 26 marca 2025 r., znak: NE.906.1.2.2025, Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 – zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) w związku z art. 17 § 1 i 2 oraz z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132 – zwanej dalej ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: PPIS) w Wadowicach z dnia 15 stycznia 2025 r. nr 1/2025, znak: EP.9022.11.2024, w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów.
Powyższe rozstrzygniecie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W dniu 5 stycznia 2023 r. do PSSE w Wadowicach został przekazany przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "V." Sp. z o.o. z siedzibą w A. dokument pn. "Lista osób uchylających się od obowiązkowych szczepień ochronnych w IV kwartale 2022 roku". W przedmiotowym dokumencie, w pozycji dotyczącej dziecka S. K. (dalej również jako syn skarżącej) ur. 2 września 2022 r., I. K. oraz B. K. - rodzice dziecka, zostali wykazani jako uchylający się od wykonania szczepień ochronnych zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (PSO). Jako przyczynę odmowy w rubryce pn. "Przyczyna uchylania (...)" świadczeniodawca wskazał, cyt.: "Brak zgody rodziców na szczepienie przy urodzeniu".
W dniu 1 lutego 2023 r. PPIS w Wadowicach wystosował do matki dziecka -skarżącej pismo edukacyjno-informacyjne, przypominające o obowiązku szczepień ochronnych ww. dziecka. Pismo dwukrotnie awizowane, nie zostało podjęte w terminie, w dniu 20 lutego 2023 r. zwrócone zostało nadawcy. Zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uznane zostało za dokonane, a pismo pozostawiono w aktach sprawy.
Pismem z dnia 14 marca 2024 r. PPIS w Wadowicach ponownie poinformował skarżącą o obowiązku zaszczepienia dziecka, zwracając się z prośbą o uzupełninie zaległych szczepień, wskazując obowiązujące przepisy regulujące wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych. Korespondencja została doręczona dorosłemu domownikowi w dniu 18 marca 2024 r., za zwrotnym potwierdzeniem odbioru.
W dniu 11 kwietnia 2024 r. do PSSE w Wadowicach została przekazana przez NZOZ "V." lista osób uchylających się od obowiązkowych szczepień ochronnych w 1 kwartale 2024 roku. W pozycji nr 40, dotyczącej ww. dziecka, w rubryce "aktualny stan zaszczepienia" dokonano wpisu, cyt.: "Brak wszystkiego". W dniu 15 maja 2024 r. pracownik PSSE w Wadowicach sporządził adnotację służbową na okoliczność przeprowadzonej rozmowy telefonicznej z pielęgniarką punktu szczepień NZOZ "V." dotyczącej stanu zaszczepienia dziecka oraz danych dotyczących rodziców dziecka. Kolejno pismem z dnia 17 maja 2024 r. PPIS w Wadowicach zwrócił się do Kierownika NZOZ "V." z prośbą o zaktualizowanie istotnych danych dotyczących m.in. ww. dziecka, wykazanego w raporcie o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. W odpowiedzi na powyższe pismo, NZOZ "V." w dniu 24 maja 2024 r. przesłał za pośrednictwem poczty elektronicznej tabelę, w której w pozycji dot. ww. dziecka wskazał dalszy brak realizacji obowiązku szczepień.
W dniu 28 maja 2024 r. upomnieniem nr [...], znak: [...], PPIS w Wadowicach działający jako wierzyciel, wezwał skarżącą do niezwłocznego wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka. Upomnienie zawierało informację, iż w przypadku niewykonania szczepień po upływie 7 dni od daty doręczenia pisma sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie dwukrotnie awizowane, nie zostało przez adresata podjęte w terminie i w dniu 18 czerwca 2024 r. zwrócone zostało nadawcy. Zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uznane zostało za dokonane, pismo pozostawiono w aktach sprawy.
W dniu 5 sierpnia 2024 r. do PSSE w Wadowicach wpłynęła drogą elektroniczną korespondencja kierowana przez skarżącą oraz jej męża zawierająca prośbę o wstrzymanie wysyłania powiadomień i upomnień z uwagi na przebywanie dzieci, których pisma dotyczą, poza granicami kraju. Dodatkowo skarżąca załączyła upoważnienie, w którym upoważnia męża do występowania w jej imieniu we wszystkich sprawach dotyczących ich dzieci.
Organ ustalił, że pod wskazanym w dokumentacji adresem zamieszkuje skarżąca z mężem i ww. dzieckiem. Dodatkowo uzyskano informację, że najbliższy termin ich wyjazdu zagranicznego planowany jest na dzień 27 września 2024 r.
W dniu 23 września 2024 r. PPIS w Wadowicach skierował do skarżącej pismo informujące, że czasowe przebywanie poza granicami kraju nie zwalania od obowiązku poddania małoletniego syna szczepieniom ochronnym. Pismo dwukrotnie awizowane, nie zostało przez adresata podjęte w terminie, w dniu 10 października 2024 r. zwrócone zostało nadawcy.
Pismem z dnia 10 października 2024 r. PPIS w Wadowicach zwrócił się do Kierownika NZOZ "V." z prośbą o zaktualizowanie istotnych danych dotyczących m.in. dziecka – syna skarżącej, wykazanego w raporcie o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. W odpowiedzi na powyższe pismo, poinformowano o dalszym brak realizacji obowiązku szczepień.
Pismem z dnia 16 października 2024 r., znak: EP.9022.11.2024 PPIS w Wadowicach przesłał do Wojewody Małopolskiego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec skarżącej. Równocześnie wniósł o zastosowanie wobec skarżącej środka egzekucji w postaci grzywny w celu przymuszenia, w kwocie 1000 zł.
Pismem z dnia 29 listopada 2024 r. (data wpływu: 6 grudnia 2024 r.) skarżąca zgłosiła zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego wszczętego tytułem wykonawczym [...] z dnia 16 października 2024 r.
Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2025 r. nr 1/2025, znak: EP.9022.11.2024, PPIS w Wadowicach oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.
Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie.
Skarżąca wniosła o uznanie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej nieprawidłowo ocenionych przez PPIS w Wadowicach, zaskarżonemu postanowieniu zarzucając:
1) nieistnienie obowiązku objętego zaskarżonym tytułem,
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w części B poz. 2-4 tytułu wykonawczego,
3) brak uprzedniego doręczenia upomnienia,
4) brak wymagalności obowiązku,
5) naruszenie art. 6, 7 i 77 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy,
6) naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania,
7) naruszenie art. 119 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uznanie, że nałożona na skarżącą grzywna w wysokości 1000 zł odpowiada prawu.
Wymienionym na wstępie postanowieniem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutu, dotyczącego nieistnienia obowiązku objętego zaskarżonym tytułem wykonawczym wskazał, że skarżąca podważa kompetencje organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej do występowania w roli wierzyciela. Zgodnie z art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru, a zgodnie z 26 § 3a pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje z chwilą doręczenia wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej i tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu, jeżeli wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym. Obowiązek poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym wynika bezpośrednio z przepisów prawa i podlega on egzekucji na podstawie art. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a środkiem egzekucyjnym jest grzywna w celu przymuszenia. Zgodnie z art. 2 oraz art. 5 ust. 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej do zakresu zadań organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy m. in. prowadzenie działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych, ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie. Art. 12 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej nadaje organom PPIS właściwość do sprawowania nadzoru nad wykonaniem szczepień, pozycję wierzyciela uprawnionego do żądania wykonania obowiązku oraz czuwania nad wykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Z kolei art. 5 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa uprawnienia organu jakim niewątpliwie jest PPIS, do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających wprost z przepisów prawa. Nadto kwestia usytuowania organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej w postępowaniu egzekucyjnym była już przedmiotem orzecznictwa i została ostatecznie przesądzona.
Jak podał organ odwoławczy, argumentem podniesionym przez skarżącą świadczącym, w jej ocenie, o braku istnienia obowiązku jest brak sprecyzowania przez wierzyciela treści obowiązku, tj. nie wskazanie terminu wymagalności tego obowiązku. Tymczasem PPIS w Wadowicach przesłał w dniu 16 października 2024 r. do Wojewody Małopolskiego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej z uwagi na bezskuteczny upływ terminu wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym z dnia 16 października 2024 r. Zobowiązana nie wykonała obowiązku poddania szczepieniom małoletniego syna, którego termin określony został przez wierzyciela w upomnieniu. Konsekwencją powyższego było zastosowanie przez organ egzekucyjny środka egzekucyjnego w postaci grzywny celem przymuszenia. Zdaniem organu odwoławczego podniesiony argument nie ma uzasadnienia.
Argumentując dalej zarzut nieistnienia obowiązku określonego w tytule wykonawczym, skarżąca podniosła brak wskazania przez wierzyciela podstawy prawnej prowadzonej egzekucji, podkreślając jednocześnie, że obowiązek dotyczący poddania szczepieniom małoletniego syna nie wynika wprost z przepisu prawa. Organ odwoławczy wyjaśnił, że z tytułu wykonawczego z dnia 16 października 2024 r. wynika jasno, że obowiązek dotyczy poddania szczepieniom ochronnym dziecka przeciwko gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typ B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, Haemophilus influenzae typ b, poliomyelitis, odrze, śwince i różyczce, Streptococcus pneumoniae. W ww. tytule wykonawczym wskazano też podstawę prawną tego obowiązku tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2024 r. poz. 924). Tak więc wbrew twierdzeniom skarżącej obowiązek poddania się szczepieniu wynika wprost z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grup osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określony ww. art. 17 ustawy oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077) w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. W związku z powyższym, nie istnieje konieczność wskazania przez wierzyciela w rubryce nr 2 części B tytułu wykonawczego, orzeczenia tj. wyroku Sądu czy decyzji organu wydanej celem egzekucji tego obowiązku.
W odpowiedzi na zarzut dotyczący braku uprzedniego doręczenia upomnienia organ odwoławczy zauważył, że w dniu 28 maja 2024 r. upomnieniem nr [...], znak: [...], PPIS w Wadowicach działający jako wierzyciel, wezwał skarżącą do niezwłocznego wykonania obowiązku zaszczepienia, dziecka. W treści upomnienia, wierzyciel zawarł informację, iż w przypadku niewykonania szczepień po upływie 7 dni od daty doręczenia pisma sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie było dwukrotnie awizowane, nie zostało przez adresata podjęte w terminie i w dniu 18 czerwca 2024 r. zwrócone zostało nadawcy. Zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uznane zostało za dokonane.
Jeśli chodzi o zarzut zażalenia, że wierzyciel został przez skarżącą poinformowany o wyjeździe wraz z rodziną w celach służbowych oraz pozbawienie skarżącej możliwości obrony swoich praw poprzez posłużenie się przez wierzyciela fikcją doręczenia organ odwoławczy podał, że o fakcie zagranicznych wyjazdów służbowych poinformowano PPIS w Wadowicach w piśmie z dnia 5 sierpnia 2024 r. Jednocześnie zwrócono się o wstrzymanie wysyłania powiadomień i upomnień związanych z planowanymi szczepieniami naszych dzieci. Z powyższego, zdaniem organu odwoławczego wynika, że skarżąca była świadoma charakteru nieodebranej korespondencji i znała przedmiot obowiązku zawartego w upomnienia. Z kolei wnosząc w dniu 29 listopada 2024 r. zarzuty do tytułu wykonawczego zadbała o swój interes. Organ odwoławczy podniósł przy tym, że to na skarżącej, jako zobowiązanej spoczywa obowiązek potwierdzenia faktu nieobecności i niemożności podjęcia korespondencji w terminie jej doręczenia. W ocenie organu odwoławczego na czas dłuższego wyjazdu za granice skarżąca winna ustanowić pełnomocnika. Nie czyniąc tego, powinna liczyć się z poniesieniem wszystkich niekorzystnych konsekwencji nieodebrania korespondencji. W związku z powyższym podjęte wobec skarżącej przez PPIS w Wadowicach czynności są zgodne z prawem, a zarzut bezpodstawny.
W odpowiedzi na zarzut dotyczący braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych u dziecka, z uwagi na brak wskazania przez wierzyciela w upomnieniu informacji (w ramach pouczenia) o obowiązku poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu oraz faktu, że upomnienie nie stanowi źródła obowiązku organ odwoławczy powtórzył, że obowiązek poddania się szczepieniu wynika wprost z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grup osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określony w art. 17 ww. ustawy oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 17 ust. 10 ww. ustawy. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym określony został w załączniku nr 1 do niniejszego rozporządzenia. W upomnieniu z dnia 28 maja 2024 r. organ wskazał ww. przepisy ustawy i rozporządzenia. Ww. upomnienie zawiera wszystkie niezbędne elementy, w szczególności pouczenia określone w Rozporządzeniu Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz. U. z 2020 r., poz. 2194).
Organ odwoławczy zauważył nadto, że skarżąca uzasadnia brak wymagalności obowiązku brakiem sprecyzowania przez wierzyciela daty i sposobu wykonania obowiązku oraz okolicznością, że treść obowiązku wskazana w tytule wykonawczym nie wynika wprost z przepisów prawa, lecz jest kształtowana w drodze kolejnych aktów administracyjnych. W odpowiedzi na powyższe, organ wyjaśnił, że zgodnie ze wskazanym w tytule wykonawczym z dnia 16 października 2024 r. art. 5 ust. 1 pkt 1, lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w tej ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Realizację ww. obowiązku konkretyzują przepisy zamieszczone w rozdziale 4 "szczepienia ochronne" ww. ustawy. W myśl art. 17 ust. 1 ww. ustawy, osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są zobowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciwko chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, tj. określonego przez Ministra właściwego do spraw zdrowia w drodze rozporządzenia. Załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych pt "Schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży" wskazuje terminy wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, wiek w którym powstaje obowiązek szczepienia oraz liczby poszczególnych dawek tych szczepień. Z wyżej wymienionych przepisów można wyinterpretować normę prawną ustanawiającą obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu i określającą wszystkie cechy tego obowiązku tj. podmiot, na którym obowiązek ciąży, okoliczności wymagalności obowiązku oraz zakres tego obowiązku. Jako uzasadnienie zarzutu braku wymagalności obowiązku, skarżąca podniosła również, brak możliwości wykonania wszystkich, określonych w tytule wykonawczym szczepień jednocześnie. W zw. z powyższym organ wyjaśnił, że okresy realizacji schematu szczepienia ochronnego dla dziecka urodzonego w 2022 r. wynikają z wytycznych zawartych w ww. "Schemacie obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży".
Organ odwoławczy wskazał, że w stanie faktycznym sprawy bezspornym jest, że małoletni syn skarżącej ur. 2 września 2022 r., na dzień wystosowania do MPWIS zażalenia, tj. na dzień 27 stycznia 2025 r., nie został poddany obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu przeciwko gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typ b, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (po//om/e//t/s) oraz odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) i różyczce, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae zgodnie z terminami szczepień wskazanymi w Kalendarzu szczepień. W sytuacji więc, gdy wymagane terminy zaszczepienia już upłynęły, zaś dziecko nie zostało zaszczepione przeciwko żadnej chorobie zakaźnej - obowiązek poddania go szczepieniom stał się wymagalny, jednak wymaga zindywidualizowanego podejścia poprzez np. ustalenie przez lekarza indywidualnego kalendarza szczepień. Ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nip istnieją w konkretnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Ww. zarzut zdaniem organu odwoławczego jest więc bezzasadny.
Odnosząc się do kolejnych zarzutów zażalenia, tj. braku wymagalności obowiązku z uwagi na cyt.: "(...) pouczenie dotyczące "badania kwalifikacyjnego" zostało wystawione w dniu 22 października 2024 r. (już po wystawieniu tytułu wykonawczego)", a także podważania kompetencji organu I instancji do kwestionowania przesłanego zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym wystawionego w dniu 19 września 2024 r. organ odwoławczy podał, że dokumenty przytoczone w tym zarzucie nie wchodzą w skład akt przedmiotowej sprawy, a stanowią dowody w sprawie prowadzonej przez PPIS w Wadowicach wobec męża skarżącej i dotyczą tego samego dziecka. Organ odwoławczy wyjaśnił, że rzeczone "pouczenie" zawarte w piśmie z dnia 22 października 2024 r. stanowiło odpowiedź organu na przesłaną w dniu 21 października 2024 r. przez męża skarżącej kopię zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym wystawionego w dniu 19 września 2024 r., odraczającego wykonanie szczepienia ochronnego do dnia 19 września 2025 r. PPIS w Wadowicach prawidłowo poinformował męża skarżącej o braku spełnienia wymagań prawnych przesłanego zaświadczenia oraz braku podstaw do uznania obowiązku szczepienia ochronnego za niewykonalny. Podstawą do zwolnienia z obowiązku zaszczepienia dziecka, a zatem stwierdzenia niewykonalności obowiązku jest bowiem przedłożenie lekarzowi przeprowadzającemu szczepienie ochronne zaświadczenia od lekarza specjalisty, określającego potrzebę czasowego odroczenia obowiązkowych szczepień dziecka lub też zaświadczenie lekarskie wskazujące przeciwwskazania do szczepienia dziecka bezterminowo. W przypadku badania kwalifikacyjnego dającego podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Z obu znanych organowi zaświadczeń o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym wystawionych w dniu 19 września 2024 r. oraz w dniu 2 stycznia 2025 r. nie wynika, by w wyniku stwierdzenia przeciwskazań do szczepienia lekarka skierowała dziecko do poradni celem konsultacji specjalistycznej. Z kolei przesłane pismem z dnia 24 lutego 2025 r. zaświadczenie wystawione przez Śląską Izbę Lekarską w Katowicach o odbytym przez wystawiającą powyższe zaświadczenia lekarce kursie doskonalącym pn. "Szczepienia ochronne w gabinecie lekarza POZ - kurs uprawniający" stanowi potwierdzenie pogłębienia wiedzy w przedmiocie kwalifikacji do szczepień ochronnych, jednakże nie potwierdza uzyskania przez ww. lekarkę uprawnień specjalisty, niezbędnych do odraczania terminu obowiązkowych szczepień ochronnych. Organ II instancji wskazał również na fakt, iż w dniu 2 stycznia 2025 r. ww. lekarka wystawiła zaświadczenie odraczające wykonanie szczepienia ochronnego do dnia 2 stycznia 2026 r., co w zestawieniu z uprzednio wystawionym zaświadczeniem (z dnia 19 września 2024 r.) z terminem do dnia 19 września 2025 r. potwierdza, że okres od 2 stycznia 2025 r. do 19 września 2025 r. powiela się w obydwu wystawionych zaświadczeniach.
W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji rozpoznał w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej indywidualną sytuację skarżącej, przeanalizował cały materiał dowodowy i nie pozostawił żadnych wątpliwości co do jego sytuacji faktycznej oraz prawnej. Również treść uzasadnienia postanowienia z dnia 15 stycznia 2025 r. w pełni odnosi się do wniesionych przez skarżąca zarzutów. Organ pierwszej instancji szczegółowo wskazał przepisy prawa, na których oparł oddalenie zarzutów, dokonując ich rozpatrzenia według każdego punktu wniesionych zarzutów. Wyjaśnił, ze podstawą do zwolnienia z obowiązku zaszczepienia dziecka, a zatem stwierdzenia niewykonalności obowiązku jest przedłożenie lekarzowi przeprowadzającemu szczepienie ochronne zaświadczenia od lekarza specjalisty, określającego potrzebę czasowego odroczenia obowiązkowych szczepień dziecka lub też zaświadczenie lekarskie wskazujące przeciwwskazania do szczepienia dziecka bezterminowo, zgodnie z art. 17 ust. 5 oraz ust. 10 pkt 3 i 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Zarówno przytoczone w zażaleniu złożonym przez skarżąca zaświadczenie o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym wystawione
w dniu 19 września 2024 r. odraczające wykonanie szczepienia ochronnego do dnia 19 września 2025 r., jak również włączone do akt sprawy na etapie postępowania zażaleniowego kolejne zaświadczenie o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym wystawione w dniu 2 stycznia 2025 r. odraczające wykonanie szczepienia ochronnego do dnia 2 stycznia 2026 r. nie spełniają ww. wymagań i nie dają podstawy do uznania obowiązku szczepienia ochronnego za niewykonalny.
Odnosząc się do zarzutu zażaleniu, tj. naruszenia art. 119 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. i uznanie, że nałożona grzywna w wysokości 1000 zł. odpowiada prawu organ odwoławczy wyjaśnił, że wierzyciel poprawnie zastosował art. 119 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w myśl którego grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Organ pierwszej instancji wnioskował w dniu 16 października 2024 r. do Wojewody Małopolskiego o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec skarżącej, jako ustawowego przedstawiciela małoletniego syna.. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1 ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią. Z kolei dalsza ocena wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej, w szczególności wysokości grzywny w celu przymuszenia, leży w kompetencji organu egzekucyjnego, który stosując ten rodzaj środka egzekucyjnego rozważa jego wysokość i zasadność. Co się zaś tyczy zarzutu dotyczącego wysokości grzywny celem przymuszenia to nie mieści się w obecnie obowiązującym katalogu podstaw wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła:
- art.5 ust.1 pkt 3 i art.12 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku z brzmieniem rozdziału 3 (art.23-37a) tej ustawy oraz naruszenie art. 1a pkt 13 w związku z art. 26 §1 i § 3a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez pozbawione podstawy prawnej przypisanie PIS uprawnienia do wystawiania tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym,
- art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez brak w wystawionym tytule egzekucyjnym wymaganego prawem stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny;
- art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez brak prawidłowego wskazania podstawy prawnej;
- art.17 ust.5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi przez bezpodstawne przyjęcie, że zaświadczenie o przeciwwskazaniach nie zostało wystawione po konsultacji specjalistycznej w rozumieniu ustawy. Ustawa nie precyzuje wymagań wobec określenia "konsultacja specjalistyczna",
- art.17 ust.2 i 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi przez brak prawidłowego pouczenia zobowiązanego, że otrzymane zaświadczenie o przeciwwskazaniach winno być, jak twierdzi organ, uzupełnione skierowaniem do konsultacji specjalistycznej;
- art.6, art.7 i art.77 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art.18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak sprecyzowania daty i sposobu wykonania obowiązku. Brak wymagalności obowiązku z tej przyczyny, że niemożliwe jest wykonanie. wszystkich wskazanych w tytule egzekucyjnym szczepień jednocześnie; brak wymagalności obowiązku z tej przyczyny, że pouczenie dotyczące badania kwalifikacyjnego zostało wystawione z datą 22 października 2024 r. (już po wystawieniu tytułu wykonawczego); brak uwzględnienia, że zobowiązany nie odpowiada za brak skierowania do ,,konsultacji specjalistycznej"; brak wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, a w konsekwencji oparcie postanowienia na niepełnych ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z wnioskiem organu i postanowieniami art. 119 pkt 2 P.p.s.a.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie było postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 26 marca 2025 r., znak: NE.906.1.2.2025, którym organ egzekucyjny utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: PPIS) w Wadowicach z dnia 15 stycznia 2025 r. nr 1/2025, znak: EP.9022.11.2024 - w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego, znak: [...] z dnia 16 października 2024 r., dotyczącego obowiązku poddania się małoletniego syna skarżącego szczepieniom ochronnym.
Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela sposób i kierunek rozpatrzenia przez wierzyciela zarzutów wniesionych przez zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej.
Zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, co wynika z treści art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz. U. z 2025 r., poz. 132, zwanej dalej ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z [...] c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku [...], c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art. 33 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
Jak stanowi art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia (art. 34 § 2 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji). Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji).
Mając powyższe regulacje na względzie Sąd stwierdził, że kontrolowane postanowienia są prawidłowe, a wyrażone w nich stanowisko zasadne; podniesione zaś w skardze zarzuty uznać zatem należało za bezpodstawne.
Skarżąca wniosła następujące zarzuty: 1) naruszenie art.5 ust.1 pkt 3 i art.12 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku z brzmieniem rozdziału 3 (art.23-37a) tej ustawy oraz naruszenie art. 1a pkt 13 w związku z art. 26 § 1 i § 3a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez, jak twierdzi, pozbawione podstawy prawnej przypisanie PIS uprawnienia do wystawiania tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, 2) brak stwierdzenia w wystawionym tytule egzekucyjnym, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom jest wymagalny, 3) brak prawidłowego wskazania w tytule podstawy prawnej tego obowiązku; 4) naruszenie art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2024 r. poz. 924, zwanej dalej ustawą o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi), przez bezpodstawne przyjęcie, że zaświadczenie o przeciwwskazaniach nie zostało wystawione po konsultacji specjalistycznej w rozumieniu ustawy, 5) naruszenie art.17 ust.2 i 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi przez brak prawidłowego pouczenia zobowiązanego, że otrzymane zaświadczenie o przeciwwskazaniach winno być, jak twierdzi organ, uzupełnione skierowaniem do konsultacji specjalistycznej, 6) naruszenie - art.6, art.7 i art.77 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) w zw. z art.18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak sprecyzowania daty i sposobu wykonania obowiązku. Brak wymagalności obowiązku z tej przyczyny wynika także, zdaniem skarżącej z tego powodu, że niemożliwe jest wykonanie wszystkich wskazanych w tytule egzekucyjnym szczepień jednocześnie oraz z tej przyczyny, iż pouczenie dotyczące badania kwalifikacyjnego zostało wystawione z datą 22 października 2024 r., tj. już po wystawieniu tytułu wykonawczego, 8) naruszenie przepisów postępowania poprzez oparcie postanowienia na niepełnych ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia.
W ocenie Sadu zarzuty te nie mogły zostać uwzględnione z następujących względów.
W odniesieniu do pierwszego z postawionych wierzycielowi zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, trafnie wskazał, w ocenie Sądu, organ odwoławczy, że stosownie do postanowień art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Zgodnie z 26 § 3a pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje z chwilą doręczenia wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej i tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu, jeżeli wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym. Jeśli chodzi natomiast o następne dwa z podniesionych przez skarżącą zarzutów, a dotyczących naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazać należy, że zasadnie uznał organ odwoławczy, iż nie są one trafne. Niespełnienie bowiem w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (wymogów tytułu wykonawczego) stanowi w obecnym stanie prawnym podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Spełnianie przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji znajduje się jednak aktualnie poza zakresem art. 33 § 2 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 1311/21). Wobec tego kwestia zawarcia w tytule wykonawczym jego niezbędnych elementów nie może być obecnie podstawą zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, a co najwyżej podstawą i uzasadnieniem dla wystosowania wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Zwrócić jednakże należy uwagę, że w tytule wykonawczym z dnia 16 października 2024 r., znak: [...] (k. 20 akt administracyjnych) zawarto treść obowiązku cyt: "Obowiązek dotyczy poddania szczepieniom ochronnym dziecka S. (....) przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, Haemophilius influenzae typ. B, poliomyelitis, odrze, śwince i różyczce, Streptococcus pneumoniae, (...)." oraz podano podstawę prawną tego obowiązku "art. 5 ust. 1 lit. b, art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (...)". Nie można zatem za zasadnych uznać było podniesionych w tym zakresie zarzutów, że wierzyciel pominął wskazanie podstawy prawnej obowiązku. Wskazane w tytule wykonawczym przepisy art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowią zasadniczą podstawę prawną obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, a jedynie jego konkretyzacja znajduje się w dalszych przepisach tej ustawy, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi osoby przebywające na terytorium RP są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób u ludzi).
Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy wskazanej ustawy zamieszczone w rozdziale IV – poświęconym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi".
Zgodnie natomiast z treścią art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi).
Z art. 17 ust. 3 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika więc, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Przy czym, zdaniem Sądu, treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań, jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 484/22; LEX nr 3432133).
W myśl natomiast art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2). Zgodnie z treścią art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W rozporządzeniu MZ określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega sczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Komunikat ten jest wydawany w oparciu o art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie (por. m.in. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1494/08), z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Zasadnie więc podkreślił organ odwoławczy, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika więc z mocy przepisów ustawowych. Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 3109/19).
Ponadto, w kontekście samej wykonalności obowiązku poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 32/11, że wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecku szczepieniu ochronnemu. Przez wymagalność należy rozumieć zaś taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Obowiązek poddania syna skarżącej szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym wynika z mocy przepisów ustawowych, zaś szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą został określony w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Program ten na kolejny rok ustalany jest przez centralny organ administracji państwowej na podstawie przepisu ustawy i zawiera szczegółowe wskazania dotyczące wykonywania szczepień dostatecznie precyzyjnie określone w przepisie upoważniającym.
W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi).
Podkreślenia wymaga, że powyższych uregulowań nie można zatem rozumieć inaczej niż w ten sposób, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co oznacza również obowiązek poddania się uprzednim lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia ewentualnych przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Odmowa wzięcia udziału w badaniu uniemożliwia wykonanie szczepienia i powinna być traktowana jako odmowa poddania się temu szczepieniu.
Trafnie więc uznał Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, że podniesione w tym zakresie zarzuty są bezpodstawne. Skoro z akt sprawy rzeczywiście bez cienia wątpliwości wynika, że syn skarżącej nie został poddany obowiązkowym szczepieniom ochronnym w punkcie szczepień świadczeniodawcy wybranym przez zobowiązaną, to po skutecznym doręczeniu upomnienia i tytułu wykonawczego obowiązek ten mógł być egzekwowany. A co do tej ostatniej kwestii także nie ma wątpliwości. Upomnienie było dwukrotnie awizowane, nie zostało przez adresata podjęte w terminie i w dniu 18 czerwca 2024 r. zwrócone zostało nadawcy. Wobec zatem treści art. 44 § 4 k.p.a. uznać należało go za skutecznie doręczone. Podobnie i tytuł wykonawczy został doręczony za pismem z dnia 16 października 23024 r. za pomocą platformy e-PUAP (k. 19 i 290 akt administracyjnych).
Podzielić należało też stanowisko organu odwoławczego co do kwestii przedłożonych zaświadczeń lekarskich. Z obu zaświadczeń, wystawionych w dniu 19 września 2024 r. oraz w dniu 2 stycznia 2025 r., po pierwsze, rzeczywiście nie wynika, by w wyniku stwierdzenia przeciwskazań do szczepienia lekarka skierowała dziecko do poradni celem konsultacji specjalistycznej. Po drugie, rację mają organy, że przedmiotowe zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, wystawione w dniu 19 września 2024 r. odraczające wykonanie szczepienia ochronnego do dnia 19 września 2025 r., jak również włączone do akt sprawy na etapie postępowania zażaleniowego kolejne zaświadczenie o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym wystawione w dniu 2 stycznia 2025 r., odraczające wykonanie szczepienia ochronnego do dnia 2 stycznia 2026 r. - nie spełniają ww. wymagań i nie dają podstawy do uznania obowiązku szczepienia ochronnego za niewykonalny. Jak już uprzednio Sąd podkreślił, to, w świetle postanowień art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi, aktualne, a więc poprzedzające szczepienie badanie kwalifikacyjne może dać podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego. Lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Trafnie więc podniósł organ odwoławczy, że przesłane pismem z dnia 24 lutego 2025 r. zaświadczenie wystawione przez Śląską Izbę Lekarską w Katowicach o odbytym przez wystawiającą powyższe zaświadczenia lekarce kursie doskonalącym pn. "Szczepienia ochronne w gabinecie lekarza POZ - kurs uprawniający" stanowić mogło jedynie potwierdzenie pogłębienia wiedzy w przedmiocie kwalifikacji do szczepień ochronnych. Zasadnie podkreślił organ odwoławczy, że zaświadczenie to nie potwierdza uzyskania przez lekarza uprawnień specjalisty, niezbędnych do odraczania terminu obowiązkowych szczepień ochronnych, a po drugie, mogło ono co najwyżej jedynie stanowić przedmiot ewentualnych rozważań w ramach wskazywanego badania kwalifikacyjnego. Nie mogło zatem zniweczyć uruchomionego postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wyegzekwowania obowiązku szczepień wynikającego z przepisów ustawowych. Inspekcja sanitarna, działając w ramach obowiązujących przepisów prawa i podejmując wobec zobowiązanej działania zmierzające do wyegzekwowania obowiązku szczepień u małoletniego syna skarżącej, wypełniła zatem prawidłowo obowiązki ciążące na niej. W myśl bowiem art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, w tym zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Szerzące się epidemicznie zakażenia i choroby zakaźne były bowiem w przeszłości powodem wysokiej śmiertelności i chorobowości, powodowały znaczące straty społeczne i ekonomiczne. Zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych oraz innych chorób o charakterze społecznym, jest możliwe dzięki racjonalnym działaniom w obszarze zdrowia publicznego, podejmowanym przez organy i instytucje państwa, w zakresie posiadanych kompetencji. Działania te skupiają się na właściwej regulacji prawnej szczepień ochronnych, działalności oświatowo-zdrowotnej egzekwowaniu obowiązku poddawania się szczepieniom w odniesieniu do tych szczepień ochronnych, które są szczepieniami obowiązkowymi, zapewnieniu bezpieczeństwa szczepień ochronnych.
Zasadne jest wobec tego stanowisko organu odwoławczego, które w ten sposób wpisuje się w profilaktykę zapobiegania szerzenia się chorób zakaźnych jako konstytucyjnego obowiązku władz krajowych. Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego "(...) zdrowia (...). Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw". Taką ustawą, jest ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, nakładająca na obywatela obowiązek realizacji szczepień ochronnych. Ponadto, także art. 8 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności dopuszcza ingerencję władzy publicznej w życie prywatne i rodzinne jednostki, w przypadkach przewidzianych ustawą, z uwagi na ochronę zdrowia innych osób.
Wobec powyższego Sąd nie dopatrzył się więc takich uchybień w postępowaniu egzekucyjnym, które skutkowałyby koniecznością uchylenia kontrolowanych postanowień w przedmiocie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zgodzić się należało z organem odwoławczym, że nie można mówić o naruszeniu art. 119 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prawidłowo wyjaśnił organ odwoławczy, że wierzyciel poprawnie zastosował art. 119 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w myśl którego grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Dalsza zaś ocena wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej, w szczególności wysokości grzywny w celu przymuszenia, leży w kompetencji organu egzekucyjnego, który stosując ten rodzaj środka egzekucyjnego rozważa jego wysokość i zasadność. Słusznie więc stwierdził organ odwoławczy, że zarzut dotyczący wysokości grzywny celem przymuszenia, nie mieści się w obecnie obowiązującym katalogu podstaw wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
Wbrew więc postawionym wierzycielowi zarzutom naruszenia przepisów postępowania, nie doszło do wadliwego procedowania. Zasadnie stwierdził też organ odwoławczy, że pismo z dnia 22 października 2024 r. jest kolejnym wyjaśnieniem organu zasad, jakie obowiązują w kwestii odraczania szczepień oraz odpowiedzią, czy reakcją, jak to ujął organ, na przesłane "zaświadczenie" i nie ma żadnego związku wykonalnością wynikającego z mocy prawa obowiązku szczepień ochronnych dziecka.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie stwierdził, zatem by zaskarżone postanowienie było dotknięte wadami, które uzasadniałyby jego uchylenie. W zaskarżonym postanowieniu dokonano prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem Sądu w badanej sprawie nie doszło wobec powyższego do naruszenia żadnego ze wskazanych w skardze przepisów.
Skarga nie mogła więc wywrzeć zamierzonego skutku, gdyż okazała się niezasadna, a organy prawidłowo uznały, że zarzuty podniesione przez skarżącą nie zasługują na uwzględnienie.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło