III SA/Kr 815/25
WyrokWSA w Krakowie2026-03-04
Skład orzekający: Marta Kisielowska, Ewa Michna, Maria Zawadzka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wydania zezwolenia na założenie publicznego przedszkola, opierając się na analizie demograficznej i istniejącej sieci placówek, bez uwzględnienia danych o cyklicznym ogłaszaniu konkursów na realizację zadań w zakresie wychowania przedszkolnego przez podmioty inne niż gmina?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ nie zgromadził wystarczającego materiału dowodowego do oceny wniosku o zezwolenie na założenie przedszkola. Analiza organu była pobieżna i nie uwzględniała wszystkich istotnych okoliczności, takich jak dane o liczbie dzieci wymagających wychowania przedszkolnego w całej gminie oraz fakt cyklicznego ogłaszania konkursów na realizację zadań przez podmioty zewnętrzne, co sugeruje niewystarczającą liczbę miejsc w placówkach gminnych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy wydania zezwolenia na założenie publicznego przedszkola przez R. sp. z o.o. Organ I instancji odmówił, wskazując na spadek liczby urodzeń i rozbudowę istniejących placówek samorządowych. Kurator Oświaty utrzymał decyzję w mocy, uznając, że gmina zabezpiecza wystarczającą liczbę miejsc. Strona skarżąca zarzuciła błędną wykładnię przepisów i naruszenie procedury, wskazując na coroczne ogłaszanie przez gminę konkursów na realizację zadań przedszkolnych przez podmioty zewnętrzne, co dowodzi niewystarczającej liczby miejsc w placówkach gminnych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Małopolskiego Kuratora Oświaty oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kisielowska Sędziowie WSA Ewa Michna WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2026 r. sprawy ze skargi R. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Małopolskiego Kuratora Oświaty z dnia 3 kwietnia 2025 r. nr NPRO.542.5.3.2025.SW w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na założenie publicznego przedszkola I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Małopolskiego Kuratora Oświaty na rzecz strony skarżącej R. sp. z o.o. z siedzibą w K. 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia 3 kwietnia 2025 r. znak: NPRO.542.5.3.2025.SW Małopolski Kurator Oświaty, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ) oraz art. 51 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo Oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737, ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z 3 stycznia 2025 r. znak: CUW.4430.1.2025 o odmowie wydania zezwolenia dla R. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej jako strona skarżąca) na założenie Publicznego Przedszkola "R." w S. (znak sprawy: CUW.4430.1.2025).
Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Burmistrz Miasta i Gminy S. 3 stycznia 2025 r. wydał decyzję nr 1.2025 (doręczona stronie 21 stycznia 2025 r.), w której odmówił wydania zezwolenia na założenie Publicznego Przedszkola "R." w S., które zamierza prowadzić R. sp. z o. o. z siedzibą w K. W decyzji Burmistrz wskazał, że na bieżąco prowadzi analizę demograficzną liczby urodzeń w Gminie S., z której wynika, że od 2018 r. znacząco spada liczba urodzeń. Ponadto w celu zwiększenia i zabezpieczenia do 2026 r. liczby miejsc w przedszkolach samorządowych dla wszystkich chętnych Gmina S. w 2024 r. uruchomiła oddziały przedszkolne dla 50 dzieci w budynku przy ul. P. [...], a także rozpoczęła budowę przedszkola w W. w ramach Centrum Edukacyjnego, w którym przybędzie dodatkowo 50 miejsc przedszkolnych. Rozpoczęte mają być również kolejne inwestycje. Zatem gmina zabezpieczy miejsca w przedszkolach, a wobec malejącej znacząco liczby urodzeń w Gminie S. nie ma potrzeby uzupełniania sieci placówek, ponieważ liczba miejsc w przedszkolach będzie większa niż potrzeby w tym zakresie.
W tym stanie rzeczy w ocenie Burmistrza warunek poprawy warunków kształcenia i korzystnego uzupełnienia sieci przedszkoli publicznych poprzez utworzenie publicznego przedszkola zgodnie z wnioskiem nie został spełniony. Ponadto Burmistrz wskazał, że podstawą odmowy udzielenia stronie skarżącej zezwolenia na założenie Publicznego Przedszkola "R." w S. jest również brak spełnienia warunku wskazanego w § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i warunków udzielania i cofania zezwolenia na założenie przez osobę prawną lub osobę fizyczną szkoły lub placówki publicznej (dalej: rozporządzenie MEN z dnia 18 sierpnia 2017 r.), tj. brak dołączenia do wniosku opinii sanitarnej dotyczącej warunków bezpieczeństwa i higieny w budynku, w którym mieścić się będzie nowotworzone przedszkole i jego najbliższym otoczeniu.
W odwołaniu strona skarżąca podniosła, że odmowa udzielenia zezwolenia na założenie Publicznego Przedszkola "R." w S. jest niezgodna z prawem gdyż narusza prawo materialne, tj. organ dokonał błędnej wykładni § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia MEN z dnia 18 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i warunków udzielania i cofania zezwolenia na założenie przez osobę prawną lub osobę fizyczną szkoły lub placówki publicznej (Dz. U. 2024 r. poz. 31). Ponadto zarzucono, że organ dopuścił się naruszenia przepisów proceduralnych, w szczególności art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez brak rozważenia całości materiału dowodowego w sprawie i brak uzasadnienia faktycznego sprawy. Do odwołania dołączono opinię sanitarną wydaną przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z 3 lutego 2025r.
Małopolski Kurator Oświaty uznał wniesione odwołanie za nieuzasadnione i opisaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzji organu I instancji. Na wstępnie organ wyjaśnił, że Małopolski Kurator Oświaty postanowieniem z dnia 16 października 2024 r. pozytywnie zaopiniował wniosek o wydanie zezwolenia na założenie przez R. Spółka z o. o. z siedzibą w K. Publicznego Przedszkola "R." w S., od 1 stycznia 2025 r. Postanowienie to nie zostało zaskarżone w administracyjnym toku instancji.
Przedmiotem sporu pomiędzy R. sp. z o. o., a Burmistrzem Miasta i Gminy S. jest wykładnia przesłanek, o których stanowi § 4 ust. 1 pkt 4 oraz pkt 6 rozporządzenia MEN z dnia 18 sierpnia 2017 r.
Małopolski Kurator Oświaty oceniając zarzut naruszenia § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia MEN z dnia 18 sierpnia 2017 r. w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego, uwzględnił dołączoną do odwołania opinię sanitarną Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z 3.02.2025 r. znak NZ.90832.2.73.2025. Po zapoznaniu się z treścią ww. opinii oraz znajdujących się w aktach sprawy dokumentów w ocenie Małopolskiego Kuratora Oświaty R. sp. z o.o. zapewnia warunki lokalowe oraz wyposażenie przedszkola w pomoce dydaktyczne i sprzęt gwarantujące realizację statutowych zadań przedszkola, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki, co oznacza spełnienie warunku wskazanego w § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia MEN z dnia 18 sierpnia 2017 r.
Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia MEN z dnia 18 sierpnia 2017 r. zezwolenie na założenie szkoły lub placówki publicznej jest udzielane, jeżeli utworzenie szkoły w miejscowości wskazanej przez założyciela będzie sprzyjać poprawie warunków kształcenia, a także korzystnie uzupełniać sieć szkół publicznych w odpowiednio tej miejscowości, gminie, powiecie, województwie lub regionie.
W trakcie postępowania ustalono, że Miasto i Gmina S.:
- ma podpisaną umowę nr 4450.2.15.2024 zawartą 28 marca 2024 r. z R. sp. z o. o. z siedzibą w K. będącą organem prowadzącym Niepublicznego Przedszkola "R." w S. ul. L. [...] na realizację zadania publicznego z zakresu wychowania przedszkolnego pod nazwą "Zapewnienie dzieciom w wieku przedszkolnym zamieszkałym na terenie Gminy S. możliwości korzystania z wychowania przedszkolnego w niepublicznych przedszkolach w roku szkolnym 2024/2025 i 2025/ 2026";
- uruchomiło w 2024 r. oddziały przedszkolne dla 50 dzieci w budynku przy ul. P. [...];
- rozpoczęło rozbudowę przedszkola w W. w ramach Centrum Edukacyjnego, w którym ma przybyć dodatkowo 50 miejsc przedszkolnych;
- przeprowadziła analizę demograficzną liczby urodzeń, z której wynika, że liczba urodzeń spadła z 502 dzieci w 2018 r. do 319 w 2023 r.
- w pierwszym kwartale 2025 r. ma rozpocząć się rozbudowa budynku Przedszkola nr [...] w S. przy ul. B. [...], w którym ma przybyć dodatkowo 100 miejsc przedszkolnych;
Z powyższych danych wynika, że w miejscowości S., w której R. sp. z o. o. planuje utworzenie publicznego przedszkola na dzień wydania decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia nie ma zapotrzebowania na tworzenie nowych publicznych przedszkoli. Tym samym utworzenie ww. przedszkola nie uzupełni korzystnie sieci publicznych przedszkoli w miejscowości S.
W ocenie Małopolskiego Kuratora Oświaty w stanie faktycznym sprawy Burmistrz Miasta i Gminy S. uprawniony był do odmowy udzielenia zezwolenia na założenie przedszkola z uwagi na brak spełnienia przesłanki wskazanej w § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia MEN z 18 sierpnia 2017 r. Burmistrz Miasta i Gminy S. dokonał wnikliwej oceny zapotrzebowania na terenie Miasta i Gminy S. w publiczne przedszkola. Założenie przedszkola byłoby niekorzystne i mogłoby prowadzić do destabilizacji funkcjonowania innych przedszkoli publicznych, zwłaszcza przy niekorzystnych danych demograficznych. Zatem przeprowadzone postępowanie wyjaśniające doprowadziło do prawidłowego wniosku, że dotychczas istniejąca sieć przedszkoli jest w stanie zapewnić wszystkim chętnym dzieciom miejsca w przedszkolach na terenie Miasta i Gminy S. Natomiast podjęte przez Burmistrza działania związane z realizacją zadania publicznego z zakresu wychowania przedszkolnego mają zapewnić wszystkim dzieciom zamieszkałym na terenie gminy S. korzystanie z wychowania w publicznych przedszkolach. W takiej sytuacji zbędne jest tworzenie nowego przedszkola publicznego.
Małopolski Kurator Oświaty wskazał również, że udzielenie zezwolenia na założenie publicznego przedszkola może nastąpić jeżeli wypełnione są wszystkie warunki określone przepisami prawa. Ponadto sposób zredagowania § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia MEN z 18 sierpnia 2017 r. wskazuje na obowiązek spełnienia przesłanek w nim wymienionych kumulatywnie, tj. wykazanie przez wnioskodawcę (R. sp. z o.o.), że nowotworzone przedszkole będzie sprzyjało poprawie warunków kształcenia oraz korzystnie uzupełni sieć szkół publicznych w odpowiednio tej miejscowości, gminie.
Ponadto zakładanie publicznych przedszkoli jest reglamentowane, gdyż jego założenie wymaga zezwolenia, a warunki jego uzyskania określa § 4 ust. 1 pkt 1-6 rozporządzenia MEN z dnia 18 sierpnia 2017 r. Ograniczenie to posiada swoje uzasadnienie, które wiąże się z koniecznością ochrony interesu publicznego. Organy władzy publicznej są zobowiązane do pokrywania kosztów funkcjonowania publicznego przedszkola ze środków publicznych. Konsekwencją takich rozwiązań jest obowiązek jednostek samorządu terytorialnego dążenia do ukształtowania sieci publicznych przedszkoli w sposób racjonalny wynikający z konieczności dostosowania do potrzeb dzieci zamieszkałych na terenie jednostki samorządu terytorialnego, w tym gwarantujących m.in. prawo do korzystania z wychowania przedszkolnego. W takim stanie rzeczy Małopolski Kurator Oświaty postanowił utrzymać w mocy decyzję organ I instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia MEN z dnia 18 sierpnia 2017 r. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z 3 stycznia 2025 r., w której organ ten dokonał błędnej wykładni przepisu rozporządzenia i uznał, że utworzenie Publicznego Przedszkola "R." w S. jest niecelowe ze względu na zapewnianie przez Gminę S. wystarczającej liczby miejsc w przedszkolach publicznych, podczas gdy Gmina corocznie ogłasza otwarty konkurs ofert na realizację zadania publicznego w zakresie wychowania przedszkolnego na terenie Gminy S., co dowodzi faktu, że nie zapewniono wszystkim dzieciom w wieku przedszkolnym zamieszkałym na terenie Gminy S. możliwości korzystania z bezpłatnego wychowania przedszkolnego w przedszkolach publicznych. W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z informacji zawartych w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta i Gminy w S. wynika, że organ celem zapewnienia odpowiedniej liczby miejsc dla dzieci w wieku przedszkolnym zmuszony był do ogłoszenia otwartego konkursu zarówno w roku 2022 (Zarządzenie nr 156.2022 Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia 3 czerwca 2022 r. dot. roku szkolnego 2022/2023), jak i w 2023 r. (Zarządzenie nr 229.2023 Burmistrz Miasta i Gminy w S. z dnia 26 lipca 2023 r. dot. roku szkolnego 2023/2024), a także w roku, w którym strona skarżąca ubiegała się o udzielenie zezwolenia na założenie przedszkola publicznego - w 2024 r. (Zarządzenie nr 27.2024 Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia 25 stycznia 2024 r. dot. roku szkolnego 2024/2025 oraz 2025/2026). Nie można więc uznać, że pomimo systematycznego zgłaszania zapotrzebowania przez organ rejestrujący na realizację zadania publicznego w zakresie wychowania przedszkolnego, kierowanego do podmiotów odrębnych od jednostki samorządu terytorialnego, Gmina S. zapewniała wszystkim chętnym miejsce w publicznym przedszkolu prowadzonym przez jednostkę samorządu terytorialnego.
Strona skarżąca podniosła, że do zadań własnych Gminy należy, zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024r. poz. 1465 z późn. zm.), zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, w szczególności zadania własne obejmują sprawy edukacji publicznej. Z treści art. 31 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe wynika natomiast, że zapewnienie warunków do spełniania obowiązku, o którym mowa w ust. 4 (roczne przygotowanie przedszkolne), oraz realizacji prawa, o którym mowa w ust. 6 (wychowanie przedszkolne), jest zadaniem własnym gminy. To na organie rejestrującym spoczywa obowiązek zapewnienia odpowiedniej liczby miejsc w publicznych placówkach dla wszystkich chętnych. Burmistrz Miasta i Gminy S. w tym zakresie bez wątpienia polega na tzw. przedszkolach konkursowych, które chociaż działają na zasadach przedszkola publicznego, to prowadzone są przez osoby fizyczne lub prawne odrębne od jednostki samorządu terytorialnego. Podczas gdy przedszkola publiczne są tworzone i prowadzone przez jednostki samorządu terytorialnego, przedszkola konkursowe są wyłanianie w drodze otwartego konkursu ofert. Taki zabieg niewątpliwie jest wygodny dla organu, ponieważ przerzuca ciężar organizacyjny prowadzenia placówek wychowania przedszkolnego na inne podmioty. Burmistrz Miasta i Gminy S. wykorzystuje poniekąd zbudowaną uprzednio infrastrukturę przedszkolną pod pozorem samodzielnego zapewniania wystarczającej liczby miejsc wychowania przedszkolnego.
Strona skarżąca zarzuciła, że nie może świadczyć o prawidłowym wypełnianiu zadania własnego samorządu gminnego fakt, że zapotrzebowanie na uzupełnienie sieci publicznych szkół o placówki "konkursowe" na terenie Gminy S. nie zostało zgłoszone raz, ale jest komunikowane systematycznie, corocznie, na każdy kolejny rok szkolny. W myśl art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 439) Gmina, która nie zapewnia wszystkim dzieciom, którym ma obowiązek zapewnić możliwość korzystania z wychowania przedszkolnego, miejsca korzystania z wychowania przedszkolnego, jest obowiązana przeprowadzić otwarty konkurs ofert dla niepublicznych przedszkoli, szkół podstawowych, w których zorganizowano oddział przedszkolny, lub innych form wychowania przedszkolnego. Fakt ogłaszania cyklicznych konkursów na realizację zadań publicznych potwierdza, że Burmistrz Miasta i Gminy S. nie zapewnia wystarczającej liczby wolnych miejsc w przedszkolach publicznych dla dzieci w wieku przedszkolnym. Te dwie okoliczności wzajemnie się wykluczają. Organ nie może jednocześnie zapewniać miejsca w przedszkolu publicznym dla każdego dziecka zamieszkałego na terenie Gminy S. oraz ogłaszać konkursu na realizację zadania publicznego przez osoby fizyczne lub osoby prawne prowadzące niepubliczne przedszkola z powodu niewystarczającej liczby zapewnianych miejsc.
Ustalenia faktyczne niniejszej sprawy, oparte na wyliczeniach dotyczących przyszłych miejsc w placówkach wychowania przedszkolnego, a także z pominięciem faktu systematycznego ogłaszania przez Burmistrza Miasta i Gminy S. zapotrzebowania na zawieranie umów na realizację zadania publicznego z zakresu wychowania przedszkolnego, doprowadziły do wydania decyzji, która narusza przepisy prawa materialnego, ponieważ w jej treści błędnie utożsamia się przedszkola konkursowe z przedszkolami i innymi formami wychowania przedszkolnego prowadzonymi przez organ rejestrujący.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Kurator Oświaty wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowane dotychczas stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja Małopolskiego Kuratora Oświaty z dnia 3 kwietnia 2025 r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia 3 stycznia 2025 r., o odmowie wydania zezwolenia na założenie Publicznego Przedszkola R. w S.
W myśl art. 8 ust. 15 ustawy Prawo oświatowe zakładanie i prowadzenie publicznych przedszkoli, w tym z oddziałami integracyjnymi, przedszkoli specjalnych oraz innych form wychowania przedszkolnego, o których mowa w art. 32 ust. 2, szkół podstawowych oraz gimnazjów, w tym z oddziałami integracyjnymi, z wyjątkiem szkół podstawowych specjalnych i gimnazjów specjalnych i gimnazjów specjalnych, szkół artystycznych oraz szkół przy zakładach karnych, zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich, należy do zadań własnych gmin. Zgodnie zaś z art. 88 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe założenie szkoły lub placówki publicznej przez osobę prawną inną niż jednostka samorządu terytorialnego lub osobę fizyczną wymaga zezwolenia właściwego organu jednostki samorządu terytorialnego, której zadaniem jest prowadzenie szkół lub placówek publicznych danego typu, wydanego po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty.
Działając na podstawie art. 88 ust. 6 powołanej ustawy Minister Edukacji Narodowej w dniu 18 sierpnia 2017 r. wydał rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad i warunków udzielania i cofania zezwolenia na założenie przez osobę prawną lub osobę fizyczną szkoły lub placówki publicznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 31) – dalej zwane rozporządzeniem. W myśl § 4 ust. 1 pkt 6 tego rozporządzenia zezwolenie na założenie szkoły lub placówki publicznej jest udzielane, jeżeli utworzenie szkoły w miejscowości wskazanej przez założyciela będzie sprzyjać poprawie warunków kształcenia, a także korzystnie uzupełniać sieć szkół publicznych w odpowiednio tej miejscowości, gminie, powiecie, województwie lub regionie.
Konstrukcja normy prawnej wynikającej z treści § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 sierpnia 2017 r. wskazuje na konieczność łącznego spełnienia dwóch wymogów niezbędnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o założenie przedszkola tj. poprawie warunków kształcenia oraz korzystnego uzupełnienia sieci przedszkoli publicznych odpowiednio - w miejscowości, gminie, powiecie, województwie lub regionie.
Jak trafnie akcentuje się w orzecznictwie sądowym, (por. wyrok NSA z 9 kwietnia 2014 r. sygn. I OSK 147/14, z dnia 18 września 2019 r. sygn. I OSK 2920/17, (dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), kryterium korzystnego uzupełniania sieci szkół publicznych na danym terenie jest zwrotem prawnie niedookreślonym. Na jego treść składa się wiele okoliczności faktycznych, których spełnienie daję się ustalić dopiero na gruncie konkretnej sprawy. W szczególności, należą do nich względy o charakterze demograficznym, a także sytuacja, gdy jednostka samorządu terytorialnego nie jest w stanie zaspokoić określonego rodzaju potrzeb edukacyjnych miejscowej wspólnoty samorządowej (wyrok NSA z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 1837/14, z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt I OSK 1472/14, CBOSA). Należy pamiętać, że sieć szkół danego rodzaju ma zaspokajać potrzeby edukacyjne miejscowej wspólnoty samorządowej (por. wyrok NSA z 25 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 1837/14, dostępny CBOSA), zaś realizacja zadań oświatowych realizowana jest na poziomie samorządowym.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Burmistrz Miasta i Gminy S. po dokonaniu analizy sieci publicznych przedszkoli na terenie Gminy S. i samej S. ocenił, że istniejąca sieć w pełni zaspokaja potrzeby społeczne, zaś Małopolski Kurator Oświaty potwierdził stanowisko organu I instancji.
Istotą sporu jest rozstrzygnięcie, czy organ prawidłowo dokonał oceny wniosku strony skarżącej o zezwolenie na założenie przedszkola publicznego w świetle wymogu wskazanego w § 4 pkt 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 sierpnia 2017 r.
W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie organ nie zgromadził w aktach sprawy materiału dowodowego wystarczającego do dokonania powyższej oceny, zaś sama ocena nie uwzględnia wszystkich okoliczności faktycznych, które winny być wzięte pod uwagę.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że zasadniczą kwestią rozważaną w sprawie przez Kuratora było ustalenie, czy istniejąca na terenie Miasta i Gminy S. sieć przedszkoli prowadzonych przez Gminę pozwala objąć opieką wszystkie dzieci, których rodzice deklarują chęć korzystania z oferty tych właśnie placówek tj. placówek prowadzonych przez Gminę. Analiza ta, która znalazła odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji została jednak dokonana bardzo pobieżnie. Z treści decyzji wynika jedynie, że Gmina przeprowadziła analizę demograficzną liczby urodzeń dzieci na terenie Gminy S. i wskazała, że liczba urodzeń spadła z 502 dzieci w roku 2018 do 319 w roku 2023. Nadto Miast i Gmina S. uruchomiło w 2024 r. oddziały przedszkolne dla 50 dzieci w budynku przy ul. P. [...], rozpoczęło rozbudowę przedszkola w W., w ramach Centrum Edukacyjnego, w którym ma przybyć dodatkowo 50 miejsc przedszkolnych. Nadto organy wskazały, że w pierwszym kwartale 2025 r. ma rozpocząć się rozbudowa budynku przedszkola nr [...] w S., przy ul B. [...], w którym ma przybyć dodatkowo 100 miejsc przedszkolnych.
Zatem z treści decyzji możemy się dowiedzieć, że liczba urodzin dzieci w Mieście i Gminie S. znacznie spadła w ostatnim okresie czasu (2018-2023 r.), oraz że w 2024 r. uruchomiono oddziały przedszkolne dla 50 dzieci w S., a w przyszłych latach (nie wiadomo konkretnie kiedy) ma przybyć jeszcze dodatkowo 150 miejsc przedszkolnych. Z treści decyzji nie wynika natomiast ile dzieci uczęszcza obecnie do przedszkoli w Mieście i Gminie S., ile konkretnie jest tych przedszkoli, w jakim stopniu obecnie zaspokojone są potrzeby dzieci których rodzice deklarują chęć korzystania z oferty tych placówek, ani dlaczego na dzień obecny Kurator nie widzi potrzeby wydania zezwolenia dla strony skarżącej na założenie Publicznego Przedszkola "R." w S.
Wskazać należy, że co do zasady działalność przedszkola obejmuje okres wieloletni. W konsekwencji zatem ocena, czy utworzenie nowego przedszkola będzie sprzyjać poprawie warunków kształcenia oraz korzystnie uzupełniać sieć szkół - nie może ograniczyć się do "tu i teraz", musi także zawierać ocenę w kontekście dającej się przewidzieć przyszłości. W szczególności dotyczy to prognozy demograficznej. W przedmiotowej sprawie brak takiej oceny. Kurator podał co prawda, że liczba urodzin dzieci znacząco spadła w latach 2018-2023, jednak dane te nie zostały odniesione do liczby przedszkoli w gminie S., ani też do liczby uczęszczających do tych przedszkoli dzieci. Podana przez Kuratora informacja, że Gmina uruchomiła w budynku przy ul. P. [...] 50 nowych miejsc przedszkolnych, a dodatkowo planuje uruchomić dalszych 150 nowych miejsc przedszkolnych (100 w S. przy ul. B. [...] a oraz 50 w ramach Centrum Edukacyjnego w W.), sugeruje, jak twierdzi w odwołaniu i skardze strona skarżąca, że gmina nie zabezpiecza wystarczającej liczby miejsc dla dzieci korzystających z wychowania przedszkolnego. Pomimo tego treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie daje odpowiedzi na pytanie czy Gmina jest w stanie zapewnić możliwość korzystania z wychowania przedszkolnego przez wszystkie zamieszkujące na jej obszarze dzieci.
Jest to tym bardziej istotne, że zarówno w odwołaniu, jak i w skardze strona skarżąca twierdziła, że Gmina S. nie jest w stanie samodzielnie zapewnić wystarczającej liczby miejsc przedszkolnych w swoich placówkach. Dowodem na to jest fakt, że w latach 2022/2023, 2023/2024 oraz 2024/2025 Burmistrz Miasta i Gminy S. zmuszony był do ogłoszenia otwartego konkursu celem zapewnienia odpowiedniej liczby miejsc dla dzieci w wieku przedszkolnym.
Kurator nie zgodził się z powyższymi zarzutami skarżącego, podnosząc, że sam fakt, że w ostatnich latach Gmina S. ogłosiła otwarty konkurs ofert na realizację zadania publicznego w zakresie wychowania przedszkolnego na terenie Gminy S. nie "nie oznacza, że uzasadnione jest udzielenie skarżącemu zezwolenia na utworzenie Publicznego Przedszkola "R." w S.".
Jak wynika z art. 32 ust. 3 Prawa oświatowego ocena zapewnienia możliwości korzystania przez dzieci z wychowania przedszkolnego musi być dokonana z jednej strony nie tylko w oparciu o ocenę sieci publicznych przedszkoli i oddziałów przedszkolnych w publicznych szkołach podstawowych prowadzonych przez gminę, ale także w placówkach niepublicznych; z drugiej strony - musi uwzględniać liczbę dzieci wymagających wychowania przedszkolnego w całej gminie (zamieszkałych na obszarze gminy) a nie tylko tę liczbę dzieci, których rodzice zgłosili się do przedszkoli prowadzonych przez gminę. Zatem zgodnie z brzmieniem ww. przepisu sieć publicznych przedszkoli i oddziałów przedszkolnych w publicznych szkołach podstawowych, wraz z publicznymi przedszkolami, oddziałami przedszkolnymi w publicznych szkołach podstawowych oraz publicznymi innymi formami wychowania przedszkolnego, prowadzonymi przez osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego lub osoby fizyczne, publicznymi innymi formami wychowania przedszkolnego, prowadzonymi przez gminę, niepublicznymi przedszkolami, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, oddziałami przedszkolnymi w niepublicznych szkołach podstawowych, o których mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, oraz niepublicznymi innymi formami wychowania przedszkolnego, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, powinna zapewniać dzieciom, o których mowa w art. 31 ust. 1, zamieszkałym na obszarze gminy, możliwość korzystania z wychowania przedszkolnego.
W przedmiotowej sprawie, po zapoznaniu się z treścią uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wiadomo ile ogółem dzieci wymagających wychowania przedszkolnego zamieszkuje w Gminie S. Nie wiadomo czy i o ile takich dzieci przybędzie w dającej się przewidzieć przyszłości i czy w przypadku takiego wzrostu istniejące na obszarze Gminy placówki wymienione w art. 32 ust. 2 Prawa oświatowego pozwolą na zapewnienie wszystkim dzieciom wychowania przedszkolnego czy też konieczne będzie zwiększenie ilości tych placówek ewentualnie czy wielkość istniejących placówek (zarówno prowadzonych przez Gminę jak też przez inne osoby, publicznych i niepublicznych) pozwoli na wygospodarowanie miejsca dla zwiększonej liczby dzieci. W przypadku zaistnienia takiej potrzeby jedną z możliwości jej zaspokojenia może być wydanie w stosunku do funkcjonującego już przedszkola niepublicznego zezwolenia na założenie przedszkola publicznego - tak by placówka ta, przy wsparciu pieniędzy publicznych mogła pozwolić na zaspokojenie powstałej potrzeby, bez konieczności angażowania środków publicznych w większe inwestycje.
Małopolski Kurator Oświaty wprawdzie wskazuje, że w przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym dokonał stosownej analizy, z której wynika, że dotychczas istniejąca siec przedszkoli jest w stanie zapewnić wszystkim chętnym dzieciom miejsca w przedszkolach na terenie Miasta i Gminy S., a podjęte przez Burmistrza działania mają zapewnić wszystkim dzieciom na terenie gminy S. korzystanie z wychowania w publicznych przedszkolach, jednak analizy zawarte w treści zaskarżonej decyzji są bardzo ogólnikowe i uniemożliwiają weryfikację twierdzeń organu, do którego uprawniona jest strona postępowania i do której zobowiązany jest Sąd.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej tym przepisem zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Obciąża on zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, ponownie rozpatrujący sprawę. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i wszechstronne rozważenie okoliczności faktycznych i prawnych polega na takim ustosunkowaniu się do każdego zarzutu i argumentu, aby uzyskać jednoznaczność i konkretność ustaleń, co warunkuje poprawność dokonanej subsumpcji (por. wyrok WSA w Gliwicach z 20 października 2022 r. sygn. III SA/Gl 44/22). Jak wynika z powyższych spostrzeżeń Sądu - tym wymogom w przedmiotowej sprawie organ nie sprostał.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). -
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło