III SA/Kr 896/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 12 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. I. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi E. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy kat. B postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną wpisał w rubrykę 6 tylko siebie. Określając swój majątek wykazał "odziedziczony dom" z zastrzeżeniem, że po chwilę obecną nie wszedł w jego posiadanie, mieszkanie o powierzchni 36 m2 i szacunkowej wartości ok. 185 tyś. zł, oszczędności w kwocie 800 zł, samochód Opel Corsa z 2005 r. o wartości ok. 5-5,5 tyś. zł. Swoje stałe miesięczne dochody oszacował na kwotę 2446,95 zł emerytury. Uzasadniając swoje starania poczynił luźne uwagi na sprawę i prawo w ogólności. Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki podał, że koszty utrzymania mieszkania i mediów to ok. 600 zł, samochodu ok. 550-600 zł, leków i rehabilitacji ok. 350 zł, środków czystości i higieny ok. 100 zł, garderoby i obuwia ok. 200 zł, żywności ok. 600 zł, kultury i kultu religijnego ok. 100 zł, pism sądowych po 5,2 zł każde. Zarządzeniem z 6.9.2018 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez: • wymienienie jakich nieruchomości jest właścicielem, podanie ich adresów, • udokumentowanie rachunkami i fakturami miesięcznych kosztów utrzymania, w szczególności opłat za media, , telefon, ubezpieczenia, podatek od nieruchomości. W przypadku zaś zaległości z tego tytułu zaświadczeń właściwych organów, • przedstawienie historii rachunku bankowego skarżącego i jego żony za ostatnie trzy miesiące, z aktualnym saldem, • wyjaśnienia jakie jest źródło i wysokość dochodów żony. Wezwany udzielił wybiorczych wyjaśnień tzn. ujawnił adres wykazanego mieszkania, podtrzymał również twierdzenie co do tego, że choć formalnie jest właścicielem nieruchomości położonej w P o pow. 0,0401 ha zabudowanej domem mieszkalnym o powierzchni 70 m2, to faktycznie nie ma dostępu do tej nieruchomości ani możliwości dysponowania nią. Przedstawił nadto posiadane przez siebie rachunki oraz wyciągi ze swojego rachunku bankowego. Wbrew wezwaniu nie wyjaśnił natomiast jaka jest wysokość dochodów żony ani nie przedstawił żądanego wydruku historii z jej rachunku bankowego. Poprzestał na stwierdzeniu, że nic nie wie o rachunku bankowym żony oraz, że obowiązuje prawo o ochronie danych. Podniósł, że choć nie jest ani rozwiedziony ani w separacji, to jednak nie mieszkają razem z żoną, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa, posiadają rozdzielność majątkową. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata o ile nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie strony zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu bądź referendarza, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób zgodny z prawdą i przekonywujący. Generalnie bowiem ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach rozstrzyganego przypadku oświadczenia skarżącego zawarte we wniosku były niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego i stąd poproszony został o złożenie dodatkowych wyjaśnień. Szkopuł w tym, że wezwany udzielił wybiorczych wyjaśnień. W szczególności nie wyjaśnił jaka jest wysokość dochodów żony ani nie przedstawił żądanego wydruku historii z jej rachunku bankowego. Uzasadnione wątpliwości wzbudza argumentacja skarżącego powołującego się na "obowiązujące prawo o ochronie danych". Odnosząc się z kolei do argumentacji skarżącego akcentującego rozdzielność majątkową małżonków wyjaśnić należy co następuje. Nawet w razie istnienia rozdzielności majątkowej małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy wynikający z art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który trwa tak długo jak długo istnieje małżeństwo. Wzmiankowany obowiązek obejmuje także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów (por. postan. NSA w Warszawie z dnia 6 października 2004 r. GZ 71/04 a także postan. WSA w Gdańsku z 14 listopada 2005 r. I SA/Gd 140/04). Stwierdził to zresztą wcześniej na gruncie procedury cywilnej Sąd Najwyższy formułując w postanowieniu z dnia 5 maja 1967 r. (sygn. I CZ 37/67) tezę która zachowuje aktualność na kanwie rozstrzyganego przypadku, że "mąż ma obowiązek pomocy wobec żony także w zakresie prowadzenia przez nią procesów sądowych i zniesienie wspólności ustawowej między małżonkami tego obowiązku nie niweczy". Oczywistym pozostaje, że drugostronnie odnosi się to do żony. Ponieważ udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa a co za tym idzie wiąże się z przerzuceniem tego ciężaru na resztę społeczeństwa powinno więc sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe. Stąd tak ważne było poznanie czy małżonka będzie w stanie okazać skarżącemu pomoc w tym zakresie. Szkopuł w tym, że poprzez unikanie jednoznacznego wyjaśnienia tych kwestii skarżący uniemożliwił dokonanie jednoznacznej oceny jakie tak naprawdę są prawdziwe możliwości małżonki we wspomożeniu skarżącego. Jednocześnie, poza ogólnikowym stwierdzeniem, że małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej skarżący nie przytoczył żadnych, konkretnych okoliczności na podstawie których można byłoby wnioskować, że wyegzekwowanie od małżonki spoczywającej na niej powinności będzie albo utrudnione albo sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Skoro jednak taka była decyzja strony, to sąd ani referendarz nie są zobowiązani do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji gdy przedstawione dane uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji życiowej skarżącego, albo gdy nie jest ona do końca jasna wobec uchylania się strony od złożenia stosownych wyjaśnień (por. postan. WSA w Gd. z14 listopada 2005 r. I SA/Gd 140/04). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym przypomnieć też wypada, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze powyższe postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 i art. 255 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 i art. 245 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm).