III SA/Kr 903/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Hanna Knysiak - Sudyka Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Halina Jakubiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 25 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2016 r. nr [...] odmówił J. G. – dalej skarżącej - przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2015 r. nr [...] wymierzającej skarżącej karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Jako podstawa prawna postanowienia wskazany został przepis art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.). Z uzasadnienia powyższego postanowienia wynika następujący stan faktyczny: Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Decyzja została doręczona skarżącej na adres prowadzonej działalności S Pub ul. O w T w trybie przepisu art. 150 Ordynacji podatkowej. Przesyłkę awizowano w dniach: 15 i 25 maja 2015 r. Skarżąca pismem z dnia 29 lutego 2016 r., nadanym w tym samym dniu, wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji "a następnie o rozpoznanie tegoż odwołania", wskazując, że w "ostatnim czasie: otrzymała postanowienie Dyrektora Izby Celnej w S z dnia [...] 2016 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia Dyrektora Izby Celnej w S z dnia [...] 2015 r. o uznaniu za niezasadny wniesionego przez nią zarzutu nieistnienia obowiązku z tytułu wykonawczego z dnia 28 lipca 2015 r.". Nie doręczono jej decyzji, do której odnosi się ww. tytuł wykonawczy i z tego względu nie ma możliwości zweryfikowania zajętego w niej stanowiska oraz podniesienia zarzutów. Adres, pod który organ doręczył jej decyzję pierwszej instancji nie stanowi jej miejsca zamieszkania. Zamieszkuje w G pod nr [...] i adres ten wskazała organowi w trakcie postępowania. Dyrektor Izby Celnej opisanym na wstępie postanowieniem odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] 2015 r. W ocenie organu skarżąca nie przedstawiła dowodów na okoliczność, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. W szczególności nie stanowi dowodu okoliczność, iż w czasie, gdy została jej doręczona decyzja pierwszej instancji nie mieszkała pod adresem doręczenia. Znaczenie ma natomiast okoliczność, że skarżąca była świadoma toczącego się postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, o czym świadczy jej podpis na potwierdzeniu odbioru postanowienia z dnia [...] 2012 r. o wszczęciu postępowania w sprawie, na potwierdzeniu odbioru zawiadomienia z dnia 23 kwietnia 2015 r. o wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego oraz potwierdzeniach odbioru innych pism wysłanych do niej w analizowanej sprawie, które były kierowane na adres ul. O T. W dniu 20 kwietnia 2015 r. skarżąca zgłosiła się w Urzędzie Celnym celem zapoznania się z materiałem dowodowym. Na żadnym etapie postępowania nie poinformowała Naczelnika Urzędu Celnego o zmianie swego adresu, w związku z czym doręczenie decyzji pierwszej instancji z dniem 29 maja 2015 r. (przesyłka była dwukrotnie awizowana) na dotychczasowy adres należy uznać za prawidłowe. Termin do wniesienia odwołania minął w dniu 12 czerwca 2015 r. Pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki jest dokumentem urzędowym potwierdzającym fakt i datę doręczenia pisma zgodnie z danymi na dokumencie tym umieszczonym, który korzysta z domniemania prawdziwości. Domniemanie może być obalone a ciężar dowodu tym względzie spoczywa na stronie, która z określonego faktu wyprowadza skutki prawne. Na koniec organ podniósł, w ślad za orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2007 r. sygn. I GSK 1221/06, że wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest równoznaczne ze stwierdzeniem uchybienia terminowi wniesienia odwołania, stąd niniejsze postanowienie orzeka w obydwu kwestiach. J. G. w skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie powtórzyła argumenty mające przemawiać za brakiem winy w uchybieniu przez nią terminowi do wniesienia odwołania polegające na niedoręczeniu jej decyzji pierwszej instancji na adres, pod którym zamieszkuje G i okolicznością zgłoszenia organowi w trakcie postępowania, że adres ul. D w T był jedynie adresem tymczasowym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosowanie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami tej skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a.). Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego prawo do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowanie administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 par 1 i 2 p.p.s.a.). Skarga J. G. podlega uwzględnieniu. Kontroli Sądu podlega postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 25 kwietnia 2016 r. nr [...], na podstawie którego odmówiono skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2015 r. nr [...] wymierzającej karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Zgodnie z przepisem art. 162 Ordynacji podatkowej : w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1) § 2. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Przywrócenie terminu jest dopuszczalne w razie spełnienia kumulatywnie wskazanych w ww. przepisie przesłanek. W niniejszej sprawie organ rozstrzygnął jedynie kwestię zawinienia skarżącej w uchybieniu terminu, pomijając kwestie formalne, których zachowanie warunkuje w ogóle rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu. Strona skarżąca złożyła w dniu 29 lutego 2016 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, nie wnosząc jednocześnie odwołania. Tymczasem jak stanowi uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2009 r. sygn. akt II FPS 9/08 niedopełnienie obowiązku złożenia odwołania jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, o którym mowa w art. 162 § 2 ustawy z dnia 29.8.1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) stanowi brak formalny podania. W przypadku jego wystąpienia organ podatkowy właściwy do rozpoznania odwołania powinien wezwać stronę – na podstawie art. 169 § 1 wspomnień ustawy – do usunięcia braku w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. W treści cytowanej uchwały zwrócono uwagę na rygor treści odwołania wynikający z przepisu art. 222 Ordynacji podatkowej. Stanowi on, że odwołanie od decyzji organu podatkowego powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie. Niespełnienie tych wymogów może mieć postać zarówno braku określonego składnika podania, jak i niedołączenie do niego odrębnego pisma procesowego, wykazującego znamiona odwołania. W przedmiotowym wniosku o przywrócenie terminu znalazły się stwierdzenia dotyczące odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2015 r., niemniej wskazywały one jedynie na niezapoznanie się z treścią decyzji i niemożność sformułowania w związku z tym zarzutów wobec treści decyzji. Argumentacja tego rodzaju nie może być skuteczna w świetle oceny spełnienia przez stronę wymogów formalnych wniosku. Niezapoznanie się przez stronę z treścią decyzji wskutek jej nieodebrania nie wyklucza możliwości zapoznania się z treścią decyzji poprzez wnioskowanie o jej odpis. Organ nie miał zatem podstaw do pominięcia etapu uzupełnienia braków formalnych odwołania i domagania się od strony wniesienia odwołania. Organ przeszedł również w sposób nieuzasadniony do rozstrzygania kwestii zawinienia z pominięciem poddania analizie czy wniosek o przywrócenie terminu została wniesiony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Tymczasem rozważanie merytoryczne kwestii przywrócenia terminu jest możliwe i konieczne tylko wtedy, gdy wniosek zostanie złożony w ściśle określonym terminie, który jest przy tym terminem nieprzywracanym (por. I FSK 1956/14) Nawet gdyby skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania bez zawinienia, to i tak spóźniony wniosek o jego przywrócenie nie mógłby doprowadzić do przywrócenia tego terminu. Należy przyjąć, że rozważania w aspekcie zawinienia skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania na gruncie przepisu art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej były przedwczesne. Organ podatkowy nie ustalił kiedy ustała przyczyna uchybienia terminowi, to jest w jakiej dacie skarżąca dowiedziała się o istnieniu decyzji podatkowej. W aktach sprawy brak na ten temat informacji. We wniosku o przywrócenie terminu podała jedynie, że "w ostatnim czasie: otrzymała postanowienie Dyrektora Izby Celnej w S z dnia [...] 2016 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia Dyrektora Izby Celnej w S z dnia [...] 2015 r. o uznaniu za niezasadny wniesionego przez nią zarzutu nieistnienia obowiązku z tytułu wykonawczego z dnia 28 lipca 2015 r. ". Tymczasem okoliczności towarzyszące powzięciu przez stronę informacji o uchybieniu terminu muszą jednoznacznie wskazywać, że strona na ich podstawie miała co najmniej obiektywną możliwość pozyskania wiedzy o fakcie wydania aktu administracyjnego (dacie jego wydania), którego nie zaskarżyła w terminie (por. II FSK 1090/09, I FSK 935/09). Wykładnia językowa wskazywanego wyżej zwrotu "od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi" pozwala na stwierdzenie, że ten "dzień" ustania przyczyny uchybienia terminowi powinien być datą pewną, nie opierającą się na domniemaniu faktycznym (por. II FSK 554/12). Ustalenia dotyczące kwestii zawinienia należy czynić po wezwaniu stronę o uzupełnienie braków formalnych odwołania, a w razie skutecznego uzupełnienia braku formalnego, po uprzednim ustaleniu, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania został złożony w terminie. Ustalenie bowiem, że skarżąca złożyła wniosek po upływie nieprzywracalnego terminu przewidzianego w przepisie art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej czyni zbędnym dokonywanie ustaleń w kwestii zawinienia bądź nie w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania od decyzji. Wymienione zaniechania organu oznaczają naruszenie przepisów postępowania art. 169 § 1 w zw. art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej mające wpływ na wynik sprawy skutkujące uchyleniem zaskarżonego postanowienia na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzekając ponownie sprawę, organ wezwie stronę skarżącą do uzupełnienia braku formalnego odwołania poprzez jego przedłożenie, a w razie skutecznego uzupełnienia oceni (w razie potrzeby w drodze korespondencji ze stroną) czy strona zachowała 7 – dniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Pozytywne ustalenia w powyższych kwestiach uprawniają organ dopiero do zbadania kwestii zawinienia w uchybieniu terminu.