III SA/Kr 931/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 18 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, córką i dwoma synami. Określając swoją sytuacją majątkową podał, że należy do niego nieruchomość rolna o powierzchni 2,54 ha Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Do żony należy natomiast działka rolna o powierzchni 1,04 ha na której położony jest dom (w trakcie budowy). Działka ta jest obciążona hipoteką w wysokości ok. 140 tyś. zł. Określając miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżący ograniczył się do wzmianki, że on sam prowadzi działalność gospodarczą bez skonkretyzowania średniego miesięcznego dochodu jaki ona przynosi. Żona skarżącego jest z kolei zatrudniona i zarabia 2500 zł. Uzasadniając swoje starania skarżący ograniczył się do ogólnikowej wzmianki , że na chwile obecną nie stać go na opłacenie żądanej kwoty wpisu w wysokości 1560 zł. Powiada, że od grudnia 2012 r. do maja 2013 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. W chwili obecnej od 9 września 2013 r. ponownie jest na takim zwolnieniu. Z uwagi na odległe terminy specjalistycznych badań medycznych wyraził troskę, że przyjdzie mu je opłacać prywatnie. Podniósł, że na utrzymaniu ma dzieci, które chodzą do szkoły i które trzeba wyposażyć. Zaznaczył, że z żoną ma ustanowioną rozdzielność majątkową. Do wniosku dołączył kopię skierowania do poradni specjalistycznej i kopię zwolnienia lekarskiego z uwagi na niezdolność do pracy w dniach od 24.09.2013 r. do 30.09.2013 r. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 1 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile – poza wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Oświadczeniu skarżącego nie można przypisać tej cechy. Poprzestając bowiem na ogólnikowej wzmiance, że prowadzi działalność gospodarczą nie określił choćby w przybliżeniu średniego miesięcznego dochodu jaki ona przynosi. Z przyczyn sobie tylko wiadomych nie ujawnił też stałych miesięcznych obciążeń związanych z utrzymaniem domu, i spłatą zobowiązania zabezpieczonego hipoteką na działce żony. W takiej sytuacji przyznanie skarżącemu prawa pomocy nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się bowiem temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Odnosząc się zaś do wzmianki skarżącego o ustanowionej pomiędzy małżonkami rozdzielności majątkowej zwrócić uwagę należy, że małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy wynikający z art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który trwa tak długo jak długo istnieje małżeństwo. Wzmiankowany obowiązek obejmuje również prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów (por. postan. NSA w Warszawie z dnia 6 października 2004 r. GZ 71/04 a także postan. WSA w Gdańsku z 14 listopada 2005 r. I SA/Gd 140/04). Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.