III SA/Kr 965/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędzia WSA Hanna Knysiak - Sudyka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala Pismem z dnia 18 grudnia 2020 r. J. B. (dalej jako skarżący) złożył do Gminnego Środka Pomocy Społecznej wniosek o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką H. B. Decyzją nr [...] z dnia [...] 2021 roku Wójt Gminy R odmówił skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że orzeczenie o niepełnosprawności H. B. zostało wydane, gdy miała ona 74 lata. Niepełnosprawność powstała zatem po ukończeniu przez matkę skarżącego 25 lat, a więc nie spełnia ona wymogu wynikającego z dyspozycji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wcześniej, decyzją Wójta Gminy R nr [...] z dnia [...] 2020 roku przyznano J. B. specjalny zasiłek opiekuńczy w wysokości 620,00 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2020 roku do 31 października 2021 roku. Z tych powodów organ dodatkowo podkreślił, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z treścią art. 17 ust. 5b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia 16 marca 2021 r., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy wskazał, że wymóg uzależniający przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od powstania niepełnosprawności w określonym terminie nie może stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ w tym zakresie przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych został uznany za niezgodny z Konstytucją wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 roku, sygn. akt K 38/13. Ponadto Wójt Gminy R nieprawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, gdyż nie uzyskał danych niezbędnych do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, w szczególności informacji pozwalających na ustalenie czy stan zdrowia matki skarżącego powoduje konieczność sprawowania nad nią stałej lub długoterminowej opieki uniemożliwiającej skarżącemu podjęcie działalności zarobkowej. Dopiero zebranie w tym zakresie pełnego materiału dowodowego pozwoli jednoznacznie przesądzić, czy skarżącemu należy przyznać świadczenie pielęgnacyjne. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wójt Gminy R decyzją nr [...] z dnia [...] 2021 r., odmówił skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką. Uzasadniając wydane orzeczenie organ I instancji powtórnie stwierdził, że niepełnosprawność u matki skarżącego nastąpiła, gdy miała ona 74 lata, a zatem po ukończeniu przez nią 25 lat, w konsekwencji nie spełnia ona wymogu wynikającego z dyspozycji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia 19 maja 2021 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy R. Organ odwoławczy ponownie stwierdził, że w związku z uznaniem niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, organ I instancji dokonał jego błędnej wykładni, jednak wskazał, że wydane orzeczenie odpowiada prawu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało bowiem, że z ustalonego na podstawie przeprowadzonego przez pracownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wywiadu środowiskowego z dnia 31 marca 2021 roku stanu faktycznego sprawy nie wynika, aby zakres sprawowanej opieki nad matką uniemożliwiał J. B. w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo pracy w gospodarstwie rolnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie prawa materialnego, a to błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez przyjęcie, że nie podejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Skarżący wniósł o uchylenie zakwestionowanej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Wójta Gminy R oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego bądź przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi podniósł, że z treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która to opieka nie musi być opieką całodobową, zaś skarżący spełnia przedmiotowe wymogi wskazane w ustawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie ponownie podnosząc, że prawidłowo ustalony w sprawie stan faktyczny nie daje podstaw do twierdzenia, że zakres sprawowanej opieki przez skarżącego nad matką uniemożliwiał mu w sposób zupełny podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a w tym pracy w gospodarstwie rolnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna i nie zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu, w toku postępowania administracyjnego zgromadzono materiał dowodowy w sposób wystarczający do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, a następnie uwzględniając całokształt ujawnionych okoliczności dokonano jego właściwej subsumcji pod obowiązujący w tym zakresie stan prawny. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy dokonał prawidłowych ustaleń okoliczności faktycznych pozwalających na trafne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych przesłanki do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Skarga J. B. nie zawiera elementów, które mogłyby wpłynąć na odmienną niż stanowiąca podstawę wydania zaskarżonej decyzji ocenę zaistniałych w sprawie okoliczności. Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z powyższego unormowania wynika, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest kompensata strat materialnych powstałych na skutek braku podjęcia lub rezygnacji z działalności zarobkowej. Brak bowiem perspektyw na zatrudnienie wynikający z konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny pozbawia stronę ekspektatywy wynagrodzenia za pracę, a świadczenie pielęgnacyjne ma za zadanie częściowo zrekompensować te niedobory. Znacznie ograniczona możliwość samodzielnej egzystencji przez osobę niepełnosprawną powoduje, że sprawowana wobec niej opieka nie może być świadczona okresowo lub sporadycznie, lecz stale, ciągle i nieprzerwanie (vide wyrok NSA z dnia 21 lutego 2019 roku, sygn. akt I OSK 3964/18, wyrok NSA z dnia 23 października 2020 roku, sygn. akt I OSK 1148/20, wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 lutego 2019 roku, sygn. akt III SA/Kr 1285/18). Ponadto brak zdolności do samodzielnej egzystencji oznacza, że osoba niepełnosprawna nie ma możliwości samodzielnego wykonania podstawowych czynności życiowych takich jak utrzymanie higieny osobistej, ubieranie się i rozbieranie, poruszanie się oraz przygotowanie i zażywanie leków. Zakres tych czynności wymaga ze strony osoby sprawującej opiekę stałej gotowości do pomocy osobie niepełnosprawnej, co wyklucza podjęcie przez nią jakiejkolwiek pracy zarobkowej, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Natomiast jak wynika wprost z treści przeprowadzonego w dniu 31 marca 2021 r. wywiadu środowiskowego H. B. nie jest osobą leżącą ponieważ porusza samodzielnie, posługując się kulami. Samodzielnie również utrzymuje higienę osobistą i spożywa posiłki przyrządzane w większości przypadków przez żonę skarżącego. Sam skarżący w rozmowie z pracownikiem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej stwierdził, że opiekę nad matką może sprawować z przerwami, podczas których pomoc H. B. mogą udzielać wspólnie z nimi zamieszkujące córka i żona skarżącego. Jednocześnie wskazał, że dziennie opiekuje się matką przez okres nieprzekraczający łącznie 4 godzin, a zatem może podjąć pracę w gospodarstwie rolnym. W związku z powyższym podnieść należy, że matka skarżącego nie wymaga ze strony syna stałej lub długoterminowej opieki, a jednocześnie sprawowana przez skarżącego opieka nad matką nie pozbawia go możliwości podjęcia pracy zarobkowej, zwłaszcza pracy w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez jego żonę. Nie zostały zatem spełnione przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych uzasadniające przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, podkreślić należy, że zarzut ten został oparty jedynie na przytoczeniu treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz konstatacji, że sprawowana ciągła opieka wykluczająca podjęcie działalności zarobkowej nie musi przybrać postaci opieki całodobowej. Skarżący nie podniósł zatem de facto żadnych argumentów przemawiających za naruszeniem prawa materialnego podczas wydania decyzji przez organ II instancji, a tylko przedstawił własną ocenę ustaleń poczynionych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Stwierdzić zatem należy, że nie może osiągnąć skutku środek odwoławczy, który jedynie przedstawia polemiczne wersje zdarzeń czy rozumowanie odmienne, oparte na innym systemie wartości. Podsumowując organ odwoławczy trafnie zatem przyjął, że skarżący nie spełniał ustawowych wymogów umożliwiających przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi należało ją oddalić stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji wyroku.