I SA/Łd 1241/08

Dnia 20 stycznia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Porczyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Protokolant: Asystent sędziego Joanna Skrzypczak-Zajger po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2009 roku przy udziale sprawy ze skargi K. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia ze względu na uchybienie terminu do jego wniesienia oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. określił K. J. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r. w wysokości 2 056 zł. W decyzji zawarto pouczenie, iż stronie przysługuje prawo wniesienia odwołania do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. za pośrednictwem organu pierwszej instancji "w terminie 14-tu dni od daty jej otrzymania". Przesyłka zawierająca decyzję była dwukrotnie awizowana (w dniu 10 kwietnia 2008 r. i 18 kwietnia 2008 r.). Ponieważ adresat nie odebrał korespondencji w terminie, w dniu 28 kwietnia 2008 r. została ona zwrócona nadawcy. W dniu 6 maja 2008 r. K. J. odebrał osobiście przedmiotową decyzję w siedzibie organu, a następnie 20 maja 2008 r. wniósł od niej odwołanie. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej O.p.) stwierdził, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu organ wskazał, iż skutek w postaci doręczenia decyzji stronie nastąpił w dniu 25 kwietnia 2008 r., stosownie do art. 150 O.p., a zatem podatnik mógł złożyć odwołanie najpóźniej 9 maja 2008 r. Wniesienie środka odwoławczego 20 maja 2008 r. nastąpiło z przekroczeniem ustawowego terminu. Dyrektor Izby Skarbowej argumentował, iż przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują przypadków ponownego doręczania tej samej decyzji, wobec czego fakt wydania rozstrzygnięcia podatnikowi przez pracownika Urzędu Skarbowego nie niwelował skutku wcześniejszego doręczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. J. podniósł zarzut naruszenia art. 214 i art. 121 § 1 i 2 O.p. Skarżący twierdził, iż decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego zawierała wprowadzające w błąd pouczenie, w którym początek terminu do wniesienia odwołania wyznaczała data otrzymania decyzji, a nie data jej doręczenia. Skarżący wywodził, iż skoro decyzję otrzymał 6 maja 2008 r., to od tej daty należało liczyć 14 dni na jej zakwestionowanie. Wskazał jednocześnie, iż wadliwe pouczenie w myśl art. 214 O.p., nie może szkodzić stronie, która postąpiła zgodnie z jego treścią. Zarzucił również, iż odbierając decyzję nie został pouczony przez pracownika organu o tym, że decyzja została uznana za doręczoną w sposób zastępczy, do czego obligował art. 121 § 2 O.p. Gdyby wiedział, iż 9 maja 2008 r. traci możliwość zaskarżenia decyzji, miałby jeszcze szansę wnieść odwołanie w terminie. Zdaniem skarżącego nieodebranie przesyłki na poczcie było niezawinione. Strona wyjaśniła, iż jest syndykiem, co wiąże się z częstymi wyjazdami poza miejsce zamieszkania. W okresie awizowania przesyłki zawierającej decyzję skarżący był na wyjeździe służbowym. Dopiero po powrocie udał się na pocztę, gdzie uzyskał informację o zwrocie korespondencji nadawcy. Decyzję wydano stronie w Urzędzie Skarbowym, gdzie osobiście pokwitowała jej odbiór. Wskazując na powyższe skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna, bowiem kontrolowane postanowienie nie narusza prawa. Na wstępie podkreślić należy, iż przedmiotem oceny dokonywanej w niniejszym postępowaniu jest legalność postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Jak stanowi art. 150 § 1 pkt 1 O.p. w przypadku doręczania pisma przez pocztę, gdy nie jest możliwe doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Z adnotacji znajdującej się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji pracownik poczty nie doręczył decyzji osobiście skarżącemu, ani dorosłemu domownikowi, gdyż nie zastał nikogo w miejscu zamieszkania podatnika (k. 83 akt administracyjnych). Okoliczność ta jest bezsporna i przyznana przez skarżącego, wyjaśnił on bowiem, iż w okresie od 10 kwietnia do 28 maja 2008 r. przebywał na wyjeździe służbowym. Skoro zatem doręczenie w trybie art. 148 § 1 lub art. 149 nie było możliwe, istniały postawy do zastosowania doręczenia przez awizo. W takim przypadku poczta zawiadamia adresata dwukrotnie o pozostawaniu pisma w placówce pocztowej. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w placówce pocztowej umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Z informacji umieszczonych na kopercie zawierającej decyzję wynikało, iż pierwsze zawiadomienie o przesyłce miało miejsce w dniu 10 kwietnia 2008 r., drugie – 18 kwietnia 2008 r., natomiast zwrot korespondencji nastąpił 28 kwietnia 2008 r. Pomiędzy pierwszą a drugą awizacją upłynęło po 7 dni, z kolei pomiędzy drugim zawiadomieniem a zwrotem – 10 dni. W sumie adresowana do skarżącego przesyłka pozostawała w placówce pocztowej przez okres co najmniej 14 dni. Zatem również warunek przechowywania korespondencji przez okres 14 dni na poczcie został spełniony. Nie ma też wątpliwości, iż pracownik poczty zostawiał awizo w miejscu zamieszkania skarżącego, jak bowiem wskazał podatnik, po powrocie z wyjazdu, udał się na pocztę po odbiór przesyłki. Jeżeli adresat odbierze przesyłkę w ciągu 7 dni od daty pierwszego zawiadomienia o próbie jej doręczenia albo w ciągu 7 kolejnych dni od daty powtórnej awizacji, wówczas data pokwitowania odbioru przesyłki jest datą jej doręczenia. Istotne jest by przyjęcie korespondencji przez adresata nastąpiło przed upływem 14 dnia od daty złożenia przesyłki w placówce pocztowej po raz pierwszy, z tej przyczyny, iż z upływem ostatniego dnia tego okresu przesyłkę uznaje się za doręczoną, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 3 zd. 2 O.p.). Mając powyższe na uwadze, skoro skarżący nie odebrał decyzji w terminie do 25 kwietnia 2008 r., z upływem tego dnia organ był uprawniony uznać decyzję z doręczoną. W niniejszej sprawie oznaczało to, iż 26 kwietnia 2008 r. był pierwszym dniem terminu do wniesienia odwołania od decyzji, który upłynął 10 maja 2008 r. Słuszna jest argumentacja organu, iż skutku w postaci doręczenia decyzji, nie eliminuje okoliczność późniejszego, osobistego, odebrania tego pisma przez stronę w siedzibie organu. Prezentowany pogląd nie jest odosobniony, był on wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Tytułem przykładu warto zwrócić uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2006 r. (II FSK 1227/05, LEX nr 280413), w uzasadnieniu którego stwierdzono, że w sytuacji doręczenia decyzji w trybie art. 150 O. p. fakt, że podatnik odebrał powyższą decyzję po tej dacie nie wywołuje żadnego skutku prawnego. Podobnie uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 grudnia 2005 r. (III SA/Wa 1073/05, LEX nr 189815) – "W przypadku tzw. doręczenia zastępczego decyzji termin do wniesienia odwołania do organu drugiej instancji liczy się od dnia następującego po dniu uznania decyzji za doręczoną zgodnie z art. 150 O. p., nie zaś od daty późniejszego odbioru takiej decyzji. Upływ terminu przechowywania przesyłki listowej poleconej przez pocztę rodzi w dniu tego upływu skutek doręczenia i nie może już tego zmienić nawet fakt późniejszego - faktycznego doręczenia (wydania) decyzji (jej kserokopii czy też oryginału) stronie postępowania". Tak samo przyjęto w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2004 r. (GSK 1186/04, LEX nr 166922) – "Skoro przepis art. 150 § 2 O.p. reguluje szczególny (zastępczy) tryb doręczania pism między innymi przez określenie terminu odbioru pisma złożonego prawidłowo w urzędzie pocztowym to nie można przyjąć, że z bezskutecznym upływem ostatniego dnia ustawowego terminu doręczenie nie nastąpiło. W takiej sytuacji należy oczywiście uznać, że doręczenie zastępcze pociągające za sobą wszelkie prawne skutki nastąpiło, zaś późniejsze wydanie przesyłki przez pocztę nie wywołuje skutków prawnych związanych z doręczeniem" oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Białymstoku z dnia 28 sierpnia 2002 r. (SA/Bk 1720/01, LEX nr 75195) – "Nie zmienia faktu uznania za doręczoną przesyłki w trybie doręczenia zastępczego późniejsze jej osobiste odebranie przez adresata od nadawcy". Zaznaczyć należy, iż doręczenie zastępcze stwierdza obiektywny fakt, w tym znaczeniu, iż nawet wzruszenie wynikającego z art. 150 O.p. domniemania doręczenia decyzji, nie prowadzi do wniosku, iż doręczenie nie zostało dokonane. Strona w takiej sytuacji może jednak uchylić się od skutków, jakie się z tym doręczeniem wiążą, przede wszystkim w zakresie biegu terminów. Obalenie domniemania, o którym stanowi art. 150 O.p. polega na wykazaniu, iż doręczenie nie odpowiadało przesłankom wymienionym w tym przepisie, np. adresat nie został powiadomiony o piśmie złożonym w odpowiednim urzędzie. W niniejszej sprawie skarżący nie kwestionował samego faktu doręczenia decyzji w sposób zastępczy. W tej sytuacji stwierdzenie przez Dyrektora Izby Skarbowej, iż podatnik wnosząc odwołanie w dniu 20 maja 2008 r. przekroczył termin na dokonanie tej czynności, określony w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. i wynoszący 14 dni, było uprawnione. Powyższej oceny nie mogą zmienić i nie zmieniają przytaczane przez stronę argumenty służące wykazaniu braku winy w złożeniu odwołania po terminie. Okoliczności takie jak: częste wyjazdy służbowe, błędne zdaniem strony pouczenie o trybie zaskarżenia decyzji, czy też brak poinformowania przez pracownika Urzędu Skarbowego o uznaniu decyzji za doręczoną w dniu 25 kwietnia 2008 r., mogą uzasadniać wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, który w tym przypadku jest instytucją właściwą do podważania skutków doręczenia zastępczego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2005 r. I OSK 271/05, LEX nr 188813, a także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 1998 r. III SA 6382/97, LEX nr 43739). Sąd nie może natomiast dokonywać ich oceny w ramach kontroli legalności postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, z tej przyczyny, iż jest związany granicami sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a/). Rozstrzygając o zasadności tego rodzaju zarzutów bądź jej braku, Sąd odnosiłby się do istoty innego, nie toczącego się jeszcze postępowania. Zważywszy na wiążący charakter orzeczeń sądowych, zwłaszcza w zakresie prezentowanej w nich oceny prawnej (art. 153 p.p.s.a.), takie działanie Sądu nie byłoby uprawnione na obecnym etapie postępowania. W tym stanie rzeczy skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. JZ