I SA/Łd 1489/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Protokolant: Sekretarz sądowy Agnieszka Kerszner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń - grudzień 2007 r. 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi J. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści ) złotych powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. zaskarżonym postanowieniem z [...] nr [...], na podstawie art. 216 § 1 i art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 749; dalej: O.p.), stwierdził, że odwołanie A. S. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] nr [...]w sprawie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2007 r., zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. została wysłana na adres zamieszkania podatnika i doręczona 14 czerwca 2010 r. w trybie art. 150 O.p. W konsekwencji termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął 28 czerwca 2010 r. Zgodnie bowiem z art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 O.p. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Podatnik złożył odwołanie 22 maja 2013 r., to jest po terminie przewidzianym w art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 O.p. Organ odwoławczy podkreślił, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia nie można przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz organ odwoławczy zobowiązany jest wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu. Następstwa uchybienia wspomnianego terminu nie są zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynikają z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Na zakończenie Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wskazał, że postanowieniem z [...]., nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia ww. odwołania. Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przez A.S. W uzasadnieniu skarżący wskazał na zły stan zdrowia (spowodowany długotrwałą chorobą psychiczną), który uniemożliwił podjęcie w terminie przesyłki zawierającej decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. w zakresie podatku od towarów i usług za 2007 r. W konsekwencji odwołanie zostało złożone po ustawowym terminie. W piśmie procesowym z 2 kwietnia 2014 r. pełnomocnik podatnika oświadczył, że popiera skargę oraz wnosi o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. W uzasadnieniu pełnomocnik wyraził pogląd, że postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania może zapaść dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu prośby strony o przywrócenie tego terminu. Skoro zaś nierozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu wyłącza dopuszczalność wydania postanowienia o jego uchybieniu, wydanie kwestionowanego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, przed rozpatrzeniem wniosku strony o przywrócenie terminu, było niezgodne z prawem. Pełnomocnik strony wskazał dalej, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, zostało uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 18 marca 2014 r., w sprawie o sygn. akt l SA/Łd 1487/13, z uwagi na naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W punkcie wyjścia przypomnieć należy, że art. 228 § 1 pkt 2 O.p., będący podstawą prawną zaskarżonego postanowienia stanowi, iż organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Treść tego przepisu jest jednoznaczna i prowadzi do oczywistego wniosku, że w sytuacji gdy odwołanie zostało wniesione po terminie, istnieje po stronie organu podatkowego prawny obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego ten fakt. Organ zobowiązany jest wydać je bez względu na to czy strona ubiega się, czy nie ubiega się, o przywrócenie uchybionego terminu. Stwierdzenie niedotrzymania terminu do złożenia środka zaskarżenia nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Koniecznym jest zatem ustalenie, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji oraz ustalenie, kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji i w rezultacie, czy doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Uchybienie terminowi do wniesienia środka odwoławczego jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania (zażalenia), lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi. Sąd nie podziela poglądu pełnomocnika strony skarżącej, zgodnie z którym w wypadku złożenia odwołania po terminie, wraz z prośbą o jego przywrócenie, organ odwoławczy nie może wydać postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania przed rozpatrzeniem wniesionej prośby. Stanowisko to wprawdzie było prezentowane w niektórych orzeczeniach, jednak Naczelny Sąd Administracyjny ostatecznie od niego odstąpił (por. wyroki NSA z 20 marca 2009, sygn. akt I FSK 112/08, z 23 listopada 2007 r., sygn. akt II FSK 1316/06, z 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1443/11, a także z 15 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 1653/11; wszystkie dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W wymienionych orzeczeniach wyeksponowana została teza, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim). W ostatnim z powołanych wyroków NSA trafnie wskazał, że "sednem sprawy, w której organ odwoławczy stwierdza uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, jest (...) ustalenie, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji oraz ustalenie kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji (...). Organ odwoławczy niezwłocznie po otrzymaniu odwołania wraz z aktami sprawy podatkowej ma obowiązek dokonać wstępnych ustaleń, czy nie zachodzą powody wyłączające możliwość załatwienia sprawy co do istoty, w tym obowiązek weryfikacji, czy odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie. Dopiero zatem postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania stanowi formalne potwierdzenie zaistnienia okoliczności faktycznej, o której mowa w art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Postanowienie takie rozstrzyga również ewentualne wątpliwości co do zachowania terminu do wniesienia odwołania. W szczególności dotyczy to sytuacji, gdy strona uważa, że środek zaskarżenia został przez nią wniesiony w terminie." Konkludując, po złożeniu odwołania organ drugiej instancji, w pierwszej kolejności powinien ustalić czy środek odwoławczy został wniesiony w terminie przewidzianym ustawą. Jeżeli ustalenie to jest negatywne należy stwierdzić uchybienie terminowi do jego wniesienia. W żadnym razie nie stoi temu na przeszkodzie złożony wniosek o przywrócenie terminu. Okoliczność, że organ podatkowy postanowieniem wydanym na podstawie art. 162 § 1 O.p. uwzględnił prośbę strony i przywrócił termin do wniesienia odwołania nie oznacza zarazem, iż nie wystąpiła obiektywna okoliczność polegająca na uchybieniu terminu, lecz to, że stronie termin do wniesienia odwołania został przywrócony. Z drugiej strony, również wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, nie stwarza przeszkody w rozpoznaniu i ewentualnym przywróceniu tego terminu. W sytuacji, gdy nastąpi prawomocne przywrócenie terminu, organ odwoławczy przystępuje do merytorycznego rozpoznania odwołania, bez potrzeby uchylania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi (por. wyrok WSA z 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 450/13). W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji prawidłowo doręczył skarżącemu decyzję z [...]., w trybie art. 150 § 2 O.p., to jest: z upływem 14 dni od pierwszego zawiadomienia o niemożności doręczenia i pozostawieniu przesyłki w Urzędzie Pocztowym. Poza sporem pozostaje, że doręczenie nastąpiło na adres podany przez podatnika w toku postępowania. Fakt, że w 2009 r. skarżący zmienił miejsce zamieszkania jest bez znaczenia z punktu widzenia skuteczności doręczenia, skoro o zmianie adresu podatnik nie powiadomił organu podatkowego. Tymczasem obowiązek poinformowania organu o powyższej zmianie ciążył na skarżącym stosownie do art. 146 § 1 O.p. i art. 9 ust. 1 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników. Niezastosowanie się do niego skutkowało tym, że decyzję przesłaną na nieaktualny adres podatnika, należało uznać za wysłaną na adres prawidłowy. Pod adresem, na jaki organ pierwszej instancji wysłał decyzję, podatnik, mimo dwukrotnego awizowania, nie odebrał korespondencji. W konsekwencji należało przyjąć, że stosownie do art. 150 § 2 O.p., decyzja została doręczona 14 czerwca 2010 r. Od tej daty biegł termin do złożenia odwołania. W tej sytuacji 14-dniowy termin do wniesienia odwołania minął 28 czerwca 2010 r. Ponieważ odwołanie od wspomnianej decyzji zostało wniesione 22 maja 2013 r., organ odwoławczy słusznie uznał, że zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 O.p., zobowiązany był do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Kwestia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, która została rozstrzygnięta postanowieniem z [...] uchylonym nieprawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z 18 marca 2014 r., w sprawie o sygn. akt l SA/Łd 1487/13 – stosownie do tego co wyżej powiedziano – nie miała wpływu na zgodność z prawem postanowienia będącego przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: P.p.s.a.), oddalił skargę. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu zapadło na podstawie art. 250 P.p.s.a oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r. poz. 461). IB