I SA/Łd 176/21
WyrokWSA w Łodzi2021-05-05
Skład orzekający: Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędzia WSA Paweł Kowalski, Sędzia WSA Cezary Koziński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy faktury VAT dokumentujące zakup oleju napędowego, wystawione przez spółkę uczestniczącą w zorganizowanej grupie przestępczej zajmującej się handlem odbarwionym olejem opałowym jako olejem napędowym, mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów przez podatnika prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że faktury VAT wystawione przez spółkę uczestniczącą w zorganizowanej grupie przestępczej, która wprowadzała do obrotu odbarwiony olej opałowy jako olej napędowy, nie odzwierciedlają faktycznych transakcji gospodarczych i nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Ustalenia prawomocnego wyroku skazującego w postępowaniu karnym, dotyczące popełnienia przestępstwa przez kontrahenta podatnika, wiążą sąd administracyjny.Stan faktyczny
Spółka A prowadziła działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego. W trakcie kontroli podatkowej stwierdzono nieprawidłowości dotyczące kosztów uzyskania przychodów za 2012 r. w związku z zakwestionowaniem 21 faktur VAT wystawionych przez B Sp. z o.o., dokumentujących zakup oleju napędowego. Organy podatkowe uznały, że faktury te nie odzwierciedlają faktycznych transakcji, gdyż B Sp. z o.o. uczestniczyła w zorganizowanej grupie przestępczej wprowadzającej do obrotu odbarwiony olej opałowy jako olej napędowy. Skarżąca zarzuciła naruszenie zasad postępowania podatkowego, niewystąpienie o wyciągi bankowe oraz błędne uznanie, że nie miała prawa zaliczyć wydatków do kosztów uzyskania przychodu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Kowalski Sędzia WSA Cezary Koziński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 maja 2021 r. sprawy ze skargi K. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] 2020 r. numer [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. oddala skargę
Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. (dalej: NUS, organ I instancji), decyzją z [...] r. określił K. F. (dalej: skarżąca) (rozliczenie wspólnie z małżonkiem) wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 rok w kwocie 50.528,00 zł oraz wysokość odsetek od nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek na ww. podatek za miesiące: styczeń oraz od marca do listopada 2012 r. w łącznej kwocie 3.626,00 zł.
Z ustaleń organu wynikało, że skarżąca od 2007 r. prowadziła działalność gospodarczą pod firmą A z siedzibą w T. w zakresie transportu drogowego towarów. Dla celów podatkowych prowadzona była podatkowa księga przychodów i rozchodów. W trakcie kontroli podatkowej stwierdzono nieprawidłowości w zakresie podatku dochodowego za rok 2012 dotyczące kosztów uzyskania przychodów w związku z zakwestionowaniem 21 faktur VAT wystawionych przez B Sp. z o.o. z siedzibą w Ł., dokumentujących zakup oleju napędowego. W ocenie NUS ww. faktury nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodu, gdyż nie odzwierciedlają faktycznych transakcji gospodarczych. Skarżąca zawyżyła koszty uzyskania przychodów o kwotę 173.758,68 zł stanowiącą równowartość zakwestionowanych faktur VAT.
Po rozpoznaniu odwołania od ww. decyzji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. (dalej: DIAS, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit.a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej jako: O.p.), decyzją z [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i: 1) określił zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. w kwocie 37.467.00 zł; 2) umorzył postępowanie w części dotyczącej określenia odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek na ww. podatek za miesiące: styczeń oraz od marca do listopada 2012 r. w łącznej kwocie 3.626 zł.
W uzasadnieniu DIAS w pierwszej kolejności wskazał, że niniejsza sprawa w zakresie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. może stanowić przedmiot merytorycznego rozstrzygnięcia przez organy podatkowe. W zakresie odsetek od zaliczek na podatek dochodowy za styczeń oraz od marca do listopada 2012r. to zobowiązanie to uległo przedawnieniu i postępowanie w tym zakresie należało umorzyć. Organ I instancji zasadnie na podstawie § 11 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów uznał ww. księgę za prowadzoną nierzetelnie i zasadnie odstąpił od określenia kwoty przychodów i kosztów uzyskania przychodów w drodze oszacowania. W ocenie DIAS organ I instancji zebrał pełny materiał dowodowy w oparciu o który dokonał szeregu ustaleń świadczących o tym, że sporne faktury VAT nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych – w tym materiały dowodowe dotyczące spółki B. Działalność podmiotów wskazanych na kwestionowanych fakturach w rzeczywistości polegała na wystawianiu dokumentu mającego stworzyć pozory legalnego obrotu olejem napędowym, w sytuacji gdy rzeczywistym przedmiotem tych transakcji był odbarwiony olej opałowy, oferowany następnie jako pełnowartościowy olej napędowy, co potwierdzają materiały z postępowań karnych przedstawiające mechanizm działalności grup przestępczych polegających na nielegalnym obrocie paliwami ciekłymi, z wykorzystaniem w celu legalizacji tego obrotu m. in. Spółki B. DIAS stwierdził, że skarżąca nie przedstawiła na poparcie swych twierdzeń wiarygodnych dowodów, na podstawie których można jednoznacznie potwierdzić fakt zakupu spornego paliwa. Nadto okoliczność, że podatnik działał w dobrej wierze, że dochował należytej staranności przy zawieraniu transakcji, nie zmienia faktu, że nierzetelna faktura nie stanowi dokumentu potwierdzającego operację gospodarczą, a tym samym nie ma mocy dowodowej w rozliczeniu podatkowym.
W skardze na ww. decyzję zarzucono rażące naruszenie:
1) art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 191 o.p., poprzez naruszenie zasad postępowania podatkowego określonego w tych przepisach, mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, a także poprzez zaniechanie dokonania wszelkich niezbędnych działań zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co skutkowało dowolną i wybiórczą oceną materiału dowodowego, a przede wszystkim pominięciem faktu, iż spółka B wprowadzała do obrotu również pełnowartościowy zabarwiony olej napędowy w celu uniknięcia opłacenia wysokiej akcyzy,
2) art. 180 o.p. w zw. z art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. e) ustawy prawo bankowe w zw. z art. 233 § 2 o.p., poprzez niewystąpienie do C Spółka Akcyjna, ul. A 85/87 w Ł. celem uzyskania wyciągów bankowych z konta nr [...] spółki B Sp. z o.o. za 2012 r., na okoliczność zakupu przez spółkę paliwa pochodzącego z legalnych źródeł i obrotu tymi paliwami, co skutkowało błędnym uznaniem, iż faktury wystawione przez spółkę B nie dokumentowały rzeczywistych transakcji gospodarczych,
3) art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji błędne uznanie, że podatnik nie miał prawa zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu kwot wynikających z faktur dotyczących zakupu oleju napędowego wystawionych przez B, podczas gdy transakcje sprzedaży przedmiotowego oleju napędowego miały miejsce i odbyły się pomiędzy podmiotami, które widnieją na przywołanych fakturach.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji NUS i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zwrot kosztów sądowych poniesionych w sprawie w zakresie objętym skargą.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Kontroli Sądu poddano decyzję DIAS z [...] r. uchylającą decyzję NUS z dnia [...] r. i określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r., a także umarzającą – z uwagi na upływ terminu przedawnienia – postępowanie w części dotyczącej określenia odsetek od nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek na podatek za miesiące styczeń i od marca do listopada 2012 r.
W sprawie nie było kwestionowane prawo organu do orzekania w tej sprawie ze względu na upływ czasu, jednak nie zwalnia to Sądu z obowiązku kontroli decyzji również w tym zakresie. Po analizie akt sprawy Sąd stwierdził, że w sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jego termin (p.d.o.f. za 2012 r.) upływał zasadniczo z końcem 2018 r. (art. 70 § 1 O.p.), jednak przed końcem tego terminu został zawieszony na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem, bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Zgodnie z art. 70 § 7 pkt 1 O.p., bieg terminu przedawnienia po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Jak wynika z akt sprawy, NUS w T., postanowieniem z dnia [...] r. wszczął dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 2 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks kamy skarbowy (t. j. Dz. U. z 2016r., poz. 2137 ze zm, dalej: k.k.s.) polegające na podaniu nieprawdy (nienależne zawyżenie kosztów uzyskania przychodów poprzez bezpodstawne uwzględnienie zakupu paliwa od B Sp. z o. o., a przez to uszczuplenie w podatku dochodowym za 2012 r.) w złożonym 15 kwietnia 2013 r. zeznaniu PIT-36. Pismem z dnia 16 października 2018 r., na podstawie art. 70c O.p., powiadomiono skarżącą (skarżąca nie miała wówczas pełnomocnika) o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z dniem 27 listopada 2017 r. z uwagi na wszczęte postępowanie karne skarbowe. Pismo to zostało doręczone skarżącej w dniu 31 października 2018 r. (przez awizo – akta adm., teczka nr 4). Następnie, postanowieniem z dnia [...] r. przedstawiono skarżącej zarzut popełnienia przestępstwa skarbowego z art. 56 § 2 kks. Treść postanowienia została ogłoszona skarżącej w dniu [...] r. Postępowanie to nie zostało zakończone. Zawieszono je postanowieniem z dnia [...] r.
Organy mogły więc orzekać w sprawie zobowiązania podatkowego skarżącej za 2012 r., bieg terminu przedawnienia został bowiem skutecznie zawieszony.
Do zawieszenia biegu terminu przedawnienia nie doszło natomiast w odniesieniu do zaliczek na podatek dochodowy za miesiące: styczeń oraz od marca do listopada 2012 r., a więc zobowiązanie to uległo przedawnieniu i organ odwoławczy słusznie umorzył postępowanie w tym zakresie.
Istotą sporu w sprawie była kwestia dopuszczalności zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów skarżącej kwot wynikających z faktur VAT wystawionych przez B Sp z o.o. w Ł. tytułem zakupu oleju napędowego (chodziło o 21 faktur VAT na łączną kwotę 173.758,68 zł). Organy uznały, że wydatki z tych faktur nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, gdyż nie odzwierciedlają opisanych w nich transakcji gospodarczych.
Sąd stanowisko to w pełni podziela.
Jak wynika z akt sprawy, B uczestniczyła w zorganizowanej grupie przestępczej zajmującej się handlem odbarwionym olejem opałowym oraz handlem paliwem niewiadomego pochodzenia. Spółka pełniła rolę jednego z ogniw w łańcuchu dostaw, nabywała paliwo celem dalszej odsprzedaży m. in. podmiotom świadczącym usługi transportowe czy prowadzącym stacje paliw. Podmiot ten na fakturach sprzedaży wpisywał nazwę towaru handlowego - olej napędowy, podczas gdy faktycznie było to odbarwione paliwo grzewcze. Z paliw opałowych wytwarzany był produkt ropopochodny o właściwościach pozwalających na używanie go jako paliwo do silników samochodowych. Paliwa te były sprzedawane hurtowo, jak również detalicznie na stacji benzynowej w miejscowości D. (gm. K.). Przy czym skarżąca nabywała towar hurtowo.
Wniosek co do charakteru transakcji i kontrahenta skarżącej znajduje pełne oparcie w zebranym materiale dowodowym. Wobec spółki przeprowadzono postępowanie kontrolne – na wniosek Prokuratury Okręgowej we W. w związku ze śledztwem sygn. akt [...]. Powyższe śledztwo dotyczyło działania zorganizowanej grupy przestępczej mającej na celu między innymi popełnianie przestępstw i przestępstw skarbowych związanych z wprowadzaniem do obrotu odbarwionego oleju opałowego jako oleju napędowego oraz oleju napędowego sprowadzanego na teren kraju dla celów opałowych. Grupa przestępcza z paliw opałowych wytwarzała produkt ropopochodny o właściwościach pozwalających na używanie go jako paliwo do silników. Na podstawie pisma Komendy Głównej Policji Centralne Biuro Śledcze z dnia 22 sierpnia 2011 r. oraz Ministerstwa Finansów z 1 września 2011 r. ustalono rolę spółki w mechanizmie działania grupy przestępczej. Spółka ta pełniła rolę jednego z ogniw łańcucha dostawców paliw. Odbierała podrobiony olej napędowy od fikcyjnego podmiotu tzw. "słupa" wystawiającego "puste" faktury, nieodzwierciedlające rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, firmy C Sp. z o.o. w W. Następnie wprowadzała do obrotu odbarwiony olej opałowy jako olej napędowy, podczas gdy w rzeczywistości był to produkt ropopochodny. Jak słusznie zauważyły więc organy, wystawiane przez spółkę B faktury z wpisaną nazwą towaru "olej napędowy" nie odzwierciedlały faktycznie dokonanych transakcji, gdyż w rzeczywistości sprzedawanym towarem był inny ropopochodny wyrób, przetworzony przez grupę przestępczą.
Organy odwołały się nadto do wyników badań laboratoryjnych przeprowadzonych w toku kontroli Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Ł. w dniu 22 marca 2012 r. w zakresie jakości paliwa na stacji paliw. Badania te wykazały, że oferowane do sprzedaży paliwo - olej napędowy nie spełniało wymagań określonych w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 grudnia 2008 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych. W związku z powyższym Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Ł. skierował zawiadomienie do Prokuratury Rejonowej w P., która przekazała je do Prokuratury Okręgowej we W. celem włączenia do akt sprawy objętej śledztwem sygn. akt. [...].
Śledztwo to wykazało, że w latach 2010-2011 na terenie Polski i Unii Europejskiej działała zorganizowana grupa przestępcza, której członkowie w ramach fikcyjnych spółek prawa handlowego trudnili się pozyskiwaniem i uzdatnianiem oleju opałowego, smarowego, formowego i innych oraz wprowadzaniem go jako pełnowartościowego oleju napędowego na rynek europejski, z pominięciem podatku akcyzowego, VAT i opłaty paliwowej, działając na szkodę wielkiej wartości Skarbu Państwa RP i krajów Unii Europejskiej. W toku wykonanych czynności ustalono i zabezpieczono dokumenty legalizujące obrót paliwami. Ustalono, iż grupa przestępcza posługując się tzw. "firmami słupami" fałszowała dokumentację podatkową i przewozową. W wielu przypadkach na terenie Polski, miejsca odbioru paliw, miejsca przeznaczenia paliw, odbiorcy i dostawcy, a także firmy przewozowe były fikcyjne. Jak ustalono, na podstawie analizy zgromadzonych w śledztwie materiałów, w 2009 r. doszło do porozumienia pomiędzy dwoma liderami grup przestępczych z terenu Litwy i Polski. Zgodnie z tym porozumieniem paliwo w postaci oleju napędowego pochodzące z bliżej nieustalonego nielegalnego źródła z terenu Białorusi, Litwy i Łotwy, poprzez sieć bardziej lub mniej fikcyjnie działających podmiotów gospodarczych na terenie Litwy trafiało poprzez przewoźników litewskich oraz polskich, zajmujących się zabarwianiem tak sprowadzonego oleju napędowego, w celu uniknięcia opłacenia wysokiej akcyzy. Taki olej napędowy ze stawką oleju opałowego miał być dostarczany do różnych podmiotów m. in do C Sp z o.o. Do kierowania tymi podmiotami byli wyznaczeni przez liderów grup przestępczych figuranci. Po zabarwieniu olej trafiał do dotychczas ustalonych "baz paliwowych", skąd był odbierany przez miejscowych "przedsiębiorców" i w ustalonych miejscach poddawany "obróbce" odbarwiania, a następnie przez sieć przewoźników rozwożony po terenie kraju na stacje paliwowe i sprzedawany jako pełnowartościowy olej napędowy poza obiegiem fiskalnym.
Działania Prokuratury Okręgowej we W. doprowadziły wydania (prawomocnego) wyroku Sądu Okręgowego we W. II Wydział Karny z dnia [...] r. sygn. akt [...] skazującego m.in. R. C. i R. D., tj. osoby bezpośrednio związane z działalnością B (k. 705 akt adm., teczka nr 3). Wyrokiem tym wskazane osoby uznano za winne m.in. tego, że w okresie nie krótszym niż od 1 stycznia do 31 grudnia 2012 roku w W., S., G., K., P., K., K., R., R., S., P. i innych miejscowościach na terenie kraju, wspólnie i w porozumieniu z ustalonymi osobami w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, czyniąc sobie i innym z tego stałe źródło dochodu, posługując się podmiotem gospodarczym pod nazwą C Sp. z o. o., nie prowadząc prawidłowej dokumentacji księgowej, uczestniczył we wprowadzeniu do obrotu handlowego nierzetelnych dokumentów finansowych w postaci faktur VAT, dokumentów przewozowych i innych w obrocie olejem napędowym, nie zgłaszając właściwemu organowi podatkowemu przedmiotu i podstawy opodatkowania, narażając podatek VAT wielkiej wartości na uszczuplenie w wysokości nie mniejszej niż 20.277.694,00 zł na szkodę Skarbu Państwa.
Zgodnie z art. 11 p.p.s.a., ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Jak podkreśla się w orzecznictwie, przepis art. 11 p.p.s.a. nie odnosi się tylko do wyroku skazującego osobę będącą stroną postępowania podatkowego (sądowoadministracyjnego). Związanie to obejmuje także ustalenia dotyczące popełnienia przestępstwa przez inne osoby, na przykład kontrahentów podatnika. Sąd administracyjny musi uwzględnić w swoim orzekaniu wyrok skazujący, a co najistotniejsze, nie może podważać ustaleń z niego wynikających w zakresie objętym sentencją tego wyroku. Istnienie takiego wyroku musi być odczytywane jako ograniczające także i same organy podatkowe w zakresie możliwego prowadzenia przez nie postępowania dowodowego oraz wywodzonych na jego podstawie ustaleń faktycznych (wyrok NSA z dnia 10 listopada 2020 r. II FSK 1946/18, CBOSA).
Oznacza to, że rozpoznanej sprawie należało uznać za udowodnione, że faktury zaliczone przez skarżącą do kosztów uzyskania przychodów nie odzwierciedlały faktycznych zdarzeń gospodarczych.
Sąd dostrzega i aprobuje fakt, że materiał dowodowy jest znacznie obszerniejszy, a jego całokształt potwierdza tezę o fikcyjności kwestionowanych faktur. Świadczy o tym także treść decyzji DUKS z dnia [...] r. wydanej na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT wobec B za poszczególne okresy 2012 r., w której stwierdzono fikcyjność wystawionych przez ten podmiot faktur. Świadczą o tym także ustalenia poczynione w tym postępowaniu wobec kontrahentów B – spółek D Sp. z o. o., E Sp. z o. o. F Sp. z o. o., G Sp. z o. o. (które zostały stworzone tylko po to, aby wydłużyć łańcuch firm uczestniczących w obrocie paliwami w celu ukrycia rzeczywistego źródła pochodzenia, rodzaju paliwa będącego w obrocie, odbarwiania paliw grzewczych, osób fizycznych rzeczywiście uczestniczących, korzystających, działających w grupach przestępczych, udaremnienia organom kontrolnym możliwości weryfikacji rzeczywistego przebiegu transakcji pomiędzy kolejnymi podmiotami, uniemożliwienia wykrycia faktycznych sprawców procederu nieuiszczania zobowiązań podatkowych w należnych wysokościach) oraz dowody z przesłuchań świadków - pracowników B i osób z nią związanych z ww. firmą (R. D., prokurenta spółki i kierownika stacji paliw, B. G. - właściciela Biura Podatkowego prowadzącego księgi rachunkowe spółki, P. K. – prezesa zarząd spółki, R. C. – kierownika działu sprzedaży na stacji paliw spółki, z których żaden nie był w stanie podać nazwisk osób, z którymi kontaktowała się spółka w sprawie dostaw paliw i zapłat za dostarczone paliwo).
W aktach sprawy znajdują się także inne dowody, świadczące o okolicznościach nabyć towaru przez skarżącą, która paliwo to nabywała dla celów działalności gospodarczej w zakresie transportu towarów – bezpośrednio od B. Z wyjaśnień skarżącej w toku przesłuchania w dniu 4 lutego 2019 r. wynikało, że olej napędowy od spółki B nabywała w latach 2012-2013, a kontakt ze spółką nawiązała przez D.N. i D. W., którzy zaoferowali sprzedaż oleju napędowego po korzystnej cenie (skarżąca nie wiedziała, jakie funkcje w spółce pełniły te osoby). Zakupione paliwo nie budziło jej zastrzeżeń, a jego cena była niższa, co m.in. stanowiło powód nawiązania współpracy ze spółką. Płatność za zakupiony towar przeważnie odbywała się gotówką (przez kierowców na stacji lub skarżąca płaciła kierowcy cysterny po dostarczeniu paliwa do zbiornika w T. przy ul. B). Skarżąca nie zamawiała osobiście towaru; zamówienia odbywały się telefonicznie i zajmowali się tym I.B. lub R. B. (bracia skarżącej), jednakże skarżąca nie posiada żadnych dowodów potwierdzających składane zamówienia. Skarżąca nigdy nie była w miejscu prowadzenia działalności spółki, widziała dokumenty potwierdzające autentyczność kontrahenta, ale nie w ich posiadaniu i nie pamięta jakie to były dokumenty, nie sprawdzała też źródła pochodzenia paliwa zakupionego od spółki, ani jego jakości. W wyjaśnieniach pisemnych w piśmie z dnia 11 lutego 2020 r. skarżąca dodała, że o nawiązaniu współpracy decydowała przede wszystkim konkurencyjna cena. Na okoliczność współpracy z firmą B nie została zawarta umowa. Wszystkie ustalenia załatwiane były telefonicznie i podczas wizyty w firmie przedstawiciela handlowego D. W., który podpowiadał jakie są możliwości współpracy. Kierowcy sami nigdy nie podejmowali decyzji o ilości paliwa i kwocie do rozliczenia. Robili to po telefonicznej rozmowie z firmą. Paliwo było przywożone na bazę przez dwóch kierowców, jeden z nich podpisywał się jako P. K., nazwiska drugiego kierowcy skarżąca nie pamiętała, paliwo dostarczane było tymi samymi samochodami. Nabycia odbywały się na stacji paliw koło R. oraz poprzez dostawy bezpośrednio do firmy. Najczęściej kierowca lub ktoś inny ze spółki B dzwonił i informował, że jedzie z paliwem do T. i ma na przykład 1.000 litrów wolnych (lub inną większą ilość) i pytał czy skarżąca chce dostawę w tym dniu (najczęściej był to weekend). Jeśli dostawa była w piątek lub sobotę to tankowanie było bezpośrednio do baków samochodów, a resztę cysterna wlewała do zbiornika znajdującego się w T. przy ul. C 73, gdzie działalność prowadzili bracia skarżącej (H s.c). Skarżąca miała podpisaną z braćmi umowę na dzierżawę biura i terenu. W tankowaniu uczestniczyli kierowcy: K. P., R. Ś, M. Ś., K. G. Pomagał również brat skarżącej R. B. Za zakupione paliwo zapłata następowała w kasie stacji paliw koło R. Zdarzało się, że kierowca miał płacone gotówką przy dostawie paliwa do firmy. Płatności dokonywał brat skarżącej R. B., który zawoził gotówkę na stację benzynową w K. Stacja bardzo restrykcyjnie podchodziła do tego, by płatności były w terminie, bo w innym razie automatycznie blokowana była możliwość tankowania. Niższa cena paliwa zaoferowana m. in. przez spółkę B nie wzbudziła wątpliwości, gdyż o cenie decydowała ilość kupowanego paliwa. Bardziej opłacało się kupić więcej paliwa. Skarżąca wyjaśniła, że nie było podstaw by cokolwiek podejrzewać, bo była to istniejąca i ogólnodostępna stacja paliw, znajdująca się przy ruchliwej trasie. Stacja ta niczym nie różniła się od innych stacji benzynowych. Były stanowiska do tankowania, były punkty do przyjmowania pieniędzy i wydania dokumentów, byli normalni ludzie do obsługi klientów. Skarżąca nie wie, kto wystawiał faktury. Na stacji paliw przy kasie faktury otrzymywał brat. Często faktury za wcześniejsze dostawy przywoził kierowca firmy B i na tej podstawie odbierał gotówkę. Faktury były wystawiane w dniu zakupu przy tankowaniach na stacji. Natomiast, gdy kierowca dowoził paliwo to wystawiał dokument WZ albo przywoził fakturę przy następnej dostawie. Kierowca nigdy nie wystawiał sam faktury przy dostawie, bo nie była znana jeszcze ilość paliwa, która będzie sprzedana.
Z kolei jak wynika z zeznań świadka R.Ś. (kierowcy w firmie skarżącej) z dnia 30 września 2019 r., świadek pracował w firmie skarżącej w latach 2012 - 2013 i nadal pracuje jako kierowca świadczący usługi transportowe na trasach krajowych i międzynarodowych. Tankowania odbywały się na różnych stacjach oraz na placu przy ul. C w T., gdzie dystrybutor był podłączony do beczki o pojemności około 4 tys. litrów. Świadek nie wie jednak kto dowoził to paliwo. Ponadto z zeznań świadka wynika, że nie było wskazanej konkretnej stacji benzynowej, na której miały odbywać się tankowania, jednakże tankowania bezgotówkowe na WZ odbywały się na stacji B w D. koło K. na drodze SI, bezpośrednio do samochodów. Świadek nie wie, kto później rozliczał się z tą stacją za zakupione paliwo. Na pozostałych stacjach płacił osobiście gotówką, a po zatankowaniu otrzymywał fakturę.
Natomiast z zeznań pracowników stacji paliw B w D. koło K. na okoliczność sprzedaży oleju napędowego (A. J., D.S., W. G.) wynika, że nikt firmy skarżącej nie kojarzył.
Po drugie, sama skarżąca nie przedstawiła innych, niż faktury, dokumentów potwierdzającego źródło pochodzenia zakupionego paliwa, w tym dowodów zapłaty (jak wyjaśniła w toku kontroli, nie ma ona innych dokumentów poza fakturami – akta kontroli, segregator). W związku z tym organy słusznie uznały, że skarżąca nie udokumentowała należycie poniesionych wydatków na zakupy. Sąd podziela pogląd organów, że nierzetelna faktura nie stanowi dokumentu potwierdzającego operację gospodarczą, a tym samym nie ma mocy dowodowej w rozliczeniu podatkowym.
Słusznie więc wydatki ze spornych faktur wyłączono z kosztów uzyskania przychodów roku 2012.
Oceny tej nie zmieniają argumenty skarżącej podniesione w skardze, nie mogły też na nią wpłynąć zarzuty dotyczące nieuwzględnienia jej wniosku dowodowego o wystąpienie przez organ do banku prowadzącego rachunek spółki B o udostępnienie wyciągów z rachunku na okoliczność zakupu przez spółkę paliwa z legalnych źródeł i obrotu tym paliwem. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 188 O.p., żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Jak z tego wynika, skuteczność wniosku dowodowego zależy od tego, czy przedmiotem dowodu są "okoliczności istotne dla sprawy". Sąd podziela pogląd organu, że na podstawie dowodu z wyciągu z rachunku bankowego nie sposób ustalić, czy paliwo pochodzi z legalnych źródeł, można jedynie ustalić, czy doszło do zapłaty i komu. Ta ostatnie kwestia jest jednak nieistotna dla sprawy (nie ma wpływu na ocenę, czy sporne faktury były rzetelne czy nie). Z kolei charakter paliwa został już ustalony i oceniony – ów fakt stwierdzono na podstawie innych dowodów, o których była mowa wcześniej i której mają charakter wiążący w rozpoznanej sprawie.
W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji (art. 151 p.p.s.a.).
A.B.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło