I SA/Łd 237/21

Dnia 27 maja 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kowalski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.), Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski, , po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S.A. z/s w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji dotyczącej określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016 rok uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Z. z [...] r. nadające rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Prezydenta Miasta Z. z [...] r. w sprawie określenia A z siedzibą w W. zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. A o nie złożyła w ustawowym terminie Prezydentowi Miasta Z. deklaracji na podatek od nieruchomości na 2016 r. Organ pierwszej instancji pismem z dnia 16 września 2016 roku wezwał Spółkę do wypełnienia tego obowiązku. Spółka nie podjęła ww. wezwania, w związku z czym postanowieniem z dnia [...] roku zostało wszczęte z urzędu i przeprowadzone postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 rok. Decyzją z dnia [...] roku organ pierwszej instancji określił Spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 rok w kwocie 80.749.00 zł, opodatkowując 100.749,00 m2 powierzchni gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Postanowieniem z dnia [...] roku organ pierwszej instancji nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] roku. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Prezydent Miasta Z. stwierdził, że w sprawie ziściła się przesłanka określona w art. 239b § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.), dalej: O.p. Za bezsporną organ uznał okoliczność, że wobec spółki toczy się szereg postępowań egzekucyjnych w zakresie innych należności pieniężnych. Informacje o ww. postępowaniach zostały ujawnione w dziale trzecim ksiąg wieczystych prowadzonych przez Sąd Rejonowy w Z. dla nieruchomości spółki. Ponadto organ nadmienił, że spółka już w latach wcześniejszych nie regulowała zobowiązań w podatku od nieruchomości oraz jest prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne. Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji SKO w Ł. w postanowieniu z [...] r. uznało za słuszne stwierdzenie, że wobec spółki toczy się szereg postępowań egzekucyjnych w zakresie innych należności pieniężnych. Informacje o szeregu toczących się postępowaniach wobec spółki A zostały ujawnione w dziale trzecim ksiąg wieczystych prowadzonych przez Sąd Rejonowy w Z. dla nieruchomości Spółki, tj. [...], [...], [...], [...], [...],[...]. Przykładowo w księdze wieczystej o numerze [...] w dziale trzecim znajdują się następujące wpisy: - wzmianka o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z prawa wieczystego użytkowania nieruchomości objętej ww. księgą przez Komornika Sądowego rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w Z w sprawie [...] z wniosku wierzyciela: Skarbu Państwa — Starosty Z., - wzmianka o przyłączeniu się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie [...] - postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie sygn. akt [...] prowadzonego z wniosku wierzyciela Gminy Miasto P., - wzmianka o przyłączeniu się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie [...] - postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie [...] prowadzonego z wniosku wierzyciela: Skarbu Państwa - Starosty Z., - wzmianka o przyłączeniu się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie [...] - postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie [...], z wniosku wierzyciela — Gminy A. - wzmianka o przyłączeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. C. K. z wniosku wierzyciela Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Z. I Wydział Cywilny w sprawie sygn. Akt [...]. Spółka już w latach wcześniejszych nie regulowała zobowiązań w podatku od nieruchomości oraz jest prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w pełni podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji. Z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości Spółki wynika niezbicie, że wobec Spółki toczy się szereg postępowań egzekucyjnych, co wyczerpuje przesłankę z art. 239b § 1 pkt 1 O.p. Jednocześnie, okoliczność że wobec Spółki toczy się tak dużo postępowań egzekucyjnych wskazuje na wypełnienie przesłanki z art. 239b § 2 O.p., uprawdopodabniając że Spółka nie wykona także tego zobowiązania. Abstrahując od ewentualnej woli Spółki w tym zakresie, organ odwoławczy podkreślił, że ewentualne dobrowolne wykonanie zobowiązania może zostać uniemożliwione przez komorników, czy poborców skarbowych z toczących się postępowań egzekucyjnych. Ponadto organ pierwszej instancji słusznie pokreślił, iż ustanowienie hipoteki przymusowej nie wyklucza możliwości nadania decyzji pierwszej instancji rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 239b § l Ordynacji podatkowej, gdy zostało uprawdopodobnione, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane mimo ustanowienia hipoteki przymusowej. W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie strona podniosła zarzuty naruszenia: 1) art. 7, art. 7a § 1, art. 7b, art. 8 § 1, art. 9, art. 13 § 2 ustawy K.p.a., w związku z poniższym punktem 2) tej skargi. 2) art. 138 § 1 pkt 2) w zw. z art. 140 ustawy K.p.a. oraz narusza art. 239b § 2 ustawy Ordynacja podatkowa w tym "uprawdopodobnienie", w związku z art. 59 § 1 pkt 1) ustawy Ordynacja podatkowa i w związku z art. 825 pkt 1) i pkt 4) ustawy Kodeks postępowania cywilnego (egzekucje wszczął Komornik sądowy) stwierdzeniem zaskarżonego Postanowienia na stronie 4 zaskarżonego postanowienia, cytuję: "Abstrahując od ewentualnej woli Spółki w tym zakresie (powyżej tego zdania jest treść, cyt.: (...)"uprawdopodobniajqc że Spółka nie wykona także tego zobowiązania.") - odnoszącej że Spółka nie wykona zobowiązania podatkowego określonego zaskarżonym Postanowieniem Prezydenta miasta Z.– podkreślić należy, że ewentualne dobrowolne wykonanie zobowiązania wynikającego wobec Spółki, może zostać uniemożliwione przez komorników z toczących się postępowań egzekucyjnych", kiedy faktycznie Spółka jest właścicielem i użytkownikiem wieczystym działek budowlanych położonych w Z., wpisanym do znanych ksiąg wieczystych o powierzchni ponad 100 000 m2 o wartości rynkowej co najmniej 15 milionów złotych (w cenie 150 zł/m2), kiedy wszystkie wymagalne prawem zobowiązania są w kwocie zdecydowanie wielokrotnie niższej oraz kiedy Spółka jest w trakcie realizacji sprzedaży tych praw i kiedy najpóźniej przed prawomocnym przybiciem spółka dokona zapłaty wierzycielom wymagalnych prawem zobowiązań, co zostało pominięte w zaskarżonym Postanowieniu Prezydenta Miasta Z. oraz co zostało pominięte w zaskarżonym Postanowienia z dnia [...] r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie. Pismami z dnia 17 maja 2021 r. i 18 maja 2021 r. skarżąca spółka przedstawiła dodatkowe argumenty odnoszące się do wymiaru podatku od nieruchomości oraz wniosła o przeprowadzenie dowodu z załącznika graficznego na okoliczność stanu całkowitego zadrzewienia działek gruntu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej: p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który w sprawie nie ma zastosowania). Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrolując w powyżej zakreślonej kognicji zaskarżone przez A postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł.z dnia [...] r. w stanie prawnym i faktycznym na dzień jego podjęcia, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Spór w niniejszej sprawie dotyczy zasadności nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej określającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2016 r. W ocenie strony skarżącej nie zachodziły podstawy do wydania postanowienia w tym przedmiocie, gdyż organ nie wykazał istnienia ustawowych przesłanek nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Organy podatkowe prezentują w tym zakresie odmienne stanowisko. Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi art. 239b § 1 O.p., zgodnie z którym decyzji nieostatecznej, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności w sytuacji, gdy: 1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych, lub 2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub 3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub 4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239b § 2 O.p.). Jak wynika z przywołanych przepisów, dla nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek. Pierwszą jest istnienie przynajmniej jednej z czterech okoliczności enumeratywnie wskazanych w art. 239b § 1 O.p. Użycie przez ustawodawcę w powołanym przepisie spójnika "lub" oznacza, że stwierdzenie w stanie faktycznym sprawy już jednej z tych okoliczności daje organowi podatkowemu możliwość zastosowania wspomnianego rygoru. Drugą przesłanką wskazaną w przywołanym uregulowaniu jest uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Organ podatkowy powinien jedynie uprawdopodobnić, a nie udowodnić, że decyzja nakładająca obowiązek uregulowania zobowiązania podatkowego nie będzie wykonana. Uprawdopodobnienie nie oznacza jednoznacznego udowodnienia, że do niewykonania decyzji w rzeczywistości dojdzie. W znaczeniu leksykalnym uprawdopodobnić to czynić prawdopodobnym, zaś bycie prawdopodobnym to możliwość, szansa wydarzenia się czegoś. Jednocześnie udowodnić to przeprowadzić dowód, uzasadnić (Słownik języka polskiego PWN, opracowanie E. Sobol, Warszawa 2005 s. 753, 1064 i 1079). W sprawie o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności wystarczy, że organy podatkowe wykażą, że niewykonanie zobowiązania podatkowego jest prawdopodobne. W przypadku uprawdopodobnienia ustawodawca nie wymaga przy tym – jak słusznie zauważył organ odwoławczy – wykazania okoliczności za pomocą przewidzianych przepisami procedury dowodów, a rygory uznania jego twierdzeń są złagodzone i odformalizowane (wyroki NSA z 9 maja 2013 r., sygn. akt I GSK 1041/11 oraz z 7 lutego 2012 r., sygn. akt I GSK 799/10). Reasumując tę część rozważań podkreślić należy, że przesłanki z art. 239b § 2 O.p. nie można odczytywać w oderwaniu od treści normatywnej art. 239b § 1 O.p. Jeśli zatem w sprawie zaistniała przesłanka z art. 239b § 1 pkt 1 O.p., czyli organ posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych, to uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane, wymagane przez § 2 polega na tym, że organ podatkowy musi wykazać, że istnienie powyższej okoliczności w postaci toczącego się postępowania egzekucyjnego, uniemożliwi wykonanie zobowiązania podatkowego z decyzji nieostatecznej (vide – wyrok WSA w Poznaniu w sprawie o sygn. akt I SA/Po 461/19). Jednocześnie ustawodawca nie zawęża w art. 239b § 1 pkt 1 O.p. rodzaju prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że chodzi o jakiekolwiek formalnie wszczęte i prowadzone (formalnie niezakończone) postępowanie egzekucyjne (np. w zakresie należności cywilnoprawnych, administracyjnych). Skorzystanie z tej podstawy nadania rygoru natychmiastowej wykonalności jest możliwe od momentu skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Dopóki postępowanie egzekucyjne wobec podatnika nie zostanie skutecznie zakończone, dopóty w sprawie występuje przesłanka wskazana w art. 239b § 1 pkt 1 O.p. (vide wyrok WSA w Lublinie sygn. akt I SA/Lu 923/17). W niniejszej sprawie wskazując na przesłankę z art. 239b § 1 pkt 1 O.p. i dowodząc, że została ona spełniona, organ podatkowy wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że wobec skarżącej toczą się postępowania egzekucyjne ujawnione w dziale trzecim ksiąg wieczystych prowadzonych przez Sąd Rejonowy w Z. dla nieruchomości Spółki, tj.[...], [...], [...], [...], [...], [...]. Przykładowo organ wymienił następujące wpisy znajdujące się w księdze wieczystej o numerze [...]: - wzmianka o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z prawa wieczystego użytkowania nieruchomości objętej ww. księgą przez Komornika Sądowego rewiru I przy Sądzie Rejonowym w Z. w sprawie [...] z wniosku wierzyciela: Skarbu Państwa — Starosty Z., - wzmianka o przyłączeniu się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie [...]- postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie sygn. akt [...] prowadzonego z wniosku wierzyciela Gminy Miasto P., - wzmianka o przyłączeniu się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie [...] - postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie I KM 33/08 prowadzonego z wniosku wierzyciela: Skarbu Państwa - Starosty Z., - wzmianka o przyłączeniu się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie [...]- postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie [...] , z wniosku wierzyciela — Gminy A.. - wzmianka o przyłączeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. C. K. z wniosku wierzyciela Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Z. I Wydział Cywilny w sprawie sygn. Akt [...]. Skarżąca nie podważyła skutecznie powyższych okoliczności. W ocenie Sądu organy podatkowe nie uprawdopodobniły jednak - jak nakazuje art. 239b § 2 O.p., że zobowiązania wynikające z decyzji nieostatecznej Prezydenta Miasta Z. z 31 sierpnia 2020 r. z tytułu podatku od nieruchomości za 2016 r. w łącznej kwocie 80.749 zł, nie zostaną wykonane. Organ pierwszej instancji stwierdził jedynie, że "spółka już w latach wcześniejszych nie regulowała zobowiązań w podatku od nieruchomości oraz jest prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne". Organ odwoławczy natomiast, poza stwierdzeniem zawartym w jednym zdaniu cyt.: "okoliczność że wobec Spółki toczy się tak dużo postępowań egzekucyjnych wskazuje na wypełnienie przesłanki z art. 239b § 2 o.p., uprawdopodabniając że Spółka nie wykona także tego zobowiązania" nadmienił dodatkowo, że "Abstrahując od ewentualnej woli Spółki w tym zakresie, podkreślić należy, że ewentualne dobrowolne wykonanie zobowiązania wynikającego wobec Spółki może zostać uniemożliwione przez komorników, czy poborców skarbowych z toczących się postępowań egzekucyjnych." Zauważyć należy, że przewidziane w treści art. 239b § 2 O.p. "uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane" należy rozumieć jako obiektywny stan wiedzy, w świetle którego istnienie faktu (w tym przypadku niewykonanie zobowiązania) jest wysoce prawdopodobne. W doktrynie prawa podatkowego najczęściej podkreśla się, że z uprawdopodobnieniem wiąże się ustalenie jakiegoś faktu w oparciu o wiarygodne środki dowodowe, pozwalające na przekonanie się przez organ podatkowy o zgodności danych faktów z rzeczywistością (zob. A. Hanusz, Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego, Kraków 2006, s. 221; Komentarz do art. 239b O.p. (w:) C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, M. Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2009). Z powyższego wynika, że uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 239b § 2 O.p. polega zasadniczo na prezentacji okoliczności wystarczających do powzięcia obawy, przypuszczenia o prawdopodobieństwie niewykonania zobowiązania podatkowego określonego decyzją nieostateczną, natomiast nie chodzi tu o udowodnienie niewykonania zobowiązania. Uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane, musi wiązać się z wykazaniem, że pomiędzy sytuacją zobowiązanego do zapłacenia określonej kwoty a brakiem możliwości wyegzekwowania należności musi istnieć związek przyczynowy, który według zasad logicznego rozumowania wskazuje na bezskuteczność egzekucji, gdy będzie ona przeprowadzana w późniejszym terminie. W szczególności może to polegać na wskazaniu okoliczności związanych z sytuacją majątkową i finansową zobowiązanego, ewentualnie z dotychczasowymi działaniami podatnika na jego majątku. Może być związane z oceną, że z uwagi na posiadany majątek (np. wielkość zobowiązań wobec osób trzecich, wielkość i trudność zbycia składników majątkowych oraz potencjalną możliwość osiągnięcia z tego tytułu w szybkim czasie kwoty odpowiadającej wielkości zobowiązań podatkowych) lub z uwagi na stałe bieżące dochody (poprzez porównanie z wielkością zaległości podatkowych) czy też brak przypadających jej wymagalnych i niespornych należności - strona nie ma możliwości dobrowolnego wykonania zobowiązań. Za przykład okoliczności mogącej uprawdopodobnić niewykonanie zobowiązania może posłużyć wyzbywanie się majątku w rozmaitych formach, np. poprzez wniesienie aportu. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy podatkowe powyższemu obowiązkowi nie sprostały, albowiem zaprezentowana argumentacja w żadnym stopniu nie prowadzi do możliwości stwierdzenia, że w niniejszej sprawie zaistniał obiektywny stan wiedzy, w świetle której istnienie faktu niewykonania przez skarżącą spółkę zobowiązania jest wysoce prawdopodobne. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. P.C.