I SA/Łd 323/24

Dnia 6 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca Asesor WSA Agnieszka Gortych - Ratajczyk po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wójta Gminy L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 18 marca 2024 roku nr KO.400.54.2024 w przedmiocie uchylenia decyzji Wójta Gminy L., wydanej w trybie wznowienia i umorzenia postępowanie wznowieniowego postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz Wójta Gminy L. kwotę 500 (pięćset) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, zaksięgowaną w dniu 22 kwietnia 2024 r., pod pozycją 1504. Wójt Gminy L. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 18 marca 2024 r. orzekającą o uchyleniu w całości decyzji Wójta Gminy L. z dnia 8 grudnia 2023 r. wydanej w trybie wznowienia postępowania i umarzającą postępowanie wznowieniowe, wszczęte z urzędu przez organ podatkowy pierwszej instancji. Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia 8 grudnia 2023 r. Wójt Gminy L., po wznowieniu postępowania z urzędu, uchylił w całości decyzję ostateczną z dnia 5 lutego 2018 r. ustalającą J. i P. J. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2018 i ustalającą w/w podatnikom wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2018 rok. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o odrzucenie wniesionego środka odwoławczego z uwagi na jego niedopuszczalność. Kolegium wskazało, że krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi do sądu administracyjnego zakreśla przepis art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) dalej: p.p.s.a, zgodnie z którym jest to każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym, a także inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest przy tym pogląd, iż organ rozpatrujący sprawę w pierwszej instancji nie ma legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie wydane w wyniku rozpoznania odwołania od jego własnego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 p.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. (pkt 5a) oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). Stwierdzenie wystąpienia którejkolwiek z przesłanek niedopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, a w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Rozpatrując niniejszą sprawę w kontekście powyższych przesłanek Sąd uznał, że skarga nie jest dopuszczalna i podlega odrzuceniu, albowiem brak jest po stronie Wójta Gminy L. legitymacji procesowej do jej wniesienia. Zgodnie z przepisem art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Stosownie zaś do treści art. 50 § 2 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Podstawową przesłanką do wniesienia skargi jest posiadanie interesu prawnego, rozumianego, jako wynikająca z konkretnego przepisu prawa materialnego powinność określonego zachowania wyznaczonego zakazem lub nakazem, skonkretyzowana w formie decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej, działający w granicach jego właściwości i kompetencji. Tak sformułowany interes prawny w toku postępowania administracyjnego posiadają jego strony. Jak wynika z akt sprawy Wójt Gminy L. występował w niniejszej sprawie jako organ administracji wydający decyzję pierwszoinstancyjną. Nie był stroną a tym samym adresatem zaskarżonej decyzji. Przeciwnie, działał jako organ podatkowy pierwszej instancji. Zatem – jako podmiot nieposiadający przymiotu strony w postępowaniu, a tym samym interesu prawnego w sprawie, nie może występować ze skargą do sądu administracyjnego. Powyższe stanowisko Sądu wpisuje się w ukształtowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, zgodnie z którym, powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę w tej sprawie jej interesu prawnego w trybie postępowania sądowoadministracyjnego. Jeśli obowiązujące prawo powierza jednostce samorządu terytorialnego kompetencję do rozstrzygania w drodze decyzji, o prawach i obowiązkach podmiotu pozostającego poza systemem organów administracji publicznej, jednostka ta nie staje się stroną tego postępowania nawet wówczas, gdy decyzja wywołuje określone skutki cywilnoprawne dla niej jako właściciela. Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma legitymacji procesowej strony w tym postępowaniu, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżania decyzji administracyjnych do NSA, ani też legitymowanym do wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego (por. uchwała NSA z dnia 9 października 2000 r., sygn. akt OPK 14/00, ONSA 2001/1/17 oraz uchwała z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03, ONSA 2003/4/115). Naczelny Sąd Administracyjny, w postanowieniu z dnia 15 października 1990 r., sygn. akt SA/Wr 990/90 (publ. ONSA 1990/4/7) stanął na stanowisku, że bez względu na przedmiot sprawy gmina nie może być stroną w postępowaniu w sprawie indywidualnej, w której w pierwszej instancji decyzję wydaje wójt albo burmistrz tej gminy, ponieważ nie jest możliwe jednoczesne występowanie w tej sprawie jako strona kierująca się własnym interesem prawnym i organ prowadzący postępowanie. W takiej sytuacji przyjmuje się, że uprawnienia skargowe gminy i powiatu jako osób prawnych doznają ograniczenia wskutek braku legitymacji procesowej (interesu prawnego) do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, ponieważ zostały one w drodze ustawy ulokowane w strukturze organów załatwiających daną indywidualną sprawę administracyjną (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 29 października 2008 r., sygn. akt K 32/08; wyrok NSA z dnia 5 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1971/13; wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 389/06; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2005 r., sygn. akt FSK 2631/04; postanowienie NSA z dnia 3 lutego 2011 r., sygn. akt I OZ 68/11; postanowienie NSA z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK 815/09; postanowienie NSA z dnia 3 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1755/07). Z powyższego wynika, że włączenie organów samorządowych do systemu organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie znacznie ogranicza zakres uprawnień procesowych tych jednostek jako osób prawnych. Co więcej, w zakresie, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej nie jest on (ani też żaden z pozostałych organów danej jednostki) uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. Uprawnienie do korzystania z władztwa administracyjnego przez samorząd terytorialny następuje zatem kosztem znacznego ograniczenia jego dominium. Podsumowując, nie do przyjęcia jest stanowisko, że gmina może zajmować różną pozycję (raz organu wydającego decyzję, innym razem strony postępowania) w zależności od etapu załatwiania sprawy z zakresu administracji publicznej. Należy, zatem podzielić argumentację Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim, że Wójt Gminy L. działając, jako organ podatkowy pierwszej instancji nie ma legitymacji skargowej do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję organu odwoławczego z dnia 18 marca 2024 roku. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 p.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi jako niedopuszczalnej. Orzeczenie o zwrocie stronie wpisu sądowego, o którym Sąd orzekł w pkt 2 sentencji postanowienia, znajduje oparcie w art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego. Ake.