I SA/Łd 610/14

Dnia 21 maja 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku D. A. o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na rok 2013 p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy. LP Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 13 stycznia 2015 roku oddalił wniosek D. A. o wyłączenie sędziów orzekających w Wydziale I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Po złożeniu przez skarżącą zażalenia na ww. postanowienie i wezwaniu jej do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł, skarżąca – wnioskiem z dnia 17 marca 2015 roku – zwróciła się o zwolnienie jej od wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej oraz pozostałych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymuje się z emerytury, która w 2014 roku wyniosła 21.504,54 zł netto oraz prowadzi działalność gospodarczą, z której w 2014 roku poniosła stratę w wysokości 18.500 zł. Posiada także działkę o powierzchni 818 m2, która jest wykorzystywana na cele prowadzenia działalności gospodarczej wraz z budynkiem w budowie. Sytuacja finansowa strony jest zła, co jest spowodowane nieuczciwym działaniem adwokatów i radców prawnych reprezentujących jej interesy oraz skorumpowanym działaniem organów państwowych. Powyższe uzupełnić należy wskazaniem, iż z urzędu sądowi wiadomo, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, mieszka w domu należącym do siostry, która ponosi koszty jego utrzymania (wskazane informacje wynikają m. in. z akt sądowych o sygn.: I SA/Łd 277/14, I SA/Łd 197/14, I SA/Łd 610/14). Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 20 marca 2015 roku odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy. D. A. wniosła sprzeciw od tego postanowienia wskazując, że w sprawie referendarz nie uwzględnił okoliczności, iż skarżąca finansuje się niepokrytymi zobowiązaniami, a przeważająca część emerytury jest przeznaczana na pokrycie kosztów utrzymania biura. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z unormowaniem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z uwagi na skutecznie wniesiony sprzeciw, postanowienie referendarza sądowego utraciło moc prawną, a wniosek podlega rozpoznaniu przez sąd na nowo. Stosownie do przepisu art. 243 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 P.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 P.p.s.a.). Uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć jako zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie oraz rodzinie minimum warunków socjalnych, natomiast wydatki to koszty zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, takich jak żywność, mieszkanie, odzież i niezbędne opłaty. Zgodnie z art. 243 P.p.s.a. sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy na wniosek strony, zatem to do obowiązków strony należy przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających tenże wniosek. Oznacza to, że wnioskujący winien przekonać sąd tym, że jego sytuacja materialna nie pozwala na pokrycie kosztów toczącego się postępowania. Ponadto zauważyć należy, że podmiot występujący na drogę postępowania sądowego winien mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. W stanie faktycznym sprawy skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł. W treści formularza skarżąca wskazała, iż jej sytuacja finansowa jest zła, co jest spowodowane nieuczciwym działaniem adwokatów i radców prawnych reprezentujących jej interesy oraz skorumpowanym działaniem organów państwowych. Skarżąca posiada działkę o powierzchni 818 m2, która jest wykorzystywana na cele prowadzenia działalności gospodarczej. Utrzymuje się z emerytury w kwocie 21.504 zł netto na rok i prowadzi działalność gospodarczą, z której poniosła stratę za rok 2014 w wysokości 18.500 zł. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca dołączyła dokumenty, w tym m.in. zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2013. Z przywołanego dokumentu wynika, iż w roku 2013 skarżąca uzyskała emeryturę w kwocie 25.026 zł rocznie (czyli ok 2.085 zł miesięcznie), uzyskała przychód z działalności gospodarczej w kwocie 36.053 zł, przy kosztach uzyskania przychodu wynoszących 40.824 zł, co cało stratę w kwocie 4.771 zł. Skarżąca uzyskała także inny dochód w wysokości 5.581 zł. Ostatecznie strona wykazała nadpłatę w podatku dochodowym w kwocie 3.016 zł. Z przedstawionych informacji wynika, iż strona w roku 2013 osiągnęła miesięczne wpływy w kwocie ok. 5.555 zł (emerytura, przychód z prowadzonej działalności gospodarczej oraz inny dochód), przy kosztach uzyskania przychodu wynoszących miesięcznie ok. 3.402 zł. Z treści formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że w roku 2014 skarżąca uzyskała emeryturę w kwocie 21.504 zł rocznie, zatem miesięcznie ok. 1.792 zł, zaś strata z prowadzonej działalności gospodarczej wyniosła 18.500 zł na rok. Jak wskazywano powyżej, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 P.p.s.a.). W ustalonym stanie faktycznym sąd ocenił, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż jej dochody pozwalają na sfinansowanie ciężaru wpisu od zażalenia, który w sprawie został ustalony na kwotę 100 zł. Za taką oceną sytuacji materialnej skarżącej przemawia jej dochód w postaci emerytury wynoszącej ok. 1.792 zł netto miesięcznie. Skarżąca nie wykazała żadnych stałych wydatków. Z urzędu sądowi wiadomo, iż skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, mieszka w domu należącym do siostry, która ponosi koszty jego utrzymania (wskazane informacje wynikają m.in. z akt sądowych o sygn.: I SA/Łd 277/14, I SA/Łd 197/14, I SA/Łd 610/14). W ocenie sądu okoliczność, iż skarżąca posiada stałe, miesięczne źródło dochodu (emerytura), nawet przy uwzględnieniu okoliczności, iż prowadzona działalność gospodarcza nie przynosi zysku, uzasadnia twierdzenie, iż skarżąca może bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego ponieść koszty sądowe. W chwili obecnej skarżąca ma obowiązek uiścić wpis od zażalenia w kwocie 100 zł. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania prawa pomocy pozostaje także okoliczność, iż wezwanie do uiszczenia wpisu od zażalenia w niniejszej sprawie doręczono skarżącej w dniu 11 marca 2015 roku. Upływ kilku miesięcy między powzięciem przez skarżącą informacji o konieczności uiszczenia wpisu od zażalenia, a chwilą obecną – zdaniem sądu – był wystarczający do tego by skarżąca przy swoich dochodach poczyniła oszczędności w wysokości 100 zł celem uiszczenia wpisu od zażalenia. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien wykazać, należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną np. osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia (bez stałych dochodów), a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Strona domagająca się przyznania prawa pomocy w pierwszej kolejności powinna sama zabezpieczyć na ten cel stosowne środki, czyli właściwie zaplanować swe wydatki oraz poczynić oszczędności do granic zabezpieczenia utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dopiero, gdy jej majątek i dochody nie pozwalają na poczynienie oszczędności lub gdy pomimo dokonanych oszczędności nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania, może zwrócić się o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli (por. np. postanowienia NSA: z dnia 25 stycznia 2012 roku, II FZ 797/11; z dnia 20 stycznia 2012 roku, I FZ 502/11; z dnia 19 stycznia 2012 roku, II FZ 717/11; z dnia 16 stycznia 2012 roku, II FZ 826/11 i inne; wszystkie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Konkludując sąd ocenił, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Sąd orzekł jak w postanowieniu na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a. LP