I SA/Łd 634/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz po rozpoznaniu w dniu 25 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z 28 września 2016 roku, I SA/Łd 634/16 wydanego w przedmiocie wniosku "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania w podatku od osób prawnych za 2009 rok postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W dniu 13 czerwca 2016 roku "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą skarżącej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2009 rok. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 5.107 zł skarżąca zwróciła się do sądu z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek wskazała, że od 2014 roku nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. Spółka nie posiada składników majątkowych których zbycie umożliwiłoby pokrycie kosztów sądowych. Spółka rozważa kwestię dalszego kontynuowania działalności. Ze złożonego na formularzu PPPr oświadczenia o majątku i dochodach spółki oraz dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że kapitał zakładowy skarżącej wynosi 50.000 zł, spółka nie posiada kapitału zapasowego. Strata spółki z lat ubiegłych na koniec 2015 roku oraz w czerwcu br wynosiła 702.987 zł. Wartość posiadanych środków trwałych w postaci urządzeń technicznych i maszyn zamyka się kwotą 744.771 zł. Wartość aktywów obrotowych spółki w omawianym okresie wynosiła 657.521 zł. Składają się na nie zapasy, należności krótkoterminowe oraz inne środki pieniężne niż kasie i na rachunkach bankowych w kwocie 417.978 zł. Spółka nadesłała także dokumenty zatytułowany rachunek zysków i strat sporządzony 20 lipca 2016 roku, w którym we wszystkich pozycjach wpisana została kwota "0". Przedstawiła także sporządzone po wezwaniu z dnia 6 września 2016 roku deklaracje podatkowe za 2014 oraz 2015 rok (CIT-8) w których nie zadeklarowała żadnych przychodów. Nadesłała także deklaracje VAT-7 za miesiące od kwietnia do lipca 2016 roku bez prezentaty właściwego urzędu skarbowego potwierdzającej fakt ich złożenia, w których podatniczka nie wykazała żadnego przychodu. Z akt sprawy i aktualnego wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego złożonego przez skarżącą wynika, że jej wyłącznym udziałowcem jest "B" spółka z .o.o. z siedzibą w Ś.. Postanowieniem z 28 września 2016 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wskazano, że biorąc pod uwagę okoliczności wskazane w złożonym wniosku oraz wysokość należnego wpisu od skargi (5.107 zł) a także fakt, że wyłącznym udziałowcem skarżącej jest inny podmiot gospodarczy, stosownie do treści art. 245 § 1 i 2 i art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. uznać należy, że skarżąca nie wykazała, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. Referendarz podkreślił, że spółka nie przedstawiła wiarygodnych dowodów dotyczących swojej aktualnej sytuacji. Wartość posiadanych przez nią środków trwałych i aktywów obrotowych w tym innych środków pieniężnych wynoszących na koniec czerwca 2016 roku 417.978 zł nie pozwala na przyjęcie tezy o całkowitym braku możliwości pokrycia przez skarżącą spółkę kosztów zainicjowanego przez nią postępowania sądowego. W ocenie referendarza okoliczność, że Zgromadzenie Wspólników skarżącej spółki, której wyłącznym właścicielem jest inny podmiot gospodarczy nie podjęło decyzji o jej likwidacji (podmiot ten jest więc zainteresowany w jej dalszym funkcjonowaniu w obrocie gospodarczym) wskazuje, że spółka posiada źródła finansowania chociażby w postaci dopłat udziałowca umożliwiające je pokrycie kosztów postępowania. W sprzeciwie z 11 października 2016 r. spółka wniosła o uchylenie postanowienia z 28 września 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym wskazując, że od 2014 r. strona nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nie osiąga przychodów, nie zatrudnia żadnego pracownika, jak również nie posiada składników majątkowych, których zbycie pozwoliłoby na uzyskanie środków finansowych dających możliwość uregulowania wpisu sądowego. Wskazała na nietrafną ocenę sprawozdania finansowego spółki, na której to podstawie w kwestionowanym postanowieniu przyjęto, że spółka posiada aktywa, które może spieniężyć w celu uzyskania środków finansowych na uiszczenie należnego wpisu sądowego oraz podkreśliła, że sama wartość księgowa posiadanych na koniec czerwca 2016r. środków trwałych i aktywów obrotowych wynosząca 417.978 zł nie odpowiada ich realnej - rynkowej wartości. Zdaniem spółki zapasy towarów dotyczą towarów niechodliwych, których nie można sprzedać i które na koniec roku sprawozdawczego zostaną zdeprecjonowane, natomiast należności od kontrahentów są praktycznie nieściągalne, a ich windykacja jest praktycznie niemożliwa. Zdaniem spółki pogląd, że spółka posiada źródła finansowania w postaci dopłat udziałowca jest niczym nie uprawdopodobniony, gdyż nie opiera się na analizie finansowej, bez której nie można postawić takiej tezy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: p.p.s.a., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Skarżąca spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Obowiązek stron ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie dotyczy również podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, czy dochody (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2004 r., sygn. FZ 463/04, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/GI 219/08). Według poglądów wyrażanych w orzecznictwie sądów administracyjnych, podzielanych przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (patrz. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04). Okoliczność tę, tj. niemożliwość sfinansowania kosztów sądowych, strona powinna wykazać, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. W ocenie Sądu starszy referendarz w kwestionowanym postanowieniu słusznie zauważył, iż Skarżąca spółka nie wykazała (ani nawet nie uprawdopodobniła), że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przede wszystkim dlatego, że z art. 246 § 2 p.p.s.a wynika, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Tymczasem zarówno w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak też wniesionym sprzeciwie skarżąca nie przedstawiła wiarygodnych dowodów dotyczących bieżącej sytuacji finansowej. Również twierdzenia, dotyczące braku możliwości ściągnięcia należności od kontrahentów oraz sprzedaży posiadanych towarów, jako niechodliwych należy uznać za gołosłowne. Należy zgodzić się z twierdzeniem referendarza, że wartość posiadanych przez stronę środków trwałych na koniec czerwca 2016r. w wysokości 417.978 zł nie daje sposobności, by uznać za wiarygodną tezę o braku możliwości pokrycia przez stronę zainicjowanego przez nią postępowania sądowego. W ocenie Sądu, zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest bowiem wyłącznie wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Spółka powinna zatem wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z 3 czerwca 2014r., sygn. akt I FZ 171/14). Sąd podkreśla, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ma możliwość pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, sąd ocenił, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienia NSA: z dnia 25 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 799/11 oraz I OZ 304/14 oraz II FZ 597/15 z 12 sierpnia 2015 r.) dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Łodzi, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. E.J.