I SA/Łd 676/24
WyrokWSA w Łodzi2025-02-18
Skład orzekający: Cezary Koziński, Ewa Cisowska-Sakrajda, Grzegorz Potiopa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracodawca, który otrzymał dofinansowanie do wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne pracowników na podstawie art. 15gg ustawy o COVID-19, może jednocześnie otrzymać zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne na podstawie art. 31zo tej samej ustawy za te same okresy rozliczeniowe i tych samych pracowników, bez obowiązku zwrotu otrzymanego dofinansowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy obu instancji błędnie zinterpretowały i zastosowały przepisy ustawy o COVID-19, w szczególności art. 15gg ust. 7. Zgodnie z orzecznictwem NSA, pojęcie "takie same tytuły wypłat" oznacza te same koszty dotyczące tych samych pracowników i tego samego okresu rozliczeniowego. Pracodawca może otrzymać pomoc z różnych tytułów, o ile dotyczą one różnych okresów rozliczeniowych lub różnych składników wypłaty. W tej sprawie, pomoc z art. 31zo dotyczyła innych okresów i składników niż pomoc z art. 15gg, dlatego nie było podstaw do żądania zwrotu otrzymanego dofinansowania.Stan faktyczny
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Łodzi nakazującą zwrot nienależnie pobranych środków w kwocie 4 610,52 zł wraz z odsetkami. Organ uznał, że pracodawca otrzymał podwójną pomoc w ramach Tarczy Antykryzysowej: dofinansowanie wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 15gg ustawy o COVID-19 oraz zwolnienie z opłacania składek na podstawie art. 31zo tej ustawy, za te same okresy i tych samych pracowników. Pracodawca wniósł skargę do WSA w Łodzi, zarzucając m.in. błędną interpretację art. 15gg ust. 7 ustawy o COVID-19.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Łodzi, umorzył postępowanie administracyjne i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz K. P. kwotę 185 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 18 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Asesor WSA Grzegorz Potiopa (spr.), Protokolant st. asystent sędziego Maciej Dębski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2025 roku sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 6 sierpnia 2024 r. nr SKO.4131.33.2024 w przedmiocie określenia i nakazania obowiązku zwrotu świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy i środków na opłacenie składek na ubezpieczenie społeczne pracowników należnych od pracodawcy 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Łodzi z 14 maja 2024 r., nr 31/2024; 2) umarza postępowanie administracyjne; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz K. P. kwotę 185 (sto osiemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia 6 sierpnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Łodzi z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków przez A. K. P. (dalej także: strona lub skarżący) w kwocie 4 610,52 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak od zaległości podatkowej.
W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że skarżący wystąpił w dniu 31 sierpnia 2020 r. z wnioskiem nr 10000/CV-19/16186732 (skorygowanym w dniu 9 września 2020 r.) w trybie art 15gg ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021r.. poz. 2095 z późn. zm., dalej także: ustawy o covid) o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników nieobjętych przestojem, przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy w związku ze spadkiem obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19, na dofinansowanie wynagrodzeń dla 3 pracowników na okres 3 miesięcy począwszy od 1 sierpnia 2020 r. z przeznaczeniem na:
1. dofinansowanie wynagrodzenia pracowników w kwocie: 11 700,00 zł,
2. pokrycie składek na ubezpieczenia społeczne pracowników od kwoty dofinansowania do wynagrodzenia, o których mowa w pkt 1, w kwocie 2 097,81 zł.
Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Łodzi przyznał dofinansowanie, do wniosku nr 10000/CV-19/16186732 (skorygowanego w dniu 9 września 2020 r.) i przekazał środki na wskazany przez stronę na rachunek bankowy w trzech transzach:
1) I transza płatna dnia 17 września 2020r. w wysokości 4 599,27 zł,
2) II transza płatna dnia 17 września 2020r. w wysokości 4 599,27 zł,
3) III transza płatna w dniu 19 października 2020r. w wysokości 4 599,27 zł.
Organ ustalił, że lista przypadków pomocy publicznej otrzymanej przez beneficjenta potwierdza, że strona w okresie od 1 kwietnia 2021 r. do 31 sierpnia 2021 r. otrzymała pomoc na podstawie art. 15zzd, art. 31zo, 15zzb, art. 15zsl, art. 27 ust. 4, art. 21 ust. 1, art. 31zy,art. 15zze,art. art. 15zt, art. 15ggb, art. 15gga ustawy o covid w łącznej kwocie 262 183,06 zł. W tym na podstawie art. 31zo ustawy o covid zwolnienie z opłacania składek za lipiec 2020 r., sierpień 2020 r. i wrzesień 2020 r. w kwocie 609,14 zł za każdy miesiąc (pomoc przekazana w dniu 8 października 2020 r.).
Po ustaleniu, powyższego organ pierwszej instancji pismem z dnia 14 lutego 2024 r. (sprostowanym pismem z dnia 15 marca 2024 r.) zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji orzekającej o obowiązku zwrotu świadczeń otrzymanych na wniosek nr 10000/CV-19.
W odpowiedzi na powyższe strona pismem z dnia 30 kwietnia 2024 r. wypowiedziała się w kwestiach związanych z ww. sprawą.
Decyzją z dnia 14 maja 2024 r. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Łodzi określił stronie przypadającą do zwrotu kwotę środków pobranych nienależnie w wysokości 4 610,52 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia powiadomienia beneficjenta o stwierdzeniu nienależnego pobrania środków, tj. od dnia 20 kwietnia 2023 r.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w przypadku, gdy płatnik (beneficjent) został objęty zwolnieniem ze składek ZUS, zwolnienie to obejmuje należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych wykazane w deklaracjach rozliczeniowych wszystkich zgłoszonych do ubezpieczeń. Tym samym zwolnieniem objęte są składki społeczne płatne ze środków pracodawcy oraz składki społeczne płatne z wynagrodzenia pracownika. Wobec powyższego, w przypadku uzyskania zwolnienia w trybie art. 31zo ustawy o covid wysokość dofinansowania ulega obniżeniu o składki ZUS pracodawcy oraz wynagrodzenie ulega obniżeniu o odpowiednią część składki na ZUS pracownika.
Organ powołał się na art. 15gg ust. 7 ustawy o covid zgodnie, z którym podmiot, o którym mowa w ust. 1, może otrzymać pomoc z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wyłącznie w przypadku, jeśli nie uzyskał pomocy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy. Strona zaś uzyskała także pomoc na podstawie art. 31zo ustawy o covid, co wynika z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 marca 2023 r.
Zdaniem organu strona skorzystała ze zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych na podstawie art. 31zo ustawy o covid na tych samych pracowników za okres lipiec-wrzesień 2020 r., a z dofinansowania na podstawie art. 15gg ustawy o covid w miesiącach sierpień-październik 2020 r. Powyższe potwierdza pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 marca 2023 r.
Strona wniosła odwołanie od decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Łodzi z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków w kwocie 4 610,52 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak od zaległości podatkowej.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 6 sierpnia 2024 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie prawidłowo ustalono, że strona uzyskała dofinansowanie na tych samych pracowników na podstawie art. 15gg ustawy o covid oraz z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 31zo ustawy o covid, w tym za 2 miesiące pokrywające się sierpień-wrzesień 2020 r. z tego samego tytułu, tj. dofinansowania do składek społecznych tych samych pracowników.
Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Kolegium z dnia 6 sierpnia 2024 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
I. Błędną ocenę oraz błędne orzekanie co do istoty sprawy;
II. Brak dokonania oceny (wraz z uzasadnieniem) - czterech z pięciu - zarzutów podnoszonych przez odwołującego w złożonym do organu odwołaniu;
III. Naruszenie prawa materialnego przez podjęcie przez organ błędnej decyzji w zakresie interpretacji przepisów, a w szczególności przepisu art. 15gg ust. 7 ustawy o covid, poprzez błędne uznanie, że pracodawca otrzymał ze środków FGŚP pomoc na rzecz ochrony miejsc pracy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat;
IV. Naruszenie prawa materialnego poprzez zlekceważenie przez organ przepisów, a szczególności wymogów: art. 15gg ust. 21, art. 15g ust 17b) pkt 1), art. 15g ust 17b) pkt 2) ustawy o covid, poprzez ich niezastosowanie (względnie błędne wykonanie);
V. Naruszenie prawa materialnego poprzez zlekceważenie przez organ przepisów, a w szczególności wymogów art. 107 § 1 pkt 6) k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne ich wykonanie;
VI. Naruszenie prawa materialnego poprzez zlekceważenie przez organ przepisów, a w szczególności wymogów art. 7a oraz art. 8 k.p.a. oraz art. 11 i art. 12 ustawy Prawo Przedsiębiorców, poprzez ich niezastosowanie (względnie błędne wykonanie).
W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i w tym zakresie orzeczenia co do istoty sprawy, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania w całości.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Skarżący na rozprawie w dniu 18 lutego 2025 r. złożył wniosek o zwrot kosztów postępowania kosztów postępowania za następujące jego elementy oraz w następującej wysokości:
- poniesione koszty sądowe: opłata od skargi w wysokości 4% przedmiotu zaskarżenia 185 zł,
- koszty przejazdów do sądu na rozprawę w dniu 18 lutego 2025 r., na trasie: K. ul. [...] (siedziba/miejsce zameldowania Skarżącego) – Ł., ul. [...] – K. ul. [...], własnym samochodem osobowym, w wysokości: 196,42 zł,
- wynagrodzenie za utracony dochód dzienny w wysokości: 82,31 zł.
Strona w załączeniu wniosku przedstawiła wydruk trasy z Google Maps: K. ul. [...] (siedziba/miejsce zameldowania skarżącego) – Ł., ul. [...] (sąd).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej także: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Rozpoznając w tak zakreślonej kognicji skargę Sąd stwierdził, że zasługuje ona na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty wywołały ten skutek. Organy obu instancji dopuściły się bowiem naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędna wykładnię, a w konsekwencji i jego błędne zastosowanie.
Z okoliczności faktycznych tej sprawy wynika, że skarżący skorzystał z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 31zo ustawy covid, ze zwolnienia z obowiązku opłacania na ubezpieczenie społeczne 3 pracowników w ramach Tarczy Antykryzysowej COVID-19 za miesiące lipiec, sierpień i wrzesień 2021 r. w wysokości 50% należnych składek oraz na podstawie art. 15gg ustawy covid, otrzymał z Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Łodzi dofinansowanie do wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne na tych samych pracowników na okres od 1 sierpnia 2020 r. na okres 3 miesięcy, tj. do 31 października 2020 r.
W tych okolicznościach faktycznych istota sporu sprowadza się do tego, czy strona w sposób niedozwolony uzyskała zdublowaną pomoc w ramach tej tarczy za miesiące sierpień i wrzesień 2021 r. A jego źródło tkwi w dokonywaniu przez strony sporu odmiennej wykładni art. 15gg oraz art. 31zo ustawy o covid.
Stosownie do art. 15gg ust. 7 w zw. z art. 15gg ust. 1 ustawy o covid "podmiot, o którym mowa w ust. 1, może otrzymać pomoc z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wyłącznie w przypadku, jeśli nie uzyskał pomocy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy" oraz "Podmioty, o których mowa w art. 15g ust. 1, u których wystąpił spadek obrotów gospodarczych w rozumieniu art. 15g ust. 9, w następstwie wystąpienia COVID-19, mogą zwrócić się z wnioskiem do dyrektora wojewódzkiego urzędu pracy, właściwego ze względu na swoją siedzibę, o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników, o których mowa w art. 15g ust. 4, nieobjętych: 1) przestojem, o którym mowa w art. 81 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, lub 2) przestojem ekonomicznym w następstwie wystąpienia COVID-19, o którym mowa w art. 15g ust. 5, lub 3) obniżonym wymiarem czasu pracy w następstwie wystąpienia COVID-19, o którym mowa w art. 15g ust. 5".
Dokonując wykładni tych przepisów organy uznały, że użyty w przepisie art. 15gg ust. 7 ustawy o covid zwrot "w zakresie takich samych tytułów wypłat" należy rozumieć w ten sposób, że podmiot, o których mowa w ust. 1 art. 15gg ustawy o covid, może otrzymać pomoc z FGŚP wyłącznie jeśli nie uzyskał pomocy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie tych samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy, które obejmują nie tylko miesiąc za który pomoc została wypłacona, lecz w ogóle że na danych (tożsamych z imienia i nazwiska) pracowników została wypłacona pomoc za okres maksymalnie trzech miesięcy. W konsekwencji organy uznają, że zakres przedmiotowy zwrotu "ten sam tytuł wypłaty" obejmuje również inne miesiące niż miesiąc za który już w ramach innego rodzaju świadczenia udzielono pomocy przedsiębiorcy. Oznacza to, zdaniem organów, że skoro skarżący otrzymała pomoc z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na określonych pracowników za okres lipiec – wrzesień 2020 r. na podstawie art. 31zo ustawy o covid (z ZUS), to nie jest dopuszczalne udzielenie pomocy na tych samych pracowników z tytułu wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne od tych wynagrodzeń na podstawie art. 15gg ustawy o covid (WUP). Nie można bowiem dublować – jak wywodzi organ - pomocy na tych samych pracowników poprzez korzystanie z różnych trybów dofinansowania wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne do tych wynagrodzeń.
Rozpoznając tak zarysowaną istotę sporu - sąd w składzie orzekającym w tej sprawie zauważa, że analogiczny problem był już kilkakrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w ramach różnych trybów i rodzajów udzielania pomocy z Tarczy Antykryzysowej Covid-19 dla przedsiębiorców. Ustawa o covid zawiera bowiem różne rodzaje pomocy, jednocześnie określa ona mechanizm kolizyjny dla przyznawania pomocy z różnego tytułu. I sposób rozumienia reguł kolizji świadczeń pomocy jest źródłem sporu w tej sprawie. Kolizję tą wyraża właśnie zwrot "tych samych wypłat", będący przedmiotem odmiennej wykładni przez strony postępowania. Oczywistym jest, że z tego samego tytułu przedsiębiorca nie może uzyskać pomocy w różnych trybach przewidzianych w ustawie o covid. Rzecz jednak w tym, jak należy rozumieć zwrot pomoc z tego samego tytułu, czy należy jego rozumienie ograniczyć do samych pracowników bez względu jakiego elementu wypłaty oraz okresu dotyczy, czy też należy go rozumieć dodatkowo w kontekście elementów (składników) wypłaty, objętej wnioskiem o pomoc. W tym zakresie należy zatem odwołać się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyrokach z dnia 27 kwietnia 2022 r., I GSK 251/22, z dnia 18 stycznia 2023 r., I GSK 105/22, czy z dnia 7 kwietnia 2022 r., I GSK 28/22, analizując różne formy pomocy w różnych konfiguracjach, lecz oparte na tym samym mechanizmie kolizyjnym (z art. 15gg i art. 15zzb ustawy o covid, art. 15g i art. 15 zzb ustawy o covid), stwierdza, po pierwsze, że należy je traktować rozłącznie i w ten sposób dokonywać wykładni regulujących je przepisów, żaden z przepisów ustawy o covid nie wskazuje bowiem, że się one wykluczają, co oznaczałoby, że przyznanie świadczenia na podstawie jednego z nich eliminuje możliwość jego udzielenia na podstawie drugiego (por. wyroki NSA z dnia 2 marca 2022 r., I GSK 21/22, LEX nr 3333626, I GSK 19/22, LEX nr 3335287). Po drugie, stwierdza, że zawarte w art. 15gg ust. 7 ustawy o covid pojęcie "takie same tytuły wypłat" oznacza to samo co pojęcie "tych samych kosztów". W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że "pojęcie tych samych kosztów nie jest tożsame z pojęciem takich samych kosztów, którym posługuje się art. 15gg ust. 7 ustawy (...) a na ich utożsamianie nie pozawalają ani rezultaty wykładni gramatycznej obu terminów, jak również tego rodzaju stwierdzenia nie sposób wywieść z ich wykładni systemowej i funkcjonalnej. Z tymi samymi kosztami mamy bowiem do czynienia wyłączenie w przypadku, gdy odnoszą się one do tych samych pracowników i tego samego okresu rozliczeniowego". Porównując regulację pomocy udzielonej w oparciu o art. 15zzb i art. 15gg ustawy o covid, Sąd ten uznał, że "podstawą odmowy przyznania wsparcia, a właściwie odmowy zakwalifikowania do zawarcia umowy o jego udzielenie, na podstawie art. 15 zzb ustawy (...) mogłoby być więc wyłącznie stwierdzenie, że wnioskodawca uzyskał już pomoc na pokrycie kosztów wynagrodzeń i składek wskazanych we wniosku konkretnych pracowników za te same okresy rozliczeniowe, nieprzekraczające 3 miesięcy, których dotyczy wniosek. (...) Pomiędzy tymi samymi kosztami a takimi samymi kosztami istnieje widoczna i znacząca różnica. Koszty takie same, to bowiem koszty rodzajowo jednorodne, ale jednak nie tożsame ze sobą".
Naczelny Sąd Administracyjny, interpretując w ten sposób przepisy ustawy o covid, podkreśla, że przeciwna "interpretacja byłaby niezgodna z art. 2 Konstytucji stanowiącym, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, czyli z zasadami demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej. W orzecznictwie Trybunały Konstytucyjnego w ujęciu art. 2 Konstytucji RP sprawiedliwość społeczna jest celem, który ma urzeczywistniać demokratyczne państwo prawne. Nie jest demokratycznym państwem prawnym państwo, które nie realizuje idei sprawiedliwości, przynajmniej pojmowanej jako dążenie do zachowania równowagi w stosunkach społecznych i powstrzymywanie się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów dla wybranych grup obywateli (por. wyrok TK z dnia 12 kwietnia 2000 r., sygn. akt K 8/98, OTK 2000/3/87 oraz P. Tuleja, w: M. Safjan, L. Bosek (red.), Komentarz do art. 2 Konstytucji RP, Tom I, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016 r., s. 243). Najczęściej stosowane w orzecznictwie TK są formuły sprawiedliwości dystrybutywnej. Sprawiedliwość dystrybutywna dotyczy zasad i trybu rozdziału dóbr, korzyści czy przywilejów (por. P. Tuleja, w: M. Safjan, L. Bosek (red.), Komentarz do art. 2 Konstytucji RP, Tom I, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016 r., s. 245). Do tych kategorii można zaliczyć pomoc w postaci dofinansowania wynagrodzeń i składek ZUS. TK zauważa, że sprawiedliwość dystrybutywna pozostaje w ścisłym związku z zasadą równości: "Zasada sprawiedliwości społecznej wymaga, aby zróżnicowanie prawne podmiotów (ich kategorii) pozostawało w odpowiedniej relacji do różnic w ich sytuacji faktycznej jako adresatów danych norm prawnych. Wyrażona w ten sposób sprawiedliwość rozdzielcza oznacza, że równych traktować należy równo, podobnych należy traktować podobnie i nie wolno tworzyć takiego prawa, które różnicowałoby sytuacje prawną podmiotów, których sytuacja faktyczna jest taka sama (por. wyroki TK z dnia 16 grudnia 1997 r., sygn. akt K 8/97, OTK ZU nr 6 /1997, poz. 70, s. 502 i9 z 13 kwietnia 1999 r., sygn. akt K 36/98, OTK ZU nr 3/1999, poz. 40, s. 243-244 oraz P. Tuleja, w: M. Safjan, L. Bosek (red.), Komentarz do art. 2 Konstytucji RP, Tom I, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016 r., s. 246). Wskazane przez TK reguły, wywiedzione z zasad konstytucyjnych: sprawiedliwości społecznej i równości znajdują zastosowanie podczas dokonywania wykładni przepisów prawa. Skoro art. 15 zzb ust. 12 ustawy o COVID-19 interpretuje się w taki sposób, iż przedsiębiorca nie może otrzymać dofinansowania w części, w której te same koszty zostały albo zostaną sfinansowane z innych środków publicznych, a uprawnione jest uzyskanie dofinansowania wynagrodzeń i składek ZUS za dwa okresy trzymiesięczne, to także art. 15g ust. 18 ustawy o COVID w zakresie zwrotu "takich samych tytułów wypłat" należy interpretować w taki sposób, iż uprawnione jest dofinansowanie wynagrodzeń i składek ZUS tych samych pracowników za inny trzymiesięczny okres. Skonstatować wobec tego należy, że art. 15g ust. 18 ustawy o COVID nie stoi na przeszkodzie do uzyskania przez przedsiębiorcę dofinansowania wynagrodzeń i składek ZUS pracowników na podstawie art. 15g tej ustawy, w sytuacji otrzymania już przez tego przedsiębiorcę dofinansowania wynagrodzeń i składek ZUS tych samych pracowników na podstawie art. 15zzb ustawy o COVID-19, jeżeli dofinasowanie to dotyczyło innego okresu" (tak uzasadnienie do przywołanego już wyroku NSA, I GSK 251/22).
Powyższe ustalenia – z uwagi na tożsamość spornego zagadnienia i mechanizm kolizyjny różnych rodzajów i trybów pomocy - można, trzeba odnieść do pomocy udzielanej na podstawie art. 15gg i art. 31zo ustawy o covid. Sąd rozpoznający tę sprawę - podzielając w całości stanowisko wskazanych judykatów sądu odwoławczego – stwierdza zatem, że dokonana przez organy wykładnia art. 15gg ust. 7 w zw. z ust. 1 ustawy o covid jest nieprawidłowa. W konsekwencji oznacza to brak podstaw do dyskwalifikacji wniosku skarżącego o przyznanie pomocy na podstawie art. 15gg ust. 1 ustawy covid z uwagi na przyznanie jej pomocy na podstawie art. 31zo ustawy o covid. Wobec zaś tego, że udzielona stronie pomoc na podstawie tegoż ostatniego przepisu dotyczy innych składników wynagrodzenia (wypłaty), jak już zrelacjonowano, to nie ma podstaw do żądania zwrotu wypłaconej stronie pomocy. To czyni poddane kontroli sądowoadministracyjnej decyzje organów obu instancji wadliwe i uzasadnia ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. A skoro wadliwość ta dotyczy nie tylko błędnej wykładni art. 15gg ust. 7 w zw. z ust. 1 ustawy o covid, ale również wadliwego jego zastosowania, to sąd administracyjny uprawniony jest także do jednoczesnego umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a.
O kosztach postępowania sąd rozstrzygnął w punkcie 3 sentencji, na mocy art. 200 w związku z art. 205 § 1 i 3 p.p.s.a., na które składał się wpis sądowy od skargi w kwocie 185 zł.
Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zwrot kosztów przejazdu do sądu oraz wynagrodzenia za utracony dochód dzienny. Należy wskazać, że zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 199 p.p.s.a., obowiązkiem strony jest samodzielne ponoszenie kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Wyjątki od tej zasady wprowadza m.in. art. 205 § 1 p.p.s.a., jednak jego zastosowanie wymaga wykazania przez stronę wnioskującą, że poniosła niezbędne koszty postępowania. Zgodnie bowiem z treścią art. 205 § 1 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Natomiast przysługujące stronie należności z tytułu kosztów przejazdów oraz utraconego zarobku lub dochodu ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach działu 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 959 z późn. zm., dalej także: u.k.s.) - art. 205 § 3 p.p.s.a. Stanowisko, że stronie przysługuje zwrot kosztów podróży jedynie wówczas, gdy została ona wezwana do sądu i jej stawiennictwo określono jako obowiązkowe, prezentowane było wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 205; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2017 r. II OSK 655/16). Strona ma przy tym obowiązek należycie wykazać poniesione koszty (art. 85 i 86 w zw. z art. 91 u.k.s.). Taką sytuację w postępowaniu sądowoadministracyjnym przewiduje art. 91 § 3 p.p.s.a. W przypadku zastosowania przez sąd tego przepisu stronie, a także osobie jej towarzyszącej, jeśli strona nie może się stawić bez jej opieki (art. 88 u.k.s.), przyznaje się za każdy dzień utraconego zarobku lub dochodu zwrot w wysokości jej przeciętnego dziennego zarobku lub dochodu. W przypadku osoby pozostającej w stosunku pracy przeciętny dzienny zarobek oblicza się według zasad obowiązujących przy ustalaniu pracownikowi należnego ekwiwalentu pieniężnego za urlop. Górną granicę należności stanowi równowartość 4,6% kwoty bazowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, wynikającej z ustawy budżetowej. W odniesieniu do zwrotu utraconego zarobku osobom zatrudnionym w organach władzy publicznej, jeżeli ich stawiennictwo na wezwanie sądu związane jest z ich zatrudnieniem w tych organach, stosuje się do tego zwrotu przepisy o podróżach służbowych na terenie kraju. Natomiast zgodnie z art. 85 u.k.s. zwrot kosztów podróży z miejsca zamieszkania do sądu przyznaje się w wysokości rzeczywiście poniesionych, racjonalnych i celowych kosztów własnym samochodem lub innym odpowiednim środkiem transportu. Górną granicę takich należności stanowi wysokość kosztów przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (zob. M. Janiszewska-Michalska, Zwrot kosztów podróży strony na rozprawę przed sądem administracyjnym, "Radca Prawny. Zeszyty Naukowe" 2017/4, s. 125–136).
A zatem stronie przysługuje zwrot kosztów podróży - z miejsca jego zamieszkania do miejsca wykonywania czynności sądowej na wezwanie sądu - w wysokości rzeczywiście poniesionych, racjonalnych i celowych kosztów przejazdu własnym samochodem lub innym odpowiednim środkiem transportu. Oznacza to, że tylko w sytuacji, gdy sąd w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy zarządzi stawienie się strony lub jej pełnomocnika osobiście na podstawie art. 91 § 3 p.p.s.a., może się ona domagać zwrotu kosztów podróży. W okolicznościach niniejszej sprawy, skoro stawiennictwo skarżącego na rozprawie w dniu 18 lutego 2025 r. nie było obowiązkowe, to nie było podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów przejazdu oraz utraconego dochodu.
Stwierdzić ponadto należy, że skarżący nie wywiązał się z obowiązku należytego wykazania poniesionych kosztów (art. 85 i art. 86 w zw. z art. 91 u.k.s.). Załączony bowiem do wniosku wydruk trasy z Google Maps: K. ul.[...](siedziba/miejsce zameldowania skarżącego) – Ł., ul. [...] (sąd), jest niewystarczający do zasądzenia zwrotu kosztów przejazdu oraz utraconego dochodu. Strona nie przedstawiła bowiem dowodów zakupu paliwa czy dysponowania samochodem osobowym oraz nie wykazała wysokości utraconego zarobku lub dochodu za pomocą wszelkich możliwych środków dowodowych, np. rachunków, faktur, zeznań podatkowych, wyciągów z ksiąg rachunkowych (art. 86 ust. 4 u.k.s.).
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
mko
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło