I SA/Łd 817/08

Dnia 13 listopada 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Kowalski Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Protokolant: Asystent sędziego Joanna Skrzypczak-Zajger po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2008 roku przy udziale sprawy ze skargi Z. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie bezskuteczności odwołania wniesionego z uchybieniem ustawowemu terminowi w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002 roku oddala skargę. I SA/Łd 817/08 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, że odwołanie Z.N. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł-W z dnia [...], nr [...], określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2002 r. w łącznej kwocie 19.964 zł., zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 236 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, co powoduje bezskuteczność środka odwoławczego. W uzasadnieniu organ wskazał, że odwołanie od decyzji wymiarowej zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 24 stycznia 2008 r., co wynika z adnotacji zamieszczonej na kopercie przesyłki. Kwestionując zasadność rozstrzygnięcia i wnosząc o jego uchylenie, strona zawarła jednocześnie alternatywny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z powodu choroby. Organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej, datą doręczenia zaskarżonej decyzji był dzień 3 stycznia 2008 r., jako ostatni dzień okresu, z którego upływem doręczenie kwestionowanej decyzji organu pierwszej instancji należało uznać za dokonane. Zatem zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej termin do wniesienia przedmiotowego odwołania upływał w dniu 17 stycznia 2008 r. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. odmówił Z.N. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymiarowej, co powoduje, że uzyskała ona status rozstrzygnięcia ostatecznego w administracyjnym toku instancji. Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przez Z.N., który wniósł o jego uchylenie i zarzucił mu naruszenie następujących przepisów Ordynacji podatkowej: * art. 162 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że uchybienie terminu nastąpiło z winy skarżącego, który tego nie uprawdopodobnił; * art. 150 poprzez błędne przyjęcie, że doręczenie nastąpiło w dniu 3 stycznia 2008 r. jako doręczenie zastępcze, w sytuacji niemożności odbioru decyzji ze względu na stan zdrowia i rodzaj nieprzerwanej choroby w okresie od 6 grudnia 2007 r. do 17 stycznia 2008 r. * art. 145 § 2 poprzez pozbawienie skarżącego możliwości obrony i pominięcie w czynnościach procesowych pełnomocnika ustanowionego 21 stycznia 2008 r. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że w świetle niepełnego materiału dowodowego bez udziału strony w postępowaniu wyjaśniającym, okoliczności faktyczne nie dają podstaw do przyjęcia, że datą doręczenia zaskarżonej decyzji był dzień 3 stycznia 2008 r. W ocenie skarżącego organ odwoławczy niewłaściwie zastosował art. 150 Ordynacji podatkowej i uznał tzw. doręczenie zastępcze za prawnie skuteczne. Tymczasem jest to wyłącznie fikcja prawna doręczenia i przepis ten może znaleźć zastosowanie jedynie w stanach tzw. normalności. W niniejszej sprawie natomiast przeszkoda uniemożliwiająca podjęcie jakichkolwiek czynności procesowych ustała z dniem 18 stycznia 2008 r., tj. z zakończeniem okresu choroby. Dzień ten był pierwszym, w którym strona skarżąca mogła podjąć czynności związane z obroną jej praw. W dniu 21 stycznia 2008 r. skarżący ustanowił swoim pełnomocnikiem radcę prawnego B.K., który w tym dniu zapoznał się z aktami sprawy, zażądał wydania kopii decyzji i tego dnia mu ją wydano. W ocenie skarżącego, co do zasady należy uznać, że 21 stycznia 2008 r., mając decyzję fizycznie, strona mogła zapoznać się z jej treścią i mogła podjąć stosowne czynności zmierzające do wniesienia środka zaskarżenia, co zostało uczynione 24 stycznia 2008 r. Zatem przyjąć należy, że odwołanie zostało złożone w terminie. Zdaniem skarżącego spełnił on przesłanki wynikające z art. 162 Ordynacji podatkowej, wymagane dla przywróceniu terminu do wniesienia odwołania, a tym bardziej uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest bezzasadna, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Zaskarżone postanowienie jest konsekwencją postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...], mocą którego organ ten odmówił Z.N. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W z dnia [...]. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania powoduje zamknięcie drogi do dalszego rozpatrywania sprawy. Jeżeli organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu. Uchybienie terminu nie podlega żadnym ocenom ani stopniowaniu skali tego naruszenia. Nawet nieznaczne przekroczenie obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia w tym zakresie, chyba że strona domaga się przywrócenia uchybionego terminu, a wniosek ten zostanie uwzględniony. W niniejszej sprawie jednak organ nie uwzględnił wniosku o przywrócenie terminu i skarga na postanowienie wydane w tej kwestii została oddalona wyrokiem z dnia 13 listopada 2008 r., I SA/Łd 816/08. Sąd nie uwzględnił również zarzutu dotyczącego wadliwego doręczenia zaskarżonego postanowienia. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 21 stycznia 2008 r. skarżący ustanowił pełnomocnika w osobie B.K., do reprezentowania go w sprawie III-1/4400/128/AL/07. Pełnomocnictwo to wskazywało wyłącznie numer sprawy wymiarowej, prowadzonej przed organem I instancji, która w momencie udzielania pełnomocnictwa była już zakończona. Tymczasem z treści pełnomocnictwa powinien jasno wynikać jego zakres, tzn. jakich czynności, w jakim postępowaniu, przed jakim organem może dokonywać pełnomocnik w imieniu swojego mocodawcy. W pełnomocnictwie należy wskazać, czy obejmuje ono wszelkie czynności procesowe, czy też tylko niektóre z nich, a ponadto określić, czy dotyczy całego postępowania, czy też tylko określonego etapu. Jeżeli organ podatkowy ma określone wątpliwości dotyczące treści pełnomocnictwa, powinien je wyjaśnić z udziałem strony i pełnomocnika (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 1998 r., I SA/Lu 641/97, niepubl.). Podkreślić należy jednak, że sporne pełnomocnictwo, udzielone zostało przez skarżącego, będącego z zawodu radcą prawnym, co daje podstawę do przyjęcia, że oprócz treści wyraźnie w nim wskazanej, nie zawiera już żadnych dodatkowych intencji mocodawcy, tym bardziej, że pełnomocnictwo to nie podawało adresu pełnomocnika dla dokonania ewentualnych doręczeń (na ten ostatni argument zwrócił uwagę organ w odpowiedzi na skargę). W tej sytuacji, zdaniem Sądu, organ mógł dokonać oceny, że zakresem pełnomocnictwa objęte jest tylko postępowanie wymiarowe prowadzone przed organem I instancji i że zostało ono udzielone wyłącznie w celu zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, której to czynności pełnomocnik dokonał w dniu 22 stycznia 2008 r. Słuszność przyjętego stanowiska potwierdza również fakt, że odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniesione zostały przez skarżącego osobiście. W ocenie Sądu, gdyby nawet przyjąć, że treść pełnomocnictwa na tyle wzbudzała uzasadnione wątpliwości, że obowiązkiem organu było zwrócenie się do strony o wyjaśnienie jego zakresu - w zaistniałym stanie faktycznym i tak nie miało to wpływu na wynik sprawy. Zgodnie z art. 145 § 2 ustawy Ordynacja podatkowej jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika - pisma doręcza się temu pełnomocnikowi. Ustanawiając pełnomocnika strona najczęściej chroni się przed skutkami nieznajomości prawa, jeżeli zatem organ administracji pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony swych praw i interesów oraz otrzymania takiej ochrony prawnej, jaką powinna ona uzyskać w państwie prawa (por. postanowienie SN z dnia 09 września 1993 r. w sprawie sygn. akt III ARN 45/93, OSNC 1994 r., nr 5, poz. 112). Zdaniem Sądu okoliczność, że doręczenie można zakwalifikować jako wadliwe, dokonane z naruszeniem art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, nie może być utożsamiana z brakiem doręczenia. Podkreślić bowiem należy, że doręczenie pisma stronie mimo, że ustanowiła ona pełnomocnika, nie może być uznane za skuteczne, jeżeli wywołuje dla niej ujemne skutki procesowe (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2001 r. w sprawie I SA/Wr 2995/98 niepubl.; S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa Komentarz, Lexis Nexis, Warszawa 2004, s. 457). W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie doręczono bezpośrednio skarżącemu w dniu 7 kwietnia 2008 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, zaś skarga została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 6 maja 2008 r., a zatem z zachowaniem 30-dniowego terminu określonego w art. 53 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej "P.p.s.a.". Oznacza to, że nawet przy dokonaniu oceny, że w sprawie doszło do wadliwego doręczenia zaskarżonego postanowienia, nie spowodowało to ujemnych skutków procesowych dla strony, która skorzystała ze stosownego środka zaskarżenia, wnosząc go we właściwym terminie. W tym czasie również mogła skonsultować się ze swoim pełnomocnikiem (por. podobne stanowisko - wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 maja 2005 r., I SA/Bd 130/05, POP 2006, z. 1, poz. 3, OSP 2006, z. 11, poz. 123). Z powyższych względów na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. LF