I SA/Łd 832/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. O. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. postanawia: - odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. S. O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]r. Zaskarżoną decyzją organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...]r., którą określono skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. w kwocie 1.484.523,00 zł oraz wysokość odsetek od nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek na podatek dochodowy w kwocie 124.443,00 zł. Skarżąca złożyła również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżąca stwierdziła, iż została pozbawiona jakichkolwiek środków utrzymania. Na jej utrzymaniu pozostaje małoletni syn w wieku 13 lat. W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego poborca skarbowy zajął wszystkie posiadane przez nią rachunki bankowe (prywatne i firmowe). Zajęcie rachunków bankowych sprawiło, że nie jest w stanie spłacać bieżących rat kredytowych, wypłacać wynagrodzeń pracownikom ani regulować składek ubezpieczeniowych. Do czasu wydania decyzji skarżąca nigdy nie posiadała zaległości płatniczych i nigdy nie było prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne. Skarżąca poza prowadzeniem firmy nie posiada innych źródeł utrzymania. Nie posiada też oszczędności. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie narusza interesu publicznego, a ponadto kwota zaległości podatkowej została w części zabezpieczona poprzez zabezpieczenie na zajętych już rachunkach bankowych, pojazdach VW Golf 1,9 TDI, rok prod. 2006 i VW Passat 1,9 TDI, rok prod. 2003 oraz hipotekę ustanowioną na spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego. W sprawie zaistniały obie przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wymienione w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody – skarżąca w wyniku prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego utraciła środki finansowe, gdyż zostaną jej wypowiedziane bankowe umowy kredytowe zawarte w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków – stosowane wobec skarżącej czynności egzekucyjne spowodują zamknięcie prowadzonej działalności gospodarczej, zwolnienie pracowników, utratę dochodów. Skarżąca ma bowiem zajęte wszystkie rachunki bankowe i nie może regulować płatności na rzecz ZUS, US, banków, firm, kontrahentów i pracowników. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z treści art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że wniesienie skargi nie pociąga za sobą skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania przez sąd zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest, bowiem stanem niepożądanym i prawo wnoszenia skargi do sądu nie może uniemożliwiać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa podatkowego. Instytucja ochrony tymczasowej uregulowana w tym przepisie ma natomiast na celu ochronę strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków lub znacznej szkody przed zbadaniem przez sąd administracyjny legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Podstawową przesłanką zastosowania omawianej instytucji jest istniejące realnie niebezpieczeństwo zaistnienia takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego z uwagi na utratę przedmiotu świadczenia, który w skutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub poniesie on straty na życiu lub zdrowiu (por. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2004r., GZ 138/04, nie publ.; z dnia 25 października 2005r., I OZ 1074/05, nie publ.). Nieodwracalny skutek z kolei to takie następstwo, konsekwencja, efekt, rezultat jakichś działań, których nie będzie można cofnąć lub których nie da się usunąć (zob. Popularny słownik języka polskiego pod red. B. Dunaja, Warszawa 2000, s. 365 i 644). Przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie powinny być interpretowane w sposób rozszerzający. Warunkiem wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę już we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny być natomiast poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. postanowienia NSA z dnia 30 listopada 2004r., GZ 120/04, z dnia 28 lipca 2009r., I FSK 450/09 i z dnia 25 lutego 2011r., I FSK 95/11). W analizowanej sprawie skarżąca, wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej, poza powołaniem się na zajęcia egzekucyjne 2 rachunków bankowych i 2 samochodów, obciążenie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego hipoteką oraz brak oszczędności, nie podała żadnych innych informacji pozwalających na ustalenie jej rzeczywistego stanu majątkowego. Nie przedstawiła też ani dokumentów, ani żadnych wyliczeń, z których by jednoznacznie wynikało, że faktycznie może dojść do wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku jest zbyt ogólnikowe by można było uznać wniosek za zasadny. Niewystarczające jest powołanie się na nieskonkretyzowaną utratę środków utrzymania w wyniku prowadzenia egzekucji administracyjnej, samą możliwość wypowiedzenia umów kredytowych, likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej, zwolnienia pracowników, utraty dochodów. W orzecznictwie podkreśla się, iż takie uzasadnienie nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. i nie wskazuje, że zostały spełnione przesłanki, o których mowa w tym przepisie (por. postanowienia NSA z dnia 28 lipca 2009r., I FSK 450/09; z dnia 25 lutego 2011r., I FSK 95/11; z dnia 5 grudnia 2011r., I FZ 486/11; z dnia 12 listopada 2013r., I FZ 438/13). Niewątpliwie zakończenie bytu prawnego przedsiębiorstwa czy też innego podmiotu, jak również zwolnienie pracowników wywołuje, jak podnosi orzecznictwo sądowe, skutki trudne do odwrócenia i wysoce społecznie szkodliwe. Dla udzielenia ochrony tymczasowej nie jest jednak wystarczające powoływanie się na ewentualną możliwość ogłoszenia upadłości i zwolnienia pracowników bez poparcia tych przypuszczeń konkretnymi faktami (por. postanowienia NSA z dnia 17 listopada 2009r., I FSK 1243/08 i z dnia 20 grudnia 2011r., II GZ 537/11 oraz postanowienia NSA z dnia 12 października 2005r., II FSK 1231/05, niepubl.; z dnia 9 listopada 2005r., I FZ 480/05, niepubl.; z 15 grudnia 2005r., I FZ 633/05, niepubl.). Z kolei podnoszona we wniosku okoliczność zabezpieczenia części spornej zaległości podatkowej ma ten skutek, ze zajęte mienie ruchome nadal pozostaje w dyspozycji zobowiązanego i może być nadal wykorzystywane w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Zajęcie oznacza jedynie zakaz rozporządzania tym mieniem, w tym zakaz zbycia, i nakaz utrzymywania go w stanie niepogorszonym. Co równie istotne, a co pomija skarżąca w swojej argumentacji, pomimo prowadzenia postępowania egzekucyjnego i zajęcia rachunków bankowych, nadal prowadzi ona działalność gospodarczą. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009r., I FSK 450/09). Za uwzględnieniem wniosku nie przemawiają także okoliczności wynikające z akt sprawy. Z dokumentów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy wynika bowiem, że chociaż na dzień 31 lipca 2013r. skarżąca poniosła stratę w wysokości 19.305,07 zł, a w 2012r. jej dochód wyniósł 16.606,15 zł, to przychód z prowadzonej działalności gospodarczej firmy wyniósł już 4.404.717,56 zł. Tak znaczny wynik finansowy skarżąca uzasadniła wprawdzie wydatkami inwestycyjnymi związanymi z obowiązkową wymianą zbiorników i dystrybutorów paliwa. Niemniej jednak z akt sprawy tutejszego Sądu o sygn. akt I SA/Łd [...] wynika, że w dniu 3 czerwca 2013r. skarżąca uzyskała kredyt obrotowy, którego miesięczne raty jednak reguluje, pomimo zajęć rachunków bankowych, za pośrednictwem rachunku bankowego pracownika (pismo z dnia 1 października 2013r., polecenia przelewu k. 103 – 104, k. 117 – 118). Z deklaracji VAT-7 załączonych do akt sprawy I SA/Łd [...] wynika również, że przychody skarżącej w maju, czerwcu, lipcu i sierpniu 2013r. wynosiły odpowiednio: 238.771 zł, 356.066 zł, 367.444 zł i 318.292 zł. W okresie tym skarżąca dokonywała też zakupów towarów i usług odpowiednio za kwoty: 184.550 zł, 317.161 zł, 345.119 zł i 350.999 zł (k. 109 – 116). Wskazuje to, iż pomimo dokonanych w toku postępowania egzekucyjnego zajęć egzekucyjnych, skarżąca prowadzi jednak działalność gospodarczą, a postępowanie to nie ogranicza jej zakresu ani nie grozi jej likwidacją, jak i nie stanowiło negatywnej przesłanki uzyskania kredytu. Okoliczność czynienia nakładów inwestycyjnych pomimo toczącego się od czerwca 2010r. postępowania podatkowego świadczy o tym, że skarżąca swoją sytuację musiała jednak ocenić jako pozwalającą na ich poczynienie, chociaż zachodziło ryzyko skonkretyzowania się dodatkowych zobowiązań podatkowych. To zaś nie pozwala uznać za wiarygodne twierdzenie wniosku skarżącej, wedle którego została ona pozbawiona jakichkolwiek środków utrzymania. Ale gdyby nawet uznać je – wbrew powyższemu - za prawdziwe, to musi się nasuwać pytanie z czego utrzymuje siebie i uczącego się syna. W tym zakresie skarżąca nie podaje żadnych danych, choć ciążył na niej obowiązek wykazania przesłanek wstrzymania zaskarżonej decyzji. Z kolei z uzasadnienia załączonej do wniosku o przyznanie prawa pomocy decyzji Naczelnika US w T. z dnia [...]r. wynika, że jednak musi dysponować środkami finansowymi, skoro występując o ulgę podatkową poprzez rozłożenie zaległości na raty w swoim wniosku zadeklarowała zdolność finansową do wpłaty miesięcznej raty w wysokości 400 zł. A skoro jednak osiąga dochody pozwalające co najmniej na pokrycie deklarowanej raty, to z pewnością posiada je i na pokrycie wydatków własnego utrzymania syna i kosztów utrzymania mieszkania, co z kolei wyklucza zagrożenie jej egzystencji stosowanymi środkami egzekucyjnymi. Tym bardziej, że we wniosku o wstrzymanie nie wskazywała na okoliczność zadłużenia z tytułu opłat czynszowych, jak i opłat za media, tj. gaz, wodę, ogrzewanie mieszkania. Nie ulega również wątpliwości, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Rodzaj obowiązku objętego tą decyzją nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, gdyż odnosi się do świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy przecież odwracalnego. W sytuacji uwzględnienia skargi istnieje możliwość zwrotu nadpłaconych kwot. W przypadku nieuzasadnionego prowadzenia egzekucji skarżącej przysługują także środki zaskarżenia przewidziane ustawą z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2012r., poz. 1015 z późn. zm.). Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Walor ochronny ma również prawna możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącego, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie (por. postanowienie NSA z dnia 7 października 2009r., II FSK 1549/09). Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. AK.