II SA/Łd 1036/05

Dnia 14 grudnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędziowie: Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2005 roku na rozprawie przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Ł. - J.W.P. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia .[...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...]; 2) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz W. G. kwotę 100, - zł (sto) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tekst jednolity: Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił W. G. przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ podał, iż W. G. złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przesiedleńczym w Konstantynowie koło Ł.. Na tę okoliczność przedłożył oświadczenia świadków H. G. oraz A. S.. Jednakże w ocenie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powyższe zeznania nie stanowią wiarygodnego dowodu w sprawie ponieważ wymienieni świadkowie nie posiadają uprawnień z wnioskowanego tytułu. Reasumując organ stwierdził, że w związku z dokonanymi ustaleniami, w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c w/w ustawy, w myśl którego represjami są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w miejscach odosobnienia, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W. G. podniósł, iż wskazany przez niego świadek A. S. posiada uprawnienia kombatanckie oraz podał, iż Gmina M., tak jak inne gminy pow. [...], to okręg [...] – poligon doświadczalny Żandarmerii i Tajnej Policji Państwowej – Gestapo, która została objęta masowymi wysiedleniami oraz kierowaniem niewinnych ludzi do obozów pracy i zagłady. Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tekst jednolity: Dz.U. z 2002r., Nr 42, poz. 371 ze zm. ) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ podał, iż w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego przeprowadzonego w II instancji, wystąpił do Archiwum Państwowego w Ł. i Instytutu Pamięci Narodowej o udzielenie informacji, czy zasoby archiwalne tych instytucji zawierają informacje o wysiedleniu wsi D. w byłym powiecie łęczyckim oraz osadzenia jej mieszkańców w obozie przesiedleńczym w K., lecz po przeprowadzeniu analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów stwierdził, że zainteresowany nie przedstawił dostatecznych dowodów potwierdzających okoliczność podlegania represjom, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c w/w ustawy o kombatantach. W aktach brak jest urzędowego lub prywatnego dokumentu potwierdzającego pobyt W. G. i jego rodziny w obozie przesiedleńczym. Z pisma Archiwum Państwowego w Ł. z dnia 4 marca 2005r., znak: [...] wynika, że w aktach Centrali Przesiedleńczej w Poznaniu Oddział w Ł. oraz wykazach osób i rodzin wysiedlonych w 1941r. z byłego powiatu Łęczyca nie odnaleziono nazwiska G. (G.). Z pisma tego samego Archiwum z dnia 22 czerwca 2005r., znak: [...] natomiast wynika, że w zasobach Centrali Przesiedleńczej odnaleziono nazwę wsi D. na liście osób wywożonych w dniu 7 kwietnia 1943r. z jednego z obozów przesiedleńczych do III Rzeszy. Z pisma Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 29 czerwca 2005r., znak: [...] z kolei wynika, iż według "Zestawienia zbiorczego zbrodni hitlerowskich dokonanych w latach 1939 – 1945 w sołectwie D., grom. M." w czasie wojny ze wsi D. wysiedlono ogółem 101 osób. Z ankiety dotyczącej wysiedleń wynika, że wysiedlenia w maju 1940r. i lipcu 1941r. miały charakter zbiorowy, w rubryce "los osób wysiedlonych" wpisano, iż część rodzin wywieziono do Niemiec, Francji na roboty, pozostałe rodziny na inne wsie do pracy u Niemców, w rubryce "miejsce wysiedlenia (gdzie, jak długo przebywali)" widnieje zapis "w Niemczech i Francji, na innych wsiach do końca wojny, natomiast w rubryce "obóz przesiedleńczy (gdzie)" wpisano, iż "nie było". Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podał także, iż w dołączonym do powyższej ankiety wykazie osób wysiedlonych odnaleziono H. G. urodzoną w dniu 8 marca 1893r., narodowości polskiej, obywatelstwa polskiego, z zawodu rolnika, wywiezioną do Berlina oraz dziecko – W. G. urodzonego w dniu 3 stycznia 1932r., narodowości polskiej, obywatelstwa polskiego, wywiezione również do Berlina, skąd powrócili. Zdaniem organu, W. G. istotnie został wysiedlony z miejscowości D. w 1941r. oraz trafił na roboty przymusowe do Niemiec. Fakty te potwierdzają informacja Instytutu Pamięci Narodowej, ankieta osobowa strony oraz kopia Arbeitskarte jej matki. Brak jest jednak dowodów potwierdzających okoliczność przebywania W. G. w obozie przejściowym w K. lub w Ł. (przy ul. A). Z pisma Instytutu Pamięci Narodowej wynika, że wraz z matką został on wywieziony na roboty przymusowe, ale nie przebywał w żadnym obozie przejściowym. W ankiecie dotyczącej wysiedleń w rubryce obóz przesiedleńczy wpisano kategoryczne sformułowanie "nie było". Z kolei Archiwum Państwowe potwierdziło akcję wysiedleńczą w D. do obozów, ale dopiero w 1943r. W ocenie organu, w świetle powyższego za niewiarygodne uznać należało oświadczenia świadków A. S. i H. G. – spokrewnionych ze stroną – potwierdzających rzekomy wspólny pobyt w obozie. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził również, iż nie jest prawdą, że A. S. przyznano uprawnienia kombatanckie, gdyż posiada ona, podobnie jak wnioskodawca, jedynie prawo do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) oraz powołał się na pogląd prawny wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 listopada 2004r., sygn. akt II SA/Bk 636/04, zgodnie z którym dowody z zeznań świadków dotyczące zdarzeń sprzed około 60 – ciu lat mają niską wartość dowodową zarówno ze względu na znaczny upływ czasu, subiektywizm świadków, a często i zamiar pomocy w uzyskaniu świadczeń związanych ze statusem kombatanta. Na powyższą decyzję W. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o jej uchylenie. W skardze strona podała, iż w kwietniu 1941r. wysiedlono całą jej rodzinę z gospodarstwa rolnego położonego w miejscowości D., gmina M, powiat [...], województwo łódzkie do punktu zbornego w kościele rzymsko – katolickim w M. Następnie samochodami ciężarowymi zostali przewiezieni do K., a po paru dniach do Ł. na ul. A, gdzie nastąpiła tzw. "czystka z kosztownych rzeczy". Po 10 dniach zostali załadowani w bydlęce wagony i wywiezieni do Berlina, skąd rodzina skarżącego trafiła do majątku ziemskiego G. – V. post L. – O.. Skarżący podał również, iż praca w gospodarstwie była ciężka, a jako 9 – letni chłopak był zatrudniany do najcięższych prac. Życie zaś w tych złych warunkach ma wpływ na jego obecne zdrowie. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, przytaczając argumenty podniesione już w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 14 grudnia 2005r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w Ł. zgłosił udział w sprawie i oświadczył, iż popiera skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 § 2 wymienionej ustawy ). Podobne unormowanie zawiera ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ), powoływana dalej w skrócie jako p.p.s.a. Stosownie do treści art. 3 § 1 i art. 135 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Artykuł 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia ( art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ). Stwierdzenie wydania decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa wchodzi z kolei w rachubę, o ile zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Sąd zwraca także uwagę na treść art. 134 p.p.s.a., w myśl którego sąd rozstrzyga daną sprawę w jej granicach, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powołany przepis stanowi, więc podstawę do uwzględnienia skargi również wtedy, gdy strona nie podnosi podczas toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tekst jednolity: Dz.U. z 2002r., Nr 42, poz. 371 ze zm. ), będącego podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji – przepisy tej ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu w/w ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. W oparciu o delegację ustawową wynikającą z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o kombatantach (...), obejmującą między innymi obozy, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c tejże ustawy, w dniu 20 września 2001r. wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzane osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości ( Dz.U. Nr 106, poz. 1154 ). W § 6 pkt 3 i 5 tego aktu wśród innych miejsc odosobnienia określonych w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c wymienione są obozy w K. oraz w Ł. przy ul. A 53/55, w których w 1941r. miał zostać osadzony skarżący przed deportacją do III Rzeszy. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem zasad określonych w art. 7 – 10, 75, 77 § 1, 80, 81, 107 § 3 k.p.a. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny takiej decyzji ( tak np. NSA w wyrokach: z dnia 16 marca 1998r. II SA 96/98 – Lex nr 41681, z dnia 28 października 1998r. I SA/Gd 1651/96, z dnia 13 grudnia 1988r. II SA 497/88 – ONSA 1989, nr 2, poz.68, Lex nr 10079, z dnia 8 maja 1998r. I SA/Lu 380/97 – nie publikowany, z dnia 20 listopada 2001r. II SA/Lu 629/2000 - OSP 2002/10, poz. 136 ). Z akt administracyjnych bowiem wynika, iż W. G. na potwierdzenie doznanych represji, składając do organu w dniu 28 lutego 2005r. kwestionariusz osoby ubiegającej się o przyznanie uprawnień kombatanckich, załączył do niego rekomendację Kombatanckiego Związku Dzieci Wojny RP Oddział w Ł., życiorys, ankietę do Powiatowego Biura Dowodów Osobistych w Ł. z dnia 3 maja 1952r., oświadczenia świadków H. G. i A. S. oraz Arbeitskarte swojej matki – H. G. Jednocześnie zaś złożył pismo, w którym wyjaśnił, iż przyczyną braku zaświadczenia z Archiwum Państwowego w Ł. była konieczność uzupełnienia brakujących danych oraz zobowiązał się jego natychmiastowego złożenia po otrzymaniu. Jednakże Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych bez żadnego dodatkowego postępowania wyjaśniającego wydał wskazaną wyżej decyzję z dnia [...], której uzasadnienie poza przytoczeniem treści art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 22 ustawy o kombatantach (...) ogranicza się w zasadzie do stwierdzenia, iż zeznania świadków H. G. i A. S. nie stanowią wiarygodnego dowodu w sprawie, ponieważ osoby te nie posiadają uprawnień z wnioskowanego tytułu. Tego typu uzasadnienie narusza art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Zatem motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją. Staranność zaś przekazywania adresatowi uzasadnienia własnych argumentów wykorzystanych przy formułowaniu treści decyzji jest istotnym elementem funkcji perswazyjnej uzasadnienia. Uzasadnienie decyzji ma poza tym szczególne znaczenie nie tylko przy ocenie prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia, ale także daje stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia zawartego w decyzji możliwość polemiki ze stanowiskiem organu i to zarówno, jeśli idzie o ustalenia faktyczne poczynione w sprawie, jak i dokonaną przez organ wykładnię przepisów prawa będących podstawą wydanego rozstrzygnięcia. Z kolei po złożeniu przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych poza zwróceniem się do Instytutu Pamięci Narodowej oraz Archiwum Państwowego w Ł. z zapytaniem, czy miejscowość D., Gmina D. ( lub gmina M. ), powiat Ł. była wysiedlona, w jakim okresie miało to miejsce ( czy była to akcja jednorazowa, czy przebiegała etapami ), gdzie wysiedlono jej mieszkańców i czy można potwierdzić fakt przebywania w obozie przesiedleńczym w Ł. lub K. W. G. syna M. i H. ( z domu C. ) urodzonego w dniu 3 stycznia 1932r. w miejscowości D., również nie podjął żadnych innych działań w celu wyjaśnienia kwestii osadzenia skarżącego w 1941r. obozach w K. oraz w Ł. przy ul. A. Wbrew zaś stanowisku organu, z pisma Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 29 czerwca 2005r. oraz pisma Archiwum Państwowego w Ł. z dnia 4 marca 2005r. oraz 22 czerwca 2005r. nie wynikają okoliczności, zaprzeczające w jednoznaczny sposób twierdzeniom strony o pobycie w/w miejscach odosobnienia. Należy przy tym zwrócić uwagę na to, że przypisywanie decydującego znaczenia informacjom wynikającym z zasobów archiwalnych w sytuacji, gdy z treści owych informacji nie wynikają okoliczności zaprzeczające twierdzeniom strony o pobycie w miejscu odosobnienia, nie znajduje prawnego uzasadnienia i pozostaje w sprzeczności z wymogami wynikającymi z art. 7, 8, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. ( por. np. nie publik. wyrok NSA z dnia 18 maja 2001r. sygn. IISA/Łd 1290/00 ). Wobec powyższego stwierdzić należy, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera właściwie wywodów wskazujących na dokonanie przez rozstrzygający organ wszechstronnego wyjaśnienia sprawy oraz reprezentuje powierzchowną ocenę materiału dowodowego. Poza tym w ocenie Sądu, z uwagi na zaistniałe wątpliwości oraz fragmentaryczność zachowanych zasobów archiwalnych, organ powinien był skierować tak do Archiwum Państwowego, jak i Instytutu Pamięci Narodowej zapytanie dotyczące wysiedlenia w 1941r. z miejscowości D. oraz pobytu w w/w obozach także sióstr i matki skarżącego, z którymi w tym czasie jako 9 – letnie dziecko przebywał. Nadto podnieść należy, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wprawdzie powołał się na okoliczność przyznania tak A. S., jak i skarżącemu uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm. ), lecz do akt administracyjnych niniejszej sprawy nie załączono ani decyzji wydanych w tamtych postępowaniach, ani ich akt administracyjnych, podczas gdy mogą z nich wynikać okoliczności mające istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Brak zaś w aktach sprawy dowodów, na podstawie których poczynione zostały ustalenia faktyczne, uniemożliwia nie tylko sądowi kontrolę oceny wiarygodności dowodów, ale także stronie kwestionowanie ich wiarygodności. Sąd zwraca uwagę na to, iż przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zgromadzenia całego materiału dowodowego, koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z przepisu tego wynika, że organ jest zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Jeżeli strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić. Stosownie do treści art. 75 § 1 k.p.a. – jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Poza tym wskazać należy, iż obowiązek ten nabiera szczególnej wagi w przypadku osób, które ze względu na znaczny upływ czasu mają trudności w przedstawieniu koniecznych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Zaniechanie przez organ administracji publicznej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisów postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji ( por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 października 2001r. sygn. I SA 1110/01 – LEX nr 75516, z dnia 4 lipca 2001r. sygn. I SA 301/00 – LEX nr 53964, z dnia 21 grudnia 2000r. sygn. V SA 1816/00 – LEX nr 77645 i z dnia 2 marca 2001r. sygn. V SA 1430/00 – LEX nr 50029 ). Okoliczność, iż w ocenie organu skarżący nie przedstawił dostatecznych dowodów uzasadniających wniosek, nie zwalniała organu orzekającego od przesłuchania na tę okoliczność samej strony bądź świadków, których oświadczenia zostały przez nią złożone. Ponadto, z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 k.p.a. organ w przedmiotowej sprawie uznał, iż zeznania wskazanych wyżej świadków są niewiarygodne zasadniczo z tej przyczyny, iż świadkowie ci nie mają przyznanych uprawnień kombatanckich. Taka ocena dowodów jest nieuprawniona i pozostaje w sprzeczności z zasadami wynikającymi z kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu, organ dopuścił się w niniejszej sprawie także naruszenia zasad określonych w art. 8 – 10 k.p.a. Wynika z nich między innymi, że organy są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Ponadto czuwają one nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Kodeks postępowania administracyjnego, odrzucając zasadę "ignorantia iuris nocet", nakazuje pouczać stronę o przysługujących jej prawach, a zatem niedopełnienie przez organ obowiązku pouczenia strony, należy traktować jako takie naruszenie prawa, które miało wpływ na wynik sprawy. Wywiązanie się z tego obowiązku ma tym większe znaczenie w sprawach, w których okoliczności dają podstawę do wniosku, że strona pierwszy raz zetknęła się z takimi problemami faktycznymi i prawnymi ( por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 grudnia 1984r. sygn. III SA 729/84 - GAP 1987 nr 21, str. 42 i z dnia 27 marca 1985r. sygn. III SA 153/85 - GAP 1986 nr 4, str. 44 ). Organy administracji publicznej obowiązane są także zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań ( art. 81 k.p.a. ). Z akt administracyjnych jednakże wynika, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie dopełnił tego obowiązku. Reasumując, w toku ponownego rozpatrzenia sprawy należy wyeliminować w/w błędy, dokonać pewnych ustaleń co do okoliczności faktycznych i wskazać podstawę tych ustaleń. Z tych wszystkich względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji wyroku. W przedmiocie zwrotu kosztów sądowych orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a. Jednocześnie z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji ( odmowa przyznania uprawnienia ) Sąd uznał wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 152 p.p.s.a. za bezprzedmiotowe.