II SA/Łd 1071/15
WyrokWSA w Łodzi2016-03-08
Skład orzekający: Arkadiusz Blewązka, Joanna Sekunda-Lenczewska, Anna Stępień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenia rodzinne przyznane na okres do 31 października 2014 r. mogą zostać uznane za nienależnie pobrane w części dotyczącej okresu od 1 sierpnia 2014 r. do 31 października 2014 r., jeśli po tej dacie nastąpiły zmiany w sytuacji rodzinnej uprawnionego (rozwód, brak zasądzonych alimentów), a osoba była pouczona o obowiązku informowania o takich zmianach?Ratio decidendi
Świadczenia rodzinne przyznane na określony okres mogą zostać uznane za nienależnie pobrane, jeśli w trakcie tego okresu nastąpiły okoliczności powodujące ustanie prawa do świadczeń, a osoba pobierająca świadczenia była o tym pouczona. Nawet jeśli decyzja przyznająca świadczenia wygasła z upływem okresu świadczeniowego, organ może orzec o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń za okres, w którym prawo do nich już nie przysługiwało. Uchybienia proceduralne organu I instancji zostały konwalidowane w postępowaniu odwoławczym.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne. Świadczenia te zostały przyznane na okres do 31 października 2014 r. Jednakże, po rozwodzie i braku zasądzonych alimentów od sierpnia 2014 r., skarżąca nie poinformowała organu o zmianie sytuacji, mimo wcześniejszego pouczenia. Organ I instancji uznał świadczenia za nienależnie pobrane za okres od sierpnia do października 2014 r., a organ II instancji utrzymał tę decyzję, uznając, że skarżąca została prawidłowo pouczona i nie wywiązała się z obowiązku informowania o zmianach. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 8 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Protokolant Pomocnik sekretarza Izabela Bielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2016 roku sprawy ze skargi W. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne oddala skargę. LS
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania W. F., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak [...].
Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...], znak [...] Prezydent Miasta Ł., wobec spełnienia kryteriów określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.), dalej w skrócie "u.ś.r.", przyznał W. F.:
zasiłek rodzinny na dziecko S. U. w wysokości 77 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r.,
zasiłek rodzinny na dziecko M.U. w wysokości 77 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r.,
zasiłek rodzinny na dziecko K. F. w wysokości 106 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r.,
zasiłek rodzinny na dziecko N. F. w wysokości 106 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r.,
dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania
z urlopu wychowawczego na dzieci S. U. i M. U. w wysokości 400 zł miesięcznie na okres 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r.,
dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2014/2015 na dziecko K. F. w wysokości 150 zł w miesiącu wrześniu 2014 r.,
dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2014/2015 na dziecko N. F. w wysokości 150 zł w miesiącu wrześniu 2014 r.
dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko S. U. w wysokości 160 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r.,
dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko M. U. w kwocie 106 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r.
W dniu 28 listopada 2014 r. w Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. W. F. złożyła oświadczenie, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego i nie wychowuje dzieci S. U. i M. U. wspólnie z ich ojcem oraz nie ma zasądzonych alimentów na rzecz w/w dzieci.
Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. uznał za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne:
- zasiłek rodzinny na dziecko S. U. w wysokości 77 zł miesięcznie za okres od 1 sierpnia 2014 r. do 31 października 2014 r.
zasiłek rodzinny na dziecko M. U. w wysokości 77 zł miesięcznie za okres od 1 sierpnia 2014 r. do 31 października 2014 r.
dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania
z urlopu wychowawczego na dzieci S. U. i M. U. w wysokości 400 zł miesięcznie za okres od 1 sierpnia 2014 r. do 31 października 2014 r.
- dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko S. U. w wysokości 160 zł miesięcznie za okres od 1 sierpnia 2014 r. do 31 października 2014 r.
dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko M. U. w wysokości 160 zł miesięcznie za okres od 1 sierpnia 2014 r. do 31 października 2014 r.
W motywach rozstrzygnięcia organ podał, że w wyniku analizy wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 14 lutego 2013 r. sygn. akt XII C [...] i wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł. z dnia 10 lipca 2014 r. sygn. akt I ACa [...] ustalił, iż od sierpnia 2014 r. W. F. jest osobą rozwiedzioną i nie ma zasądzonych alimentów na rzecz dzieci – S. U. i M. U.. Powołując treść art. 3 pkt 17a oraz art. 7 pkt 5 u.ś.r. organ wskazał, że wobec powyższych ustaleń prawo do zasiłku rodzinnego na w/w dzieci nie przysługuje od dnia 1 sierpnia 2014 r., a poza tym brak uprawnień do zasiłku rodzinnego powoduje brak prawa do dodatków do powyższego zasiłku.
Następnie Prezydent Miasta wskazał, że iż decyzja wydana w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. może wywrzeć skutki wyłącznie na przyszłość. Wyjaśnił, iż w przedmiotowej sprawie
w sytuacji gdy w części upłynął okres, na jaki świadczenie zostało przyznane, a decyzja w tej części wygasła, tj. od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. z mocą wsteczną, tj. od 1 sierpnia 2014 r. i w takim wypadku zastosowanie znajduje jedynie instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1 sierpnia 2014 r. do 31 października 2014 r. Organ podkreślił nadto, że W. F. we wnioskach o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz w decyzjach przyznających świadczenia została pouczona o przypadkach, w których nie przysługuje zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, jak również o obowiązku niezwłocznego poinformowania organu o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń. W ocenie organu powyższe okoliczności uzasadniają rozstrzygnięcie o uznaniu za nienależnie pobrane świadczeń rodzinnych wskazanych w sentencji decyzji.
W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik W. F. wniósł o jej uchylenie
i umorzenie postępowania bądź o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania podnosząc zarzuty naruszenia: art. 61 § 4 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia skarżącej o wszczęciu przedmiotowego postępowania; art. 10 k.p.a.; art. 107 k.p.a. poprzez brak wskazania w motywach decyzji przyczyn uznania, iż w sprawie z dniem 1 sierpnia 2014 r. zaistniały okoliczności powodujące ustanie świadczeń rodzinnych wraz z dodatkami.
Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 30 ust. 2 pkt 1 w zw.
z art. 25 ust. 1, art. 7 pkt 5 i art. 12a u.ś.r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Motywując rozstrzygnięcie organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że
w okolicznościach niniejszej sprawy w odwołaniu nie wykazano w żaden sposób, by strona została pozbawiona możliwości udowodnienia swoich twierdzeń czy możliwości złożenia wyjaśnień i by uchybienie art. 10 k.p.a. mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wprawdzie we wcześniejszym toku postępowania strona nie była wzywana do wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zgłoszonych żądań, ale sam ten fakt nie daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia wyżej wskazanego przepisu. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że pismem z dnia 22 czerwca 2015 r. zawiadomiło stronę o możliwości zapoznania się z zebranym dotychczas materiałem dowodowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie i przedstawienia innych, nowych dowodów mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i do dnia orzekania strona nie skorzystała
z uprawnienia do wzięcia czynnego udziału w toczącym się postępowaniu.
Następnie organ wskazał, że z uwagi na fakt, iż okres, na jaki przyznane zostało świadczenie rodzinne upłynął z dniem 31 października 2014 r. organ I instancji nie mógł zmienić własnej decyzji na podstawie art. 32 u.ś.r., gdyż nie mógł zmienić jej z mocą wsteczną, dlatego też organ I instancji zasadnie orzekł o nienależnie pobranym świadczeniu rodzinnym.
W ocenie Kolegium w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki uznania świadczeń za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Kolegium wyjaśniło, że W. F. od miesiąca sierpnia 2014 r. spełniała przesłankę negatywną wykluczającą ją z kręgu osób uprawnionych do zasiłku rodzinnego na dzieci M. U. i S. U., co skutkuje odmową prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na te dzieci. Świadczenia rodzinne w okresie od 1 sierpnia 2014 r. do 31 października 2014 r. zostały wypłacone, ponieważ odwołująca nie powiadomiła organu wypłacającego świadczenia rodzinne o fakcie rozpadu rodziny i braku zasądzenia alimentów na dzieci S. U. i M. U.. Organ podkreślił jednocześnie, że W. F. była pouczona o obowiązku niezwłocznego informowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do zasiłku rodzinnego zarówno w złożonym wniosku, jak i w decyzji przyznającej świadczenia rodzinne na okres trwający od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. Ponadto składając wniosek strona była pouczona o warunkach przyznania zasiłku rodzinnego, w tym również o przesłankach wyłączających możliwość przyznania zasiłku rodzinnego, jak i o fakcie, iż niepoinformowanie organu wypłacającego świadczenia rodzinne może skutkować powstaniem nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, a w konsekwencji koniecznością ich zwrotu. Zdaniem Kolegium strona bezspornie nie wywiązała się
z tego obowiązku należycie i tym samym przyczyniła się do pobrania świadczeń rodzinnych, które okazały się świadczeniami nienależnie pobranymi.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik W. F. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy z uwagi na niezawiadomienie strony o wszczęciu postępowania oraz uniemożliwienie końcowego zaznajomienia się z materiałami postępowania zachodziła podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji;
2. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie wydania orzeczenia reformatoryjnego w sytuacji spełnienia przesłanek do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia w całości postępowania I instancji;
3. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. polegającym na niewystarczającym uzasadnieniu decyzji, w szczególności poprzez brak wskazania przyczyn zaniechania rozpoznania wszystkich zarzutów odwołania;
4. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie postępowania wzięcia należytego udziału w sprawie zarówno w I, jak i w II instancji, w szczególności poprzez niepoinformowanie skarżącej o zakończeniu postępowania i uniemożliwienie jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;
5. art. 7 pkt 5 u.ś.r. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie nie zachodzi negatywna przesłanka przyznania świadczenia.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wywiódł, że orzeczenie rozwodu W. F.i S. F. w żaden sposób nie wpłynęło na wymiar zasiłku rodzinnego należnego skarżącej na dzieci S. U. i M. U., w szczególności w sprawie nie ziściła się przesłanka negatywna, o jakiej mowa w art. 7 pkt 5 u.ś.r. polegająca na braku zasądzenia osobie samotnie wychowującej dziecko świadczenia alimentacyjnego na rzecz dziecka od jego rodzica. Skarżąca nie wychowuje bowiem samotnie dzieci S. i M. U., lecz wspólnie
z ich ojcem M. U.. Skarżąca samotnie, tj. bez udziału ojca S. F. wychowuje wyłączenie dzieci N. i K. F., na rzecz których sąd zasądził świadczenia alimentacyjne.
Podsumowując pełnomocnik skarżącej stwierdził, że orzeczenie rozwodu nie zmieniło jej sytuacji w zakresie prawa do pobierania zasiłku rodzinnego i w sytuacji, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 zł brak było podstaw do uznania świadczeń za nienależnie pobrane. Z powyższych względów wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego poprzez uchylenie poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. i z dnia [...] i umorzenie postępowania w sprawie bądź uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło
o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Sąd kontrolując w zakreślonych wyżej granicach legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. o uznaniu za nienależnie pobrane przez skarżącą świadczeń rodzinnych wraz dodatkami na dzieci S. U. i M. U. w okresie od 1 sierpnia 2014 r. do 31 października 2014 r. stwierdził, że odpowiadają one przepisom obowiązującego prawa i brak jest podstaw do ich usunięcia z obrotu prawnego.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy
o świadczeniach rodzinnych. W myśl art. 30 ust. 1 i 2 pkt 1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Zasadą jest bowiem, że w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne (art. 25 ust. 1 u.ś.r.).
W judykaturze sądów administracyjnych wypracowanym na tle art. 30 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. podkreśla się, że należy odróżnić "nienależne świadczenie" od "świadczenia nienależnie pobranego". Wskazuje się, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Zwrot obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona
o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo
w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Gdańsku z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 825/14 - Lex nr 1667478, Łodzi z dnia 6 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 1211/12 – Lex nr 1333580, Poznaniu z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 1231/12 – Lex nr 1303729).
W rozpoznawanej sprawie niespornym pomiędzy stronami postępowania pozostaje fakt, że na mocy decyzji z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. przyznał W. F. świadczenia rodzinne wraz z dodatkami na dzieci S. U., M. U., K. F., N. F. na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. Z treści wniosku z dnia 5 września 2013 r. o przyznanie świadczeń rodzinnych na powyższy okres świadczeniowy wynika, że w skład 6-osobowej rodziny oprócz wnioskodawczyni wchodziło także czworo dzieci oraz mąż S. F..
Skarżąca, co również nie budzi żadnych , została prawidłowo pouczona o obowiązku wynikającym z dyspozycji art. 25 ust. 1 u.ś.r. i ewentualnych skutkach jego niedopełnienia, a także o przesłankach wykluczających prawną możliwość przyznania świadczeń rodzinnych. Pouczenie tej treści zamieszczone zostało zarówno we wniosku jak i w treści decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych.
Okolicznością niesporną jest wreszcie, że skarżąca ubiegając się o świadczenia rodzinne na kolejny okres świadczeniowy, w dniu 28 listopada 2014 r. uprzedzona
o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań złożyła oświadczenie następującej treści: "Nie ubiegam się o świadczenia rodzinne na S. i M., gdyż nie mam zasądzonych alimentów na dzieci i nie prowadzę wspólnego gospodarstwa z ich ojcem." Przedłożyła także wyroki Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 14 listopada 2013 r. sygn. akt XII C 265/11 i Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 10 lipca 2014 r. I ACa 78/14 orzekające rozwód pomiędzy skarżącą a S. F..
Wszystkie te okoliczności uzasadniały niewątpliwie podjęcie przez organ I instancji czynności wyjaśniających sytuację skarżącej oraz jej rodziny i zbadanie, czy miały one wpływ na prawo skarżącej do świadczeń rodzinnych.
Według sądu organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że w świetle przedstawionych wyżej okoliczności skarżąca będąc od miesiąca sierpnia 2014 r. osobą rozwiedzioną
i jednocześnie nie wychowującą wspólnie co najmniej jednego dziecka z jego rodzicem stała się osobą samotnie wychowującą dzieci w rozumieniu art. 3 pkt 17a u.ś.r., który stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o osobie samotnie wychowującej dziecko - oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Konsekwencją powyższego było zaś stwierdzenie, że w przypadku skarżącej wystąpiła przesłanka negatywna z art. 7 pkt 5 u.ś.r. skutkująca odmową przyznania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dzieci M. U. i S. U. w okresie od 1 sierpnia 2014 r. do 31 października 2014 r.
Przepis art. 7 pkt 5 u.ś.r. stanowi bowiem, że zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli: osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że:
a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje,
b) ojciec dziecka jest nieznany,
c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone,
d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka.
Zgodzić się również trzeba z organami administracyjnymi, że upływ okresu świadczeniowego, na jaki świadczenia rodzinne zostały przyznane stronie na podstawie decyzji z dnia [...] wykluczał prawną możliwość uchylenia lub zmiany decyzji z mocą wsteczną na podstawie art. 32 u.ś.r., uzasadniając tym samym zastosowanie materialnoprawnej instytucji zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Powyższe stanowisko jest zresztą powszechnie akceptowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 535/08 – Lex nr 499576).
Skoro zatem, co ewidentnie potwierdza materiał dowodowy, skarżąca była pouczona o okolicznościach wykluczających prawną możliwość pobierania świadczeń rodzinnych i w okresie od 1 sierpnia 2014 r. do 31 października 2014 r. pobierała świadczenia rodzinne na synów M. i S. pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń rodzinnych, to organy obu instancji prawidłowo oceniły świadczenia rodzinne jako nienależnie pobrane. W motywach wydanych w sprawie rozstrzygnięć zarówno organ I instancji, jak i Kolegium prawidłowo przestawiły stan faktyczny i prawny sprawy oraz wyjaśniły przesłanki rzutujące na wynik sprawy. Z tych też względów sąd nie stwierdził jakichkolwiek podstaw do usunięcia
z obrotu prawnego wydanych w sprawie decyzji.
Podstawy do uchylenia decyzji nie mogły niewątpliwie stanowić zarzuty podniesione przez pełnomocnika skarżącej w treści skargi, pomimo tego, że są one częściowo zasadne. Rację ma bowiem pełnomocnik skarżącej, że w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji pierwszoinstancyjnej strona nie została zawiadomiona o wszczęciu postępowania, ani też pouczona o możliwości zapoznania się przed wydaniem decyzji ze zgromadzonym materiałem dowodowym i zgłoszenia do niego ewentualnych zastrzeżeń i uwag, jak stanowi o tym art. 10 § 1 k.p.a. Z akt sprawy wynika jednak, że uchybienie w tym zakresie zostało skutecznie konwalidowane w toku postępowania odwoławczego. Stosowne zawiadomienie w tym zakresie organ II instancji skierował do pełnomocnika skarżącej w dniu 22 czerwca 2015 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji z prezentatą kancelarii pełnomocnika skarżącej i własnoręcznym podpisem pracownika upoważnionego do odbioru korespondencji z dnia 30 czerwca 2015 r. – Pani S. M.. Zatem twierdzenie pełnomocnika skarżącej jakoby nie otrzymał żadnego zawiadomienia w tej sprawie jest zupełnie gołosłowne. Niezależnie od powyższego tutejszy sąd zauważa, że stwierdzone uchybienie nie mogło w żadnej mierze skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, a już z pewnością nie z powodu zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., ponieważ pełnomocnik skarżącej poza postawieniem wspomnianego zarzutu nie wykazał, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło skarżącej dokonanie konkretnych czynności procesowych.
Naczelny Sąd Administracyjny w wydanych orzeczeniach wielokrotnie podkreślał, że zarzut naruszenia postanowień art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony
o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się, co do tego
i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (vide: wyroki z dnia 27 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 1767/13 – Lex nr 1773573, 21 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 1098/13 – Lex nr 1658530, 9 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 2572/12 – Lex nr 1574646).
W świetle powyższych rozważań sąd jako zupełnie niezasadne ocenił także pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 138 § 2 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 140 k.p.a., jako że podstawą ich sformułowania był zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a.
Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje również argumentacja pełnomocnika skarżącej dotycząca naruszenia art. 7 pkt 5 u.ś.r. i jej obecnej sytuacji rodzinnej,
a mianowicie fakt, że wychowuje ona dzieci S. i M. wspólnie z ich ojcem M. U., samotnie zaś - bo bez udziału ojca S. F. - wychowuje dzieci N. i K. F., choć na dzieci sąd zasądził świadczenia alimentacyjne. Pełnomocnik skarżącej zdaje się nie dostrzegać, że zaskarżona decyzja dotyczy nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w okresie od 1 sierpnia 2014 r. do 31 października 2014 r., a nie obecnego okresu świadczeniowego. Wobec tego również zarzut naruszenia art. 7 pkt 5 u.ś.r. nie znajduje uzasadnienia w realiach rozpoznawanej sprawy.
Mając powyższe na uwadze sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
B.A.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło