II SA/Łd 1090/14
WyrokWSA w Łodzi2015-02-25
Skład orzekający: Joanna Sekunda-Lenczewska, Jolanta Rosińska, Sławomir Wojciechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku dla opiekuna za okres od 1 lipca 2013 r. do 24 lipca 2014 r. jest zasadna, jeśli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, mimo że z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie sprawować opieki?Ratio decidendi
Odmowa przyznania zasiłku dla opiekuna za okres, w którym osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest niezasadna, jeśli obiektywnie istnieją okoliczności wskazujące, że współmałżonek nie jest w stanie sprawować opieki z uwagi na stan zdrowia. W takiej sytuacji, zgodnie z prokonstytucyjną wykładnią przepisów, należy uwzględnić wniosek o przyznanie świadczenia innej osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, pod warunkiem spełnienia pozostałych przesłanek ustawowych.Stan faktyczny
A. W. złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy Ż. odmawiającą przyznania zasiłku dla opiekuna za okres od 1 lipca 2013 r. do 24 lipca 2014 r. Odmowa wynikała z faktu, że matka A. W., nad którą sprawował opiekę, pozostawała w związku małżeńskim z W. W., który legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale dopiero od 25 lipca 2014 r. A. W. argumentował, że jego ojciec nie był w stanie sprawować opieki nad matką ze względu na stan zdrowia, a on sam stale się nimi opiekował.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Ż. w części dotyczącej odmowy przyznania zasiłku dla opiekuna za okres od dnia 1 lipca 2013 roku do dnia 24 lipca 2014 roku.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 25 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2015 roku sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Ż. z dnia [...] nr [...] w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia w okresie od dnia 1 lipca 2013 roku do dnia 24 lipca 2014 roku. a.bł.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania A. W., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Ż. nr [...] z dnia [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna.
Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] nr [...] Wójt Gminy Ż. przyznał A. W. zasiłek dla opiekuna na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką K. W., w kwocie 121,40 zł na okres od 25 lipca 2014 r. do 31 lipca 2014 r. oraz kwotę 520,00 zł miesięcznie bezterminowo od dnia 1 sierpnia 2014 r. Jednocześnie odmówił przyznania zasiłku dla opiekuna w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką K. W., w okresie od 1 lipca 2013 r. do 24 lipca 2014 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przedmiotowej sprawie na wnioskodawcy A. W. ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki K. W., legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i w związku z tym faktem wymagającej pomocy innej osoby.
Organ zaznaczył, że w myśl art. 17 ust 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z odpisu aktu małżeństwa wydanego przez Urząd Stanu Cywilnego w Ż. wynika, że K. W. pozostaje w związku małżeńskim z W. W., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. w dniu 7 sierpnia 2014 r. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się na dzień 25 lipca 2014 r. Z uwagi na powyższe brak jest podstaw do przyznania wnioskodawcy zasiłku dla opiekuna w okresie od 1 lipca 2013 r. do 24 lipca 2014 r.
W odwołaniu od decyzji z dnia [...] w części dotyczącej odmowy przyznania zasiłku dla opiekuna w okresie od 1 lipca 2013 r. do 24 lipca 2014 r. A. W. podniósł, że rozstrzygniecie to jest dla niego krzywdzące, ponieważ cały czas sprawuje opiekę nad obojgiem rodziców. Wskazał, iż rodzice posiadają obecnie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności i nie są w stanie się sobą opiekować. W okresie od dnia 1 lipca 2013 r. do sierpnia 2014 r. ojciec nie miał ustalonego stopnia niepełnosprawności, lecz nie był w stanie sprawować opieki nad matką ze względu na stan zdrowia.
Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpoznaniu odwołania A. W., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do uregulowań ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. 2014 poz. 567) zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie uznanego za niekonstytucyjny art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy oświadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. Decyzją z dnia 24 października 2011 r. nr KO.441-256/11, uchylającą w całości decyzję Wójta Gminy Ż. z dnia [...] nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. przyznało A. W. od dnia 1 sierpnia 2011 r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wnioskowane na K. W. w kwocie 520 zł miesięcznie na czas nieokreślony. Wskazana decyzja wygasła z dniem 30 czerwca 2013 r. z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustawach. Z oświadczenia z dnia 18 sierpnia 2014 r. złożonego przez wnioskodawcę wynika, że od dnia 1 lipca 2013 r. zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego, nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna poszukująca pracy oraz stale sprawuje opiekę nad rodzicami. Zatem nie ma wątpliwości, że A. W. spełnia warunki do przyznania zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką K. W. od dnia 25 lipca 2014 r. tj. od dnia zaliczenia jego ojca W. W. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Odnośnie spornej kwestii odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia na okres od 1 lipca 2013 r. do 24 lipca 2014 r. Kolegium przypomniało, że zasiłek dla opiekuna przysługuje za okresy od 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r., jak również od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Zgodnie zaś z brzmieniem 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podsumowując, organ odwoławczy wskazał, że odmowa przyznania A. W. prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką, na okres od 1 lipca 2013 r. do 24 lipca 2014 r., jest zasadna, gdyż W. W. nie legitymował się w tym okresie orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kwestia przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna została ściśle określona w przepisach prawa i pozostaje poza uznaniem administracyjnym.
Pismem z dnia 23 października 2014 r. A. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi podnosząc, że przed datą uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności przez ojca, sam opiekował się obojgiem rodziców, gdyż jego ojciec już wówczas nie był stanie opiekować się własną małżonką ze względu na stan zdrowia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem.
Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(t. j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Po myśli art. 134 §1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja organu II instancji, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, naruszają prawo w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach. Materialnoprawną podstawę do przyznania wnioskowanego świadczenia stanowią przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. 2014 r., poz. 567). Zgodnie z art. 2 ust. 1 powołanej ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1548 oraz Dz. U. z 2013r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013r. Jak słusznie wskazało Kolegium, świadczenie to przysługuje zarówno za okresy od dnia 1 lipca 2013r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie omawianej ustawy tj. 14 maja 2014r., jak i od dnia wejścia w życie ustawy, czyli od dnia 15 maja 2014r. na przyszłość, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r. Za okresy od dnia 1 lipca 2013r. do dnia 14 maja 2014r. zasiłek dla opiekuna przysługuje wraz z odsetkami ustalonymi w wysokości odsetek ustawowych, określonej przepisami prawa cywilnego do dnia wejścia w życie ustawy (art. 2 ust. 3 i 4 ustawy). Natomiast zgodnie z dyspozycją art. 2 ust. 5 ustawy, zasiłek nie przysługuje za okresy, w których osobie ubiegającej się o to świadczenie ustalone zostało prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego lub na osobę wymagającą opieki innej osobie zostało ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego. Na prawo do zasiłku dla opiekuna ustalane za okres poprzedzający wejście w życie ustawy nie ma wpływu fakt zarejestrowania wnioskodawcy w powiatowym urzędzie pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego, o czym stanowi art. 2 ust. 6 ustawy. W myśl art. 5 ust. 1 ustawy, postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna, organ ustalający prawo do świadczeń pielęgnacyjnych wszczyna na wniosek osoby ubiegającej się o zasiłek dla opiekuna, złożony nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, tj. do dnia 15 września 2014r.
Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że niespornym jest, że decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. przyznało A. W. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad matką K. W., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od dnia 1 sierpnia 2011 r. na czas nieokreślony, w kwocie 520 zł miesięcznie. Wskazana decyzja wygasła z dniem [...] z mocy prawa na podstawie, uznanego za niekonstytucyjny, przepisu art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustawach. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji pismem z dnia 31 stycznia 2013 r. poinformował stronę, że na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej, decyzja przyznająca świadczenie pielęgnacyjne wygaśnie z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. i pouczył stronę o możliwości ubiegania się od dnia 1 lipca 2013 r. o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie pismem z dnia 16 maja 2014 r. o możliwości ubiegania o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna.
Nie ulega zatem wątpliwości, że decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] skarżący miał przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad swoją matką w okresie od dnia 1 sierpnia 2011r. na czas nieokreślony i do chwili wygaśnięcia decyzji skarżący pobierał świadczenie pielęgnacyjne na podstawie poprzednio obowiązującego przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przy czym co istotne, stan faktyczny, wynikający z akt sprawy (niepełnosprawność matki skarżącego, zły stan zdrowia jej męża a ojca skarżącego i niemożność sprawowania przez niego opieki nad współmałżonką, oraz sprawowanie opieki nad matką przez skarżącego) nie zmienił się zasadniczo w spornym okresie w stosunku do czasu, gdy skarżący miał przyznane świadczenie i je pobierał.
Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie sądu, nie można się zgodzić z organami administracji, według których stosownie do treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co w okolicznościach przedmiotowej sprawy uzasadnia odmowę przyznania świadczenia w spornym okresie. Zdaniem sądu, w tym przypadku nie można pominąć właściwej, prokonstytucyjnej interpretacji powołanego przepisu, w zakresie której wielokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne. W wyroku z dnia 15 lutego 2013r., sygn. akt II SA/Po 1082/12, WSA w Poznaniu wyraził pogląd, który skład orzekający w pełni akceptuje, że: "(...) Jeżeli prawo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się z istnienia obowiązku alimentacyjnego, to literalne odczytywanie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, niweczyłoby skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w tym przedmiocie. Nie miałyby prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby, które sprawują opiekę nad innym członkiem rodziny, wobec którego są zobowiązane do alimentacji w przypadku, gdy członek rodziny pozostający pod opieką jest w związku małżeńskim, ale małżonek nie może mu udzielić wsparcia z uwagi na własny stan zdrowia. Jeżeli istnieją uzasadnione przesłanki do uznania, że mąż nie jest w stanie sprawować, z uwagi na swój stan zdrowia, opieki nad małżonką, to opieka nad nią ze strony jej syna jest konieczna i uzasadniona. Stanowi zadośćuczynienie ciążącemu na synu obowiązkowi alimentacyjnemu względem matki, a w istocie rodziców." Ten sam sąd w wyroku z dnia 8 marca 2012r., sygn. akt IV SA/Po 1/12, wskazał, że: "(...)Negatywna przesłanka w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, rozumiana w sposób bezwzględny, wywołuje daleko idące negatywne konsekwencje dla rodziny i małżeństwa. Gdy stan zdrowia obydwojga małżonków powoduje, że nie są oni w stanie być dla siebie wzajemnie wsparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą - a jednocześnie mają również obowiązek - sprawować nad nimi opiekę, nie mogą uzyskać świadczenia, które uzyskaliby, gdyby taki związek małżeński nie istniał. Tak rozumiany przepis oznacza pewnego rodzaju sankcję dla osób pozostających w związku małżeńskim i w konsekwencji taka wykładnia nie może się ostać w świetle art. 18 Konstytucji RP. (...) Odmowa świadczenia pielęgnacyjnego osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy z tego powodu, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a), nie może sprowadzać się wyłącznie do językowej wykładni przepisów przytoczonej wyżej ustawy. Zgodnie z art. 7 k.p.a. zawierającym zasadę prawdy obiektywnej, organy rozpoznające wniosek o świadczenie pielęgnacyjne winny ocenić, czy współmałżonek, który mimo że nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, może z uwagi na wiek i stan zdrowia taką opiekę sprawować".
Podobnie wypowiedział się również WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 29 stycznia 2013r., sygn. akt IV SA/Gl 254/12, wskazując, że świetle prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, należy zakwestionować jako wadliwe stanowisko, że pozostawanie w związku małżeńskim jest okolicznością uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na osobę w nim pozostającą, która wymaga opieki, w sytuacji kiedy współmałżonek nie jest zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności." Podobnie stanowisko zajął również WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 12 grudnia 2012r., sygn. akt II SA/Po 891/12 (wszystkie powołane wyżej orzeczenia dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przywołane poglądy jednoznacznie wskazują, że jeżeli w stanie faktycznym sprawy istnieją okoliczności, z których obiektywnie wynika, że małżonek osoby wymagającej opieki, choć nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, lecz sam nie jest w stanie sprawować tej opieki (z uwagi na podeszły wiek, stan zdrowia itp.), to organ administracji winien uwzględnić wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego innej osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem wymagającego opieki (tyle, że w dalszej kolejności w stosunku do małżonka), oczywiście pod warunkiem spełnienia wszystkich innych ustawowych przesłanek (np. rezygnacji z zatrudnienia). Przypomnieć wypada, że taka interpretacja przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych pozostaje w ścisłym w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008r., sygn. akt P 27/07, odnoszącego się do nakazu właściwego odczytywania i stosowania treści art. 17 ust. 1 tej ustawy. Powołanym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny uznał, że wskazany przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 Konstytucji RP. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że to do organów stosujących przepisy o świadczeniu pielęgnacyjnym należeć będzie ocena skutków stwierdzenia niekonstytucyjności zaskarżonego art. 17 ust. 1 ustawy w konfrontacji z innymi przesłankami określającymi prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.
W świetle powołanego orzecznictwa stwierdzić należy, że skoro skarżący w myśl prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r. był uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego (czego zresztą organ nie kwestionował, uprzednio orzekając o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego w tym samym stanie faktycznym i analogicznym stanie prawnym - art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy wskazywał w czasie uprzedniego ustalania prawa do świadczenia jako negatywną przesłankę już sam fakt pozostawania w związku małżeńskim), to oznacza to, że skarżący winien być uprawniony do zasiłku dla opiekuna w spornym okresie, o którym mowa w art. 2 ust. 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów, a za który odmówiono mu świadczenia kwestionowaną decyzją. Nie można bowiem tej samej sytuacji faktycznej oceniać dwojako a negatywnymi skutkami tegoż obciążać stronę.
W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ zobligowany będzie do uwzględnienia argumentacji zawartej w przytoczonych wyżej motywach wyroku, a następnie dokonania prawidłowej subsumcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego, z uwzględnieniem okoliczności niespornych i znanych organowi z urzędu, co pozwoli na wydanie rozstrzygnięcia odpowiadającego prawu.
Z tych wszystkich przyczyn sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
A. P.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło