II SA/Łd 1206/11

Dnia 8 grudnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2011 roku sprawy ze skargi T. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] Nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie K.p.a.), utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] Nr [...] z dnia [...] udzielającej A S.A. z siedzibą w R. zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości gruntowej, stanowiącej własność T. K., położonej w obrębie O., gmina S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 738 o pow. 0,5600ha, dla której w Sądzie Rejonowym w B. Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jest księga wieczysta KW Nr [...] oraz nadającej rygor natychmiastowej wykonalności decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia [...] Nr [...]. W toku postępowania ustalono, iż w dniu 3 listopada 2006r. A S.A. zawiadomiła na podstawie art. 6 oraz art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r., Nr 261, poz. 2603 ze zm., powoływana dalej jako ustawa) o konieczności wszczęcia z urzędu przez Starostę [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej postępowania wywłaszczeniowego na rzecz Skarbu Państwa w stosunku do nieruchomości stanowiących własność T. K., składającej się z działki nr 738 położonej w O., gm. S., niezbędnej do zajęcia pod wyrobisko górnicze. Decyzją Nr [...] z dnia [...] Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, działając na podstawie art. 112 ust. 2 i 4, art. 113 ust. 1 w związku z art. 6 pkt 8 oraz art. 119 ust. 1, art. 121 ust. 1, art. 123 ust. 1, art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 1, art. 130 ust. 1, art. 132 ust. 1 i art. 134 ustawy, orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości gruntowej stanowiącej własność T. K., składającej się z działki nr 738 położonej w O., gm. S., dla której Sąd Rejonowy w B. Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], a także która w planie zagospodarowania przestrzennego Gminy S. znajduje się na terenach przeznaczonych dla potrzeb prowadzenia eksploatacji złoża węgla brunatnego "[...]". Jednocześnie decyzją tą ustalono na rzecz T. K. odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości w wysokości 29.135,00 zł. Od powyższej decyzji odwołanie złożył T. K., podnosząc, iż zaskarża decyzję organu I instancji poprzez naruszenie art. 128, 130, 132 i 134 ustawy w zakresie sposobu dokonania wyceny nieruchomości wywłaszczonej oraz sposobu ustalenia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną, a także naruszenie art. 7 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Następnie, decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 122 ust. 1 ustawy w związku z art. 104 i art. 108 K.p.a., Starosta [...] udzielił A S.A. z siedzibą w R. zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości oraz nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się na wyjaśnienia A S.A. z siedzibą w R., zgodnie z którymi dalsza zwłoka w udostępnieniu działki będącej własnością T. K. spowoduje zatrzymanie budowy Odkrywki S., co skutkować będzie nieterminowym wydobyciem węgla z budowanej Odkrywki S. Opóźnienia w zakresie udostępnienia złoża z "A" spowodują niewykorzystanie mocy produkcyjnych pracujących bloków energetycznych, co ma bezpośredni związek z bezpieczeństwem energetycznym państwa. Od powyższej decyzji odwołanie złożył T. K. podnosząc, iż ww. decyzja narusza art. 122 ustawy, gdyż A S.A. nie wykazała w toku postępowania administracyjnego poza samymi twierdzeniami strony, żadnych dowodów z dokumentów potwierdzających istnienie potrzeby niezwłocznego zajęcia nieruchomości oraz naruszenie art. 7 i art. 107 § 3 K.p.a. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję z dnia 26 marca 2008r. o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania i przekazał do ponownego rozpatrzenia z uwagi na uchybienia proceduralne oraz błędy operatu szacunkowego, natomiast decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...] uchylił również w całości decyzję z dnia [...] udzielającą zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oraz nadającą rygor natychmiastowej wykonalności i przekazał do ponownego rozpatrzenia z uwagi na brak w aktach sprawy dokumentów potwierdzających taką potrzebę, np. harmonogramu prac Kopalni obrazującego przewidywane straty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 20 marca 2009r., sygn. akt II SA/Łd 954/08 oddalił skargę A S.A. z siedzibą w R. na po wyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...]. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji przeprowadził w dniu 20 maja 2009r. rozprawę administracyjną, na której przedstawiciele A S.A. z siedzibą w R. podtrzymali dotychczasowe stanowisko w przedmiocie szybkiego wywłaszczenia działki nr 738, jak również wnieśli o nadanie decyzji wywłaszczeniowej rygoru natychmiastowej wykonalności dla realizacji celu publicznego określonego w przepisach prawa. Z kolei na rozprawie w dniu w dniu 10 czerwca 2009r. A S.A. z siedzibą w R. ponownie wniosła o wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu oraz nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, gdyż dalsza zwłoka może skutkować niedotrzymaniem terminów realizacji zadania tzw. trasy łączącej. W konsekwencji może być niedotrzymany termin dostawy węgla do Elektrowni B., co może narazić gospodarkę narodową na poważne straty. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Starosta [...], na podstawie art. 112 ust. 2 i 4, art. 113 ust. 1, w związku z art. 6 pkt 8 oraz art. 119 ust. 1, art. 121 ust. 1, art. 123 ust. 1, art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 1, art. 130 ust. 1, art. 132 ust. 1, art. 134 ustawy orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa, w przedmiocie realizacji celu publicznego - wydobycia węgla brunatnego poprzez zajęcie pod trasę maszyn, drogę technologiczną, wyrobisko Odkrywki S. oraz taśmociągi łączące Odkrywkę S. z Odkrywką B., prawa własności nieruchomości położonej w obrębie O. na terenie gminy S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 738 o pow. 0,5600 ha, stanowiącej własność T. K., oraz ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia na kwotę 35.267,00 zł na rzecz T. K., który od powyższej decyzji złożył odwołanie. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Starosta [...] udzielił A S.A. z siedzibą w R. zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości gruntowej, stanowiącej własność T. K., położonej w obrębie O., gmina S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 738 o pow. 0,5600 ha, dla której w Sądzie Rejonowym w B. Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jest księga wieczysta KW Nr PT1B/00023656/2 oraz nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania z dnia [...] Nr [...]. Od powyższej decyzji odwołanie złożył T. K. reprezentowany przez J. K. zarzucając zaskarżonej decyzji przede wszystkim naruszenie przepisów prawa materialnego. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania. Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 25 maja 2010r., sygn. akt II SA/Łd 167/10 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Natomiast w uzasadnieniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] nr [...], będącej przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie, organ II instancji powołał się na art. art. 122 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 108 K.p.a. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może, w drodze decyzji, udzielić podmiotowi, który będzie realizował cel publiczny, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, jeżeli zwłoka w jej zajęciu uniemożliwiałaby realizację celu publicznego, na który nieruchomość została wywłaszczona. Decyzji tej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności. W ocenie organu odwoławczego unormowanie to wyraźnie uzależnia wydanie zezwolenia od uprzedniego wydania decyzji o wywłaszczeniu. Decyzja w trybie art. 122 ustawy ma o tyle rację bytu, o ile istnieje w obrocie prawnym decyzja o wywłaszczeniu, jest decyzją od tamtej w tym sensie zależną, iż jej celem jest umożliwienie wykonania decyzji wywłaszczeniowej jeszcze w toku kontroli instancyjnej. Następnie organ II instancji powołując się na art. 108 K.p.a. stwierdził, iż z protokołu rozprawy administracyjnej z dnia 20 maja 2009r. oraz z dnia 10 czerwca 2009r., a także z pisma A S.A. z siedzibą w R. z dnia 10 grudnia 2009r. wynika, iż natychmiastowe zajęcie nieruchomości jest uzasadnione w celu zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami zatem celowym było nadanie decyzji wywłaszczeniowej rygoru natychmiastowej wykonalności. Na ostateczną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] skargę do sądu administracyjnego wniósł T. K., który zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności przepisów art. 128, art. 130, art. 132, art. 134, art. 154, art. 174, art. 175 ustawy w zakresie sposobu dokonania wyceny nieruchomości wywłaszczonej oraz ustalenia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj.: art. 7 i 107 § 3 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz przez wydanie decyzji, która nie została prawidłowo uzasadniona faktycznie i prawnie. W uzasadnieniu skargi skarżący podnosił zastrzeżenia, co do metody służącej określeniu wartości wywłaszczonej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 16 czerwca 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie udzielenia na zajęcie nieruchomości gruntowej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż rozpoznanie przedmiotowej skargi, a więc dokonanie przez Sąd oceny legalności wydanej decyzji Wojewody [...] uzależnione jest od wyniku postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 167/10, wobec czego postępowanie w niniejszej sprawie należało zawiesić do czasu uprawomocnienia się orzeczenia wydanego w ww. sprawie. Wyrokiem z dnia 6 września 2011r., sygn. akt I OSK 1510/10 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną A S.A. z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 maja 2010r., sygn. akt II SA/Łd 167/10. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, jednakże z innych przyczyn, niż w niej podniesionych. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei przepis art. 135 p.p.s.a. stanowi, iż Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to konieczne dla końcowego jej załatwienia. Sąd uwzględniając zatem skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i art. 108 K.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji, udziela podmiotowi, który będzie realizował cel publiczny, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, jeżeli zwłoka w jej zajęciu uniemożliwiałaby realizację celu publicznego, na który nieruchomość została wywłaszczona. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Unormowanie to wyraźnie uzależnia wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości od uprzedniego wydania decyzji o wywłaszczeniu. Decyzja w trybie art. 122 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma o tyle rację bytu, o ile istnieje w obrocie prawnym decyzja o wywłaszczeniu i jest decyzją od tamtej w tym sensie zależną, gdyż jej celem jest umożliwienie wykonania decyzji wywłaszczeniowej jeszcze w toku kontroli instancyjnej. Zatem pozostawanie w obrocie prawnym decyzji wywłaszczeniowej stanowi warunek sine qua non wydania decyzji w trybie art. 122 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W konsekwencji, uchylenie decyzji wywłaszczeniowej przesądza o konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego także decyzji będącej przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu. Zasadnicze znaczenie ma zatem w niniejszej sprawie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2011r., sygn. akt I OSK 1510/10, którym oddalono skargę kasacyjną A S.A. z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 maja 2010r., sygn. akt II SA/Łd 167/10 uchylającego decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia i ustaleniu odszkodowania. Skoro więc w dacie orzekania w niniejszej sprawie nie ma w obrocie prawnym decyzji o wywłaszczeniu, wydanej w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami, oznacza to, iż zaskarżona decyzja utraciła rację bytu i w związku z tym powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2011r., sygn. akt II OSK 1253/10 – dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji, natomiast o wstrzymaniu wykonalności zaskarżonego aktu Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. j.m.