II SA/Łd 1218/13

Dnia 19 marca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Sędzia NSA Anna Stępień po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku B. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. a.bł. B. P. reprezentowana przez męża K. P. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Zarządzeniem z dnia 29 stycznia 2014 r. referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącej przyznanie prawa pomocy, z uwagi na to, iż nie został on złożony na urzędowym formularzu. W sprzeciwie od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżącej wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku i przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z załączonego do sprzeciwu formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca z dniem 31 grudnia 2013 r. została zwolniona z pracy z powodu choroby. Obecnie pozostaje bez pracy i pobiera zasiłek chorobowy, który jest jej jedynym dochodem. W styczniu otrzymała zasiłek w wysokości 1076,08 zł. Skarżąca oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest w 1/6 współwłaścicielką domu o powierzchni 90 m2, współwłaścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni 5,09 ha położonej w Ł. przy ul. A 11 oraz posiada 1/6 udziału we współwłasności działki o powierzchni 1250 m2 przy ul. B 79 w Z.. Oświadczyła również, że nie posiada zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych), ani też przedmiotów wartościowych. W związku z tym, że oświadczenie skarżącej B. P. zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych sędzia sprawozdawca wezwał pełnomocnika skarżącej K. P. na podstawie art. 255 p.p.s.a. w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. nr 227, poz. 2245) do złożenia: odpisów zeznań podatkowych skarżącej za ostatnie dwa lata kalendarzowe; wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; wyjaśnień o miesięcznych wydatkach ponoszonych przez skarżącą związanych z utrzymaniem siebie i mieszkania oraz ich udokumentowania - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Stosowne wezwanie w tym przedmiocie pełnomocnik skarżącej otrzymał w dniu 26 lutego 2014 r. Zakreślony zarządzeniem termin biegł od dnia 27 lutego 2014 r. do dnia 5 marca 2014 r. i upłynął bezskutecznie. W dniu 4 marca 2014 r. pełnomocnik skarżącej uiścił wpis sądowy od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. W rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1); w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2013 r. sygn. akt II OZ 604/13 – Lex nr 1345059). Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Dokonując analizy złożonych przez skarżącą oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach sąd doszedł do przekonania, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Według sądu skarżąca nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przede wszystkim podnieść trzeba, że pomimo wezwania sądu i pouczenia o skutkach uchylenia od wykonania zarządzenia strona w zakreślonym terminie nie przedłożyła stosownych dokumentów, które pozwoliłyby na obiektywne poznanie i ocenę jej sytuacji finansowej. Natomiast w terminie zakreślonym do wykonania zarządzenia sądu z dnia 21 lutego 2014 r. skarżąca uiściła wpis sądowy od skargi, co jednocześnie zaprzecza jej twierdzeniu, jakoby nie było jej stać na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Na marginesie dodać trzeba, że skarżąca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, jest bowiem współwłaścicielką domu i nieruchomości, na której się on znajduje oraz współwłaścicielką nieruchomości rolnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które zresztą tutejszy sąd w pełni podziela dominuje stanowisko, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 5 lipca 2013 r. sygn. akt II OZ 546/13 – Lex nr 1347140 oraz z dnia 4 lipca 2013 r. sygn. akt I OZ 546/13 -Lex nr 1345177). Z tego też względu sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. a.bł.