II SA/Łd 1240/11
WyrokWSA w Łodzi2012-02-16
Skład orzekający: Arkadiusz Blewązka, Joanna Sekunda-Lenczewska, Sławomir Wojciechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej za nieterminowe przekazanie zbiorczego zestawienia danych o odpadach może być utrzymana w mocy, jeśli decyzja pierwszej instancji nie została prawidłowo doręczona i została ponownie wydana w tej samej sprawie wobec tych samych stron?Ratio decidendi
Decyzje organów administracji dotyczące wymierzenia kary pieniężnej za nieterminowe przekazanie danych o odpadach zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, gdyż ponowna decyzja w tej samej sprawie wobec tych samych stron, mimo że pierwsza decyzja nie została usunięta z obrotu prawnego, jest nieważna. Ponadto, postanowienie o niedopuszczalności odwołania z powodu rzekomego braku doręczenia decyzji jest wadliwe, gdyż doręczenie nie zostało prawidłowo ocenione, a organ nie uwzględnił właściwych przepisów dotyczących doręczeń wspólnikom spółki cywilnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł wspólniczkom spółki cywilnej za nieterminowe przekazanie zbiorczego zestawienia danych o odpadach za rok 2009. Marszałek Województwa wymierzył karę, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca podniosła zarzuty dotyczące nieprawidłowego doręczenia decyzji, naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych oraz wątpliwości co do stosowania przepisów nowelizujących ustawę o odpadach.Rozstrzygnięcie
Stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa, uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 16 lutego 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant p.o. asystenta sędziego Nina Krzemieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2012 roku przy udziale --- sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za nieterminowe przekazanie zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa [...] nr [...] z dnia [...]; 2. uchyla postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. nr [...] z dnia [...]; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie K.p.a.), a także art. 79c ust. 3 w związku z art. 37 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach (Dz. U. z 2007r., Nr 39, poz. 251 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji o wymierzeniu kary pieniężnej za nieterminowe przekazanie zbiorczego zestawienia danych o odpadach za 2009r.
W toku postępowania ustalono, iż postanowieniem z dnia [...] nr [...] Marszałek Województwa [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia M. A.-H. oraz E. W., wspólniczkom Spółki cywilnej Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "A" z siedzibą w W., kary pieniężnej za nieterminowe przekazanie zbiorczego zestawienia danych o odpadach za 2009r., a następnie decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 37 ust. 1 i 3, art. 79c ust. 3 oraz art. 79d ust. 3, 4 i 5 ustawy o odpadach wymierzył ww. wspólniczkom spółki cywilnej karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż zgodnie z ustawą o odpadach, jeżeli posiadacz odpadów lub transportujący odpady, będąc obowiązanym do prowadzenia ewidencji odpadów lub przekazywania wymaganych informacji lub sporządzania i przekazywania zbiorczego zestawienia danych lub sporządzania podstawowej charakterystyki odpadów lub przeprowadzania testów zgodności, nie wykonuje tego obowiązku albo wykonuje go nieterminowo lub niezgodnie ze stanem rzeczywistym podlega - na mocy art. 79c ust. 3 ustawy o odpadach - karze pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Organ I instancji wskazał następnie, że zbiorcze zestawienie danych o odpadach za 2009r. otrzymał od M. A.-H. i E. W. w dniu 5 stycznia 2011r. (data nadania - 31 grudnia 2010r.), a zatem po terminie ustawowym, który upłynął 31 marca 2010r., więc nałożenie kary pieniężnej było uzasadnione, a organ był zobligowany do zastosowania ww. sankcji.
Od decyzji organu I instancji z dnia [...] odwołanie złożyły M. A.-H. i E. W. wnosząc o jej uchylenie lub zmianę oraz zarzucając jej naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności podstawy prawnej nałożenia kary pieniężnej, jak również naruszenie art. 2 i 31 Konstytucji przez brak uwzględnienia okoliczności mających znaczenie dla wymiaru kary oraz brak oceny i wykładni przepisu w świetle przepisów Konstytucji.
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 134 w zw. z art. 109 § 1 i art. 42 K.p.a. stwierdziło niedopuszczalność powyższego odwołania.
W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wyjaśniło, iż jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzja organu I instancji została wysłana do obu wspólniczek spółki cywilnej pocztą na adres miejsca pracy. W dniu 14 marca 2011r. obie przesyłki polecone zostały odebrane przez jedną ze wspólniczek M. A.-H. Wobec tego organ odwoławczy uznał, iż w niniejszej sprawie decyzja organu I instancji nie została prawidłowo doręczona, bowiem nie została osobiście odebrana przez jej adresatkę E. W. Dalej Kolegium wskazało, że organ I instancji musi w sposób prawidłowy doręczyć decyzję wspólniczkom spółki cywilnej – prawidłowo stosując przepisy o doręczeniach i dopiero gdy problematyka doręczeń nie będzie budzić żadnych wątpliwości, a strony złożą odwołanie, kolegium będzie władne rozpoznać sprawę co do istoty.
W związku z powyższym Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] nr [...] ponownie wymierzył M. A.-H. oraz E. W. karę pieniężną za nieterminowe przekazanie zbiorczego zestawienia danych o odpadach za 2009r. w wysokości 10.000 zł.
Od decyzji organu I instancji z dnia [...] odwołanie złożyły M. A.-H. i E. W. wnosząc o jej uchylenie lub zmianę, jednocześnie powtarzając zarzuty i argumenty podniesione w odwołaniu od decyzji z dnia [...].
W uzasadnieniu odwołujące się wyjaśniły, że w 2009r. posiadały umowę z profesjonalnym podmiotem odbierającym od nich odpady i prowadzącym gospodarkę odpadami, wobec czego były przekonane, że na podstawie art. 25 ustawy o odpadach wszelkie obowiązki związane z odpadami wykonuje ten podmiot.
Następnie odwołujące się podniosły, iż przepisy dotyczące sankcji weszły w życie w połowie marca 2010r., a ustawa nowelizująca została ogłoszona 25 lutego 2010r. Biorąc pod uwagę, że znowelizowane brzmienie przepisu art. 37 obowiązywało od 1 stycznia 2011r., można wnioskować, że sankcje powinny być stosowane do okresu po nowelizacji.
Ponadto odwołujące się wyraziły stanowisko, iż wobec badania przez Trybunał Konstytucyjny zgodności przepisów ustawy o odpadach z Konstytucją, będących podstawą wymierzenia kary pieniężnej, zasadnym byłoby zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie.
Rozpatrując powyższe odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wyjaśniło, iż w dniu 12 marca 2010r. weszła w życie ustawa z dnia 22 stycznia 2010r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 145), która dodała do ustawy o odpadach rozdział 9a zatytułowany "Kary pieniężne". W rozdziale tym przewidziano katalog naruszeń obowiązków posiadaczy odpadów, które skutkują obligatoryjnie wymierzeniem sankcji przez właściwy organ w postaci kary pieniężnej w określonej wysokości. Jednym z przypadków uzasadniających wymierzenie kary pieniężnej jest nieterminowe przekazanie marszałkowi województwa zbiorczego zestawienia danych o odpadach.
Następnie organ odwoławczy uznał, iż w niniejszej sprawie bezsporne jest, że strona jest posiadaczem odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 3 pkt 13 ustawy o odpadach. Pociąga to za sobą obowiązki ewidencyjne, o którym mowa w art. 36 ustawy o odpadach.
Ponadto Kolegium stwierdziło, iż strona nie mieści się w katalogu podmiotów wyłączonych od obowiązku ewidencyjnego, jak również wytwarzane przez stronę odpady nie kwalifikują się także do kategorii odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów, wymienionych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 11 grudnia 2001r. w sprawie rodzajów odpadów lub ich ilości, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów, oraz kategorii małych i średnich przedsiębiorstw, które mogą prowadzić uproszczoną ewidencję odpadów (Dz. U. Nr 152, poz. 1735).
Dalej organ II instancji powołał się na art. 37 ustawy o odpadach, zgodnie z którym obowiązek przekazania zbiorczego zestawienia danych o odpadach za rok 2009 powinien więc być wykonany do dnia 31 marca 2010r., a następnie stwierdził, iż niniejszej sprawie bezspornym jest, że obowiązek ten nie został wykonany w terminie, bowiem strony przekazały Marszałkowi Województwa [...] zestawienie danych o odpadach w dniu 5 stycznia 2011r. Z kolei stwierdzenie nieterminowego wykonania obowiązku przekazania zbiorczego zestawienia danych o odpadach za 2009 r. rodziło po stronie organu obowiązek wymierzenia posiadaczowi odpadów sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł stosownie do art. 79c ust. 3 ustawy o odpadach. Sankcja taka jest obligatoryjna w przypadku ustalenia, że posiadacz odpadów, będąc obowiązanym do prowadzenia ewidencji odpadów lub przekazywania wymaganych informacji lub sporządzania i przekazywania zbiorczego zestawienia danych lub sporządzania podstawowej charakterystyki odpadów lub przeprowadzania testów zgodności, nie wykonuje tego obowiązku albo wykonuje go nieterminowo lub niezgodnie ze stanem rzeczywistym.
W odniesieniu do podniesionych w odwołaniu zarzutów Kolegium stwierdziło, iż co prawda, zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o odpadach, wytwórca odpadów może zlecić wykonanie obowiązku gospodarowania odpadami innemu posiadaczowi odpadów, jednakże przez gospodarowanie odpadami należy rozumieć czynności faktyczne takie jak zbieranie, transport, odzysk i unieszkodliwianie odpadów, w tym również nadzór nad takimi działaniami oraz nad miejscami unieszkodliwiania odpadów (art. 3 ust. 3 pkt 1 ustawy o odpadach). Obowiązek wykonania tych czynności może być zatem przeniesiony na inny podmiot w drodze umowy. Natomiast obowiązek sprawozdawczy jest obowiązkiem, który nie mieści się w pojęciu "gospodarowania" odpadami, obowiązek ten ma charakter prawny. Oznacza to, że zawarcie umowy z profesjonalnym podmiotem na odbiór odpadów nie zwalnia odwołujących się od obowiązku sprawozdawczego co do tych odpadów. Zatem podniesione w odwołaniu i w toku postępowania argumenty i wnioski dowodowe w tym zakresie nie mogły zostać uwzględnione.
Po drugie w odniesieniu do zarzutu naruszenia zasady nieretroaktywnego działania prawa organ odwoławczy wyjaśnił, że ustawa nowelizująca ustawę o odpadach tzn. ustawa z dnia 22 stycznia 2010r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 145) weszła w życie w dniu 12 marca 2010 r. W ustawie tej nie było żadnych przepisów przejściowych nakazujących np. do stanów z dania jej wejście w życie stosować ustawę w dotychczasowym brzmieniu, albo stosować prawo nowe do stanów zaistniałych w następnym roku sprawozdawczym. Oznacza to, że wolą ustawodawcy było bezpośrednie działanie nowego prawa do stanów istniejących w dniu jego wejścia w życie. Organy administracji publicznej jako organy wykonawcze mają ten przepis stosować w takim kształcie, jaki nada im władza ustawodawcza. Nie ma przy tym możliwości wystąpienia o "interpretację legalną" jak to sugerowano w odwołaniu. Co do tego, czy w sprawie doszło do naruszenia zakazu retroaktywnego działania prawa (art. 2 Konstytucji) organ II instancji wyjaśnił, że zasada ta dotyczy zakazu wstecznego działania prawa w odniesieniu do praw nabytych. W przypadku obowiązku sprawozdawczości nie mamy do czynienia z żadnym nabyciem praw, przeciwnie jest to obowiązek, który ma być realizowany przez posiadacza odpadów co roku. Nowelizacja ustawy o odpadach nie wprowadziła w tym zakresie żadnych zmian, a obowiązek przekazywania zestawienia o odpadach w terminie do końca kwartału za rok poprzedni istniał także przed wejściem w życie ustawy z dnia 22 stycznia 2010r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw. Nowelizacja dała jedynie podstawę do wymierzenia sankcji za niewykonanie obowiązku, który został przewidziany przez ustawę o odpadach już w jej tekście pierwotnym.
W odpowiedzi na zarzut, że przepis art. 79c ustawy o odpadach został zaskarżony do Trybunału Konstytucyjnego oraz zasadność zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie Kolegium podniosło, iż powołany przepis został poddany kontroli konstytucyjności przez Trybunał Konstytucyjny na skutek pytania prawnego WSA w Łodzi (sygn. akt. P 26/11) i dopóki przepis ten nie zostanie wyeliminowany z obrotu prawnego na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzeniu jego niekonstytucyjności, musi być stosowany przez organy administracji publicznej. Organy nie są samodzielnie uprawnione do oceny tego przepisu pod kątem spełnienia wymagań konstytucyjnych. Nie było zatem podstaw do zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Trybunał Konstytucyjny, gdyż okoliczność ta nie mieści się w katalogu przesłanek zawieszenia postępowania administracyjnego, o których mowa w art. 97 § 1 K.p.a.
Na koniec organ odwoławczy podkreślił, że istnieje możliwość wystąpienia do organu I instancji z wnioskiem o udzielenie ulgi w zapłacie kary. Zgodnie z art. 79d ust. 5 ustawy o odpadach, w sprawach dotyczących kar pieniężnych, o których mowa w art. 79b i 79c, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa. Oznacza to, że strona może wystąpić do Marszałka Województwa [...] z wnioskiem o udzielenie przewidzianych w dziale III Ordynacji podatkowej ulg w zapłacie kary pieniężnej na zasadach określonych w tej ustawie.
Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] skargę do sądu administracyjnego wniosła E. W. zarzucając naruszenie:
– art. 6 i art. 138 K.p.a. poprzez rozstrzygniecie o przepis
nieobowiązujący w dacie orzekania przez organ II instancji;
– art. 79c ustawy o odpadach poprzez niewłaściwe zastosowanie tego
przepisu wobec wejścia w życie w dniu 20 lipca 2011r. nowelizacji tego
przepisu;
– naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 K.p.a. oraz poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności poprzez brak odniesienia się do nakazu okoliczności uwzględnienia interesu obywateli w stosunku zastosowania kary w odniesieniu do złożenia zestawienia za nieterminowe przekazanie zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach zagospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania odpadów z rok 2009, szczególności kiedy w zakresie tych przepisów skierowano wniosek do Trybunału Konstytucyjnego oraz braku wyczerpującego wyjaśnienia kwestii intertemporalnych stosowania art. 37 i związanego z nim art. 79 c, w sytuacji kiedy w chwili orzekania obowiązywały znowelizowane przepisy, a także faktu zawarcia umowy w zakresie usług odpadami, które zostały podniesione w uzasadnieniu odwołania;
– naruszenie art. 2 i 31 Konstytucji RP w zakresie zastosowania art. 79c
ustawy o odpadach bez uwzględnienia okoliczności mających znaczenia
dla wymiaru kary oraz wykładni tego przepisu w świetle przepisów
Konstytucji.
Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub o jej zmianę. Skarżąca zaznaczyła również, iż w takiej samej sprawie innego gabinetu medycznego WSA w Łodzi zawiesił postępowanie do czasu rozstrzygnięcia sprawy przed Trybunałem Konstytucyjnym.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż organ II instancji w oparciu o art. 6 i 138 K.p.a., w momencie orzekania, powinien brać pod uwagę istniejący stan prawny. W chwili orzekania przez organ odwoławczy obowiązywał już znowelizowany przepis art. 79 c ustawy o odpadach, zmieniony ustawą z dnia 28 kwietnia 2011r. o zmianie ustawy o odpadach. Oznacza to, że organ odwoławczy orzekając w niniejszej sprawie powinien uwzględnić nowe regulacje. Przepisy ustawy nowelizacyjne nie zawierają przepisów przejściowych co oznacza, że ustawodawca wyraził intencję, aby nowe przepisy były stosowane również do naruszeń które miały miejsce przed wejściem w życie ustawy nowelizującej. Zasadą jest, że organ stosuje przepisy obowiązujące w dniu orzekania, chyba że przepisy przejściowe przewidują stosowanie przepisów wcześniejszych, co jednak w tej sprawie nie nastąpiło.
Nadto w odniesieniu do kwestii podniesionych w odwołaniu, powołując się na art. 6 K.p.a. organ II instancji powinien, zdaniem skarżącej ,odnieść się do regulacji z art. 7 K.p.a., co wskazywałoby na rację zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy przed Trybunałem Konstytucyjnym. Z kolei brak wyjaśnienia zarzutu skarżącej, co do czasowego zastosowania przepisów nowelizacji z 2010r. spowodowało, iż nadal pozostają dla skarżącej niezrozumiałe dwie kwestie: po pierwsze skoro organ zastosował sankcje za rok 2009, to czemu nie zastosował ich również za lata wcześniejsze i po drugie dlaczego organ nie zwrócił się o interpretację legalną, w sytuacji kiedy w większości województw Marszałkowie za okresy z przed nowelizacji nie wymierzają kar.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto Kolegium podniosło, iż nowelizacja ustawy o odpadach, która weszła w życie w dniu 20 lipca 2011r., ma zastosowanie wyłącznie do zdarzeń zaistniałych po wejściu w życie ww. nowelizacji. Do posiadaczy odpadów, którzy nie wykonali obowiązku, o którym mowa w art. 37 ust. 3 ustawy o odpadach, przed dniem 20 lipca 2011r. zastosowanie ma przepis w dotychczasowym brzmieniu. W ocenie organu, skoro ustawodawca dokonał zmiany prawa materialnego, to należy je stosować według stanu z daty, w którym nastąpiło zdarzenie, natomiast gdyby zmiana dotyczyła prawa procesowego, do spraw w toku należałoby stosować przepisy nowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów niż w niej podniesione, które sąd, nie będąc związany granicami skargi, zobowiązany był wziąć pod rozwagę z urzędu.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 p.p.s.a.).
Stosownie natomiast do art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, sąd stwierdził, że decyzja organu II instancji jak i poprzedzająca ją decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] zostały podjęte z rażącym naruszeniem prawa, co skutkowało stwierdzeniem ich nieważności w oparciu o przepis art. 145 §1 pkt 2 p.p.s.a., stosownie do którego, sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. należało również wyeliminować z obrotu prawnego postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] wobec stwierdzenia naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przed przystąpieniem do szczegółowego omówienia błędów, jakie organy popełniły w przedmiotowej sprawie, wskazać należy kilka uwag natury ogólnej. Przypomnieć należy, że przepis art. 145 §1 pkt 2 p.p.s.a. odwołuje się do regulacji zawartej w przepisie art. 156 K.p.a. Zgodnie zaś z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Wykształcone na tle przywołanych norm prawnych stanowisko doktryny i judykatury stanowi, iż o rażącym naruszeniu prawa mówić można tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. W konsekwencji traktowanie naruszenia prawa jako "rażące" może mieć miejsce tylko wyjątkowo, a mianowicie gdy jego waga jest znacznie większa, niż stabilność ostatecznej decyzji, a jego ciężar gatunkowy jest tak istotny z punktu widzenia oceny legalności zaskarżonego aktu, iż konieczne staje się orzeczenie o stwierdzeniu jego nieważności, ze skutkiem od dnia jego wydania (por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 1983 roku, I SA 355/83, publ. ONSA 1983/1/40; wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 1989 roku, II SA 1198/88, publ. ONSA 1989/1/36; wyrok WSA z 15 października 2009r., II SA/Wa 799/09, niepubl. dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 573909; wyrok WSA z dnia 30 października 2009r., VI SA/Wa 1323/09, niepubl., dostępny Lex nr 577322; J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Warszawa 2003, s. 719).
Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie bowiem zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] nr [...], mimo że była to ponowna decyzja wydana przez Marszałka Województwa [...] w tej samej sprawie. Analiza akt sprawy, a w szczególności treści decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] nr [...] i z dnia [...] nr [...] nie pozostawia wątpliwości co do tożsamości przedmiotu rozstrzygnięcia i podmiotu zobowiązanego. Obie decyzje, w oparciu o tę samą podstawę prawną orzekają o wymierzeniu M. A.-H. oraz E. W., wspólniczkom spółki cywilnej Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "A" z siedzibą w W., kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. za nieterminowe przekazanie zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania odpadów za 2009 rok.
Przypomnieć należy, że pierwsza decyzja w sprawie tj. decyzja wydana przez Marszałka dnia [...] nie została usunięta z obrotu prawnego. Co prawda skarżące złożyły odwołanie od tej decyzji jednak postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., stwierdziło niedopuszczalność powyższego odwołania uznając, że wskazana decyzja nie została stronie skutecznie doręczona. Takie rozstrzygniecie w żadnym razie nie upoważniało organu I instancji do wydania kolejnej, "nowej" decyzji w tej samej sprawie, wobec tej samej strony. Nie może budzić więc wątpliwości, że ponowna decyzja wydana w tej samej sprawie, w oparciu o tę samą podstawę prawną, zawierająca takie samo rozstrzygniecie i skierowana do tego samego podmiotu rażąco narusza prawo, spełniając przesłankę art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W konsekwencji wadą nieważności dotknięta jest również decyzja drugo instancyjna (decyzja z dnia [...] nr [...]) jako utrzymująca w mocy decyzję pierwszo instancyjną (z dnia [...]) rażąco naruszającą prawo.
Konstatacja ta obligowała sąd do stwierdzenia nieważności zarówno decyzji zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] nr [...].
Zdaniem sądu nie może się również ostać wydane w przedmiotowej sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...], stwierdzające niedopuszczalność odwołania M. A. – H. i E. W. od decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] nr [...], jako że narusza przepisy postępowania w rozumieniu przepisu art. 145 §1 pkt 1 c p.p.s.a.
Jako podstawę prawną postanowienia z dnia 28 kwietnia 2011r. organ wskazał przepisy art. 134 K.p.a. w związku z art. 109 §1 K.p.a. i art. 42 K.p.a.
Z uzasadnienia wskazanego postanowienia Kolegium wynika natomiast, że przyczyną stwierdzenia niedopuszczalności odwołania było uznanie, iż w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło skuteczne doręczenie stronie pierwszo instancyjnej decyzji z dnia [...] Organ II instancji stwierdził, że wymieniona decyzja została przesłana do każdej ze wspólniczek spółki cywilnej tj. M. A. – H. i E. W. na adres miejsca pracy. Obie przesyłki, po uprzedniej awizacji zostały odebrane w dniu 14 marca 2011 r. przez jedną z adresatek M. A. – H., co jest nieprawidłowe, jako że nie jest dopuszczalne w tym przypadku stosowanie konstrukcji, o której mowa w art. 43 K.p.a. Dalej organ wywiódł, że skoro art. 110 K.p.a. stanowi, iż organ administracji, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej a w niniejszym przypadku nie doręczono w sposób prawidłowy wydanej w sprawie decyzji, to nie można przyjąć, że odwołanie jest dopuszczalne.
Odnosząc się do wskazanej przez organ podstawy prawnej rozstrzygnięcia i argumentacji podnieść należy, że budzą one istotne wątpliwości. Jako właściwą podstawę dla doręczenia decyzji Kolegium wskazało przepis art. 42 K.p.a., a więc przepis regulujący kwestię doręczenia pisma osobom fizycznym, nie dokonując jednak analizy tegoż przepisu w kontekście okoliczności przedmiotowej sprawy. Uzasadnienie postanowienia nie daje tym samym jasnej odpowiedzi, z jakich przyczyn uznano za nie doręczoną przesyłkę adresowaną do M. A. – H., osobiście przez nią odebraną, co jest istotne z punktu widzenia oceny wejścia decyzji do obrotu prawnego. Zaznaczyć przy tym należy, iż na omawianym etapie postępowania adres siedziby spółki był jedynym adresem uwidocznionym w aktach sprawy i to wskazywanym przez stronę jako jej adres. Tymczasem organ utożsamił adres siedziby spółki z adresem miejsca pracy, nie wskazując jednak żadnych okoliczności za tym przemawiających. Zwrócić należy uwagę, że ani M. A. – H. ani też E. W. nie kwestionowały sposobu doręczenia im decyzji a złożenie odwołania w terminie wskazuje na fakt, że cel doręczenia został osiągnięty, co w kontekście zasad doręczania przesyłek osobom fizycznym mogłoby mieć niebagatelne znaczenie ( por. wyrok NSA z dnia 8 luty 2011r. sygn. akt I OSK 1749/10 dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex, Lex nr 990192, wyrok NSA z dnia 5 listopada 2010r. sygn. akt II GSK 948/09 dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex, Lex nr 746352 ). Organ nie wyjaśnił należycie kwestii związanych z doręczeniem, w kontekście statusu prawnego adresata decyzji – wspólników spółki cywilnej/ spółki cywilnej , abstrahując tym samym całkowicie od przepisu art. 45 K.p.a. I choć można odnotować niejednolitość poglądów co do stosowania w tym przypadku zarówno art. 42 K.p.a. jak i art. 45 K.p.a., to jednak wskazać należy, że w przypadku obu przepisów doręczenie winno nastąpić do rąk osoby upoważnionej do odbioru pism (por. wyrok NSA z dnia 6 maja 2010r. sygn. akt II GSK 594/09 dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex, Lex nr 603724).
Wobec stwierdzonych i omówionych wyżej uchybień dodatkowo podnieść należy, że sąd nie badał sprawy merytorycznie i nie odnosił się do zarzutów skargi a to z tej przyczyny, iż zakwestionowane rozstrzygnięcia nie ostały się na etapie oceny formalnej zgodności z prawem. Z tych samych powodów sąd nie rozważał sygnalizowanej przez skarżącą kwestii zawieszenia postępowania.
Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy winien wyeliminować uchybienia i zbadać odwołanie w kontekście przytoczonych wywodów, wydając rozstrzygnięcie stosownie do poczynionych ustaleń.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c i pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
j.m.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło