II SA/Łd 1357/11
WyrokWSA w Łodzi2012-01-25
Skład orzekający: Zygmunt Zgierski, Anna Stępień, Renata Kubot-Szustowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest dochodzenie zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli nieruchomości te nie zostały wywłaszczone decyzją administracyjną ani nabyte w trybie ustaw wymienionych w art. 216 tej ustawy, a jedynie stały się przedmiotem postępowania zakończonego orzeczeniem o unieważnieniu dokumentu nadania ziemi?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że żądanie zwrotu nieruchomości nie mogło znaleźć pozytywnego finału. W ocenie sądu, nieruchomości, o których zwrot wnioskował skarżący, nie przeszły na własność Skarbu Państwa w drodze decyzji administracyjnej o wywłaszczeniu ani w trybie ustaw wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponieważ stały się one przedmiotem postępowania zakończonego orzeczeniem o unieważnieniu dokumentu nadania ziemi, brak jest podstaw do dochodzenia ich zwrotu na drodze postępowania administracyjnego w oparciu o art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd uznał, że postępowanie powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe, jednakże oddalił skargę, gdyż nawet umorzenie nie zmieniłoby sytuacji skarżącego.Stan faktyczny
Skarżący J. W. domagał się zwrotu części nieruchomości, które w przeszłości należały do jego ojca i dziadka. Organy administracji obu instancji odmówiły zwrotu, argumentując, że nieruchomości te nie zostały wywłaszczone w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami, a jedynie stały się przedmiotem postępowań związanych z reformą rolną i unieważnieniem dokumentów nadania ziemi. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz Konstytucji RP, twierdząc, że jego przodkowie zostali bezprawnie pozbawieni ziemi.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę. Przyznano i nakazano wypłacić adwokatowi koszty nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 25 stycznia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2012 roku sprawy ze skargi J. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat M. C.-S. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu, powiększoną o należy podatek od towarów i usług.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania J. W. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r., orzekającej o odmowie zwrotu części nieruchomości położonej w Ł. przy ulicy A (dawny adres - ulica B [...]), oznaczonej na mapie ewidencyjnej jako działki nr [...],[...],[...] i [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Jak wynika z akt sprawy J. W. wnioskiem z dnia 15 kwietnia 2009r. wystąpił do Prezydenta Miasta Ł. o zwrot części gospodarstwa rolnego o pow. 10 ha, położnej przy ulicy A [...]. W kolejnych pismach sprecyzował, iż wniosek dotyczy działek o nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...].
Postanowieniem z dnia 9 lipca 2010r. Wojewoda [...] wyznaczył Starostę [...]do rozpatrzenia sprawy o zwrot działek o nr [...] i [...],[...].
Decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta Ł. odmówił J. W. zwrotu części nieruchomości określonych jako działki nr [...],[...],[...] i [...].
Wyjaśnił, iż stosownie do art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 102, poz. 651 ze zm.), poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 w/w ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Natomiast ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż nieruchomości, będące przedmiotem żądania zwrotnego, nie przeszły na własność Skarbu Państwa w drodze decyzji administracyjnej o wywłaszczeniu, ani w trybie jednej z ustaw wskazanych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a tym samym nie jest dopuszczalne orzeczenie o ich zwrocie na rzecz wnioskodawcy.
Ojciec i dziadek wnioskodawcy na podstawie dokumentów nadania ziemi z dnia 11 sierpnia 1947r. otrzymali wprawdzie na własność nadział ziemi po Niemcu R. G. Ł. A. S. [...], ale dokumenty te zostały unieważnione orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia 15 października 1949r.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. W. zarzucił organowi I instancji błędne ustalenie stanu faktycznego i w następstwie uznanie, iż jego żądanie jest bezzasadne.
Zarzucił brak orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia 15 października 1949r., na które wskazuje organ, jako na dokument unieważniający akty nadania ziemi ojcu i dziadkowi. Nadto, nawet gdyby taki dokument istniał, to jako naruszający prawo własności nie powinien mieć negatywnego wpływu na rozstrzygnięcie wniosku odwołującego. Strona podkreśliła, iż jako spadkobierca byłych właścicieli, ojca i dziadka, ma pełne prawo do przedmiotowych nieruchomości, a jeżeli nie do ich zwrotu, to do odszkodowania w wysokości 1 miliona złotych..
Wojewoda [...], przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...]r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]r.
Wskazując na prawidłowość stanowiska wywiedzionego przez Prezydenta Miasta Ł., wyjaśnił, iż działki, o których zwrot wnosi strona, wywodzą się z dawnej nieruchomości położonej we wsi A., S. [...], stanowiącej własność R. G., o powierzchni 16,63 ha. Jak wynika natomiast m.in. z pisma Prezydium Rady Narodowej miasta Łodzi Zarządu Rolnictwa z dnia 22 stycznia 1959r., nieruchomość ta stała się własnością Skarbu Państwa z mocy art. 2 ust. 1 lit. b dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Dla tej nieruchomości w dniu 26 stycznia 1959r. założona została księga wieczysta.
Na podstawie analizy założonej dla gospodarstwa księgi wieczystej ustalono, iż umową z dnia 21 grudnia 1950r. Skarb Państwa oddał w dzierżawę J. U. na okres 3 lat, tj. od dnia 11 listopada 1950r. do dnia 1 kwietnia 1954r. część nieruchomości stanowiącej działkę o powierzchni 2,5 ha, dalej grunt ten na mocy Dokumentu Nadania Ziemi z dnia 17 października 1953r. otrzymał J. U. Odłączono również od całego majątku działkę o powierzchni 7 ha, która obecnie jest własnością J. i M. małżonków P. W odniesieniu do tych dwu części majątku organ ustalił, iż nigdy nie były one przedmiotem wywłaszczenia od poprzedników prawnych J. W., i co ważne - ustalenia tego nie kwestionuje wnioskodawca.
Natomiast w odniesieniu do pozostałego terenu organ stwierdził, iż na mocy Dokumentu Nadania Ziemi z dnia 11 sierpnia 1947r. S. W. - ojciec J. W. otrzymał na własność nadział ziemi o obszarze 10 ha 6294 m² ze stanowiącej własność Skarbu Państwa nieruchomości po R. G. Nadanie ziemi zostało zobrazowane na szkicu gruntów gospodarstwa po R. G. z dnia 5 listopada 1947r., przejętego na cele reformy rolnej na podstawie dekretu z dnia 6 września 1944r.
Natomiast na mocy Dokumentu Nadania Ziemi z dnia 11 sierpnia 1947r. nadział ziemi o obszarze 6 ha ze stanowiącej własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskiej po R. G. otrzymał R. F. – dziadek wnioskodawcy. Przy czym na posiedzeniu Grodzkiej Komisji Społecznej w dniu 16 kwietnia 1948r. orzeczono o uchyleniu Dokumentów Nadania Ziemi opiewających na S. W. i R.F. Równocześnie Komisja zdecydowała podzielić gospodarstwo na dwie równe części.
Z wyciągu z protokołu posiedzenia Grodzkiej Komisji Społecznej z dnia 11 czerwca 1948r. wynika, iż S.W. przydzielono część ziemi o obszarze 9 ha, położonej miedzy ulicą A a C, zaś R. F. nadano ziemię o powierzchni 7 ha 6294 m².
Następnie orzeczeniem z dnia 15 października 1949r. Wojewódzka Komisja Ziemska unieważniła Dokumenty Nadania Ziemi z dnia 11 czerwca 1947r., a także uchyliła decyzję Dzielnicowej Komisji Ziemskiej z dnia 10 września 1949r. oraz podzieliła użytkowany wówczas obszar 11,5 ha, przyznając R.F. 5,5 ha, a S.W. 6 ha.
Orzeczeniem z dnia 5 listopada 1955r. Wojewódzka Komisja Ziemska wydała akt nadania S. W. na gospodarstwo położone w Ł. przy ulicy B o powierzchni około 7 ha wraz z częścią budynków i inwentarzem.
Stan posiadania określony po wydaniu przez Wojewódzką Komisję Ziemską orzeczenia z dnia 15 października 1949r. został faktycznie uregulowany orzeczeniem tej Komisji z dnia 24 lutego 1954r., w którym postanowiono wydać użytkownikom, tj. S. W. użytkującemu 7 ha i R. T. użytkującemu 5 ha ziemi z gospodarstwa po R.G., akty nadania ziemi zgodnie z w/w podziałem.
Następnie, na mocy Dokumentu Nadania Ziemi z dnia 16 grudnia 1955r. wydanego przez Powiatową Komisję Ziemską, S. W. otrzymał na własność nadział ziemi o obszarze około 7 ha ze stanowiącej własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskiej położonej w Ł. przy u. B [...]. Zgodnie z zawiadomieniem z dnia 8 czerwca 1968r. w miejsce dotychczasowego właściciela R. T. wpisano Skarb Państwa jako właściciela, na mocy postanowienia Sądu Powiatowego z dnia 10 marca 1967r. nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na pokrycie zaległych zobowiązań.
Ostatecznie organ stwierdził, iż S. W. od 1955 roku był właścicielem 7 ha. Wcześniejsze nadania ziemi o powierzchni 16,63 ha zostały unieważnione, na mocy wówczas obowiązujących przepisów prawa. I co istotne - nadział ziemi o powierzchni 7 ha z dnia 16 grudnia 1955r. nie obejmował gruntu odpowiadającego aktualnie działkom o nr [...],[...],[...],[...]. Jest to działka o nr [...] przy ulicy A [...] stanowiąca współwłasność J. i J. małżonków P.
Zgodnie zaś z zaświadczeniem Prezydium Rady Narodowej z dnia 22 stycznia 1959r. nieruchomość przy ulicy B [...] o powierzchni 16,63 ha po R. G. jest przeznaczona na cele reformy rolnej w myśl przepisów art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z dnia 6 października 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Obecnie natomiast działka nr [...] stanowi współwłasność W. i A. małżonków W. i jest objęta księgą wieczystą, działka nr [...] stanowi własność Spółki A i także jest uregulowana w księdze wieczystej, z kolei działka nr [...] to własność B Sp. z o.o. i także ma założoną księgę wieczystą. Działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa zgodnie z zaświadczeniem z dnia 22 stycznia 1959r. i także ma założoną księgę wieczystą.
Reasumując, Wojewoda [...] stwierdził, iż ponieważ nieruchomości będące przedmiotem żądania zwrotnego, stanowiące niegdyś własność S. W. i R. F., nie przeszły na własność Skarbu Państwa w drodze decyzji administracyjnej o wywłaszczeniu, ani w trybie jednej z ustaw przytoczonych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, lecz stały się przedmiotem postępowania zakończonego orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia 15 października 1949r. o unieważnieniu dokumentu nadania ziemi, to brak jest podstaw do dochodzenia zwrotu tych nieruchomości na drodze postępowania administracyjnego w oparciu o art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W odpowiedzi na zarzuty odwołania Wojewoda wskazał, iż potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia 15 października 1949r. znajduje się w zgromadzonym materiale sprawy i wydane zostało zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. W. zarzucił naruszenie art. 136 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami wskutek przyjęcia, iż nie przysługuje mu zwrot nieruchomości o wskazanych we wniosku numerach, a także przepisów Konstytucji RP na skutek uznania, iż nadział ziemi z dnia 11 sierpnia 1947r. został skutecznie unieważniony. W ocenie skarżącego orzeczenie o unieważnieniu z dnia 15 października 1949r. było pozbawione podstaw prawnych, faktycznych i godziło w prawo własności. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie o zmianę decyzji i orzeczenie o zwrocie działek. Uzasadniając sformułowane zarzuty skarżący wywodzi, iż w wyniku działań ówczesnych władz jego ojciec i dziadek zostali bezprawnie pozbawieni należnej im ziemi, do której zwrotu pełne prawo ma obecnie skarżący.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...], wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa
i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do uregulowania art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala.
W ocenie sądu, analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie pozostawia wątpliwości, iż w sprawie niniejszej nie doszło do naruszenia prawa, które obligowałoby sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Wojewody [...] z dnia [...]r. na podstawie art. 145 p.p.s.a.
Jednocześnie jednak wskazać trzeba, iż właśnie z uwagi na jednoznacznie ustalony w sprawie stan faktyczny i prawny, które potwierdzają, iż żądanie skarżącego dotyczące zwrotu określonych we wniosku nieruchomości, nie mogło znaleźć pozytywnego dla skarżącego finału, w ocenie sądu nie było podstaw do uchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo, iż sąd - w składzie orzekającym w niniejszej sprawie - stanął na stanowisku, iż organ administracji publicznej powinien był umorzyć postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek skarżącego, zamiast wydać decyzję o odmowie zwrotu.
Zdaniem sądu niedopuszczalne bowiem było prowadzenie postępowania administracyjnego z wniosku J. W. o zwrot nieruchomości, z uwagi na brak przepisu prawa materialnego umożliwiającego organowi orzekanie co do istoty sprawy. Postępowanie prowadzone w sprawie zwrotu nieruchomości stało się bezprzedmiotowe i winno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Takie rozstrzygnięcie wydane zostało przez Starostę [...] dnia [...]r. w odniesieniu do wniosku J. W. o zwrot działek o nr [...],[...] i [...], które pierwotnie objęte były jednym wnioskiem, na skutek którego wszczęte zostało i niniejsze postępowanie.
W toku kontroli międzyinstancyjnej organ odwoławczy utrzymał w mocy przywołaną decyzję z dnia [...]r. i co istotne - na skutek zaskarżenia tejże decyzji do tutejszego sądu, wyrokiem z dnia 16 listopada 2011r. sąd oddalił skargę ( sygn. akt II SA/Łd 857/11 ).
Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela stanowisko, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na brak przepisu prawa materialnego, na podstawie którego można było orzec o zwrocie wnioskowanych nieruchomości. Jednak kontrolując zaskarżoną decyzję sąd doszedł do przekonania, że wyeliminowanie wydanych przez organy obu instancji decyzji i sformułowanie w uzasadnieniu wyroku wytycznych dla organu administracji, w wykonaniu których organ umorzyłby postępowanie administracyjne z wniosku skarżącego, nie zmieniłoby faktycznie i prawnie sytuacji skarżącego. Niewątpliwie bowiem nadal wniosek skarżącego zostałby negatywnie rozpoznany, gdyż ustalony stan faktyczny i prawny jednoznacznie wskazuje na brak podstaw do wydania rozstrzygnięcia o zwrocie. Z uwagi na powyższe sąd rozstrzygnął o oddaleniu skargi.
Przechodząc do kontroli ustalonego w sprawie stanu faktycznego i prawnego, w ocenie sądu nie budzi wątpliwości, iż żadna z działek, o których zwrot wnioskuje skarżący, nie przeszła na własność Skarbu Państwa w drodze decyzji administracyjnej o wywłaszczeniu, ani w trybie jednej z ustaw przytoczonych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stały się one przedmiotem postępowania zakończonego orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia 15 października 1949r. o unieważnieniu dokumentu nadania ziemi, a tym samym brak jest podstaw do dochodzenia zwrotu tych nieruchomości na drodze postępowania administracyjnego w oparciu o art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Podzielając wywody organu zawarte w zaskarżonej decyzji przypomnieć należy, iż stosownie do art. 136 ustawy przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. z 2010r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.g.n.", postępowanie o zwrot nieruchomości może toczyć się jedynie w stosunku do nieruchomości, co do których zapadła decyzja administracyjna o wywłaszczeniu, a także takich, o których mowa w art. 216 u.g.n.
Z kolei przepis art. 216 u.g.n. określa przypadki, w których nastąpiło przejęcie lub nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nie w drodze decyzji o wywłaszczeniu, ale co do których - pomimo to - mają zastosowanie przepisy rozdziału 6 dział III ustawy, tj. przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.
Wolą ustawodawcy było zatem, aby zwrotu wywłaszczonej nieruchomości można dochodzić na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli wywłaszczenie nastąpiło na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974r., Nr 10, poz. 64 oraz z 1982r. Nr 11, poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 31, poz. 138, z 1961r. Nr 7, poz. 47 i Nr 32, poz. 159 oraz z 1972r. Nr 27, poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz.U. z 1969r., Nr 27, poz. 216, z 1972r. Nr 49, poz. 312 oraz z 1985r. Nr 22, poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969r., Nr 22, poz. 159, z 1972r. Nr 27, poz. 193 oraz z 1974r. Nr 14, poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 27, poz. 192, z 1973r. Nr 48, poz. 282, z 1985r. Nr 22, poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego.
Ponadto przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie:
1) art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz.U. Nr 35, poz. 240 oraz z 1957r. Nr 39, poz. 172);
2) art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952r. Nr 4, poz. 31);
3) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, ze zm.).
Podkreślić należy, iż przepis art. 216 u.g.n. stanowi normę o charakterze szczególnym, nie podlega interpretacji rozszerzającej, bowiem zawarte w nim wyliczenie ustaw i przepisów poszczególnych ustaw ma charakter enumeratywny i stanowi katalog zamknięty. Niedopuszczalne jest zatem stosowanie przepisów o wywłaszczeniu do nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa na podstawie przepisów innych, niż wymienione w tym artykule, a także nieruchomości przejętych bez żadnego tytułu prawnego i co do których nie wydano w tym przedmiocie żadnych decyzji administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2010r., sygn. akt I OSK 1602/09; wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 grudnia 2010r., sygn.akt I SA/Wa 1292/10; wyrok WSA w Lublinie z dnia 28 października 2008r., sygn.akt II SA/Lu 370/08 - publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl). Podobnie przepis art. 136 u.g.n. musi być interpretowany i stosowany ściśle, bez dokonywania jakichkolwiek odstępstw od przewidzianych w nim treści oraz z poszanowaniem zasad wynikających ze wskazanych przepisów konstytucji RP (wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010r., sygn.akt I OSK 235/10; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 września 2010r., sygn.akt IV SA/Po 495/10 - publ. http://cbois.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu analiza rzetelnie zgromadzonego przez organy materiału dowodowego w pełni odzwierciedla ustalony w sprawie stan faktyczny, przywołany obszernie w pierwszej części niemniejszego uzasadnienia.
Potwierdza on, iż ostatecznie na mocy Dokumentu Nadania Ziemi z dnia 11 sierpnia 1947r. S.W. - ojciec skarżącego J. W. - otrzymał na własność nadział ziemi o obszarze 10 ha 6294 m² ze stanowiącej własność Skarbu Państwa nieruchomości po R. G. Natomiast na mocy Dokumentu Nadania Ziemi z dnia 11 sierpnia 1947r. nadział ziemi o obszarze 6 ha ze stanowiącej własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskiej po R. G. otrzymał R. F. - dziadek skarżącego. Przy czym na posiedzeniu Grodzkiej Komisji Społecznej w dniu 16 kwietnia 1948r. orzeczono o uchyleniu przedmiotowych Dokumentów Nadania Ziemi. Równocześnie Komisja zdecydowała podzielić gospodarstwo na dwie równe części i S. W. przydzielono część ziemi o obszarze 9 ha, położonej miedzy ulicą A a C, zaś R. F. nadano ziemię o powierzchni 7 ha 6294m².
Istotne jest, iż orzeczeniem z dnia 15 października 1949r. Wojewódzka Komisja Ziemska unieważniła Dokumenty Nadania Ziemi z 1947 roku, a także uchyliła decyzję Dzielnicowej Komisji Ziemskiej 1949 roku oraz podzieliła użytkowany wówczas obszar 11,5 ha, przyznając R.F. 5,5 ha, a S. W. 6 ha. W dniu 5 listopada 1955r. Wojewódzka Komisja Ziemska wydała S.W. akt nadania gospodarstwa położone w Ł. przy ulicy B o powierzchni około 7 ha wraz z częścią budynków i inwentarzem. Stan posiadania określony po wydaniu przez Wojewódzką Komisję Ziemską orzeczenia z dnia 15 października 1949r. został faktycznie uregulowany orzeczeniem tej Komisji z dnia 24 lutego 1954r., w którym postanowiono wydać użytkownikom, tj. S.W. i R. T., akty nadania ziemi zgodnie z w/w podziałem. Dalej na mocy Dokumentu Nadania Ziemi z dnia 16 grudnia 1955r. S.W. otrzymał na własność nadział ziemi o obszarze około 7 ha, jednakże na mocy postanowienia Sądu Powiatowego z dnia 10 marca 1967r. nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na pokrycie zaległych zobowiązań.
Reasumując powyższe, wywieść należy, iż S.W. od 1955 roku był właścicielem 7 ha, gdyż wcześniejsze akty nadania ziemi o powierzchni 16,63 ha zostały unieważnione na mocy obowiązujących wówczas przepisów prawa.
I co najistotniejsze, nadział ziemi o powierzchni 7 ha z dnia 16 grudnia 1955r. nie obejmował gruntu odpowiadającego aktualnie działkom o nr [...],[...],[...],[...]. Jest to bowiem działka o nr [...] przy ulicy A [...]. Zgodnie zaś z zaświadczeniem Prezydium Rady Narodowej z dnia 22 stycznia 1959r. nieruchomość przy ulicy C [...] o powierzchni 16,63 ha po R.G. została przeznaczona na cele reformy rolnej w myśl przepisów art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z dnia 6 października 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Obecnie działka nr [...] stanowi współwłasność W. i A. małżonków W., działka nr [...] stanowi własność Spółki A, działka nr [...] to własność B Sp. z o.o., działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa, zgodnie z zaświadczeniem z dnia 22 stycznia 1959r.
Z przywołanych faktów wynika niewątpliwie, iż w niniejszej sprawie nie doszło do wywłaszczenia spadkodawców skarżącego, otwierającego ewentualnie drogę do ubiegania się o zwrot nieruchomości w rozumieniu przepisu art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przy czym nawet nadanie ziemi w oparciu o przepisy dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej nie czyniłoby dopuszczalnym orzeczenie o zwrocie tych nieruchomości, gdyż dekret z dnia 6 września 1944 r. nie został wymieniony przez ustawodawcę, w przytaczanym powyżej przepisie art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W świetle powyższego, w ocenie sądu, stanowisko Wojewody [...] zasługuje na aprobatę, pomimo zastrzeżeń, które wskazane zostały na wstępie niniejszych rozważań.
Analiza materiału dowodowego niniejszej sprawy nie pozostawia wątpliwości, iż nieruchomości, o których zwrot wnioskuje skarżący, nie zostały bowiem wywłaszczone, ani nabyte lub przejęte na rzecz Skarbu Państwa, co za tym w sprawie niniejszej nie mógł znaleźć zastosowania przepis art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Z tych wszystkich względów, nie znajdując prawnych argumentów przemawiających za uznaniem skargi za uzasadnioną, sąd w oparciu o treść art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2003r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
ar
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło