II SA/Łd 15/16

Dnia 8 kwietnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku U. W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi U. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 15/16. A. P. U. W. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie opłaty adiacenckiej. Jak wynika ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymując się z emerytury w kwocie 990,85 zł. Strona nie zadeklarowała posiadania żadnego majątku ani oszczędności. Jednocześnie wskazała, że ponosi koszty miesięczne związane z utrzymaniem: energia elektryczna - 24 zł, woda i ścieki – 27 zł, dwa telefony (łącznie 80 zł), rata kredytu – 176,95 zł, a ponadto: wywóz śmieci – 90 zł, zakup 6 ton węgla – 5098 zł. Strona oświadczyła również, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem ani radcą prawnym. Postanowieniem z dnia 17 lutego 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła w ustawowym terminie sprzeciw, w którym wskazała, iż przekazanie nieruchomości w drodze darowizny na rzecz jej dwojga dzieci nastąpiło w związku z brakiem dostatecznych środków na utrzymanie działki. Obdarowani oprócz przejęcia ciężaru utrzymania nieruchomości muszą także pomagać finansowo skarżącej, gdyż wypracowana emerytura jest głodowa. Skarżąca nigdy nie korzystała z pomocy Skarbu Państwa, ale nie jest w stanie odłożyć oszczędności. Emerytura nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich jej potrzeb, tj.: wyżywienie, opłaty za energię elektryczną, gaz, ubrania, środki czystości i koszty leczenia. Skarżąca nie radzi sobie finansowo bez pomocy rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., cytowanej dalej jako "p.p.s.a.") w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Skarżąca wniosła o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o jakim stanowi art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie oraz rodzinie minimum warunków socjalnych, natomiast przez wydatki utrzymania koniecznego należy rozumieć wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, takich jak żywność, mieszkanie, odzież i niezbędne opłaty (por. postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2008 r., I FZ 437/07, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Zawarty w art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Wnioskodawczyni winna zatem wykazać, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. To w interesie wnioskodawczyni leży przedstawienie stosownej argumentacji, która potwierdzałaby jej niezdolność do pokrycia jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania, tj. do podania wszystkich tych okoliczności, które wskazywać będą na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., II OZ 1400/07, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. obliguje sąd do odmowy uwzględnienia takiego wniosku. Ocenić należy, iż uiszczenie wpisu sądowego od skargi mieściło się w możliwościach skarżącej skoro tego dokonała. Jednocześnie zwrócić uwagę trzeba, iż uzasadniając swój wniosek strona powołała się na spłacanie kredytu konsumpcyjnego w wysokości 5000 zł (rata miesięczna – 176,95 zł). Należy zauważyć, że obciążenia finansowe powstałe poprzez zaciągnięcie zobowiązań kredytowych są indywidualną decyzją strony i konieczność ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzenia jakichkolwiek postępowań sądowych w żadnym razie nie może w takiej sytuacji skutkować automatycznym przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ich ponoszenia, bez wykazania argumentów związanych z zagrożeniem bytu skarżącej i jej rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1468/14, LEX nr 1549447). Sąd wziął pod uwagę także sytuację wynikłą z wyzbycia się majątku trwałego przez skarżącą, a mianowicie przekazania darowizną nieruchomości na rzecz jej dwojga dorosłych dzieci. Wobec tego, iż skarżąca znalazła się, na skutek własnych działań, w trudnej sytuacji, ma możliwość, na mocy art. 897 kodeksu cywilnego, skorzystania z prawa do ubiegania się o środki niezbędne do zaspokojenia swoich potrzeb (w tym potrzeb związanych z opłaceniem wymaganych kosztów sądowych) od osób obdarowanych. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczyć darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom. Ponadto, wyzbycie się przez stronę nieruchomości, bez względu na okoliczności tego przekazania, stanowiło rezygnację przez stronę z komercyjnego wykorzystania tego majątku (np. jego sprzedaży) i jest efektem jej autonomicznej decyzji, której skutki – brak środków na opłacenie kosztów sądowych i pełnomocnika z wyboru – nie mogą stanowić uzasadnienia dla przyznania prawa pomocy, przeznaczonego dla osób ubogich. W tym stanie rzeczy uzasadnione jest stwierdzenie, że na obecnym etapie postępowania skarżąca nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., podstaw do przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, na mocy art. 260 § 1 p.p.s.a. sąd orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia starszego referendarza sądowego. A. P.