II SA/Łd 193/22

Dnia 20 maja 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu 20 maja 2022 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku R. G. o przywrócenie terminu do złożenia skargi w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek rodzinny p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. B.A. R. G., reprezentowana przez adw. J. C., zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek rodzinny. Jak wynika z akt sprawy zaskarżoną do sądu decyzję doręczono skarżącej 3 stycznia 2022 r. Natomiast skargę nadano 8 lutego 2022 r. w urzędzie pocztowym Łódź 87, o czym świadczy data stempla pocztowego na kopercie, w której wniesiono skargę (k.12 akt sądowych). Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 23 marca 2022 r. skargę R. G. odrzucono, z uwagi na jej złożenie po upływie ustawowego terminu. Odpis postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżącej 31 marca 2022 r. Pismem nadanym w placówce pocztowej 7 kwietnia 2022 r. pełnomocnik skarżącej - za pośrednictwem skarżonego organu - zwrócił się do Sądu o przywrócenie terminu do złożenia skargi, jednocześnie składając ponownie skargę. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu strona podniosła, że syn skarżącej od 15 grudnia 2021 r. do 30 stycznia 2022 r. z chwilowymi przerwami przebywał w domu pod opieką skarżącej z uwagi na podejrzenie infekcji wirusem COVID-19. Na uprawdopodobnienie powyższych okoliczności skarżąca przedstawiła historię porad lekarskich dziecka oraz pismo dyrektora przedszkola, z którego wynika, że syn skarżącej w okresie grudnia 2021 r. i stycznia 2022 r. przebywał w przedszkolu wyłącznie od 6 do 10 grudnia 2022 r. oraz od 10 do 14 stycznia 2022 r. Jednocześnie skarżąca musiała się zając swoją córką, która od 10 grudnia 2021 r. do 9 stycznia 2022r. uczestniczyła w zajęciach szkolnych wyłącznie w trybie zdalnym. Zbieg powyższych okoliczności (wzmożonej opieki nad dwójką małoletnich) spowodował u strony duże napięcie psychiczne, które doprowadziło do omyłki: skarżąca w ferworze zmagań z losowymi zdarzeniami omyłkowo przyjęła jako datę odbioru skarżącej decyzji 10 stycznia 2022 r. i taką datę przekazała swojemu pełnomocnikowi, jednocześnie zaś skarżąca nie mogła wnieść skargi ani doręczyć korespondencji pełnomocnikowi. O błędnym przyjęciu daty doręczenia skarżonej decyzji strona powzięła wiedze dopiero z treści postanowienia sądu w przedmiocie odrzucenia skargi. Dodatkowo skarżąca zauważyła, że organ - wbrew treści art. 15 zzzzzn² ustawy z 2 marca 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych – nie zawiadomił skarżącej o uchybieniu terminu do złożenia skargi i prawie złożenia wniosku o jego przywrócenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle regulacji zawartych w art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – p.p.s.a) uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu; 5) uchybienie terminowi powoduje powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). W sprawie bezsporne jest, że uchybiono terminowi do wniesienia skargi. Podkreślić zatem należy, że w niniejszej sprawie dochowano terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. oraz spełniono pozostałe warunki określone tym przepisem, tj. złożono wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w ciągu 7 dni od powzięcia wiedzy o uchybienie temu terminowi, jednocześnie złożono skargę, a ponadto podano okoliczności mające na celu uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego (np. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2000, s. 368-370), jak i postępowania cywilnego panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy - T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska, Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego, Część pierwsza, postępowanie rozpoznawcze, t. 1, Warszawa 2003, s. 362. Stanowisko to zostało zaakceptowane w orzecznictwie NSA. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi zalicza się z reguły: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (...) (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", Wydaw. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 333). Jako brak winy nie mogą zostać zakwalifikowane - nieuwaga bądź zaniedbanie leżące po stronie dokonującej czynności. Podkreślenia wymaga, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem (zob. przykładowo postanowienie NSA z 12 lutego 2015 r., I OZ 91/15). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por.: postanowienie WSA w Warszawie z 21 lutego 2006 r., I SAB/Wa 78/05). Przywrócenie terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W rozpoznawanej sprawie skarżąca uzasadniła uchybienie terminu chorobą dziecka (podejrzeniem zakażenia koronawirusem), przy jednoczesnej konieczności sprawowania opieki nad drugim dzieckiem uczącym się zdalnie. Jak wynika z załączonego zaświadczenia lekarskiego dziecko – M. T. w grudniu 2021 r. (i styczniu 2022 r. – jak wskazała skarżąca) chorowało na ostre zapalenia dróg oddechowych, zapalenia spojówek oraz ucha środkowego. Przy czym żadne z zaświadczeń załączonych do wniosku nie wskazuje na podejrzenie zakażenia koronawirusem, a wręcz zawiera twierdzenie, że wirus Covid-19 nie został u dziecka zidentyfikowany. Twierdzenie skarżącej odnośnie podejrzenia zakażenia koronawirusem jest wobec tego gołosłowne, gdyż wnioskodawczyni na poparcie swojego stanowiska nie przedłożyła jakichkolwiek zaświadczeń czy dokumentów, z których wynikałoby przykładowo, że została na kogokolwiek z rodziny nałożona kwarantanna lub izolacja. Skarżąca nie uprawdopodobniła zatem, że powołane przez nią okoliczności stanowiły przeszkodę nagłą, niespodziewaną i nie dającą się usunąć w terminie. W ocenie sądu niewątpliwie choroba małego dziecka jest dla rodziców sytuacją stresogenną, utrudniającą normalne funkcjonowanie rodziny, to jednak nie jest okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia skargi, podobnie jak konieczność sprawowania opieki na dwójką małoletnich dzieci przez rodzica. Skarżąca nie wykazała ponadto, że nie mogła posłużyć się inną osobą w dokonaniu tej czynności, choćby dorosłym domownikiem, w osobie ojca dziecka. Jak wskazuje się w orzecznictwie nawet taka choroba, która wymaga leczenia, nie uzasadnia przywrócenia terminu, jeżeli strona mogła skorzystać z pomocy innych osób np. domowników (por. postanowienia NSA w sprawach I GZ 93/14, II OZ 1053/13). Zwraca się również uwagę, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie tej dokonanie czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. np. postanawiania NSA w sprawach sygn. akt: I OZ 52/14, I OZ 9/20). Powyższe, w ocenie sądu, prowadzi do wniosku, że skarżąca nie dochowała należytej staranności wymaganej od strony dbającej należycie o własne interesy. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że uchybiła terminowi do wniesienia skargi bez swojej winy, wobec czego uznać należy, że nie zostały spełnione ustawowe warunki do jego przywrócenia. Niezasadny okazał się zarzut naruszenia przez organ art. 15 zzzzzn² ustawy z 2 marca 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, a to z tego powodu, że powołana norma odnosi się do sytuacji uregulowanych przez Kodeks postępowania administracyjnego, na co wskazuje treść ust. 2 i 3 powołanego przepisu. Natomiast tryb składania skargi do sądu administracyjnego nie mieści się w zakresie przedmiotowym Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tych przyczyn sąd, działając na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 p.p.s.a orzekł jak w postanowieniu. B.A.