II SA/Łd 220/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Sędzia WSA Jarosław Czerw, , Protokolant asystent sędziego Robert Latek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi A. Ć. i H. Ć. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 24 stycznia 2025 r. znak: KO.460.15.2024 w przedmiocie odmowy nałożenia obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na sąsiedniej działce 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza U. z dnia 16 września 2024 r., znak: RPG.6331.4.2016; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim solidarnie na rzecz skarżących A.Ć. i H.Ć. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. dc Zaskarżoną decyzją z 24 stycznia 2025 r. znak: KO.460.15.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), powoływanej dalej jako: "k.p.a." utrzymało w mocy decyzję Burmistrza U. z 16 września 2024 r., znak: RPG.6331.4.2016 wydaną na podstawie art. 29, ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. w zw. z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 ze zm.) odmawiającą nałożenia na właściciela nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...], obrębie geodezyjny U., gmina U. obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na przyległej działce nr ewid. [...] obręb geodezyjny U., gmina U., wynikających ze zmiany stanu wody na gruncie. Z akt sprawy wynika, że 14 listopada 2016 r. do Wójta Gminy U. wpłynęło pismo A. Ć. i H. Ć., powoływanych dalej jako: "skarżący" w którym wskazali, jako właściciele dz. nr ewid. [...] położonej w U., obręb geodezyjny U., że właściciel nieruchomości przyległej, tj. dz. nr ewid. [...] poprzez wykonanie prac na swojej działce spowodował zmianę kierunku spływu wód gruntowych na działkę nr ewid. [...]. Wystąpili o nałożenie na właściciela działki nr ewid. [...] obowiązku przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie i usunięcia przeszkód utrudniających ochronę przeciwpowodziową tj. m.in. usunięcia drzew z działki nr ewid. [...]. 14 listopada 2016 r. Wójt Gminy U. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie zmiany stanu wody na gruncie, obejmującym dz. nr ewid. [...] i [...]. 6 grudnia 2016 r. przeprowadzono oględziny ww. działek. 12 grudnia 2016 r. do organu wpłynęło pismo A.Ć. z prośbą o włączenie do akt sprawy fotografii wykonanych 28 października 2016 r. oraz 2 grudnia 2016 r. obrazujących drogę wykonaną przez ZGKiM Osiedle [...] 30 grudnia 2016 r. skarżący złożyli pismo, w którym wyrazili swoją opinię co do zapisów zawartych w zaakceptowanym przez siebie protokole z oględzin. 29 grudnia 2017 r. do organu wpłynęło pismo kierownika ZGKiM Osiedle [...], w którym wskazano, że w trakcie ostatnich wizyt związanych z konserwacją na pompowni zlokalizowanej przy ul. [...], dokonano oceny drogi dojazdowej do pompowni. Dzięki nawiezieniu gruzu z glebą oraz wyrównaniu kolein, aktualnie droga jest bardziej stabilna, a całość nawiezionej warstwy w sposób istotny osiadła i w jego ocenie nie powoduje naruszenia stosunków wodnych. 30 stycznia 2018 r. zostały przeprowadzone oględziny ww. działek, podczas których skarżący podtrzymali swoje stanowisko w sprawie oraz złożyli wniosek dotyczący rozbiórki dojazdu oraz przywrócenia pierwotnego poziomu terenu. 12 kwietnia 2018 r. została zwarta umowa pomiędzy Gminą U., a D.W., posiadającym kwalifikacje do wykonywania dokumentacji hydrologicznych o wykonanie ekspertyzy w zakresie zmiany stanu wody na nieruchomościach położonych w miejscowości i obrębie geodezyjnym U., stanowiących: dz. nr ewid. [...] (o pow. 0,17 ha) oraz dz. nr ewid. [...] (o powierzchni 0,21 ha). 21 maja 2018 r. zostały przeprowadzone oględziny działek. Podczas oględzin obecne strony postępowania stwierdziły, że nie widzą możliwości zawarcia ugody w sprawie. Biegły dokonał m.in. pomiarów rzędnych terenu. 29 czerwca 2018 r. wpłynęła opinia – ekspertyza w sprawie zmiany stosunków wodnych na dz. nr ewid. [...] w miejscowości U. ze szkodą na dz. nr ewid. [...] w U., opracowana przez D.W. W wyniku analizy opracowania i powzięciu wątpliwości co do niektórych zapisów w nim zawartych, organ wezwał biegłego do niezwłocznego odniesienia się na piśmie do wskazanych uwag. 30 listopada 2018 r. wpłynęła poprawiona opinia – ekspertyza w sprawie zmiany stosunków. 14 grudnia 2018 r. zostały przeprowadzone oględziny działek. Podczas oględzin H.w. poinformował, że nadal podtrzymuje swoje zdanie zawarte we wniosku dot. zakłócenia stosunków wodnych. D.M. powiedział, że widzi możliwość ugody, poprzez wykonanie przepustu, szczegółowe propozycje rozwiązania pozostawia hydrologowi. H.Ć. oznajmił, że do końca 2018 r. poinformuje o możliwości zawarcia ugody. 14 grudnia 2018 r. wpłynęło pismo Z.M. oraz E.M. – współwłaścicielek dz. nr ewid. [...], w którym odniosły się do sporządzonej ekspertyzy. 30 kwietnia 2019 r. wpłynęła opinia – ekspertyza w sprawie zmiany stosunków wodnych na dz. [...] w miejscowości U. ze szkodą na dz. [...] w U. opracowana przez D.W. 18 października 2019 r. wpłynęło pismo skarżących, w którym wnieśli o nałożenie na właścicieli dz. nr ewid. [...] obowiązku przywrócenia poprzedniego kierunku spływu wód oraz wydanie zakazu dalszego wywyższania terenu działki nr [...] poprzez wysypywanie popiołu, gruzu, ziemi i innych mas. Do pisma zostały dołączone fotografie wykonane 21 i 28 marca 2019 r. Decyzją z 8 stycznia 2020 r., znak: RPG.6331.4.25.2016.N.O. Wójt Gminy U. odmówił nakazania właścicielowi nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...] położonej w miejscowości i obrębie geodezyjnym U., gmina U. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na przyległej dz. nr ewid. [...] obręb geodezyjny U., gmina U., wynikających ze zmiany stanu wody na gruncie. Decyzją z 2 marca 2020 r., znak: KO.460.3.2020 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim uchyliło decyzję Wójta Gminy U. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. 30 października 2020 r. zostały przeprowadzone oględziny działek. 6 listopada 2020 r. właściciele dz. nr ewid. [...] wnieśli pismo, w którym poinformowali, że nie zamierzają usuwać materiału, jakim został utwardzony teren na ich nieruchomości prowadzący do stacji pompowni ścieków. Ponadto zaznaczyli, że leży to w gestii ZGKiM, z uwagi że to właśnie pracownicy ZGKiM eksploatują teren prowadzący do urządzeń oczyszczalni ścieków. 23 listopada 2020 r. organ I instancji wystąpił do PGW Wody Polskie o podjęcie działań mających na celu oczyszczenie koryta rzeki [...] w miejscowości U.. W odpowiedzi Dyrektor PGW Wody Polskie poinformował, że konserwacja koryta rzeki [...] jest wpisana do planu robót na rok 2021. Ponadto z przeprowadzonej przez pracowników Nadzoru Wodnego w S. wizji terenowej wynika, że główną przyczyną zalewania terenów przyległych do rzeki [...] są niedrożne rowy na skutek braku przeprowadzenia robót konserwacyjnych oraz tamy bobrowe wykonane na tych rowach. 25 lutego 2021 r. organ I instancji ponownie wystąpił do Zarządy Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim z prośbą o niezwłoczne podjęcie działań w celu dokonania rozbiórki tam bobrowych, zlokalizowanych na rzece P. na odcinku na wysokości dz. nr ewid. [...] – [...] położonych w miejscowości U. 18 marca 2021 r. wpłynęło do organu I instancji, do wiadomości, pismo Kierownika ZGKiM adresowane do PSGW Wody Polskie prośbą o niezwłoczne podjęcie działań w celu dokonania rozbiórki tam bobrowych, zlokalizowanych na rzece P., z uwagi na wysoki stan wody w rzece. 2 kwietnia 2021 r. wpłynęło do organu I instancji pismo Dyrektora PGW Wody Polskie, informujące że obecnie jest na etapie przygotowania postępowania przetargowego mającego wyłonić wykonawcę do realizacji zadani związanego z rozbiórką tam bobrowych i zatorów na rzekach na terenie Nadzoru Wodnego w S. 11 maja 2021 r. organ I instancji wystąpił do ZGKiM o zajęcie stanowiska w sprawie przywrócenia rzędnych pasa terenu przebiegającego przez ww. dz. nr [...] użytkowanego ZGKiM jako ciąg komunikacyjny do obsługi pompowni ścieków sieci kanalizacji sanitarnej. 18 maja 2021 r. do wiadomości organu I instancji wpłynęło pismo właścicieli dz. nr ewid. [...] w którym zwrócili się do ZGKiM z informacją, że przejazd przez ich nieruchomość do pompowni ścieków kanalizacji sanitarnej jest niemożliwy z uwagi na grząskość i zalanie terenu nieruchomości położnych wzdłuż rzeki [...]. Powodem takiej sytuacji jest tama bobrowa zlokalizowana na rzece, powodująca spiętrzanie się wody, która nie ma ujścia na odcinku, a tym samym rozlewa się na przylegające działki. 19 maja 2021 r. wpłynęło pismo ZGKiM w Osiedlu [...] stanowiące odpowiedź na pismo z 11 maja 2021 r. 7 czerwca .2021 r. skarżący zwrócili się z prośbą o ocenę obecnego drzewostanu znajdującego się na dz. [...] obręb U.. 17 czerwca .2021 r. zostały przeprowadzone oględziny działek. Decyzją z 7 września 2021 r. znak: RPG.6331.4.42.2016.N.O Wójt Gminy U. odmówił nakazania właścicielowi nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...] położonej w miejscowości i obrębie geodezyjnym U., gmina U. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na przyległej dz. nr ewid. [...] obręb (geodezyjny U., gmina U., wynikających ze zmiany stanu Wody na gruncie. Decyzją z 20 grudnia 2021 r., znak: KO.460.21.2021 SKO w Piotrkowie Trybunalskim uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. 9 maja 2022 r. i 9 lutego 2023 r. zostały przeprowadzone oględziny działek. 23 maja 2023 r. wpłynęło wyjaśnienie biegłego D.W. sporządzone w odpowiedzi na uwagi Kolegium co do sporządzonych przez biegłego ekspertyz. Decyzją z 11 lipca 2023 r., znak: RPG.6331.4.2016 Burmistrz U. odmówił nakazania właścicielowi nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...] położonej w miejscowości i obrębie geodezyjnym U., gmina U. obowiązku przywrócenia j stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na przyległej działce nr ewid. [...] obręb geodezyjny U., gmina U., wynikających ze zmiany stanu wody na gruncie Decyzją z 17 listopada 2023 r., znak: KO.460.11.2023 SKO w Piotrkowie Trybunalskim uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z 1 lutego 2024 r., znak: RPG.6331.4.2016, organ I instancji powołał S.J., biegłego sądowego przy Sądzie Okręgowym w Radomiu z zakresu budownictwa wodno-melioracyjnego o specjalności zmiana stanu wody na gruncie, zakłócenia stosunków wodnych, odwodnienia gruntów rolnych - drenaże, stawy rybackie, zbiorniki wodne, posiadającego kwalifikacje w zakresie inżynierii melioracji wodnych do wydania opinii w zakresie zmiany stanu wody na gruncie, w świetle p.w., na nieruchomościach położonych w miejscowości i obrębie geodezyjnym U., gmina U., powiat tomaszowski, województwo łódzkie, oznaczonych nr ewid. działki [...] i [...]. 28 lutego 2024 r. zostały przeprowadzone oględziny działek przy udziale biegłego S.J., E.M., D.M., A.Ć., H. Ć. oraz pracowników Urzędu Miejskiego w U., na okoliczność których został sporządzony protokół, a jego treść po odczytaniu została bez uwag podpisana przez uczestników oględzin. 21 kwietnia 2024 r. wpłynęła opinia techniczna dotycząca zamiany stanu wody na gruncie na nieruchomościach powożonych w miejscowości i obrębie geodezyjnym U., gmina U., powiat tomaszowski, województwo łódzkie, oznaczonych nr ewid. [...] (o pow. 0|21 ha) oraz nr ewid. [...] (o pow. 0,17 ha), którą sporządził biegły sądowy z zakresu budownictwa wodno-melioracyjnego mgr inż. S.J. 6 maja 2024 r. skarżący wnieśli zastrzeżenia do opinii technicznej dotyczącej zamiany stanu wody na gruncie. 8 maja 2024 r. organ zwrócił się do biegłego o ustosunkowanie się do ww. zastrzeżeń i ewentualnej skorygowanie opinii bądź jej uzupełnienie. 12 czerwca 2024 r. wpłynęło wyjaśnienie sporządzone przez biegłego sądowego. Przywołaną na wstępie decyzją z 16 września 2024 r., znak RPG.6331.4.2016 Burmistrz U. odmówił nałożenia na właściciela nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...] położonej w miejscowości i obrębie geodezyjnym U., gmina U. obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na przyległej działce nr ewid. [...] obręb geodezyjny U., gminą U., wynikających ze zmiany stanu wody na gruncie. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że przesłanką wydania nakazu z art. 29 p.w. jest stwierdzenie, że: doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie wskutek działań właściciela tych gruntów oraz zmiana stosunków wodnych szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Wyjaśnił, że 12 kwietnia 2018 r. powołał D.W., posiadającego kwalifikacje do wykonywania dokumentacji hydrologicznych, do wykonania, ekspertyzy w zakresie zmiany stanu wody na nieruchomościach Ekspertyza została wykonana i załączona do akt sprawy 29 czerwca 2018 r. W toku postępowania biegły uzupełniał ww. opracowanie i składał wyjaśnienia co do jego treści. Organ uznał jednak, że ww. ekspertyza nie może stanowić dowodu w sprawie z uwagi na rozbieżności w niej wykazane oraz upływ czasu od momentu sporządzenia ww. ekspertyzy (czerwiec 2018 r.) i wykluczył ją jako dowód w sprawie i podjął decyzję o konieczności sporządzenia aktualnej ekspertyzy przez biegłego. Wobec tego powołał S.J., biegłego sądowego przy Sądzie Okręgowym w Radomiu do wydania opinii w zakresie zmiany stanu wody na gruncie. Po dokonaniu szczegółowej analizy aktualnie panujących stosunków wodnych, w oparciu o zgromadzone w aktach postępowania dowody, organ stwierdził, że w sprawie nie zostały zrealizowane przesłanki z art. 29 p.w. Aktualnie występujący poziom wody na gruncie działek nr ewid. [...] i [...], jak również działek sąsiednich, spowodowany jest utrzymującym się wysokim stanem wód w rzece [...]. Nie nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej w dotychczas istniejącym systemie zasobów wodnych, zarówno podziemnych jak i powierzchniowych. Po wystąpieniu intensywnych opadów atmosferycznych, nadmiar wód niewchłoniętych przez grunt, spływa zgodnie z pierwotnym, naturalnym ukształtowaniem terenowym w kierunku południowo[?]wschodnim, bezpośrednio do rzeki [...]. Sprawcą podtapiania i zalewania działek nr ewid. [...] i [...] jest rzeka P. Poziom wody w rzece negatywnie oddziałuje na przyległe tereny powodując ich podtapianie, a w okresie występowania intensywnych opadów atmosferycznych, tzw. deszczy nawalnych, może powodować wezbrania wód w rzece i w konsekwencji zagrożenie powodziowe. Z uwagi na fakt, że działki znajdują się w strefie szczególnego zagrożenia powodzią, po wystąpieniu intensywnych opadów atmosferycznych, czy spływie wód roztopowych wody w korycie rzeki [...] mogą rozlewać się w dolinie cieku powodując zalewanie czy podtapianie części tych działek. W ocenie organu twierdzenie, że podniesienie części działki nr [...] spowodowane koniecznością wykonania drogi dojazdowej do przepompowni powoduje zalewanie działki nr ewid. [...], w kontekście jej lokalizacji w strefie szczególnego zagrożenia powodzią jest nieuzasadnione. Analogicznie, budynek stodoły znajdujący się na działce nr ewid. [...] jest bezpośrednio narażony na podtapianie. Wnioskowana przez właścicieli działki nr [...] wycinka drzew znajdujących się na działce nr ewid. [...] jest bezcelowa i bezzasadna z uwagi na proces ewapotranspiracji drzew. Organ wyjaśnił, że wschodnia części działek przylegająca do rzeki [...] jest podmokła, zabagniona i trwale wyłączona z rolniczego użytkowania. Utrzymujący się wysoki poziom wód gruntowych uniemożliwia ich rolnicze użytkowanie. Zachodzi duże prawdopodobieństwo, że wycinka kilkudziesięciu drzew w obszarze wymienionych działek przyczyni się dodatkowo do podniesienia poziomu wód gruntowych oraz zwiększenie obszaru zabagnienia. Koryto rzeki na wysokości omawianych działek jest maksymalnie wypełnione wodą i każdy opad deszczu może spowodować wzrost poziomu wody w rzece a w konsekwencji wystąpienie jej z koryta i zalanie m.in. części działek [...] i [...]. W wyniku podwyższenia terenu części działki nr ewid. [...] poprzez wykonanie drogi dojazdowej do przepompowni, nie dokonano trwałych zmian w ukształtowaniu terenu, które ingerują w dotychczas ukształtowany system zasobów wodnych i w konsekwencji, których doprowadziłyby do zmiany stosunków wodnych w rozumieniu art. 29 p.w. Spadki terenowe działki, zarówno poprzeczne jak i podłużne zostały zachowane. Pierwotne kierunki spływu wód opadowych również nie uległy zmianie. Po wystąpieniu intensywnych opadów deszczu, czy wiosennym spływie wód roztopowych, w obszarze działek [...] i [...] mogą wystąpić okresowe podtopienia czy zalewania ich części przyległych do rzeki [...]. Tego typu zmiana stanu wody na gruncie jest dopuszczalna, gdyż działki objęte postępowaniem znajdują się w strefie szczególnego zagrożenia powodzią i mogą być podtapiane czy zalewane wodami w okresie występowania zagrożeń powodziowych. Realizacja zapisów aktualnie obowiązującego prawa eliminuje możliwość wykonania regulacji koryta rzeki [...] czy trwałego usunięcia żeremi bobrowych, co oznacza brak faktycznych i technicznych możliwości trwałego obniżenia lustra wody w rzece, a tym samym obniżenia poziomu zalegania wód gruntowych w obszarze działek objętych postępowaniem. Organ dodał, że opinia biegłego wraz z wyjaśnieniami jest pełna, logiczna oraz niebudząca żadnych wątpliwości. Bezzasadne twierdzenie skarżących, że utwardzenie dojazdu do przepompowni spowodowało szkody na ich działce tj. zalewanie ogródka zlokalizowanego przy budynku stodoły na działce o nr, ewid. [...] oraz spękanie fundamentów i posadzki w budynku stodoły. Jednocześnie organ stwierdził, że pomimo wielokrotnych propozycji zawarcia ugody skarżący stwierdzili, że nie widzą możliwości jej zawarcia. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli A.Ć. i H.Ć. zarzucając naruszenie art. 29 p.w. oraz art. 7, art. 8, art. 11, art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Przywołując treść art. 29 ust. 1, ust. 2, ust. 3 p.w. organ wyjaśnił, że ustawodawca nie tylko zakazał właścicielowi gruntu zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, odprowadzania wód i ścieków na inne grunty, ale również zobowiązał go do dbania aby stan wody na jego gruncie nie przyczyniał się do powstania szkód na gruntach sąsiednich. Warunkiem niezbędnym dla zastosowania art. 29 ust. 3 p.w. jest ustalenie w pierwszej kolejności, jaki był stan wody na gruncie przed dokonaną zmianą, na czym ta zmiana polegała i czyjej efekty przybierające konkretne kształty w sposób negatywny oddziałują na nieruchomość sąsiednią. Pomiędzy dokonaną zmianą, a szkodą zaistniałą na sąsiednim gruncie musi istnieć adekwatny związek przyczynowy. Gdyby przyczyną problemów wodnych na danej nieruchomości było naturalne ukształtowanie terenu, brak byłoby podstaw do zastosowania omawianego trybu. W sprawie naruszenia stosunków wodnych organ nie może też ograniczać się wyłącznie do stwierdzenia wykonania określonych prac na gruncie. Sam fakt dokonania określonej zmiany nie jest bowiem wystarczający do zastosowania art. 29 ust. 3 p.w., a konieczne jest ustalenie, że dokonana przez właściciela nieruchomości zmiana spowodowała zmianę stanu wody na gruncie. Postępowanie wyjaśniające w sprawie dotyczącej uregulowania stosunków wodnych na gruncie, z racji na jego specyfikę i skomplikowanie wymaga sięgnięcia do wiedzy specjalistycznej, zatem celowe staje się dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, która podlega ocenie organu zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Kolegium uznało, że stanowisko organu I instancji, w świetle unormowania art. 29 ust. 3 p.w., znajduje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Organ I instancji przeprowadził szerokie postępowanie dowodowe, w tym przeprowadzono kilkukrotnie oględziny nieruchomości, w których strony postępowania brały czynny udział i składały wyjaśnienia w sprawie (06.12.2016 r., 30.01.2018 r., 21.05.2018 r., 14.12.2018 r., 30.10.2020 r., 17.06.2021 r., 09.05.2022 r., 09.02.2023 r., 28.02.2024 r.), zgromadzono dokumentację fotograficzną wykonaną przez organ w toku oględzin nieruchomości, jak i przez strony postępowania, uzyskano: opinię - ekspertyzę w sprawie zmiany stosunków wodnych na dz. [...] w miejscowości U. ze szkodą na dz. [...] w U., opracowaną przez D.W. posiadającego kwalifikacje do wykonywania dokumentacji hydrologicznych wraz z jej uzupełnieniami oraz opinię biegłego S.J., biegłego sądowego przy Sądzie Okręgowym w Radomiu z zakresu budownictwa wodno-melioracyjnego o specjalności: zmiana stanu wody na gruncie, zakłócenia stosunków wodnych, odwodnienia gruntów rolnych - drenaże, stawy rybackie, zbiorniki wodne. Kolegium stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie nie jest kwestionowane nawiezienie gruzu i ziemi na działkę nr [...] w celu likwidacji kolein i utwardzenia dojazdu do pompowni ścieków zlokalizowanej we wschodniej części działki nr [...]. Natomiast otwarte pozostaje pytanie czy utwardzenie drogi dojazdowej do pompowni oddziałuje negatywnie na działkę nr [...], należącą do skarżących. W celu wyjaśnienia kwestii zakłócenia stosunków wodnych na rozpatrywanym terenie organ I instancji zlecił sporządzenie ekspertyzy biegłemu posiadającemu kwalifikacje do wykonywania dokumentacji hydrologicznych, D.W. Z uwagi na rozbieżności w ekspertyzie oraz upływ czasu od momentu jej sporządzenia organ I instancji uznał, że ekspertyza nie może stanowić dowodu w sprawie i powołał biegłego sądowego przy Sądzie Okręgowym w Radomiu z zakresu budownictwa wodno-melioracyjnego o specjalności: zmiana stanu wody na gruncie, zakłócenia stosunków wodnych, odwodnienia gruntów rolnych - drenaże, stawy rybackie, — zbiorniki wodne - S.J., do wykonania opinii dotyczącej zmiany stanu wody na gruncie na nieruchomościach położonych w miejscowości i obrębie geodezyjnym U., gmina U., powiat tomaszowski, województwo łódzkie, oznaczonych nr ewid, [...] (o pow. 0,21 ha) oraz nr ewid. [...] (o pow. 0,17 ha). 28 lutego 2024 r. zostały przeprowadzone z udziałem biegłego S.J. oględziny nieruchomości. Na podstawie przeprowadzonych oględzin oraz wykonanych pomiarów biegły sporządził ekspertyzę. W piśmie z 5 maja 2024 r. skarżący wnieśli uwagi do ekspertyzy. Biegły w piśmie z 7 czerwca 2024 r. odniósł się do wniesionych uwag. Dokonując oceny opinii organ wskazał, że nie jest uprawniony do wkraczania w merytoryczną treść opinii, ponieważ nie dysponuje niezbędnymi wiadomościami specjalnymi. Jego zadaniem jest dokonanie oceny tego dowodu pod względem formalnym. Biegły, jako osoba posiadająca specjalistyczne wiadomości ma bowiem najlepsze rozeznanie co do materii, odnośnie której sporządza opinię. Jeśli w tym zakresie opinia nie budzi wątpliwości, to dowód w postaci opinii biegłego można skutecznie obalić tylko przez dowód przeciwny. W ocenie Kolegium brak było podstaw do odrzucenia bądź zakwestionowania przedłożonej opinii biegłego. Ponadto skarżący nie przedłożyli w toku postępowania kontropinii. W ocenie organu kontropinii nie stanowi dołączona do odwołania opinia sporządzona przez biegłego sądowego mgr inż. T.K. we wrześniu 2023 r. w postępowaniu cywilnym toczącym się w Sądzie Rejonowym w Tomaszowie Mazowieckim I Wydział Cywilny sygn. akt I C 1264/18, której przedmiotem było ustalenie technicznych aspektów usunięcia pompowni ścieków z działki oraz związanych z tym kosztów oraz wpływu istniejącej pompowni na ich nieruchomość. Zdaniem Kolegium, z opinii tej nie wypływają wnioski mogące podważyć opinię biegłego powołanego przez organ I instancji. Kolegium wskazało, że biegły S.J. w swojej opinii odniósł się do podstawowej kwestii, a mianowicie, czy podniesienie i utwardzenie znajdującej się na działce nr [...] drogi dojazdowej do pompowni ścieków zmieniło kierunek spływu wody opadowej na terenie działki nr [...] ze szkodą dla działki nr [...]. Biegły ustalił, że na działkach nr [...] i [...] występują dwa kierunki spływu wód opadowych, a mianowicie podłużny, podstawowy kierunek w stronę rzeki [...] (kierunek wschodni) oraz kierunek poprzeczny w stronę rowu melioracyjnego na działce nr [...] (kierunek południowy). Według biegłego, w początkowym okresie nawiezienie ziemi z gruzem spowodowało podniesienie terenu pod drogę dojazdową względem działki nr [...] o kilka czy kilkanaście centymetrów i "mogło pierwotnie spowodować podwyższenie powierzchni tej działki w sposób utrudniający poprzeczny spływ wód z terenu działki nr [...] przez działkę nr [...]". Jednakże "dalej zachowany był podłużny, podstawowy spływ wód opadowych z terenu działki nr [...] od strony ul. [...] do rzeki [...]". W chwili obecnej "podniesienie części działki nr [...] pod drogę dojazdową wykonane z ziemi i gruzu betonowego ustabilizowało się i ciężkie frakcje gruzu zapadły się, osiadły w podmokłym podłożu gruntu powodując jego naturalne obniżenie. Fakt ten potwierdzają aktualnie pomierzone rzędne terenowe, które jednoznacznie wskazują na spadek terenu w kierunku południowym, zgodny z pierwotnym ukształtowaniem terenu". W ocenie Kolegium, należy zgodzić się z biegłym, że w początkowym okresie po utwardzeniu i nawiezieniu ziemi z gruzem w pasie o szerokości ok. 2,5 m na części działki nr [...], w miejscach, gdzie wystąpiło jej wywyższenie względem działki nr [...] mogło dochodzić do ograniczenia możliwości spływu wód opadowych w kierunku południowym, tj. w kierunku rowu melioracyjnego znajdującego się na działce nr [...]. Potwierdzają to zdjęcia zrobione podczas oględzin 06.12.2016 r. oraz dołączone przez skarżących do pisma z dnia 11.12.2016 r. Jednakże już po roku, Kierownik ZGKiM w piśmie z 22.12.2017 r. poinformował organ, że "całość nawiezionej warstwy w sposób istotny osiadła i w mojej ocenie nie powoduje naruszenia stosunków wodnych". Do pisma dołączono zdjęcia (k. 157 - 163), na których uwidoczniona jest droga dojazdowa do pompowni i koleiny, jakie powstały po przejechaniu po tej drodze pojazdu mechanicznego. Na zdjęciach tych nie widać, aby teren działki nr [...] był podwyższony względem działki nr [...]. Biegły T.K. opisując stan istniejący na działce nr [...] stwierdza w swojej opinii (str. 2), że "Teren działki jest płaski z niewielkimi spadkami w kierunku wschodnim - rzeki [...] oraz w kierunku południowym do rowu melioracyjnego". Biegły S.J. jednoznacznie stwierdził również, że przyczyną zalewania części działek nr [...] i [...], w tym stodoły znajdującej się na działce nr [...], jest wysoki poziom wód w rzece [...]. Zgodnie z mapami zagrożenia powodziowego, część wschodnia działek [...] i [...] oraz usytuowany na działce skarżących budynek stodoły, znajdują się na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią, gdzie prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi jest wysokie i wynosi 10%. Podobnie wypowiedział się biegły T.K., który na str. 10 opinii wskazał, że: "Teren ten znajduje się również w obszarze szczególnego zagrożenia powodzią rzeki [...] o 10% prawdopodobieństwie wystąpienia powodzi. Mapy zagrożenia powodziowego wykonane są dla prawdopodobieństwa wystąpienia powodzi 10%, 1% i 0,5%). Największe prawdopodobieństwo zagrożenia powodzią jest wykazane na mapach o 10% prawdopodobieństwie. Nie ma map, które pokazywałyby zagrożenie powodzią o większym prawdopodobieństwie. Na podstawie prowadzonych przez PGW Wody Polskie Nadzór Wodny S. obserwacji rzeki [...] przyjmuje się, iż na przedmiotowym terenie ze względu na znaczne wypłycenie rzeki, woda występuje z koryta minimum raz w roku. Prawdopodobieństwo podtopienia terenu wynosi więc 100%)". Ponadto E.M. i D.M. podczas oględzin 28.02.2024 r. oświadczyli: "do 2015 r. teren był suchy, można było spokojnie dojść do rzeki, istniała możliwość dojazdu do pompowni ciągnikiem. Brak właściwej eksploatacji rzeki [...] oraz liczne tamy bobrowe spowodowały trwałe podniesienie wody w rzece i na łące przy rzece zaczęły się robić rozlewiska". Wysoki poziom wód rzeki [...] nie jest kwestionowany. Kolegium wyjaśniło, że pismem z 25 lutego 2021 r. organ wystąpił do Zarządu Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim "o niezwłoczne podjęcie działań w celu dokonania rozbiórki tam bobrowych, zlokalizowanych na rzece P., na odcinku na wysokości dz. nr ewid. [...] – [...], położonych w miejscowości i obrębie geodezyjnym U., gmina U. (ul. [...])", ponieważ jest ona "niezbędna w celu zapobieżenia zalewania nieruchomości położonych przy rzece". Pismo o podobnej treści wystosował także do Wód Polskich Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Osiedle [...] 17 marca 2021 r. W piśmie z 30 marca 2021 r. PGW Wody Polskie Zarząd Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim poinformowało ZGKiM, że obecnie jest na etapie przygotowywania postępowania przetargowego mającego wyłonić wykonawcę do realizacji zadania związanego z rozbiórką tam bobrowych i zatorów na rzekach na terenie Nadzoru Wodnego w S., a przedmiotowy nadzór obejmuje również rzekę P. Biegły T.K. w swojej opinii z września 2023 r. wskazał, że "W roku 2022 Nadzór Wodny S., który administruje rzeką P., rozbierał tamy bobrowe i zatory w rejonie działki powodów 7 razy a roku bieżącym już 5 razy. Teren ten jest więc systematycznie podtapiany" (str. 10 opinii). Z powyższego wynika, że likwidacja tam bobrowych nie przyczynia się do polepszenia warunków wodnych działek znajdujących się w obszarze zalewowym rzeki [...], w tym działek nr [...] i [...]. Jak słusznie zauważył biegły S.J.: "Działania polegające na rozbiórce tam bobrowych, w moim przekonaniu, są nieskuteczne. Następnego dnia po rozbiórce tamy, bobry przystępują do jej odbudowy i tylko kwestią czasu jest jej ponowne wykonanie, a w konsekwencji spiętrzenie wody w rzece". Zdaniem Kolegium w rozpatrywanej sprawie główną przyczyną zakłócenia stanu wody na działce nr [...] należącej do skarżących jest wysoki stan wody w rzece [...]. Organ nie zgodził się ze skarżącymi, że główną przyczyną zakłócenia stanu wody na działce nr [...] jest utwardzenie gruntu na działce nr [...] w celu umożliwienia dojazdu do pompowni ścieków. Biegły S.J. stwierdził w opinii, że "podniesienie części działki nr [...] pod drogę dojazdową wykonane z ziemi i gruzu betonowego ustabilizowało się i ciężkie frakcje gruzu zapadły się, osiadły w podmokłym podłożu gruntu powodując jego naturalne obniżenie". Zdaniem biegłego analiza wykonanych 4 marca 2024 r. pomiarów geodezyjnych wykazuje, że spadki poprzeczne działek nr [...] i [...] w kierunku południowym są zachowane. W ocenie Kolegium, przedstawione na mapie stanowiącej załącznik nr 1 do opinii punkty wysokościowe potwierdzają spadek terenu w kierunku południowym. Odnosząc się do zarzutu, że biegły powołany przez Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim w swojej opinii zajął stanowisko w sprawie drogi dojazdowej prowadzącej do pompowni ścieków stwierdzając, że wykonane utwardzenie terenu w celu umożliwienia dojazdu do pompowni spowodowało ograniczenie odpływu wód gruntowych z terenu nieruchomości co dodatkowo wpłynęło na podwyższenie i tak wysokiego poziomu wód gruntowych, organ stwierdził, że są to ogólne stwierdzenia biegłego, które nie zostały poparte żadnymi dowodami. Poza tym opinia biegłego T.K. została sporządzona we wrześniu 2023 r., natomiast pomiary dokonane przez biegłego S.J. zostały wykonane w marcu 2024 r., a zatem grunt wykorzystywany jako dojazd od pompowni, mógł ulec dalszemu obniżeniu. Kolegium podzieliło również stanowisko biegłego S.J. w kwestii wycinki drzew znajdujących się na działce nr ewid. [...]. Wycinka drzew nie przyczyni się do osuszenia terenu. Biegły S.J.: "jedno dorosłe drzewo może wytranspirować latem do 450 l wody dziennie, należy bardzo ostrożnie podchodzić do podejmowania pochopnych decyzji o ich wycince. Dendrolodzy szacują, że w ciepły dzień spore drzewo przepompowuje do kilkuset litrów wody, która odparowuje z wnętrza liści przez drobne szparki w skórce (transpiracja), w mniejszym stopniu przez powierzchnię liści (ewaporacja). Obie drogi składają się na proces zwany ewapotranspiracją. Zachodzi duże prawdopodobieństwo, że wycinka kilkudziesięciu drzew w obszarze wymienionych działek przyczyni się dodatkowo do podniesienia się poziomu wód gruntowych oraz ich zabagnienia". Odnosząc się do pomiarów wysokościowych wynikających z opinii biegłego S.J. oraz przedstawionych na mapach dołączonych do odwołania, wykonanych przez geodetów: inż. A.R. oraz inż. L.R., w ocenie Kolegium nie można zgodzić się ze skarżącymi, że pomiary te "różnią się znacząco". Na mapach dołączonych do odwołania przedstawiono więcej punktów pomiarowych niż na mapie sporządzonej do opinii biegłego S.J.. Poza tym pomiary wykonane na zlecenie skarżących nie zostały wykonane w tych samym miejscach. Natomiast rzędne, które pokrywają się z punktami pomierzonymi w ramach opinii są identyczne albo zbliżone. Dotyczy to rzędnych przyległych do budynku gospodarczego (stodoły). I tak rzędna południowo-zachodniego narożnika stodoły wg pomiarów w ramach opinii wynosi 175,30 m n.p.m. a rzędna wg pomiarów zleconych przez skarżących również wynosi 175,30 m n.p.m. Kolejna rzędna południowo-wschodniego narożnika stodoły wg pomiarów w ramach opinii wynosi 175,10 m n.p.m. a rzędna wg pomiarów zleconych przez skarżących 175,11 m n.p.m. Różnica pomiarów to 1 cm. Następny pomiar dotyczy północno-wschodniego narożnika stodoły i wg pomiarów w ramach opinii wynosi 175,26 n.p.m. a rzędna wg pomiarów zleconych przez skarżących 175,24 m n.p.m. Różnica pomiarów to 2 cm. Jak wyjaśnił biegły S.J. w piśmie z 7 października 2024 r. "dopuszczalna różnica wykonanych pomiarów może sięgać 5 cm i uzależniona jest m.in. od użytego do pomiarów odbiornika GPS czy panujących warunków atmosferycznych umożliwiających dostęp do satelitów". Zdaniem Kolegium z pomiarów załączonych przez skarżących do odwołania jednoznacznie wynika, że teren działek objętych postępowaniem nie jest równy. Występują w nich naturalne zagłębienia, w których utrzymuje się woda, a wysoki poziom wód gruntowych, spowodowany wysokim poziomem rzeki [...], powoduje, że woda opadowa dłużej utrzymuje się w tych zagłębieniach doprowadzając do tego, że grunt staje się grząski. Na zdjęciach załączonych do akt sprawy można zauważyć, że pomiędzy działkami [...] i [...] widoczna jest bruzda. Najprawdopodobniej bruzda ta stanowi naturalną granicę pomiędzy działkami. Jak przedstawił organ na mapie stanowiącej załącznik graficzny do protokołu oględzin z 9 lutego 2023 r., oraz co wynika ze zdjęć, na wysokości stodoły, wody opadowe, w tym z dachu budynku gospodarczego (stodoły) usytuowanego na działce nr [...] przy granicy z działką nr [...], gromadzą się w naturalnym zagłębieniu na działce nr [...], a następnie odprowadzane są w kierunku rzeki [...] oraz w kierunku rowu melioracyjnego, zgodnie z naturalnym kierunkiem spływu wód opadowych. Akta sprawy nie wykazały, aby wody opadowe z działki nr [...] wpływały na działkę skarżących. Kolegium zwróciło uwagę, że E.M. wskazała w toku postępowania, że jej zdaniem na zmianę stosunków wodnych na działce nr [...] mogło mieć wpływ również to, że skarżący na swoim podwórku założyli kostkę brukową, co uniemożliwia swobodny spływ wód opadowych i powoduje, że na działce nr [...] teren po opadach deszczu robi się podmokły. Organ stwierdził, że rozumie trudną sytuację skarżących, jednakże postępowanie wykazało, że przyczyną zakłócenia stosunków wodnych na działce nr [...] jest wysoki poziom wód rzeki [...] oraz usytuowanie działki w strefie szczególnego zagrożenia powodziowego. Utwardzenie części działki nr [...] w celu umożliwienia dojazdu do pompowni nie zakłóciło stosunków wodnych ze szkodą dla działki nr [...]. Skarżący, z uwagi na położenie ich działki w strefie zagrożenia powodziowego, sami powinni również poczynić starania w celu zapobieżenia skutkom usytuowania budynku gospodarczego na podmokłym terenie. Z akt sprawy nie wynika, aby w czasie postępowania trwającego na przestrzeni 8 lat, w jakikolwiek sposób starali się poprawić stan wody na własnym terenie, np. poprzez zbieranie wód opadowych z dachu stodoły do zbiorników na deszczówkę. W ocenie Kolegium, wskazany materiał dowodowy w pełni potwierdza stanowisko organu I instancji, uznające za "bezzasadne twierdzenie wnioskodawców, że utwardzenie dojazdu do przepompowni spowodowało szkody na ich działce, tj. zalewanie ogródka zlokalizowanego przy budynku stodoły na działce o nr ewid. [...] oraz spękanie fundamentów i posadzki w budynku stodoły". Powyższe, świadczy o tym, że brak było podstaw do zastosowania wobec właścicieli działki [...], dyspozycji art. 29 ust. 3 p.w. i nakazania im przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnieśli A.Ć. i H.Ć. zarzucając naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego i wybiórcze uwzględnię zebranych dowodów, a także pominięcie faktów stwierdzonych bezsprzecznie w zebranym materiale dowodowym. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu wskazali, że organ oparł się na opinii biegłego S.J. i dał wiarę twierdzeniom zawartym w ekspertyzie kompletnie pomijając inne udowodnione fakty. Skarżący stwierdzili, że zarówno zdjęcia dołączane do kolejnych pism jak i zeznania współwłaścicieli działki [...] odnotowane w kolejnych protokołach z oględzin potwierdzają, że przed 2015 r. teren był suchy i nie występowały zastoiska wody. Utwardzona droga nie jest także naturalnym ukształtowaniem terenu. Biegły we wnioskach i zaleceniach koniecznych do wydania decyzji stwierdza, że doszło do podwyższenia terenu w 2016 r. Stwierdza to także w innych miejscach w opinii, że w początkowym okresie nawiezienie ziemi z gruzem spowodowało podniesienie terenu pod drogę dojazdową względem działki nr [...] o kilka czy kilkanaście centymetrów i "mogło pierwotnie spowodować podwyższenie powierzchni tej działki w sposób utrudniający poprzeczny spływ wód z terenu działki nr [...] przez działkę nr [...]". Następnie biegły twierdzi, że w chwili obecnej "podniesienie działki nr [...] pod drogę dojazdową wykonane z ziemi i gruzu betonowego ustabilizowało się i ciężkie frakcje gruzu zapadły się, osiadły w podmokłym podłożu gruntu powodując jego naturalne obniżenie", a fakt ten potwierdzają aktualne rzędne terenowe. Skarżący stwierdzili, że biegły dokonał tylko trzech pomiarów drogi i nie wykonał pomiarów zastoiska wody. Wykonanie tych pomiarów jest kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy. Pomiary przedstawione przez skarżących są o wiele bardziej szczegółowe i wskazują realne różnice w wysokości gruntu. Dodatkowo biegły w swoich pomiarach nie uwzględnił skarpy pozostałej po czyszczeniu rzeki, która powstała na końcu działki skarżących przy samej rzece na długo przed powstaniem drogi i wcześniej już hamowała spływ wód do rzeki, a mimo to zastoiska wody nie powstawały. Pomiary dokonane przez skarżących uwzględniają także skarpę. Nie zostały także wykonane pomiary gęstości, przepuszczalności gruntu w miejscu drogi, które mogły by potwierdzić, że utwardzenie zapadło się. W ocenie skarżących utwardzenie nie zapadło się, ponieważ zaraz po wysypaniu zostało utwardzone zagęszczarką co jest udokumentowane zdjęciami załączonymi do akt sprawy. Droga ta jest też wykorzystywana do dojazdu do przepompowni przez ciągnik z przyczepą, który może ważyć nawet kilka ton, więc droga ta jest stabilna. Powyższe wskazuje na to, że twierdzenia biegłego, że utwardzenie osiadło i nie blokuje spływu wody nie mają potwierdzenia w rzeczywistości. Do momentu utwardzenia drogi udokumentowanego zdjęciami znajdującymi się w aktach sprawy, stwierdzić należy, że pomimo wysokiego stanu wód rzeki [...] (brak melioracji i czyszczenia przez właściwe organy) oraz spowodowanego między innymi poprzez żeremia tworzone przez bobry stan gruntu przy budynku gospodarczym nie wykazywał cech zalewania, a także nie występowały zastoiska. Nie zdarzyło się także nigdy wcześniej aby woda dostawała się do wyżej wymienionego budynku. Stan ten znajduje potwierdzenie w wypowiedziach współwłaścicieli działki [...] odnotowanych w protokole z 28 lutego 2024 r. Odnosząc się do kwestii położonej kostki brukowej, skarżący wyjaśnili, że została położona w miejsce istniejącego wcześniej chodnika. Zgodnie z pomiarami wykonanymi przez biegłego i zawartymi w opinii, od ulicy [...] do rzeki [...] zachowany jest spadek podłużny 1%. Zarówno kostka jak i zbudowanie drogi dojazdowej do przepompowni ścieków jest utwardzeniem terenu mającym na celu zwiększenia jego nośności. Kostka znajduje się na terenie położonym około metra wyżej (co potwierdzają pomiary zawarte w opinii), który nie jest terenem podmokłym. Droga dojazdowa znajduje się natomiast na terenie, który zawsze był terenem o dużej zawartości wody i w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki, w związku z czym każda ingerencja powoduje zmianę stosunków wodnych. Odnosząc się do zarzutu, że przez 8 lat nie podjęli żadnych działa, wskazali, że przeprowadzili szereg rozmów i konsultacji w sprawie wykonania prac zabezpieczających fundamenty budynku. Odkopanie fundamentów w celu ich zabezpieczenia jest niemożliwe, ponieważ woda stojąca przy utwardzonej drodze zaleje wykop i doprowadzi do większych szkód na budynku. Ponadto w okresie letnim woda z jednej z rynien stodoły odprowadzana jest do pojemnika o pojemności 1500 litrów i wykorzystywana do podlewania ogródka. Zbieranie wody w okresie zimowym do wyżej wymienionego pojemnika jest niemożliwe, ponieważ przy zamarzaniu może go uszkodzić, a ponadto jest jej tyle, że nie zmieści się w jeden i nie wykorzystuje się w tym okresie wody do podlewania ogródka. Dodatkowo rynny na budynku stodoły znajdują się jedynie od strony zachodniej czyli podwórka. Spływ wody z podwórka na teren za budynkiem blokuje murek oporowy znajdujący się koło bramy wyjściowej w stronę rzeki. Odnosząc się do zarzutów, że właściciele działki nr [...] nie chcieli zawrzeć ugody zaznaczyli, że współwłaściciele działki [...] kilkukrotnie przychylali się do stanowiska skarżących w sprawie usunięcia drogi dojazdowej do przepompowni. Potwierdzili to w trakcie oględzin 28 lutego 2024 r. E.M. i D.M. wyrażając zgodę żeby ZGKiM w N. usunął utwardzenie z tłucznia betonowego i zobowiązali się do usunięcia drzew pochylonych w kierunku działki sąsiada. Wynika z tego niepodważalnie, że dostrzegają rację argumentów, ale nie chcą usuwać utwardzenia na własny koszt, ponieważ nie zostało zbudowane aby im służyć i nie oni byli wykonawcą. Dodatkowo nie występowała nigdy możliwość zawarcia ugody, ponieważ na żadnych oględzinach nie było jednego ze współwłaścicieli działki nr [...] co wyklucza zawarcie ugody. Skarżący stwierdzili, że faktem jest nawiezienie ziemi oraz gruzu i utwardzenie ich zagęszczarką w celu stworzenia drogi dojazdowej do przepompowni ścieków dla pracowników ZGKiM. Po utwardzeniu droga była kilka lub kilkanaście centymetrów wyżej niż działka [...], co znajduje odzwierciedlenie zarówno w opinii biegłego jak i protokole oględzin z 06.12.2016 r. Dodatkowo skarżący zaznaczyli, że Kolegium swoją decyzję oparło jedynie na opinii biegłego J., który działał na zlecenie Urzędu Miejskiego, czyli faktycznego beneficjenta istnienia drogi dojazdowej do przepompowni. Kolegium nie wzięło pod uwagę i uznało za wadliwą opinię biegłego D.W., który w 2018 r. wykonał pomiary zastoiska i utwardzonej drogi, które pomimo upływu 6 lat są porównywalne z pomiarami zastoiska i drogi wykonanymi przez skarżących w 2024 r. w pomiarach kontrolnych. Świadczyć to może o tym, że twierdzenia biegłego J. o tym, że utwardzenie osiadło nie mają potwierdzenia w rzeczywistości. Biegły [...] w swojej opinii wskazał na str. 6: "Wykonanie nasypu na działce [...] odchyliło kierunek spływu wód, przesunęło główną oś spływu o kilka metrów na działkę nr [...]". "Wykonanie nasypu na działce [...] zmniejszyło powierzchnię zastoiska na działce [...] co spowodowało wzrost zastoiska na działce [...]". "Szkody spowodowane wykonaniem nasypu wpłynęły na zwiększenie powierzchni zastoiska na działce [...]. Należy nadmienić, że omawiany teren był podmokły przed wykonaniem nasypu n działce [...]". Ponadto Kolegium miało do dyspozycji jeszcze jedną opinię biegłego sądowego, która została wykonana w ramach postępowania sądowego prowadzonego w sprawie przepompowni przez Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim. W treści tej opinii biegły T.K. odniósł się także do kwestii powstania utwardzonej drogi. W wyżej wymienionej opinii wskazano: "Wykonanie utwardzenia terenu w celu umożliwienia dojazdu do pompowni spowodowało ograniczeni odpływu wód gruntowych co dodatkowo wpłynęło na podwyższenie i tak wysokiego poziomu wód gruntowych". Końcowo skarżący zaznaczyli, że faktem niepodważalnym potwierdzonym we wszystkich opiniach i pomiarach jest istnienie pierwotnego kierunku spływu wód w kierunku rowu melioracyjnego znajdującego się na działce [...]. Biorąc pod uwagę pomiary wykonane przez biegłego J. w ocenie skarżących nie można jednoznacznie udowodnić, że został on zachowany. Zarówno opinia biegłego W., opinia biegłego K. i pomiary kontrolne wykonane przez skarżących wskazują na co innego. Kolegium nie przedstawiło także żadnych dowodów na to, że przed wybudowaniem drogi również występowały zastoiska. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z 15 kwietnia 2025 r. skarżący wnieśli o powołanie biegłego geodety w celu dokonania szczegółowych pomiarów: spadku terenu w stronę rzeki i w stronę rowu, wysokości utwardzenia oraz terenu sąsiadującego wzdłuż po jednej i drugiej stronie, zastoiska występującego na działce [...] i [...], nasypu i pompowni ścieków znajdujących się na końcu działki [...] przy rzece, a także ustalenia spadków terenu, w szczególności od narożnika budynku gospodarczego w kierunku pompowni ścieków celem ustalenia czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych na terenie i czy ma ona adekwatny wpływ na szkodę na gruncie sąsiednim. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym sąd administracyjny nie przejmuje sprawy do jej załatwienia. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę Sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Dokonując kontroli w ramach tak zakreślonej kognicji sądów administracyjnych, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem prawa w sposób określony w powołanych przepisach, co uzasadnia ich uchylenie w całości. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza U. z 16 września 2024 r. odmawiającą nałożenia na właściciela nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...], obrębie geodezyjny U., gmina U. obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na przyległej działce nr ewid. [...] obręb geodezyjny U., gmina U., wynikających ze zmiany stanu wody na gruncie. Na wstępie sąd wyjaśnia, że z uwagi na wszczęcie kontrolowanego postepowania w dniu 14 listopada 2016 r., w sprawie prawidłowo zastosowano przepisy nieobowiązującej obecnie ustawy P.w. z 2001 r. (vide: art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne; Dz. U. 2024 r. poz. 1087 ze zm.; dalej: "P.w."). art. 29 ust. 3 P.w. z 2001 r. stanowi, że: jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Przepis powyższy powiązany jest z art. 29 ust. 1 P.w. z 2001 r., wedle którego właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1); odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2). W orzecznictwie podkreśla się, że w art. 29 ust. 1 P.w. z 2001 r. określona została treść dwóch zakazów adresowanych do właściciela gruntu. Pierwszy zakaz dotyczy zmian stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, oraz kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Sposób sformułowania dyspozycji tego zakazu wskazuje, że właściciel gruntu obciążony jest także innymi ograniczeniami na rzecz właścicieli gruntów sąsiednich wynikającymi z prawa sąsiedzkiego, mogącymi przejawiać się m.in. w obowiązku powstrzymania się od pewnych czynności faktycznych, dozwolonych z punktu widzenia prawa własności, a które mogą wywołać szkodę dla gruntów sąsiednich. Drugi zakaz ma z kolei charakter bezwzględny i obejmuje odprowadzanie wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (por. m.in. wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2018 r., II OSK 2058/16, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; dalej: "CBOSA") Wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 P.w. z 2001 r. zależne jest zatem od ustalenia, po pierwsze - czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na swoim gruncie, a po drugie - czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Wymagane jest w tym względzie ustalenie, że między zmianą stanu wody na gruncie oraz szkodą na gruncie sąsiednim, istnieje związek przyczynowo-skutkowy (por. m.in. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 26 marca 2019 r., II SA/Rz 192/19, CBOSA). Spowodowanie zaś przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji na zasadzie art. 29 ust.3 P.w. z 2001 r., to takie działania, które ingerują w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi, czy też hydrologicznymi (por. m.in. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10 czerwca 2014 r., II SA/Bk 265/13, CBOSA). Działaniem takim jest m.in wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu np. zasypanie zagłębienia, którym dotychczas spływała z terenów wyżej położonych lub podwyższenie terenu uniemożliwiające spływ wody (por. m.in. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10 czerwca 2014 r., II SA/Bk 265/13, CBOSA). Także spowolnienie spływu wody z gruntów spowodowane podwyższeniem terenu sąsiedniej działki stanowi jedną ze zmian stosunków wodnych na gruncie. Również roboty budowlane takie jak: niwelacja terenu, podniesienie rzędnej terenu, wprowadzenie systemu drenażowego wokół budynku, czy też samo wybudowanie fundamentów, może powodować zmiany stanu wody na gruncie, jeżeli ich efektem będzie zmiana naturalnego, dotychczasowego kierunku odpływu wód opadowych, naruszenie istniejącego systemu drenażowego, czy też przecięcie kierunku migracji wód podziemnych (por. m.in. wyrok NSA z dnia 28 września 2017 r., II OSK 159/16, CBOSA). Jeżeli zaś chodzi o szkodę powstałą na skutek powyższych działań na gruncie sąsiednim, to w orzecznictwie podkreśla się, że nie ma znaczenia jej rozmiar. Skoro bowiem ustawodawca uzależnia skutek od zaistnienia szkody, a nie od jej rozmiaru, to nie ma potrzeby jej szacowania (por. m.in. wyrok WSA w Bydgoszczy z 21 czerwca 2011 r., II SA/Bd 438/11, CBOSA). Zgodnie przyjmuje się, że analizowana regulacja dotyczy wszelkich zmian stanu wody na gruncie, a jej zastosowanie ma prowadzić do zaprzestania szkodliwego oddziaływania na sąsiednie nieruchomości przez restytucję poprzednich stosunków wodnych lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W orzecznictwie podkreśla się również, że wydanie decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 3 P.w. z 2001 r. wymaga precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego, przede wszystkim: jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, zwłaszcza czy nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej, a jeśli tak, to na czym polegała zmiana stanu wody, a także, czy dokonane zmiany szkodliwie wpływają na sąsiednie grunty. Dopiero poprawnie ustalona podstawa faktyczna może stanowić podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań i w konsekwencji do podjęcia rozstrzygnięcia (por. m.in. wyrok NSA z 14 maja 2008 r., II OSK 613/07, CBOSA). Nie ulega przy tym wątpliwości, że sprawy z zakresu naruszenia stosunków wodnych dotyczą skomplikowanej problematyki, wymagającej najczęściej wiadomości specjalnych z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych. Z tego względu w sprawach tych istotnym dowodem może okazać się opinia biegłego. wykazującego się umiejętnością przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub specjalistycznych obliczeń (por. wyroki NSA: z dnia 3 stycznia 2008 r., II OSK 1762/06; z dnia 14 maja 2008 r., II OSK 613/07; czy też wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 czerwca 2010 r., II SA/ Bk 300/10, CBOSA). W kontrolowanej sprawie, sporządzono dwie opinie z aneksami oraz wyjaśnieniami biegłych. Zdaniem sądu zasadnie organ powtórzył przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, bowiem organy orzekające nie mogły kierować się opinią biegłego wydaną w początkowej fazie postępowania ze względu na zmianę stanu faktycznego sprawy. Nie mniej druga opinia sporządzona przez S.J. biegłego sądowego przy Sądzie Okręgowym w Radomiu z zakresu budownictwa wodnomelioracyjnego nie wyjaśnia wszystkich wątpliwości w sprawie. W opinii tej nie ma żadnych informacji dotyczących blokowania spływu wody przez wał nasypywany przy odmulaniu rzeki. Biegły ani organy nie ustaliły w jaki sposób wał ten spowolnił spływ wody z działki nr [...] w sytuacji gdy na działce nr [...] powstał w 2016 r. pas utwardzonej ziemi. To samo dotyczy istniejącej przepompowni ścieków, która to przepompownia niejako styka się z pasem utwardzonej ziemi. Należy zauważyć, ze przeszkody te nie zostały nawet naniesione na mapie znajdującej się w opinii biegłego. Ze strony 13 ekspertyzy z 2024 r. wynika, że "Nawiezienie ziemi z gruzem w 2016 roku na działkę [...], mające umożliwić dojazd środków transportu do wykonywania czynności eksploatacyjnych przepompowni ścieków komunalnych, pasem o szerokości około 2.5 m mogło pierwotnie spowodować podwyższenie powierzchni tej działki w sposób utrudniający poprzeczny spływ wód z terenu działki nr [...] przez działkę nr [...]. Należy jednak pamiętać, że dalej zachowany był podłużny, podstawowy spływ wód opadowych z terenu działki nr [...] od strony ul. [...] do rzeki [...]" [...] "spadki poprzeczne działek [...] i [...] w kierunku południowym, czyli kierunku spływu wód w rzece są zachowane". Sąd analizując opinie i akta sprawy nie ma wątpliwości, że spadki są zachowane, ale powyższe twierdzenie może odnosić się wyłącznie do spływu wód powierzchniowych i jednocześnie nie odpowiada na pytanie czy spływ wód podziemnych jest również zachowany. Czy nawieziony gruz i ziemia które się zapadły nie wstrzymuje spływu wód gruntowych w kierunku południowym utrudniając spływ poprzeczny z działki nr [...]. Powyższe jest o tyle istotne, że biegły na str. 8 ekspertyzy z 2024 r. wskazał, że "W oparciu o wykonane pomiary wysokościowe działek stwierdzam, że nie nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej w dotychczas istniejącym systemie zasobów wodnych, zarówno podziemnych jak i powierzchniowych". Biegły nie wskazał podstawy na jakiej oparł swoje stanowisko dotyczące braku zmiany odpływu wód podziemnych. Nie wynika to ani z ekspertyzy ani z żadnych badań przeprowadzonych w tym zakresie. Powyższe twierdzenie biegłego należy skonfrontować także ze stanowiskiem tegoż biegłego wyrażonym na str. 2 pisma z 7 października 2024 r. "Nie wiem jaki jest kierunek spływu wód gruntowych, czyli podziemnych, gdyż tego typu badania nie były wykonywane. Natomiast na pewno kierunek spływu wód opadowych z działek objętych postępowaniem, co wskazuję na mapie zasadniczej stanowiącej zał. Nr 1 do opinii, pochyla się w kierunku rzeki [...]". Zdaniem sądu opinia jest niepełna i niewystarczająca do wydania decyzji. Biegły powinien zbadać kierunek spływu wód podziemnych, porównać aktualny stan z tym sprzed nawiezienia gruzu, zweryfikować czy zapadnięty pas ziemi utwardzonej gruzem nie blokuje spływu wód gruntowych, być może – tak jak wskazują skarżący – dokonać pomiarów gęstości i przepuszczalności gruntu w tym miejscu i na tej podstawie dopiero wyciągnąć wnioski dotyczące zmiany stanu i odprowadzania wody. Z art. 29 ustawy Prawo wodne zakazane jest każde działanie właściciela gruntu, które negatywnie oddziałuje na stosunki wodne na gruntach sąsiednich. Chodzi tutaj o naturalny stan wód na gruncie ukształtowany wodami podziemnymi, naziemnymi i opadowymi. Ustalenie, czy w konkretnym przypadku doszło do naruszenia stosunków wodnych, uzasadniającego nałożenie na właściciela gruntu obowiązków wynikających z art. 29 ust. 3 ustawy, powinno być poprzedzone wszechstronnym i wyczerpującym wyjaśnieniem wszystkich istotnych dla rozpatrzenia sprawy okoliczności faktycznych, stosownie do art. 7 i art. 77 k.p.a. Odnosząc się do opinii sporządzonej przez biegłego dla skarżących w toku postępowania przed sądem powszechnym stwierdzić należy, że opinia ta odnosi się przede wszystkim do funkcjonowania przepompowni i związanych z tym aspektów merytorycznych, a tylko w niewielkim zakresie wskazuje na spływ wody, zatem nie może być zdaniem sadu dowodem w sprawie, ponadto opinia ta została sporządzona dla innych celów i w innym postepowaniu. Z uwagi na zawarte w skardze żądanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego wyjaśnić należy, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym w zasadzie nie jest dopuszczalne. Sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy administracyjnej. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzają organy administracji. Wyjątek od tej zasady dotyczy wyłącznie przeprowadzenia uzupełniającego dowodu, ale tylko z dokumentów i tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości oraz nie powoduje nadmiernego przedłużenia postępowania sądowego. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. wyznacza bowiem ścisłe granice wykorzystania w postępowaniu sądowoadministracyjnym nowych dowodów. Celem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń (por. wyrok NSA z 6 października 2005 r., sygn. akt II GSK 164/05, ONSA WSA 2006/2, poz. 45). Z tych względów nie jest więc możliwe uwzględnienie przez sąd w niniejszej sprawie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, a jeśli skarżący nie zgadzają się z opinią sporządzoną przez organ, to powinni przedstawić własną kontr-opinię. Wobec powyższego uznać należy, iż kwestionowane skargą rozstrzygnięcie podjęte zostało z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, jak i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazać bowiem należy że w art. 7 k.p.a. ustawodawca nałożył na organy obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, zaś przepis art. 77 § 1 k.p.a. wskazuje na konieczność nie tylko wyczerpującego zebrania, ale również rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ustanowiona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach - wskazanych w uzasadnieniu faktycznym i prawnym rozstrzygnięcia - i z całą pewnością nie polega na formułowaniu ocen w sposób dowolny. Tylko tak przeprowadzone postępowanie stanowi o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 11 k.p.a. Wskazać nadto trzeba, że w myśl zasady ustalonej w art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji zobowiązane są prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Podkreślenia wymaga również, że wynikający z art. 138 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. wymóg merytorycznego rozpoznania sprawy w jej całokształcie, nakłada na organ odwoławczy obowiązek rozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy i żądań strony - w tym także zarzutów odwołania - oraz ustosunkowania się do nich w uzasadnieniu decyzji. Brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności w uzasadnieniu decyzji, stanowi zaś o naruszeniu przywołanego wyżej art. 107 § 3 k.p.a. W badanej sprawie, zdaniem Sądu, organy niewątpliwie naruszyły wskazane przepisy, a ich naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. dc