II SA/Łd 249/25
WyrokWSA w Łodzi2025-08-22
Skład orzekający: Piotr Mikołajczyk, Robert Adamczewski, Marcin Olejniczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w trakcie postępowania o ustalenie warunków zabudowy czyni to postępowanie bezprzedmiotowym i uzasadnia jego umorzenie?Ratio decidendi
Uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu, na którym ma być realizowana inwestycja, czyni postępowanie o ustalenie warunków zabudowy bezprzedmiotowym. W takiej sytuacji organ administracji publicznej ma obowiązek umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., ponieważ możliwość realizacji inwestycji jest oceniana bezpośrednio na podstawie ustaleń planu miejscowego, a nie w drodze decyzji o warunkach zabudowy.Stan faktyczny
Skarżący B. L. i J. L. domagali się ustalenia warunków zabudowy dla planowanej inwestycji. Postępowanie zostało zawieszone z uwagi na przystąpienie do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Po uchwaleniu planu, organ I instancji umorzył postępowanie o ustalenie warunków zabudowy jako bezprzedmiotowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym nieważność planu miejscowego i konieczność zawieszenia postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk, Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.), Asesor WSA Marcin Olejniczak, , Protokolant asystent sędziego Robert Latek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi B. L. i J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 4 lutego 2025 r. znak: SKO.4150.36.2025 w przedmiocie umorzenia w całości postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji oddala skargę. ał
II SA/Łd 249/25
Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga B. L. i J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 4 lutego 2025 roku (znak: SKO.4150.36.2025) utrzymującą w mocy od decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 30 grudnia 2024 roku (znak DPRG-UA-X.1567.2024) umarzającą postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku handlowo-usługowego przewidzianej do realizacji w Ł. przy ul. [...]/[...] na terenie oznaczonym, jako działka o nr [...] w obrębie geodezyjnym nr [...].
Z akt sprawy wynika, że 16 stycznia 2024 roku B. L. wystąpiła do Prezydenta Miasta Łodzi z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji opisanej powyżej.
Organ administracji ustalił, że teren planowanej inwestycji położony jest na obszarze, na którym wówczas nie obowiązywał plan miejscowy, jednak Rada Miejska w Łodzi 21 grudnia 2022 roku podjęła uchwałę nr LXX/2101/22 w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi położonej w rejonie ulic: Brójeckiej, Paprociowej, Bronisin, Wiskickiej i św. Rafała Kalinowskiego oraz południowej granicy miasta Łodzi (przystąpienie nr 340).
Z uwagi na powyższe na podstawie art. 62 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj.: Dz.U. z 2024 r. poz. 1130 ze zm.) [dalej: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym] postanowieniem z 24 stycznia 2024 roku zawieszono postępowania administracyjne do czasu uchwalenia planu miejscowego, lecz nie dłużej niż do 16 lipca 2025 roku z uwagi na sprzeczność inwestycji z możliwymi ustaleniami planu. Tego rozstrzygnięcia strona nie kwestionowała.
W okresie zawieszenia postępowania plan miejscowy został uchwalony - uchwał Rady Miejskiej w Łodzi z 6 listopada 2024 roku nr IX/243/24 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi położonej w rejonie ulic: Brójeckiej, Paprociowej, Bronisin, Wiskickiej i św. Rafała Kalinowskiego oraz południowej granicy miasta Łodzi. Uchwała ta została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego 13 grudnia 2024 roku i weszła w życiu po upływie 14 dni.
Następnie organ I instancji podjął zawieszone postępowanie administracyjne i decyzją z 30 grudnia 2024 roku Prezydent Miasta Łodzi na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie o ustalenie warunków zabudowy dla spornej inwestycji.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła B. L., która zarzuciła organowi naruszenie:
1. prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przez jego zastosowanie, mimo że postanowienie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wprowadzające ograniczenia co do zabudowy nieruchomości wnioskodawczym jest nieważne z uwagi na nadużycie władztwa planistycznego;
2. przepisów postępowania, tj. art. 105 § 1 k.p.a. przez jego zastosowanie polegające na umorzeniu postępowania w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy, mimo że postanowienie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, na podstawie którego wprowadzono ograniczenia co do zabudowy nieruchomości wnioskodawczym jest nieważne z uwagi na nadużycie władztwa planistycznego.
W oparciu o tak postanowione zarzuty strona wniosła o:
1. zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozstrzygnięcia postępowania ze skargi strony o stwierdzenie nieważności uchwały Rady Miejskiej w Łodzi nr IX/243/24 z 6 listopada 2024 roku w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi położonej w rejonie ulic: Brójeckiej, Paprociowej, Bronisin, Wiskickiej i Św. Rafała Kalinowskiego oraz południowej granicy miasta Łodzi na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.,
2. uchylenie zaskarżonej decyzji i prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla spornej inwestycji.
Wspomnianą na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie.
Organ odwoławczy powołując się na art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 59 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wskazał, że dla terenu objętego wnioskiem B. L. - działki nr [...] w obrębie [...] - obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, uchwalony uchwałą Rady Miejskiej w Łodzi nr IX/243/24 z 6 listopada 2024 roku w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi położonej w rejonie ulic: Brójeckiej, Paprociowej, Bronisin, Wiskickiej i św. Rafała Kalinowskiego oraz południowej granicy miasta Łodzi. Wskazana uchwała została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego z 13 grudnia 2024 roku pod poz.10512 i weszła w życie (co wynika z brzmienia § 21 tej uchwały) po upływie 14 dni od daty jej ogłoszenia, a zatem 27 grudnia 2024 roku. Okoliczność obowiązywania planu czyni niedopuszczalnym rozstrzyganie w zakresie ustalania warunków zabudowy, zarówno w zakresie pozytywnym, jak też negatywnym dla inwestora. Ustalenie warunków zabudowy w drodze decyzji możliwe jest bowiem wyłącznie w sytuacji, gdy brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Powyższe czyni zatem bezprzedmiotowym postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji projektowanej na terenie objętym planem miejscowym, co prawidłowo skutkowało umorzeniem postępowania w przedmiotowej sprawie w oparciu o przepis art. 105 § 1 k.p.a.
Odnosząc się do wniosku strony o zawieszenie postępowania Kolegium przytoczyło argumentację strony, iż niewykluczone jest, że w wyniku zainicjowanego przez nią postępowania w sprawie nieważności uchwały Rady Miejskiej w Łodzi nr IX/243/24 z 6 listopada 2024 roku ten akt prawa miejscowego zostanie wyeliminowany z obrotu prawnego. W ocenie organu sytuacja taka oczywiście jest możliwa, aczkolwiek w chwili obecnej czysto hipotetyczna wobec twierdzeń strony, iż jedynie nosi się ona z zamiarem wzruszenia w/w uchwały w trybie stwierdzenia nieważności. Okoliczność powyższa nie stanowi jednak zdaniem Kolegium podstawy do zawieszenia postępowania w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i to nie tylko z powodu tego, iż postępowanie nieważnościowe jeszcze nie zostało wszczęte, ale z tego powodu, iż jego wynik pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, co w konsekwencji oznacza, iż nie stanowi zagadnienia wstępnego. Wejście w życie planu miejscowego wyklucza możliwość prowadzenia postępowania w przedmiocie warunków zabudowy dla inwestycji zamierzonej na terenie gdzie plan ten obowiązuje. W tej sytuacji inwestor nie jest jedynie zobligowany do uzyskania pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy; zgodność projektowanej inwestycji oceniania będzie natomiast przez pryzmat ustaleń planu miejscowego. W tym stanie rzeczy wniosek strony o zawieszenie postępowania odwoławczego na podstawie przesłanki z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Kolegium uznało za bezzasadny.
Ponadto Kolegium wyjaśniło, ze w dalszym ciągu z przyczyn proceduralnych niedopuszczalna jest sytuacja jednoczesnego zawieszenia postępowania odwoławczego od decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie warunków zabudowy i procedowanie wniosku o ustalenie warunków zabudowy. Samo zawieszenie postępowania odwoławczego nie eliminuje z obrotu prawnego decyzji o umorzeniu, co wyklucza dalsze prowadzenie (umorzonego) postępowania w sprawie warunków zabudowy. Ponadto, skoro postępowanie odwoławcze przesądzające o losie decyzji pierwszoinstancyjnej pozostaje w zawieszeniu, nie jest też możliwe wydanie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie decyzji organu I instancji (w tym jej uchylenia jak wnosi strona). Abstrahując od powyższego, dalsze prowadzenie przedmiotowego postępowania wyklucza też obowiązywanie na tym terenie planu miejscowego. Zdaniem Kolegium wniosek o uchylenie decyzji I instancji i dalsze procedowanie sprawy o ustalenie warunków zabudowy, nie tylko pozostaje w sprzeczności z wnioskiem o zawieszenie, ale jest również co najmniej nielogiczny.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wywiedli B. L. i jej mąż – J. L., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika.
W skardze podniesiono zarzuty naruszenia:
1) prawa materialnego, tj.:
a) art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przez jego zastosowanie, mimo że postanowienie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wprowadzające ograniczenia co do zabudowy nieruchomości wnioskodawców jest nieważne z uwagi na nadużycie władztwa planistycznego,
b) art. 91 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i art. 59 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przez ich błędną wykładnię polegającą na tym, że organ uznał, iż stwierdzenie nieważności części planu miejscowego w zakresie, w jakim odnosi się on do nieruchomości skarżących nie umożliwi skarżącym uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy, ponieważ dla obszaru ich nieruchomości nadal obowiązywałby miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, co stanowi przejaw niezrozumienia istoty skutków stwierdzenia nieważności aktu prawa miejscowego.
2) przepisów postępowania, tj.: art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez jego niezastosowanie, mimo że wynik sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia skargi o stwierdzenie nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Wobec powyższego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy p.p.s.a. pełnomocnik skarżących wniosła o:
1) zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozpoznania skargi skarżących o stwierdzenie nieważności postępowania ze skargi wnioskodawców o stwierdzenie nieważności uchwały nr IX/243/24 Rady Miejskiej w Łodzi z 6 listopada 2024 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi położonej w rejonie ulic: Brójeckiej, Paprociowej, Bronisin, Wiskickiej i św. Rafała Kalinowskiego oraz południowej granicy miasta Łodzi na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.,
a następnie - po rozstrzygnięciu powyższego postępowania:
2) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji Prezydenta Miasta Łodzi;
3) zasądzenie od organu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżących B. L. i J. L. kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących w szczególności podniosła, że organ dopuścił się naruszenia prawa materialnego, które polega z jednej strony na pominięciu zarzutu nieważności miejscowego planu będącego podstawą wprowadzenia ograniczeń w zabudowie nieruchomości skarżących, a z drugiej strony pominięciu skutków tej nieważności.
Skarżący uzasadniają skargę o stwierdzenie nieważności miejscowego planu przyjętego na mocy uchwały nr IX/243/24 Rady Miejskiej w Łodzi z 6 listopada 2024 roku w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi położonej w rejonie ulic: Brójeckiej, Paprociowej, Bronisin, Wiskickiej i św. Rafała Kalinowskiego oraz południowej granicy miasta Łodzi w tej części, w jakiej wprowadza on ograniczenia w korzystaniu z jej nieruchomości nadużyciem władztwa planistycznego. Gmina jest uprawniona do decydowania o dopuszczalnym sposobie, w jakim właściciel może korzystać z nieruchomości i określać jej przeznaczenie, ale swoboda ta nie oznacza dowolności. Postanowienia miejscowego planu Ingerujące we własność powinny mieć obiektywne uzasadnienie ze względu na wartości, jakie należy uwzględnić podczas planowania i zagospodarowania przestrzeni. Ponadto, ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości powinny być rozłożone w sposób równomierny. Jako niesprawiedliwe i nieuzasadnione obiektywnie jawi się postanowienie miejscowego planu wprowadzające zakaz zabudowy na jednej nieruchomości znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości, na których już zrealizowano prawo do zabudowy.
Pełnomocnik skarżących podniosła, że wniesiona skarga o stwierdzenie nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeśli okaże się skuteczna, doprowadzi do stwierdzenia nieważności planu miejscowego w części, w jakiej wprowadza on ograniczenia zabudowy nieruchomości należącej do skarżących. Biorąc pod uwagę skutki stwierdzenia nieważności planu miejscowego w tej części trzeba będzie uznać go za nigdy nie uchwalony. Konsekwencją zaś wykazania, że dla nieruchomości wnioskodawców nie obowiązuje (i fikcji prawnej, że nigdy nie obowiązywał) miejscowy plan, jest zasadność dalszego wnioskowania przez nich o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. W razie uwzględnienia skargi skarżących są zatem podstawy do prowadzenia postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy w dalszym ciągu. Zatem – zdaniem strony - na nieporozumieniu polega twierdzenie organu, że stwierdzenie nieważności planu miejscowego w części dotyczącej nieruchomości skarżących niczego nie zmieni, ponieważ nadal na obszarze, na którym znajduje się ich nieruchomość, będzie obowiązywał miejscowy plan, co miałoby wykluczać możliwość uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Uwadze organu uchodzi, że miejscowy plan w razie stwierdzenia jego nieważności w części obejmującej działki ewidencyjne skarżących już nie będzie obowiązywał, co jest równoznaczne z tym, że będą zachodzić podstawy do uzyskania decyzji o warunkach zabudowy.
Pełnomocnik skarżących na wezwanie Sądu do wykazania interesu prawnego skarżącego J. L. wskazała, że jest on współwłaścicielem innej nieruchomości w obszarze oddziaływania tego samego planu miejscowego i uwzględnienie niniejszej skargi będzie przemawiać za analogicznym rozstrzygnięciem w stosunku do jego nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę, ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. Zgodnie ze wspomnianym przepisem, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Co wymaga podkreślenia, Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ustawy p.p.s.a.). Orzekanie "na podstawie akt sprawy", o którym mowa w art. 133 ustawy p.p.s.a. oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 6 września 2024 r., I OSK 791/23).
Mając na względzie wskazane kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych nie znalazł podstaw dla stwierdzenia naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontroli tutejszego Sądu podlegała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 4 lutego 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 30 grudnia 2024 r. w przedmiocie umorzenia w całości postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku handlowo-usługowego przewidzianej do realizacji w Ł. przy ul. [...]/[...] na terenie oznaczonym, jako działka o nr [...] w obrębie geodezyjnym nr [...].
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga, jako niezasadna, nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przy rozpoznaniu sprawy organy administracji nie naruszyły prawa w sposób mający wpływ na wynik sprawy lub mogący mieć wpływ na wynik sprawy, jak również nie stwierdzono naruszeń skutkujących stwierdzeniem nieważności kontrolowanego rozstrzygnięcia. Organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego.
W pierwszym rzędzie zauważyć należy, iż skarga wywiedziona została przez dwa podmioty – B. L. i J. L.. Z uwagi na fakt, iż sytuacja prawna skarżących jest odmienna i inne są przyczyny oddalenia skargi dla każdego z tych podmiotów, Sąd odrębnie uzasadni oddalenia skargi dla każdego ze skarżących.
Odnośnie skargi J. L., w ocenie Sądu, nie zasługuje ona na uwzględnienie z uwagi na brak interesu prawnego w niniejszej sprawie J. L..
Wskazać zatem należy, iż zgodnie z art. 50 § 1 ustawy p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że interes prawny do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w istocie stanowi żądanie oceny przez sąd administracyjny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z obiektywnym porządkiem prawnym.
Przy czym merytoryczne rozpoznanie skargi, w wyniku którego sąd administracyjny rozstrzyga spór o zgodność z prawem zaskarżonej decyzji (aktu, działania organu bądź innego zaniechania), może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy skargę złożył podmiot posiadający legitymację skargową. Brak legitymacji skargowej uniemożliwia skuteczne rozpoznanie skargi.
Legitymacja skargowa opiera się na interesie prawnym. Interes skarżącego musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego strony, kształtowanego aktem stosowania prawa materialnego (por. np. wyrok NSA z 11 kwietnia 2008 r., II OSK 1749/07).
W niniejszej sprawie skarżący (jego pełnomocnik) uzasadniając posiadanie interesu prawnego odwoływał się do faktu, iż jest on (skarżący J. L.) współwłaścicielem innej nieruchomości w obszarze oddziaływania tego samego planu miejscowego i – jak wskazywał - uwzględnienie niniejszej skargi będzie przemawiać za analogicznym rozstrzygnięciem w stosunku do jego nieruchomości. J. nie był jednakże stroną niniejszego postępowania administracyjnego, ponieważ nie jest właścicielem działki objętej wnioskiem, ani żadnej sąsiedniej. Nie istnieje zatem w przypadku skarżącego J. L. element materialny, na którym skarżący mógłby opierać swoje uprawnienie do zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 4 lutego 2025 roku. Podnoszenie przez skarżącego (jego pełnomocnika), że jest współwłaścicielem innej nieruchomości w obszarze oddziaływania tego samego planu miejscowego i - jak wskazywał - uwzględnienie niniejszej skargi będzie przemawiać za analogicznym rozstrzygnięciem w stosunku do jego nieruchomości nie świadczy w żadnym razie o istnieniu po stronie skarżącego J. L. interesu prawnego, lecz co najwyżej o istnieniu interesu faktycznego, który nie uprawnia do merytorycznego rozpoznania skargi, a świadczy jedynie o tym, że skarżący J. L. jest zainteresowany wynikiem niniejszego postępowania.
Zauważyć dalej należy, iż stwierdzenie braku legitymacji po stronie skarżącej powoduje oddalenie skargi w wyroku, nie zaś jej odrzucenie w postanowieniu (T. Woś (w:) H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, art. 50, por. również uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów NSA z 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/04; postanowienia NSA: z 13 czerwca 2007 r., II FSK 1337/06 i z 8 lipca 2014 r., I OSK 1351/14 oraz wyrok NSA z 16 września 2010 r., II OSK 1397/09). Odrzucenie skargi na tej podstawie może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy brak interesu prawnego podmiotu wnoszącego skargę ma charakter ewidentny. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że brak interesu prawnego J. L. do wniesienia skargi nie był w tej sprawie oczywisty i wymagał merytorycznego zbadania obydwu wniesionych skarg pod kątem istnienia legitymacji skargowej.
Przechodząc do oceny zasadności skargi B. L., która niewątpliwie posiada legitymację skargowa (jest bowiem właścicielką spornej działki nr [...]), w ocenie Sądu również jej skarga podlega oddaleniu jako niezasadna.
Wskazać zatem należy, iż zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 4 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj.: Dz.U. z 2024 r. poz. 1130 ze zm.) [dalej: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym] ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy czym:
1) lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego;
2) sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla innych inwestycji ustala się w drodze decyzji o warunkach zabudowy (art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).
Ponadto zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy.
Jak zatem wynika z przywołanych przepisów, obowiązywanie dla danego terenu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wyklucza prowadzenie postępowania oraz możliwość i konieczność uzyskania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla danej inwestycji. Podstawową przesłanką umożliwiającą organowi administracji wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy jest bowiem właśnie brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla danego terenu, na którym ma być realizowana inwestycja. W sytuacji zatem, gdy dla terenu tego obowiązuje plan miejscowy, możliwość realizacji inwestycji oceniana jest bezpośrednio na podstawie przepisów tego planu.
Tym samym, uchwalenie i wejście w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w toku postępowania o wydanie warunków zabudowy skutkuje uznaniem, że postępowanie takie staje się bezprzedmiotowe (zob. np. wyrok NSA z 2 grudnia 2016 r., II OSK 563/15). Unormowania art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowią bowiem, iż ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a dopiero wtedy, gdy brak jest planu miejscowego, w decyzji o ustaleniu warunków zabudowy (względnie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego). Przepis ten daje więc pierwszeństwo ustaleniom planu miejscowego, przed ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy. Jednocześnie zaś, wobec niedopuszczalności wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla terenu, na którym obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, postępowanie w sprawie wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy należy umorzyć jako bezprzedmiotowe, na podstawie art. 105 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowania z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Od chwili wejścia w życie planu miejscowego postępowania o ustaleniu warunków zabudowy nie może być kontynuowane, staje się ono bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu (por. np. wyrok NSA z 19 października 2012 r., II OSK 1138/11).
W niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły, że teren objęty wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy, tj. działka ew. nr [...] w obrębie [...] przy ul. [...]/ul. [...] w Ł., położona jest w obszarze obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego uchwałą Rady Miejskiej w Łodzi nr IX/243/24 z 6 listopada 2024 roku w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi położonej w rejonie ulic: Brójeckiej, Paprociowej, Bronisin, Wiskickiej i św. Rafała Kalinowskiego oraz południowej granicy miasta Łodzi. Wskazana uchwała została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego z 13 grudnia 2024 roku pod poz.10512 i weszła w życie (co wynika z brzmienia § 21 tej uchwały) po upływie 14 dni od daty jej ogłoszenia, a zatem 27 grudnia 2024 roku.
Dlatego też, mając na uwadze powyższe regulacje prawne i wynikające z nich wnioski, słusznie organ I instancji orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, a następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu decyzji organu I instancji w mocy.
Nie zmienia tej oceny powoływana przez stronę skarżącą okoliczność, że organ odwoławczy winien był uchylić decyzję organu I instancji z uwagi na konieczność zawieszenia postępowania w przedmiocie warunków zabudowy, gdyż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego stał się przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego, a skarga na postanowienia miejscowego planu stanowi zagadnienie wstępne. Z powyższego strona skarżąca wywodzi naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Sąd zarzut ten również uznał za niezasadny. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela bowiem pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 października 2016 r., II OSK 3316/14, zgodnie z którym prawomocne rozstrzygnięcie kwestii ważności planu miejscowego nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie o ustalenie warunków zabudowy. W regulacji art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. chodzi o zależność tego rodzaju, iż od załatwienia kwestii stanowiącej zagadnienie wstępne musi zależeć zarówno treść przyszłego rozstrzygnięcia administracyjnego, jak i możliwość kontynuowania postępowania jurysdykcyjnego. Rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi konieczną przesłankę dla wiążącego wyznaczenia konsekwencji normy prawnej w postępowaniu administracyjnym. Wystąpienie zagadnienia wstępnego i brak jego rozstrzygnięcia wyklucza zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony merytoryczne zakończenie postępowania administracyjnego. Samo zatem stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał (jak twierdzi strona skarżąca) wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji. Na interpretację zagadnienia wstępnego jako przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego nie mają, co do zasady, wpływu względy natury celowościowej ani ekonomiki postępowania. Z powyższych względów zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie mógł odnieść zamierzonego skutku.
Jeszcze raz należy przypomnieć, że umorzenie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie było wynikiem ustalenia, że dla terenu, dla którego inwestor wystąpił o ustalenie warunków zabudowy, uchwalony został miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. W takim zaś wypadku warunków zabudowy się nie ustala, a wszczęte już postępowanie w tym zakresie musi zostać umorzone.
Końcowo należy nadmienić, że Sąd nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania sądowego w niniejszej sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., o co wnosiła strona skarżąca.
Zgodnie z treścią powołanego art. 125 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Podnieść należy, że w doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że powyższy przepis stanowi instytucję zawieszenia fakultatywnego z urzędu. Wynika to z tego, że w art. 125 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. jest mowa o tym, że "sąd może" zawiesić postępowanie, nie zaś o tym, że "sąd zawiesza" postępowanie. Oznacza to, że ocena zasadności wniosku o zawieszenie postępowania pozostawiona została uznaniu sądu. Samo merytoryczne powiązanie rozpoznawanej sprawy z inną sprawą administracyjną nie przesądza jeszcze o zasadności wniosku o zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. (por. np. wyrok NSA z 6 grudnia 2022 r., II OSK 3905/19). Po drugie, w realiach niniejszej sprawy nie sposób mówić o istnieniu merytorycznego powiązania między kontrolą legalności decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy, a postępowaniem w przedmiocie kontroli legalności planu miejscowego. Należy przypomnieć, że polski system sądownictwa administracyjnego oparty jest na tzw. modelu kasacyjnym. Oznacza to, że sąd administracyjny kontroluje zaskarżony akt administracyjny (art. 184 Konstytucji RP). Sąd ten nie może natomiast, niejako w zastępstwie organu, załatwić sprawy administracyjnej, np. przyznając stronie w wyroku określone uprawnienie, którego przyznania odmówiono jej na mocy zaskarżonej decyzji (zasady tej nie zmienia możliwość wskazania organowi sposobu załatwienia sprawy – art. 145a § 1 ustawy p.p.s.a.). Konsekwencją takiego modelu sądownictwa administracyjnego jest m.in. to, że sąd bierze pod uwagę stan faktyczny oraz stan prawny na dzień wydania kontrolowanego aktu prawnego. Innymi słowy, w postępowaniu przed sądem administracyjnym obowiązuje zasada tempus regit actum, która oznacza, że dla rozstrzygnięcia sądu istotne są okoliczności prawne i faktyczne istniejące w chwili podjęcia zaskarżonego aktu (por. np. wyrok NSA z 15 listopada 2022 r., II OSK 1542/20 oraz wyrok NSA z 4 stycznia 2023 r., II OSK 1870/22). W tym kontekście tylko uzupełniająco należy wskazać, że problematyka wpływu uchwalenia planu miejscowego na byt prawny decyzji o warunkach zabudowy wydanych przed uchwaleniem tego planu została uregulowana w art. 65 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Tym samym w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła konieczność zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozstrzygnięcia o zgodności z prawem planu miejscowego, albowiem organy administracji w dacie wydawania swoich rozstrzygnięć związane były ówcześnie obowiązującym planem miejscowym i nie mogły podjąć innego rozstrzygnięcia jak tylko umorzenie postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.
Z tych względów brak było podstaw do zawieszenia postępowania sądowego w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako bezzasadną oddalił.
ds
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło