II SA/Łd 27/25
WyrokWSA w Łodzi2025-03-14
Skład orzekający: Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędzia WSA Michał Zbrojewski, Asesor WSA Tomasz Porczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku stałego z powodu braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej, która konsekwentnie odmawiała jego przeprowadzenia, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania zasiłku stałego z powodu braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jest zasadna, gdy skarżąca uniemożliwia jego przeprowadzenie, co stanowi brak współpracy z organem pomocowym. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest obligatoryjne i nie może być zastąpione innymi dowodami, a jego brak skutkuje odmową przyznania świadczenia.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku stałego. Pracownicy socjalni podejmowali wielokrotne, bezskuteczne próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej, która odmawiała jego przeprowadzenia, powołując się na zły stan zdrowia. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku z powodu braku możliwości przeprowadzenia wywiadu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, uznając brak współpracy skarżącej. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych oraz błędną ocenę stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 14 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie: Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński Protokolant Pomocnik sekretarza Paulina Kutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2025 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 22 października 2024 roku znak: SKO.4115.287.2024 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego oddala skargę. ał
Zaskarżoną decyzją z 22 października 2024 r., znak: SKO.4115.287.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po rozpatrzeniu odwołania M. M. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), powoływanej dalej jako: "k.p.a." oraz art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 37 w zw. z art. 107 ust. 4, ust. 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1283), powoływanej dalej jako: "u.p.s." oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 570) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 11 września 2024 r., znak: I WPŚ.4121.15051.2024 wydaną na podstawie art. 35, art. 104 k.p.a. oraz art. art. 4, art. 11 ust. 2, art. 37, art. 107 ust. 4, ust. 4a u.p.s. o odmowie przyznania zasiłku stałego w miesiącu wrześniu 2024 r.
Z akt sprawy wynika, że 16 sierpnia 2024 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej w postaci zasiłku stałego we wrześniu 2024 r. Pracownik socjalny podjął próby przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego celem ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącej. 19 i 20 sierpnia 2024 r. podjął próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej, jednak nikogo nie zastał bądź nie został wpuszczony. 20 sierpnia 2024 r. wysłano do skarżącej i jej pełnomocnika wezwanie pocztowe, które pozostały bez odpowiedzi. 5 września 2024 r. pracownik bezskutecznie próbował nawiązać ze skarżącą kontakt telefoniczny. Od maja 2023 r. pracownicy socjalni podejmowali bezskutecznie próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej. W rozmowie telefonicznej z pracownikiem socjalnym 11 sierpnia 2023 r. skarżąca nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania informując, że wszelkie informacje przesłała drogą pocztową i wcześniej e-mailową i oczekuje przeprowadzenia wywiadu telefonicznie.
Prezydent Miasta Łodzi decyzją Łodzi z 11 września 2024 roku, znak: I WPŚ.4121.15051.2024 odmówił przyznania skarżącej zasiłku stałego we wrześniu 2024 r. wskazując na brak możliwości przeprowadzenia wywiadu w miejscu zamieszkania. Wyjaśnił, że w okresie pandemii, w szczególności z osobą lub rodziną, które zostały poddane kwarantannie w związku z podejrzeniem zakażenia lub chorób zakaźnych, wywiady przeprowadzane były droga telefoniczną. 1 lipca 2023 r. na terenie Rzeczypospolitej Polskiej został odwołany stan zagrożenia epidemicznego. Aktualnie nie zachodzą okoliczności związane z przeciwdziałaniem COVID-19, co do zasady nie znajdzie zastosowania art. 15o ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, powoływanej dalej jako: "ustawa covidowa" stanowiący do tej pory podstawę do nieprzeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji w określonych okolicznościach. W związku z tym, ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby/rodziny powinno odbywać się na podstawie przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji.
Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji wskazując na swoje niezadowolenie z treści wydanego rozstrzygnięcia. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów i stwierdziła, że nie było podstaw do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, gdyż był on przeprowadzony w okresie krótszym niż 6 miesięcy i od tego czasu nie zmieniły się żadne okoliczności, które wymagałyby przeprowadzenia kolejnego wywiadu ani jego aktualizacji oraz w sytuacji, gdy ze względu na sytuację epidemiologiczną w kraju oraz sytuację zdrowotną i życiową skarżącej, uzasadnione oraz wystarczające było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (aktualizacji) w formie telefonicznej. Skarżąca wniosła o zmianę decyzji i przyznanie świadczenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ po przywołaniu treści art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3, ust. 4, art. 4, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 11 ust. 2, art. 37 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4, art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 1, ust. 4, ust. 4a u.p.s. oraz art. 15o ust. 1, ust. 1a ustawy covidowej w pierwszej kolejności stwierdził, że 16 maja 2022 r. odwołano stan epidemii, a 1 lipca 2023 r. odwołano na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, art. 15o ust. 1 ustawy covidowej nie ma zastosowania w sprawie. Organ był zatem zobowiązany do niezwłocznego przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego u skarżącej na podstawie art. 107 ust. 4 u.p.s. Przeprowadzenie rodzinnego lub aktualizacja wywiadu środowiskowego stanowi niezbędny warunek zarówno do przyznania jak i wypłaty świadczeń z pomocy społecznej.
Następnie Kolegium wyjaśniło, że zasady przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 maja 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 893), powoływanego dalej jako: "r.r.w.ś.". Przywołując § 3, § 4 ust. 1, ust. 2 r.r.w.ś. wskazało, że osoba korzystająca ze świadczeń z pomocy społecznej jest zobligowana do umożliwienia pracownikowi socjalnemu przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania. Pracownik socjalny podjął kilka nieudanych prób przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego ze skarżącą. Dodał, że w szeroko pojętym interesie skarżącej było umożliwienie pracownikowi socjalnemu przeprowadzenie aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego, jest on bowiem obligatoryjnym elementem przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Działanie skarżącej uniemożliwiło w istocie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Zachowanie takie nosi także znamiona braku współpracy z pracownikiem socjalnym, co w konsekwencji skutkuje odmową przyznania i wypłaty świadczeń ze środków pomocy społecznej. Przeprowadzony przez pracownika socjalnego wywiad środowiskowy stanowi podstawę zarówno do ustalenia potrzeb osób wnioskujących o przyznanie pomocy jak też warunkuje wysokość przyznanych świadczeń, zaś uniemożliwienie przeprowadzenia aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego stanowi podstawę do odmowy przyznania i wypłaty wnioskowanych świadczeń. Ponadto wywiad środowiskowy nie wymaga wcześniejszej zapowiedzi ani też ustalania godzin wizyty pracownika socjalnego.
Wskutek braku współdziałania pozostały wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji skarżącej, a podstawowym obowiązkiem osoby ubiegającej się o pomoc społeczną jest udzielenie organowi pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej, nie tylko dochodowej, ale też osobistej, rodzinnej, majątkowej, a utrudnianie organowi poczynienia takich ustaleń obliguje organ do odmownego załatwienia wniosku, skoro nie jest on w stanie dostosować udzielanej pomocy do zadań i celów pomocy społecznej. Stwierdzony brak wymaganej współpracy z pracownikami socjalnymi, stanowił wystarczającą podstawę odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Na stronie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej spoczywa zatem obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych w formie rodzinnego wywiadu środowiskowego, co nie może zostać zastąpione innymi środkami dowodowymi. Regulacje ustawowe nie przewidują bowiem możliwości przyznania jakiegokolwiek zasiłku bez przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
Ponadto w ocenie Kolegium zarzuty niezapewnienia czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz brak zawiadomienia o zakończeniu postępowania przed wydaniem decyzji pozostają bez wpływu na wynik sprawy, bowiem skarżąca nie wykazała, że uchybienie to uniemożliwiło jej dokonanie konkretnie oznaczonych czynności procesowych.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. M., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zaskarżyła w całości decyzję organu II instancji zarzucając naruszenie przepisów:
1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § i art. 80 k.p.a. poprzez ocenę faktów i materiału dowodowego zebranego w sprawie, sprzecznie z rzeczywistością i faktyczną treścią materiału w sprawie i oparcie rozstrzygnięcia na nieprawdziwych okolicznościach, które nie miały miejsca oraz akceptację naruszeń organu I instancji w tym zakresie;
2. art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej i utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw poprzez oparcie rozstrzygnięcia na fałszywych okolicznościach, które nie miały miejsca oraz odstąpienie od utrwalonej, stałej praktyki przeprowadzania wywiadów środowiskowych u skarżącej telefonicznej, za czym przemawiała i nadal przemawia sytuacja życiowa, zdrowotna oraz sytuacja epidemiologiczna w kraju, akceptację naruszeń organu pierwszej instancji w tym zakresie;
3. art. 2 ust. 1 w zw. z art. 4, art. 11 ust. 2 i art. 38 u.p.s. oraz art. 11 ust. 2 w zw art. 107 ust. 4 i ust. 4a u.p.s. oraz art. 15o ustawy covidowej oraz art. 37 u.p.s. poprzez ich niezastosowanie i brak przyznania świadczeń mimo spełnienia warunków do ich przyznania i przeprowadzenia wywiadu oraz jego aktualizacji i ustalenia wszystkich wymaganych objętych nimi informacji, w tym nieuwzględnienie formy telefonicznej aktualizacji, która wobec sytuacji skarżącej, w tym zagrożenia jej zdrowia i ponownego wzrostu zachorowania na covid była dopuszczalna, wskazana i możliwa i o której zapewnił sam pracownik organu, a także mimo faktu, że obecnie skarżącą odpowiedziała na wezwanie przesłane drogą pisemną, stawiając się w wyznaczonym terminie, w wyznaczonym miejscu i do wyznaczonego pracownika 12 czerwca 2024 r. zaś to pracownik organu (M. K.) odmówił wówczas przeprowadzenia wywiadu mimo, że miał taką możliwość, a ponadto pracownik ten dopuścił się dalszych naruszeń, m. in. nie zapewniając nawet podstawowych środków ochrony przed zarażeniami, które miał zapewnić (brak maseczki, brak rękawiczek, brak osobnego pokoju- przyjęcie skarżącej w punkcie ksero, obecność innych osób, którym poleciła opuścić pokój dopiero po zwróceniu uwagi przez skarżącą i jej pełnomocnika);
4. art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, oraz przez brak zawiadomienia o zakończeniu postępowania przed wydaniem decyzji przez co umożliwiono stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zobowiązanie organu do przedłożenia notatki i pozostałej dokumentacji dotyczącej wizyty skarżącej w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w MOPS przy ul. [...] i przeprowadzenie dowodu z tej dokumentacji na fakt stawienia się skarżącej w organie celem przeprowadzenia aktualizacji wywiadu, przebiegu wizyty, zachowania i stanowiska pracownika MOPS oraz o przeprowadzenie dowodu w postaci skargi złożonej na pracownika MOPS na fakt działań MOPS wobec skarżącej oraz stawienia się skarżącej w organie celem przeprowadzenia aktualizacji wywiadu, przebiegu wizyty, zachowania i stanowiska pracownika MOPS.
W ocenie skarżącej wskazane rozstrzygnięcie i uzasadnienie jest nieprawidłowe i opiera się na nieprawdziwych twierdzeniach o faktach. Jest krzywdzące i ewidentnie może wprowadzać w błąd inne organy na szkodę skarżącej, gdyż podaje okoliczności, które nie miały miejsca. Jej zdaniem nie było podstaw do wymagania takiego wywiadu w miejscu zamieszkania, wywiad taki był już przeprowadzony (w okresie krótszym niż 6 miesięcy) i od tego czasu nie zmieniły się żadne okoliczności, które wymagałyby przeprowadzenia kolejnego wywiadu ani jego aktualizacji (o czym oświadczyła pisemnie wraz z wnioskami) oraz w sytuacji, gdy ze względu na sytuację epidemiologiczną w kraju oraz sytuację zdrowotną i życiową wnioskodawczyni uzasadnione (oraz wystarczające) było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (aktualizacji) w formie telefonicznej. Skarżąca prosiła o telefoniczną aktualizację wywiadu do czego miała prawo w jej sytuacji, a MOPS sukcesywnie to uniemożliwiał ignorując jej sytuację zdrowotną, w tym choroby zakaźne (a w ostatnim czasie także grypę), kilkudniowe migreny, bezsenność, ostre problemy gastryczne i jelitowe (biegunki, wymioty), zawroty głowy, obniżoną odporność, zagrożenie COVID, oraz sytuację bytową (to, że mieszka sama). Skarżąca spełniała i spełnia wszystkie przesłanki przyznania zasiłku okresowego. Dodała, że wywiad środowiskowy został faktycznie przeprowadzony przed wydaniem decyzji 11 sierpnia 2023 r. zatem nie odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ani jego aktualizacji ani nie unikała jego przeprowadzenia.
Zdaniem skarżącej wszystkie warunki art. 37 u.p.s. zostały przez nią spełnione. Wyłącznymi kryteriami są niezdolność do pracy i kryterium dochodowe. Nie ma żadnych dodatkowych warunków i w związku z tym, warunkiem przyznania tego świadczenia nie jest w żadnym razie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i jego wynik. Decydujące jest przede wszystkim orzeczenie o stopniu niepełnosprawności przesądzające o niezdolności do pracy, co skarżąca przedłożyła. Osoba o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (jaką jest skarżąca) ma prawo do zasiłku stałego, o ile tylko spełnia kryterium dochodowe. Kryterium dochodowe również zostało spełnione, co wynika ze złożonych oświadczeń i co potwierdzają decyzje o potwierdzeniu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. Brak przyznania zasiłku stałego mimo potwierdzenia decyzją umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i uzależnianie jego przyznania od wywiadu środowiskowego, który służy ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej, która to sytuacja nie jest przesłanką ani warunkiem przyznania zasiłku stałego jest bardzo poważnym naruszeniem. Interpretacja dokonana przez organy uznającą zależność przyznania zasiłku od przeprowadzenia wywiadu jest błędna, gdyż nie jest to przesłanką przyznania wnioskowanego zasiłku.
Skarżąca stwierdziła, że decyzje organów obu instancji nie tylko są niesprawiedliwie i sprzeczne z przepisami, w tym podstawowymi zasadami postępowania, ale narażają życie i zdrowie osoby długotrwale chorej i będącej w bardzo złej sytuacji. Zaskarżona decyzja jest oczywiście niesprawiedliwa, nacechowana nieuzasadnionym negatywnym stosunkiem do niej. Skarżąca nigdy nie odmówiła przeprowadzenia wywiadu, dostosowywała się do możliwości terminowych pracowników. Decyzja odmowna opiera się w tym zakresie na fałszywych okolicznościach, które nie miały miejsca i nie tylko nie uwzględnia jej praw i sytuacji, ale narusza przepisy prawa, godność skarżącej i misję organu, a jej wydanie zagraża życiu, zdrowiu i egzystencji skarżącej pozbawiając ją jakichkolwiek środków do przeżycia mimo tego, że spełnia przesłanki przyznania świadczenia. Odmowa wygląda na złośliwość organu, której skarżąca już doświadczyła w rozmowie telefonicznej z kierownikiem, w trakcie której została bardzo źle potraktowana. Dodatkowo każda decyzja pomija czynny udział strony w postępowaniu, gdyż w żadnej z dotychczasowych spraw organy nie informowały o zakończeniu postępowania i nie wyznaczyły terminu na możliwość wypowiedzenia się. W związku z tym skarżąca nie miała i nie ma możliwości weryfikacji nieprawdziwych twierdzeń przyjmowanych dla potrzeb wydania zaskarżonych decyzji. W szczególności na wskazaną złośliwość wskazuje odmowa przyjęcia wywiadu w toku wizyty w organie, mimo uprzednio kierowanych wezwań i mimo, że skarżąca stawiła się na taką wizytę co stanowiło dla niej ogromną trudność i zagrożenie.
Skarżąca dodała, że celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych (których nie są one w stanie pokonać) wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia tych osób i rodzin oraz ich integrację ze środowiskiem. Postępowanie organów całkowicie zaprzeczyło tej misji. Pozbawianie skarżącej środków z zasiłku okresowego, który jest dla niej podstawowym zasiłkiem, gdyż jest osobą chorą, całkowicie bez dochodów jest nie tylko niezgodne z prawem ale także nieludzkie, niedopuszczalne i nie powinno mieć miejsca. Działanie organów, w szczególności fałszywe informacje o próbach kontaktu, wskazują na celowe, złośliwe działanie tej instytucji mające na celu szkodzenie skarżącej i pozostawienie jej środków do życia, prawdopodobnie w odwecie za złożoną przez nią skargę. Są to działania przemocowe wobec osoby chorej. Skarżąca pilnie potrzebuje środków na żywność, na leczenie, na środki higieniczne i odkażające, na obuwie, na rehabilitację i obuwie ortopedyczne.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych i przyczyny wzruszenia aktów organów administracji publicznej Sąd stwierdził, że zaskarżone decyzje odpowiadają prawu co uzasadnia oddalenie skargi.
Oceniając legalność zaskarżonych decyzji sąd uznaje, że organy obu instancji przeprowadziły postępowanie w sposób prawidłowy dokonując wyczerpującej i prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przedmiotem skargi w kontrolowanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi o odmowie przyznania zasiłku stałego w miesiącu wrześniu 2024 r.
W kontrolowanej sprawie organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia w związku z niewyrażeniem zgody i brakiem możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podzieliło stanowisko organu I instancji stwierdzając, że zachowanie skarżącej nosi znamiona braku współpracy z pracownikiem socjalnym, co w konsekwencji skutkuje odmową przyznania i wypłaty świadczeń ze środków pomocy społecznej. W ocenie skarżącej zaś organy oparły rozstrzygnięcie na fałszywych okolicznościach oraz odstąpiły od utrwalonej, stałej praktyki przeprowadzania wywiadów środowiskowych w formie telefonicznej, za czym przemawiała i nadal przemawia sytuacja życiowa, zdrowotna oraz sytuacja epidemiologiczna w kraju.
Istota sporu sprowadza się do oceny zasadności stanowiska organu administracji co do braku współpracy skarżącej z organem pomocowym polegającym na uniemożliwieniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, o którym mowa w art. 107 ust. 4 u.p.s., w miejscu zamieszkania skarżącej, co w konsekwencji skutkowało odmową przyznania wnioskowanego świadczenia.
Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm.), powoływanej dalej jako: u.p.s.".
W pierwszej kolejności godzi się wyjaśnić, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 3 ust. 1-4 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym niemożliwym do pokonania przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości osób i rodzin przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Z powyższych przepisów wynika, że celem pomocy społecznej jest wspieranie osób w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, nie zaś ich trwałe wyręczanie w zaspokajaniu potrzeb bytowych. Organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych. Są zobowiązane jedynie do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych. Pomoc przyznawana na podstawie przepisów u.p.s. bez względu na jej rodzaj, ma charakter jedynie przejściowy, czasowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających w celu pokonania życiowych trudności. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących (por. wyroki: NSA z: 23 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1511/07; z 5 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2031/16; WSA w Warszawie z 23 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2647/21 oraz WSA w Łodzi z 26 września 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 536/24, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: "CBOSA").
Jedną z ustawowych form pomocy społecznej jest wnioskowany przez skarżącą, uregulowany w art. 37 ust. 1 u.p.s., zasiłek stały, który przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zgodnie z art. 37 ust. 2 u.p.s. zasiłek stały ustala się w wysokości: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kwotą stanowiącą 130% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 1000 zł miesięcznie; 2) w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kwotą stanowiącą 130% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 100 zł miesięcznie (ust. 3).
W przypadku omawianego świadczenia organ pomocy społecznej nie działa w ramach uznania administracyjnego. Kryteria przyznawania tego świadczenia są ściśle określone obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Orzekając w przedmiocie przyznania zasiłku stałego, organ pozostając związanym treścią przytoczonych wyżej przepisów, jest zobligowany do przyznania tego świadczenia, jeśli spełnione są przesłanki określone w art. 37 ust. 1 u.p.s. w wysokości wskazanej w art. 37 ust. 2 i ust. 3 u.p.s. (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 22 października 2013 r., II SA/Bd 898/13, CBOSA).
Pomimo związanego charakteru decyzji w przedmiocie zasiłku stałego zaznaczenia wymaga to, że ustawodawca zwraca uwagę na konieczność współdziałania świadczeniobiorcy z pracownikami pomocy społecznej. Wyrazem tego jest w szczególności treść art. 4 u.p.s. zgodnie z którym, osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Konsekwencje braku współdziałania osoby zainteresowanej z organami pomocowymi określa art. 11 ust. 2 u.p.s., który stanowi, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W świetle tych unormowań nie budzi wątpliwości, że brak aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych ze strony wnioskodawcy uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia świadczenia.
Z kolei z art. 107 ust. 4 u.p.s. wynika, że w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej oraz w ośrodkach wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi - nie rzadziej niż co 12 miesięcy. Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (ust. 4a). Zgodnie zaś z art. 106 ust. 4 u.p.s. decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wskazać również należy, że z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 893), powoływanego dalej jako: "r.r.w.ś." wynika, że co do zasady, rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się z osobą lub rodziną w miejscu zamieszkania lub pobytu w dniach roboczych, w godzinach pracy podmiotu uprawnionego, albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wywiad środowiskowy jest szczególnie doniosłym i obligatoryjnym rodzajem dowodu. Stanowi on postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie decyzji w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej. Wywiad ten jest specyficznym sposobem zbierania informacji o sytuacji strony, stanowiącym dla organu pomocy społecznej konieczne i podstawowe źródło informacji o sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej osoby ubiegającej się o świadczenia, będąc podstawą ustaleń faktycznych dokonywanych w decyzji administracyjnej i poddawanych prawnej ocenie. Na stronie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych w takiej formie. Co do zasady, ta forma postępowania wyjaśniającego nie może zostać zastąpiona innymi środkami dowodowymi, w szczególności świadczenie nie może zostać przyznane wyłącznie na podstawie dokumentów, o których mowa w art. 107 ust. 5b u.p.s. (por. wyroki NSA z 6 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3598/18 oraz z 27 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 777/21, CBOSA). W konsekwencji stwierdzić należy, że brak rodzinnego wywiadu środowiskowego uniemożliwia organowi pomocy społecznej dokonanie rzeczywistej oceny sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy ubiegającego się o przyznanie świadczenia.
Obligatoryjna czynność, jaką jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego czy też jego aktualizacji z uwagi na swą istotę, stanowi formę współpracy beneficjenta z organem pomocowym, której brak może przynieść dla niego negatywne skutki. Jedną z postaci odmowy współdziałania z pracownikiem socjalnym jest uniemożliwienie mu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego (por. wyroki NSA: z 19 kwietnia 2011 r., I OSK 60/11 oraz z 19 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2186/16, CBOSA).
Podkreślić również należy, że w zakresie przedmiotowym tej regulacji będą mieściły się nie tylko sytuacje wyraźnej odmowy przeprowadzenia wywiadu przez podmiot ubiegający się oświadczenie, ale także zachowania, które w okolicznościach faktycznych danej sprawy mogą być odczytane jako utrudnienie lub uniemożliwienie przeprowadzenia takiego wywiadu. W tym obszarze znajdą się zatem takie sytuacje, w których podmiot ubiegający się oświadczenie w bezzasadny sposób lekceważy kierowane do niego wezwania, nie podejmuje próby kontaktu z organem pomimo kierowanych do niego próśb. Jeżeli strona swoim zachowaniem skutecznie uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu, a żadne okoliczności nie uzasadniają takiego zachowania, to stan taki jest wyrazem braku współdziałania w rozwiązaniu swojej trudnej sytuacji (por. wyrok NSA z 24 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2886/19, CBOSA).
Biorąc pod uwagę cel art. 107 ust. 4 u.p.s., jakim jest zapoznanie się przez organ z aktualną sytuacją życiową wnioskodawcy, należy przyjąć, że wolą ustawodawcy jest, aby aktualizacja wywiadu środowiskowego następowała nie rzadziej, niż co 6 miesięcy. W orzecznictwie wskazuje się wręcz, że aktualizacja wywiadu środowiskowego ma być sporządzana nie tylko w razie zmiany danych zawartych w wywiadzie, a korzystanie ze stałych form pomocy nie ogranicza organu do przeprowadzenia wywiadu raz na 6 miesięcy (por. wyrok NSA z 5 października 2021 r., I OSK 501/21, CBOSA).
W świetle powyższych unormowań z uwzględnieniem postawy skarżącej w toku postępowania administracyjnego, należy jednoznacznie stwierdzić, że odmowa przyznania jej wnioskowanego w niniejszym przypadku świadczenia była w pełni zasadna.
Odnosząc powyższe do realiów kontrolowanej sprawy należy w pierwszej kolejności odnotować, że w sprawie nie budzi wątpliwości, że w okresie sześciu miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku, który wpłynął do organu 16 sierpnia 2024 r. (tj. od 26 lutego 2024 r.) nie została przeprowadzona z udziałem skarżącej aktualizacja wywiadu środowiskowego, o której mowa w art. 107 ust. 4 u.p.s. Następnie wskazać należy, że ze zgromadzonej w toku postępowania administracyjnego dokumentacji bezsprzecznie wynika, że w okresie następującym po złożeniu przez skarżącą wniosku do dnia wydania decyzji organu I instancji, organ pomocowy wielokrotnie podejmował próby nawiązania kontaktu zarówno ze skarżącą, jak i z ustanowionym przez nią pełnomocnikiem, celem ustalenia dogodnej daty przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania. O powyższym świadczą między innymi próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej udokumentowane protokołami z 19 i 20 sierpnia 2024 r., wezwania pocztowe kierowane do zarówno do skarżącej jak i do wiadomości jej pełnomocnika, a także próby nawiązania kontaktu telefonicznego ze skarżącą. Powyższe dowodzi, że skarżąca jak i jej pełnomocnik mieli świadomość, co do konieczności przeprowadzenia wywiadu w miejscu i w formie wskazywanej przez organ, jako niezbędnego warunku rozpatrzenia zgłoszonego przez nią żądania.
Z przedłożonej dokumentacji jasno i bezsprzecznie wynika, że skarżąca konsekwentnie odmawiała przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania argumentując to jej złym stanem zdrowia.
W ocenie Sądu nie ma podstaw, aby kwestionować wiarygodność znajdujących się w aktach postępowania dokumentów w postaci sporządzonych przez pracowników organu I instancji: notatki, protokołów z 19 i 20 sierpnia 2024 r. czy też wydruków śledzenia przesyłek kierowanych do skarżącej i jej pełnomocnika. Wskazują one na wielokrotnie podejmowane przez organ próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej. Natomiast podnoszone w skardze przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącej zarzuty oparcia rozstrzygnięcia na fałszywych okolicznościach nie zostały poparte żadnymi dowodami. W konsekwencji należało stwierdzić, że organ podjął różnego rodzaju próby kontaktu z wnioskodawczynią celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania, które spotkały się z biernością skarżącej noszącą znamiona braku współpracy z organem pomocowym, co musiało skutkować odmową przyznania wnioskowanego świadczenia.
Zwrócić jednocześnie należy uwagę na fakt, że skarga będąca przedmiotem niniejszego postępowania jest kolejną z wielu skarg, tożsamych pod względem podniesionych zarzutów i przedstawionej argumentacji, wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na podjęte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi rozstrzygnięcia odmawiające przyznania skarżącej wnioskowanych przez nią różnych form pomocy społecznej. Sądowi znana jest zatem z urzędu okoliczność, że pełnomocnik skarżącej był niejednokrotnie informowany o stanowisku organu odnośnie konieczności przeprowadzenia wywiadu w miejscu zamieszkania, jako niezbędnym warunku rozpatrzenia zgłoszonych przez skarżącą żądań. Pełnomocnik skarżącej miał świadomość konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w mieszkaniu skarżącej, konsekwentnie jednak podkreślając, że nie ma takiej konieczności ani możliwości.
Jednocześnie należy podkreślić, że obowiązujące przepisy nie zobowiązują organu do wcześniejszego ustalania ze stroną terminu przeprowadzenia wywiadu. Pomimo tego organ podjął takie próby, co należy uznać za przychylną postawę. Próby te okazały się jednak bezskuteczne. Skarżąca konsekwentnie odmawiała przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, argumentując to złym stanem zdrowia, przy czym nie przedstawiła na tę okoliczność dowodów wskazujących, że jej stan zdrowia wyklucza całkowite kontakty z innymi osobami. Zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i przy wniesieniu skargi do sądu, skarżąca nie przedłożyła żadnego dokumentu, którego treść mówiłaby o braku możliwości lub daleko idących ograniczeniach kontaktu z innymi osobami. Twierdzenia pełnomocnika o stanie zdrowia skarżącej wykluczającym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w formie rozmowy z pracownikiem socjalnym w miejscu zamieszkania pozostają zaś niepoparte stosownymi dowodami.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu, należało uznać, że procedujące w sprawie organy administracji obu instancji zasadnie uznały, że postępowanie skarżącej wypełnia przesłankę braku współdziałania z organem, które, jak wcześniej wskazano, jest obowiązkiem osób korzystających z pomocy społecznej (art. 4 u.p.s.), a w świetle brzmienia art. 11 ust. 2 oraz art. 107 ust. 4a u.p.s. może stanowić powód wydania decyzji odmownej. Zachowanie skarżącej należało zatem odczytać jako uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego uniemożliwiające dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej osoby ubiegającej się o świadczenie i skutkujące odmową jego przyznania. Nie kwestionując trudnej sytuacji życiowej skarżącej, na którą powołuje się w skardze, przytoczone regulacje u.p.s. nie pozostawiają wątpliwości, że organ musi dokonać stosownych ustaleń faktycznych, co umożliwia w szczególności obligatoryjny dowód w postaci wywiadu środowiskowego, celem możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. Uniemożliwienie przeprowadzenia takiego dowodu skutkować musi obligatoryjną odmową przyznania świadczenia. Bezskuteczne kilkukrotne próby sporządzenia wywiadu niewątpliwie świadczą o tym, że skarżąca nie chciała uczestniczyć w tej czynności i pozwalają stwierdzić, że zaistniały przesłanki przewidziane w art. 107 ust. 4a i art. 11 ust. 2 u.p.s. przemawiające za koniecznością odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.
Sąd ma na względzie, że w posiadaniu organu są wnioski i inne dokumenty złożone przez skarżącą, lecz, jak wskazano powyżej, dokumenty, o których mowa w art. 107 ust. 5b u.p.s., nie mogą zastępować rodzinnego wywiadu środowiskowego. Podkreślić przy tym należy, że odmawiając skarżącej pomocy, organy w żaden sposób nie kwestionowały jej trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, a jedynie uznały, że konieczne jest przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego, wskazując w tym zakresie na podnoszone przez stronę pogorszenie sytuacji, w jakiej się znajduje, jak również na konieczność przeprowadzenia oceny rzeczywistych potrzeb skarżącej oraz ich zakresu w miejscu zamieszkania strony, co wyłącznie przez pewien okres nie było możliwe z uwagi na ogłoszony Rzeczypospolitej Polskiej stan epidemii, a następnie stan zagrożenia epidemicznego wirusem Covid-19 (odwołany z dniem 1 lipca 2023 r.) i wynikające z powyższego ograniczenia.
Ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego wynika dostatecznie, że skarżąca nie miała woli współdziałania, mimo przychylnej postawy organu. Pełnomocnik skarżącej był poinformowany o obowiązku przeprowadzenia wywiadu. Toteż zasadnie doszło do odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia.
Wobec powyższego zarzuty skargi w kwestii naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 w zw. art. 80 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie.
Natomiast w kwestii zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. należy wskazać, że zgodnie z ugruntowanym poglądem orzecznictwa sądów administracyjnych sam fakt pozbawienia strony czynnego uczestnictwa w toku postępowania administracyjnego nie oznacza, że decyzja taka, choć naruszająca zasadę postępowania administracyjnego, będzie musiała zostać uchylona w trybie sądowej kontroli. Uchylenie bowiem takiej decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy strona skarżąca wykaże, że umożliwienie jej wzięcia udziału w postępowaniu, a w szczególności przedsięwzięcie konkretnych czynności procesowych, mogłoby mieć istotny wpływ na treść wydawanej decyzji. A contrario, nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji sam brak zawiadomienia strony o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sytuacji, gdy jej czynny udział i tak nie mógłby doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia odmiennego niż to wydane bez jej aktywnego uczestnictwa. W tak przedstawionej sytuacji uchylenie decyzji, z uwagi na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., nie będzie miało racjonalnych podstaw i mogłoby prowadzić do przewlekłości postępowania. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyroki NSA: z 15 marca 2024 r., sygn. akt I GSK 287/23; z 23 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 563/21 oraz z 20 czerwca 2023, sygn. akt II OSK 2157/20, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie skarżąca zgłaszając zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. nie wykazała jednocześnie, że naruszenie to uniemożliwiło dokonanie jej jakiejkolwiek czynności procesowej.
Wobec dokonanych w sposób bezsporny, wskazanych wyżej ustaleń, co do braku współpracy skarżącej z organem pomocowym Sąd za nieuzasadnione uznał również zarzuty skargi co od naruszenia wskazanych w niej przepisów art. 2 ust. 1, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 37, art. 107 ust. 4 i ust. 4a u.p.s.
Odnosząc się jednocześnie do zarzutu naruszenia art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 340 ze zm.), powoływanej dalej jako: "ustawa covidowa" należy wskazać, że nie doszło do jego naruszenia, albowiem w chwili orzekania przez organy obu instancji na terenie Rzeczypospolitej Polskiej nie obowiązywał zarówno stan epidemii, jak i stan zagrożenia epidemicznego). Stąd też zarzut naruszenia art. 15o ustawy covidowej nie znajduje uzasadnienia.
Sąd nie uwzględnił złożonego w skardze wniosku o zobowiązanie organu do przedłożenia notatki i pozostałej dokumentacji z wizyty skarżącej w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w MOPS przy ul. [...] a następnie przeprowadzenia z nich dowodu. Stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wniosek jednakże nie spełnia tych wymogów. Pełnomocnik skarżącej nie precyzuje wprost daty wizyty, której ma dotyczyć wnioskowana dokumentacja, jednakże z treści uzasadnienia skargi wynika, że miała ona miejsce 12 czerwca 2024 r. a więc jeszcze przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie wystąpiły wątpliwości odnośnie legalności kontrolowanej decyzji, dla wyjaśnienia których niezbędne byłoby przeprowadzenie dowodu na okoliczność celu i przebiegu wizyty skarżącej w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Łodzi.
Reasumując, organy administracji obu instancji wypełniły zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ponadto wypełniły obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organy w sposób wystarczający wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody na których się oparły oraz przyczyny, z powodu których nie uwzględniły stanowiska skarżącej. Jednocześnie w sposób wystarczający wyjaśniły podstawę prawną decyzji oraz przytoczyły przepisy prawa, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Fakt, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z oczekiwaniami i przekonaniami skarżącej, która domaga się odmiennego interpretowania zastosowanych w sprawie przepisów prawa nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia są wadliwe. Wręcz przeciwnie, organy podjęły niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydały trafne rozstrzygnięcia, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie.
Z powyższych względów, Sąd, nie podzielając zarzutów skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
ds
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło