II SA/Łd 334/16
WyrokWSA w Łodzi2016-09-06
Skład orzekający: Anna Stępień, Arkadiusz Blewązka, Barbara Rymaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji architektoniczno-budowlanej może wydać pozwolenie na budowę, jeśli inwestor nie posiada tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a jedynie wyrok sądu nakazujący określone zachowanie związane z inwestycją na tej nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wyrok sądu nakazujący określone zachowanie związane z inwestycją na nieruchomości nie stanowi samoistnego tytułu prawnego do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu Prawa budowlanego. Prawo to musi wynikać z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku obligacyjnego. W związku z tym, organy administracji błędnie oceniły materiał dowodowy, dopuszczając możliwość wydania pozwolenia na budowę bez spełnienia przez inwestora wymogu posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi S. Z. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą A S.A. pozwolenia na budowę sieci elektroenergetycznej na działkach nr 108/10 i 108/11. Skarżący zarzucił, że inwestor nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością (działką nr 108/11) na cele budowlane, a organy błędnie uznały, że wyrok sądu powszechnego stanowi podstawę do dysponowania tą nieruchomością. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Zasądzono od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 6 września 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, , Protokolant St. sekretarz sądowy Anna Łyżwa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2016 roku sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...], znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego S. Z. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. LS
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] nr [...], znak: [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą A S.A. w L. pozwolenia na budowę sieci elektroenergetycznej.
Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] nr [...], znak: [...] Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił A S.A. w L. pozwolenia na budowę sieci elektroenergetycznej SN 15 kV – skablowanie sieci (obiekt kategorii XXVI) w miejscowości P., gminie P., na działkach o nr 108/10 i 108/11. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że przedmiotowa inwestycja została zaprojektowana na terenie, dla którego nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. W ocenie Starosty inwestycja jest zgodna z decyzją z dnia [...] września 2015r. nr [...] o lokalizacji inwestycji celu publicznego, którą Wójt Gminy P. ustalił sposób zagospodarowania terenu i warunki inwestycji polegającej na budowie sieci elektroenergetycznej SN 15kV wraz z niezbędnymi urządzeniami i budowlami technicznymi na działkach o nr 108/10 i 108/11 w miejscowości P., gmina P. Ponadto organ wskazał, iż projektowana linia elektroenergetyczna zgodna jest również z wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia 22 września 2014r. w sprawie [...]. Organ uznał, że złożone przez pełnomocnika oświadczenie o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane jest zgodne ze stanem faktycznym, gdyż wykonanie robót objętych wnioskiem o pozwolenie na budowę nakazane zostało przez sąd powszechny na wniosek S. Z., zaś odrębną kwestią są sprawy związane z prawem służebności przesyłu, które reguluje ustawa z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2016r. poz. 380 ze zm.), dalej powoływana jako: "K.c.". Podsumowując organ uznał, że przedłożony w sprawie projekt budowlany jest zgodny z obowiązującymi przepisami i ostateczną decyzją Wójta Gminy P. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Ponadto jest kompletny i sporządzony przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane.
W odwołaniu od ww. decyzji S. Z. podniósł, że inwestor nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością (działką nr 108/11) na cele budowlane, a tym samym zaskarżona decyzja narusza art. 3 pkt 11 oraz art. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2016r. poz. 290 ze zm.), dalej powoływanej jako: "Pr.bud." oraz art. 6 i 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016r. poz. 23 ze zm.), dalej powoływanej jako: "K.p.a.".
Powołaną na wstępie decyzją Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania S. Z., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że z projektu budowlanego zatwierdzonego zaskarżoną decyzją o pozwoleniu na budowę wynika, że zamiarem inwestora jest demontaż istniejącej linii napowietrznej SN O. – S.; demontaż istniejącego słupa wirowanego nr 5; budowa linii kablowej SN 15 kV x XRUHAKXS 1 x 120mm2; wymiana istniejącego słupa wirowanego na słup wirowany typu Kgo.
W ocenie Wojewody [...] inwestor spełnił wymagania przewidziane przepisami, bowiem projektowana inwestycja jest zgodna z decyzją Wójta Gminy P. z dnia [...] września 2015r. nr [...] o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Dołączony do wniosku projekt budowlany jest kompletny i odpowiada wymogom określonym w art. 34 ust. 3 Pr.bud. Ponadto projekt został wykonany przez uprawnionego projektanta, który złożył oświadczenie o wykonaniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami techniczno – budowlanymi i zasadami wiedzy technicznej, przy czym oświadczenie złożył także projektant sprawdzający.
Organ odwoławczy podkreślił następnie, iż decyzja wydawana w przedmiocie pozwolenia na budowę nie ma charakteru uznaniowego, bowiem zgodnie z art. 35 ust. 4 Pr.bud. w razie spełnienia wymagań określonych w art. 35 ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4, właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Odnosząc się do treści odwołania Wojewoda [...] podniósł, że zgodnie art. 32 ust. 4 pkt 2 Pr.bud., obowiązkiem inwestora nie jest wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a jedynie złożenie odpowiedniego oświadczenia pod groźbą odpowiedzialności karnej. W ocenie organu nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku oświadczenie to jest bezwzględnie skuteczne, bowiem składane przez inwestora oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postępowaniu administracyjnym korzysta z domniemania prawdziwości, jeżeli nie jest sprzeczne z innymi dowodami lub okolicznościami i faktami znanymi organowi administracyjnemu z urzędu.
W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że w złożonym oświadczeniu o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane inwestor wskazał, że prawo do dysponowania działką o nr 108/11 na cele budowlane wywodzi z wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 18 grudnia 2014r. w sprawie [...], którym oddalono apelację A S.A. od wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia 22 września 2014r. w sprawie [...]. W ocenie organu uprawnienie inwestora od dysponowania na cele budowlane działką o nr 108/11 należącą do skarżącego nie zostało wprawdzie wprost określone w sentencji ww. wyroku, mimo że wyrok przewiduje skablowanie sieci na działce S. Z., jednakże należy wziąć pod uwagę uzasadnienie wyroku, z którego wynika, iż powód wyraził zgodę na przebudowę linii elektroenergetycznej średniego napięcia przebiegającą przez jego działkę zgodnie z wersją zawartą w opinii uzupełniającej biegłego. Wojewoda [...] stwierdził, że inwestor wskazując w złożonym oświadczeniu o posiadanym prawie do dysponowania działką o nr 108/11 na wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia 18 grudnia 2014r. w sprawie [...], wykazał że posiada tytuł prawny do działki umożliwiający wykonanie robót budowlanych.
Powołując się na definicję służebności przesyłu wprowadzonej do polskiego systemu prawnego ustawą z dnia 30 maja 2008r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 116, poz. 731), organ zaznaczył, że służebność taka daje przedsiębiorcy możliwość wchodzenia na grunt nią obciążony oraz jego zajmowania na użytek własnych urządzeń, a także podejmowania działań zmierzających do utrzymywania ich w należytym stanie. Zdaniem organu ustanowiona służebność przesyłu daje inwestorowi prawo wykonania określonych urządzeń na nieruchomości nią obciążonej, tj. prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, lecz ustanowienie służebności przesyłu jest niezbędne do funkcjonowania wybudowanych urządzeń zgodnie z przeznaczeniem, a nie ich wybudowania.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję z dnia [...] nr [...] Wojewody [...] wywiódł S. Z., zarzucając naruszenie w szczególności art. 3 pkt 11, art. 4, 35 Pr.bud. oraz art. 6 i 7 K.p.a. Zdaniem skarżącego w przedmiotowej sprawie nie doszło do spełnienia przez inwestora obowiązku posiadania prawa do dysponowania nieruchomością (działką nr 108/11) na cele budowlane, bowiem wyrok Sądu Rejonowego w O. z dnia 22 września 2014r. w sprawie [...] nie stanowi tytułu prawnego, z którego wynika prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wręcz przeciwnie w wyroku stwierdza się, iż inwestorowi nie przysługuje w stosunku do skarżącego skuteczne uprawnienie do władania przedmiotową nieruchomością w zakresie odpowiadającym treści służebności przesyłu. W tym miejscu autor skargi zaznaczył, iż kwestia służebności przesyłu pozostawiona została ugodzie pomiędzy inwestorem a właścicielem działki nr 108/11, co w trakcie w ww. postępowania sądowego także zostało zaznaczone.
W dalszej części skargi S. Z. zarzucił, iż organy dokonały błędnej interpretacji art. 3 pkt 11 oraz art. 4 Pr.bud., bowiem wyrok z dnia 22 września 2014r. w sprawie [...] nie stanowi wyrażenia zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane. W ocenie skarżącego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane daje służebność przesyłu jako ograniczone prawo rzeczowe, która jest ustanawiana w celu stworzenia przedsiębiorcy korzystającemu z urządzeń trwałego tytułu do ich posadowienia na cudzych gruntach, co jest warunkiem wykonywania przez niego zadań i uczestniczenia w obrocie gospodarczym przez dostarczanie odbiorcom wody i energii, albo świadczenia dla nich usług. Skarżący podkreślił, że służebność przesyłu jako prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane powinna być ustanowiona już przed wydaniem decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę, co umożliwia inwestorowi rozpoczęcie robót budowlanych mających na celu posadowienie linii energetycznej na cudzej nieruchomości.
Następnie S. Z. wskazał, że organy obu instancji wysnuły błędne wnioski z uzasadnienia wyroku z dnia 22 września 2014r. wydanego w sprawie [...]. Zdaniem skarżącego orzecznictwo wymienione w uzasadnieniu ww. wyroku dotyczy możliwości prowadzenia postępowania negatoryjnego w trybie art. 222 K.c. i nie można z tego wyciągnąć wniosku, iż umożliwia organowi wydanie decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę bez spełnienia przez inwestora obowiązku posiadania prawa do dysponowania nieruchomością (działką nr 108/11) na cele budowlane.
S. Z. zarzucił następnie, że organ II instancji pominął w całości stanowisko właściciela nieruchomości, a w toku prowadzonego postępowania nie została udowodniona okoliczność posiadania przez inwestora prawa do dysponowania na cele budowlane działką nr 108/11. Zdaniem skarżącego dokonane rozstrzygnięcie w żaden sposób nie znajduje odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. Interpretacja przepisów Pr.bud., jak również K.c. dokonana przez organy obu instancji doprowadziła do niezapewnienia uprawnień właściciela nieruchomości zarówno na etapie obsługi linii elektroenergetycznej, jak i na etapie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych w zakresie respektowania istniejących budynków, obiektów budowlanych, urządzeń budowalnych czy technicznych; zakazu niszczenia lub uszkadzania drzew, gałęzi drzew, wysokopiennych roślin, krzewów lub innych roślin; zakazu wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu; zakazu zanieczyszczania gleby, rozkopywania gruntu, zaśmiecania. Skarżący podniósł, że w wyniku błędnej interpretacji wskazanych przepisów prawa nie uwzględniono ich funkcji, w tym między innymi zasady sprawiedliwości, słuszności, konsekwencji społecznych i ekonomicznych oraz zagwarantowania praw właściciela nieruchomości, przez co naruszono także przepisy art. 6 i art. 7 K.p.a.
Skarżący dodatkowo wskazał, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest analizy w zakresie odniesienia się do zgodności projektu budowlanego z sentencją wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia 22 września 2014r. w sprawie [...], a brak tego rodzaju analizy zgodności w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego jest szczególnie istotny i dyskwalifikujący tę decyzję. Powyższe – w ocenie S. Z. – doprowadziło również do braku zagwarantowania uprawnień właściciela nieruchomości na etapie projektowania oraz budowy linii elektroenergetycznej i stanowi naruszenie przepisów art. 6 i art. 7 K.p.a.
W końcowej części skargi S. Z. podniósł, iż w toku prowadzonego postępowania organy nie przeprowadziły także analizy projektu budowlanego w zakresie art. 87a ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody w związku z faktem, iż w bezpośredniej bliskości planowanej trasy przebiegu linii kablowej elektroenergetycznej rośnie drzewo zaznaczone na mapie projektowej.
Z powyższych względów i wobec braku zawarcia umowy służebności pomiędzy inwestorem i właścicielem nieruchomości S. Z. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot kosztów sądowych.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r. poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej jako: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
W istocie przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę sieci elektroenergetycznej. Podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy Pr.bud., w szczególności art. 35 ust. 1 Pr.bud. stanowiący, iż przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza:
1) zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko;
2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno – budowlanymi;
3) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, oraz zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7;
4) wykonanie – w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu – przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu – lub jego sprawdzenia – zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7.
W razie stwierdzenia naruszeń, w zakresie określonym w art. 35 ust. 1 Pr.bud., właściwy organ nakłada obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę (art. 35 ust. 3 Pr.bud.). Natomiast zgodnie z treścią art. 35 ust. 4 Pr.bud., w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4 Pr.bud., właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Oznacza to, że decyzja w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę ma charakter związany.
Ponadto przepis art. 32 ust. 4 Pr.bud. stanowi, iż pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto:
1) złożył wniosek w tej sprawie w okresie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym;
1a) złożył wniosek w tej sprawie w okresie ważności pozwoleń, o których mowa w art. 23 ust. 1 i art. 26 ust. 1 Pr.bud., oraz decyzji, o której mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1991r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz.U. z 2013r. poz. 934 ze zm.), jeżeli są one wymagane;
2) złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Dokonana z urzędu, a więc także poza zakresem zarzutów zaskarżenia, analiza okoliczności niniejszej sprawy nie dostarcza powodów do krytyki działań organów administracji na tle art. 35 Pr.bud., w odniesieniu do zgodności projektu budowlanego z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Zasadnie również organy uznały, że dołączony do wniosku projekt budowlany jest kompletny i odpowiada wymogom określonym w art. 34 ust. 3 Pr.bud. Ponadto projekt został wykonany przez uprawnionego projektanta, który – podobnie jak projektant sprawdzający – złożył oświadczenie o wykonaniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami techniczno – budowlanymi i zasadami wiedzy technicznej. W tej sytuacji należy odnieść się do zarzutów postawionych w skardze, a w szczególności do kwestii dysponowania przez inwestora nieruchomością na cele budowlane.
Nie ulega wątpliwości, iż inwestor do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę załączył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania na cele budowlane całą nieruchomością, na której zamierza zrealizować inwestycję. Istota tego oświadczenia jest taka sama jak oświadczenia, o którym mowa w art. 75 § 2 K.p.a., a zatem organ ma możliwość przyjęcia twierdzenia strony co do faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy lub co do stanu prawnego. Możliwość ta nie oznacza jednak obowiązku poprzestania organu na tym oświadczeniu. Tym samym omawiane oświadczenie może zastać skutecznie zakwestionowane w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę. W razie wątpliwości co do prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane ciężar dowodu spoczywa na inwestorze, który winien w tym celu przedstawić stosowne dokumenty: wypis z księgi wieczystej, umowę cywilnoprawną, wypis z rejestru gruntów lub inny dokument wskazujący na prawo do gruntu. Właściciel nieruchomości nie jest natomiast obciążony ciężarem dowodzenia, że jego nieruchomość nie jest obciążoną prawami osób trzecich. (vide: wyrok NSA z dnia 9 października 2009r. w sprawie II OSK 1534/08; wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2008r. w sprawie II OSK 1618/07 https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z okoliczności niniejszej sprawy jasno wynika, iż inwestor nie jest właścicielem ani użytkownikiem wieczystym działki gruntu nr 108/11, którą wskazał jako teren inwestycji. Nie przysługuje mu do tej działki także ograniczone prawo rzeczowe i prawo obligacyjne. Na istnienie tego rodzaju prawa inwestor nie powoływał się w toku postępowania, a organy nie ustaliły po jego stronie takiego uprawnienia. Wskazały natomiast, że prawo inwestora do dysponowanie ww. działką na cele budowlane wynika z orzeczenia sądu powszechnego, który w sprawie z powództwa skarżącego nakazał inwestorowi demontaż urządzeń energetycznych znajdujących się na ww. działce i przebudowę – w sposób określony w wyroku – linii energetycznej tam się znajdującej. Jakkolwiek powyższy wyrok w zakresie określenia trasy przebudowy linii energetycznej opierał się na opinii biegłego sądowego, której skarżący nie kwestionował, a wręcz zgodził się na wskazany w owej opinii przebieg inwestycji, to jednak nie sposób doszukać się w tym orzeczeniu zgody skarżącego – wyrażonej w jakiejkolwiek formie – na przekazanie inwestorowi prawa do dysponowania na cele budowlane działką nr 108/11. Mając na uwadze, iż powyższe prawo ma swoje źródło wyłącznie w: prawie własności, użytkowaniu wieczystym, zarządzie, ograniczonym prawie rzeczowym albo stosunku obligacyjnym (art. 3 pkt 11 Pr.bud.) i nie istnieje możliwość rozszerzenie katalogu owych źródeł (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 grudnia 2014r. w sprawie VII SA/Wa 1297/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl), to nie można przyjąć, iż samoistnym źródłem takiego prawa może być wyrok sądu nakazujący określone zachowanie. Nadto zgoda właściciela nieruchomości uprawniająca inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane winna być sformułowana w sposób jednoznaczny i nie może być dorozumiana. Nie może być wątpliwości co do tego, iż właściciel wyraził zgodę na wybudowanie na jego gruncie przez konkretnie wskazanego inwestora określonego obiektu budowlanego. (vide: wyrok NSA z dnia 23 września 2010r. w sprawie II OSK 1395/09, https://orzeczenia.nsa.gov.pl), natomiast w okolicznościach niniejszej sprawy jasno określona jest postawa skarżącego, który konsekwentnie odmawia inwestorowi prawa do realizacji inwestycji na jego gruncie.
Konkludując należy wskazać, iż w realiach niniejszej sprawy nie istnieje po stronie inwestora uprawnienie do dysponowania na cele budowlane działką nr 108/11, a zatem uprawnienie to nie rozciąga się na cały teren planowanej inwestycji. W takiej sytuacji brak jest możliwości objęcia udzielonym pozwoleniem na budowę całej inwestycji skoro częściowo obejmuje ona teren, którym inwestor nie może dysponować na cele budowlane. Powyższe prowadzi do wniosku, iż organy obu instancji wydając decyzje pozwalające na budowę sieci energetycznej, która objęła także należącą do skarżącego działkę nr 108/11, naruszyły przepis art. 32 ust. 4 i art. 33 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 3 pkt 11 Pr.bud. w sposób mający wpływ na wynik sprawy.
Powyższe jest następstwem wadliwej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania polegającej na przyjęciu, że wyrok sądu może być źródłem uprawnienia, o którym mowa w art. 3 pkt 11 Pr.bud., przy jednoczesnym zaniechaniu ustalenia czy źródła owego uprawnienia – wymienione w powyższym przepisie – występują w okolicznościach niniejszej sprawy i czy dają inwestorowi precyzyjne i konkretne uprawnienie do dysponowania gruntem skarżącego. Powyższe wskazuje jasno na istotne naruszenie przepisów o gromadzeniu i ocenie materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.).
Ponadto zgodzić się wypada ze skarżącym, iż instytucją prawną umożliwiającą uzyskanie przez inwestora prawa do dysponowania gruntem na cele budowlane – niejako dedykowaną do sytuacji zachodzącej w niniejszej sprawie – jest służebność przesyłu (art. 3051 – 3054 K.c.), która została wprowadzona do polskiego systemu prawa w dniu 3 sierpnia 2008r. aby przedsiębiorcy przesyłowi mieli możliwość nie tylko uregulowania "zaszłości" w postaci korzystania bez tytułu prawnego z cudzych gruntów ale także uzyskania owego tytułu w celu realizacji nowych inwestycji i posadowienia na cudzych gruntach urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 K.c. (vide: K.A. Dadańska [w:] A.Kidyba, K.A. Dadańska, T.A. Filipiak, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II Własność i inne prawa rzeczowe, uwagi do art. 3051 K.c., Lex 2012r.; E. Gniewek [w:] E. Gniewek, P. Machnikowskiego, Kodeks cywilny. Komentarz, C.H.BECK, 5 wydanie, str. 473). Powyższe dezawuuje naiwne stanowisko organów jakoby ustanowienie służebności przesyłu stawało się aktualne dopiero po wybudowaniu określonej instalacji przesyłowej a przed przystąpieniem do jej eksploatacji.
Odnosząc się z kolei do zarzutu braku porównania zgodności przestawionego przez inwestora projektu budowlanego z treścią wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia 22 września 2014r. w sprawie [...], to jakkolwiek należy wskazać, iż zgodność projektu budowlanego z treścią tego wyroku nie warunkuje udzielenia pozwolenia na budowę, bowiem w tym zakresie przepisy Pr.bud. stanowią autonomiczną podstawę oceny wniosku o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę, to jednak ewentualna sprzeczność pomiędzy treścią wyroku sądu powszechnego, będącego podstawą działań inwestora w niniejszej sprawie, a zrealizowaną inwestycją (w następstwie zatwierdzenia projektu budowlanego zawierającego taką sprzeczność) może być podstawą reperkusji na gruncie sądowego postępowania egzekucyjnego. Organy mając świadomość także takich konsekwencji wydanego rozstrzygnięcia winny, na podstawie art. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 i art. 9 K.p.a., owe ewentualne rozbieżności ujawnić w następstwie dokonanej analizy stanu faktycznego sprawy, informując strony postępowania o powyższych okolicznościach, jako mających wpływ na ustalenie ich sfery prawnej w prowadzonym postępowaniu.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 87a ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody Dz.U. z 2015r., poz. 1651 ze zm.), wskazać wypada, iż powyższa norma nie jest przesłanką oceny wniosku o pozwolenie na budowę, a nadto odnosząc się jedynie do sposobu wykonywania prac ziemnych nie może mieć wpływu na ocenę legalności decyzji pozwalającej na budowę, o której mowa w przepisach Pr.bud.
W zaistniałej sytuacji – wobec konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego obu zakwestionowanych decyzji – Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c", w związku z art. 135 P.p.s.a.
W punkcie drugim wyroku, na podstawie art. 205 § 1 P.p.s.a. orzeczono o zwrocie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej.
Prowadząc ponownie postępowanie organy administracji winny zastosować się do oceny prawnej wyrażonej w niniejszym uzasadnieniu wyroku (art. 153 P.p.s.a.).
m.m.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło