II SA/Łd 346/25
WyrokWSA w Łodzi2025-09-04
Skład orzekający: Michał Zbrojewski, Piotr Mikołajczyk, Marcin Olejniczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący spełnia przesłanki do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych zgodnie z ustawą z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek określonych w art. 2 lub art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Organ prawidłowo zebrał materiał dowodowy i nie stwierdził, aby skarżący prowadził działalność opozycyjną lub podlegał represjom z powodów politycznych w rozumieniu ustawy, a ciężar dowodu spoczywał na skarżącym.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Organ odmówił przyznania statusu, stwierdzając, że skarżący nie wykazał prowadzenia działalności opozycyjnej ani podlegania represjom w rozumieniu ustawy. Skarżący wniósł skargę, zarzucając nierzetelne postępowanie organu i brak możliwości zapoznania się z dokumentami. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 4 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Asesor WSA Marcin Olejniczak Protokolant st. asystent sędziego Nina Krzemieniewska-Oleszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2025 roku sprawy ze skargi M. D. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2025 roku znak: [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę. dc
Zaskarżoną decyzją z 28 lutego 2025 r. znak: DOS3-K1063-D21447-22/25 Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powoływany dalej jako: "Szef Urzędu" po rozpatrzeniu odwołania M. D. , powoływanego dalej jako: "skarżący" działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), powoływanej dalej jako: "k.p.a." oraz art. 5 w zw. z art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn. Dz. U . z 2024 poz. 906), powoływanej dalej jako: "u.d.o.a." utrzymał w mocy własną decyzję z 4 października 2024 r., znak: DSE3-K1111-D21447-14D/24 odmawiającą skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
Z akt sprawy wynika, że skarżący złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie przepisów u.d.o.a.
Organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w szczególności zwrócił się do Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej o przekazanie informacji o treści zgromadzonych dokumentów dot. skarżącego. W odpowiedzi Instytut Pamięci Narodowej poinformował, że w wyniku kwerendy archiwalnej przeprowadzonej w zasobach archiwalnych Instytutu nie odnaleziono dokumentów spełniających wymogi art. 2 lub art. 3 u.d.o.a.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z 4 października 2024 r., znak: DSE3-K1111-D21447-14D/24 Szef Urzędu odmówił stronie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżąc wystąpił do Szefa Urzędu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na etapie postępowania odwoławczego, skarżący nie przedłożył nowych dowodów.
Pismem z 6 grudnia 2024 r. organ zwrócił się do Zakładu Karnego nr [...] w Ł. - Oddział Zewnętrzny w Ł. z prośbą o nadesłanie informacji i dokumentów w sprawie strony. W odpowiedzi jednostka przesłała kserokopie dokumentacji strony m.in. postanowienia o tymczasowym aresztowaniu, wyroków oraz wywiadu środowiskowego.
Pismem z 14 stycznia 2025 r. organ zawiadomił stronę o zakończeniu postępowania wyjaśniającego, możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz wskazał jakie przesłanki prawa materialnego, niezbędne do wydania decyzji pozytywnej, nie zostały spełnione i w wskazał termin do przesłania dodatkowych dowodów. W odpowiedzi na ww. pismo skarżący nadesłał list, jednak nie dołączył do niego żadnych nowych dowodów.
Szef Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po rozpoznaniu powyższego wniosku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Przywołując treść art. 2, art. 3 u.d.o.a. organ stwierdził, że skarżący nie spełnia przesłanek określonych w ww. przepisach. W ocenie organu skarżący nie udowodnił okoliczności prowadzenia działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 u.d.o.a. Skarżący wskazał we wniosku, że jako jedyny ze swojego zakładu pracy pojechał na spotkanie z L.W., które odbyło się w Hali Sportowej w Ł.. Spotkanie to miał utrwalić na nagraniu ukrytym radiomagnetofonem, które później rozpowszechniał. Miał mieć później przez to kłopoty w pracy. Opisał również szereg kłopotów jakie miał mieć z policją, prokuraturą czy administracją mieszkaniową. Do wniosku dołączono oświadczenie Z.G., który wskazał, że M.D. był zatrudniony w Przedsiębiorstwie [...] w Z., gdzie był jednym z założycieli Podstawowej Organizacji Partyjnej. Potwierdził również fakt nagrania spotkania z L.W., które odtwarzał dla pracowników. Dodał również, że skarżący namawiał pracowników do strajku.
W ocenie organu informacje zawarte we wniosku oraz oświadczeniu świadka, nie dają podstaw do potwierdzenia stronie wnioskowanego statusu. Wskazał on jedynie ogólnikowe informacje, a jego jedyną działalnością było nagranie spotkania z Lechem Wałęsą i rozpowszechnianie go wśród współpracowników. Nie opisał w żaden sposób innej działalności antykomunistycznej. Świadek potwierdził fakt nagrania ww. spotkania i dodał, że wnioskodawca namawiał współpracowników do strajku, nie wskazując na jakąkolwiek działalność opozycyjną strony. Zarówno skarżący jak i świadkowie nie wskazali żadnych szczegółowych informacji. Skarżący nie załączył do wniosku innych oświadczeń.
Organ podkreślił, że działalność określona w art. 2 u.d.o.a. to nie jakikolwiek przejaw aktywności stanowiącej o braku akceptacji dla zastanego stanu rzeczy, a ukierunkowana i prowadzona w ramach zorganizowanych struktur lub w ścisłej współpracy z nimi zakazana działalność na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowiek w Polsce, trwająca co najmniej 12 miesięcy. W ocenie organu wskazane przez skarżącego i świadka okoliczności, nie sposób uznać za działalność spełniającą przesłanki z art. 2 u.d.o.a.
Przywołując treść Preambuły u.d.o.a. organ wskazał, że nie każda działalność, choćby była działalnością zasługującą na uznanie, może zostać potraktowana jako działalność opozycyjna. Ustawodawca wprost wskazał, że chodzi o działalność, którą można określić mianem szczególnych zasług prowadzoną z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych.
Mając na uwadze oświadczenie samego zainteresowanego, świadka, a także informacje uzyskane z IPN, organ uznał, że wnioskodawca nie wykazał prowadzenia działalności opozycyjnej w rozumieniu przepisu art. 2 u.d.o.a. Nie każda działalność opozycyjna, jak również nie każda represja z powodów politycznych ze strony władz komunistycznych jest przez prawodawcę uznawana jako podlegająca ustawie, a tym samym uprawniająca do ubiegania się o świadczenia pieniężne czy pomoc pieniężną.
W ocenie organu skarżący nie przedstawił również dowodów na okoliczność podlegania represjom w rozumieniu art. 3 u.d.o.a. Wnioskodawca wskazał, że był inwigilowany i represjonowany, a także powołał się na art. 3 pkt 1 lit. a u.d.o.a. z uwagi na swój pobyt w więzieniu. Większość przedstawionych przez skarżącego dokumentów dotyczy jego sporów z administracją mieszkaniową z okresu 2022-2023, a więc z okresu nie objętego u.d.o.a. Organ nie przychylił się do interpretacji wnioskodawcy, że problemy z administracją mieszkaniową dotyczące m.in. wymiany pieca, są następstwem i konsekwencją działalności opozycyjnej lub udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.
Organ wyjaśnił, że aby móc przyznać status osoby represjonowanej z powodów politycznych wskazanych w art. 3 pkt 1 lit. a u.d.o.a. przesłanki z ww. przepisu muszą wystąpić łącznie tj. osadzenie w więzieniu musi być wynikiem działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Wnioskodawca w żaden sposób nie udokumentował by w okresie od 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r. prowadził działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Wnioskodawca przedstawił korespondencję, którą prowadził z Prokuraturą Rejonową w Z. i Komendą Powiatową Policji w Z. (w obu jednostkach nie zachowały się żadne dokumenty dot. strony) oraz Zakładem Karnym nr [...] w Ł.. Z pisma Służby Więziennej z ww. Zakładu Karnego wynika, że zachowała się w ich archiwach dokumentacja dot. pobytu strony w tym zakładzie w okresie od 22 października 1972 r. do 9 sierpnia 1974 r. Jak wskazał sam wnioskodawca, w 1972 r. był wypadek z udziałem milicji w miejscu jego zamieszkania i został wtedy zatrzymany, a następnie skazany za napad na funkcjonariuszy. Na prośbę Urzędu ww. jednostka przesłała dokumenty z których wynika jednoznacznie, że M.D. został aresztowany za to, że będąc w stanie nietrzeźwym, brał udział w pobiciu kobiety, a także napadł i znieważył funkcjonariuszy MO wykonujących swoje obowiązki służbowe. Czyny o charakterze chuligańskim w stanie nietrzeźwości i orzeczona za to kara, nie stanowią podstawy do przyznania statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych.
Wnioskodawca wskazał również, że był inwigilowany. Wnioskodawca w żaden sposób nie udowodnił, by w związku z udziałem w wystąpieniu wolnościowym, był inwigilowany przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niego bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jego szkodę przestępstwa lub wykroczenia. By móc przyznać status osoby represjonowanej z powodów politycznych wszystkie przesłanki z art. 3 pkt 3 lit. b u.d.o.a. muszą wystąpić łącznie tj. uczestnictwo w wystąpieniu wolnościowym, inwigilacja oraz podjęcie bezprawnego działania na szkodę danej osoby. Wnioskodawca w żaden sposób nie udokumentował by takie okoliczności miały miejsce.
W art. 3 u.d.o.a. enumeratywnie wskazano okoliczności, kiedy Szef Urzędu potwierdza status osoby represjonowanej z powodów politycznych. Katalog ten ma charakter zamknięty, w związku z czym Szef Urzędu nie może potwierdzić statusu osoby represjonowanej z innych przyczyn niż w nim wymienione. Żadne inne zdarzenia, okoliczności i kłopoty nie mogą być uznane za represję w rozumieniu tej ustawy, choćby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej, stanowiły dużą dolegliwość. Organowi nie udało się pozyskać dowodów umożliwiających potwierdzenie skarżącemu statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych.
Organ dodał, że zgodnie z u.d.o.a. Szef Urzędu potwierdza status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie udokumentowanego wniosku strony. Nie ulega wątpliwości fakt, że to na organie administracji spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Powyższe nie oznacza jednak, że organ ma obowiązek poszukiwania "do skutku" dowodów potwierdzających zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony. Nałożenie na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia jednak strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony.
W trakcie prowadzonego postępowania organ zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej o przeprowadzenie kwerendy archiwalnej oraz Zakładu Karnego Nr [...] w Ł. o przesłanie dokumentacji dot. wnioskodawcy, a także zwracał się do strony o przesłanie dodatkowych dowodów mogących potwierdzić prowadzoną działalność opozycyjną lub doznane represje z powodów politycznych dopełniając niezbędnych czynności służących dokładnemu wyjaśnieniu stanu faktycznego.
W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w toku postępowania nie ustalono, by skarżący prowadził działalność opozycyjną w rozumieniu art. 2 u.d.o.a. lub podlegał którejkolwiek z represji ujętych w art. 3 u.d.o.a.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, uzupełnionej pismami z 28 maja i 30 lipca 2025 r. M.D. zaskarżył w całości decyzje organów obu instancji nie zgadzając się z ich treścią i wnosząc o ich uchylenie.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że postępowanie zostało przeprowadzone nieprofesjonalnie i nierzetelnie, a decyzja została wydana przed rozpatrzeniem wszystkich dowodów w sprawie. Wyjaśnił, że w toku postępowania nie miał możliwości osobistego otrzymania dokumentów z Zakładu Karnego w Ł. i z Komendy Powiatowej Policji w Z., gdyż odmówiono mu ich wydania. Pracownicy ww. jednostek poinformowali go, że wydadzą dokumenty jedynie wtedy, gdy zwrócą się o te dokumenty uprawnione organy. Skarżący w toku postępowania wnosił o wystąpienie organu do ww. jednostek o przesłanie dokumentów świadczących o stosowaniu wobec niego represji, bezpodstawnego osadzenia w zakładzie karnym za pobicie funkcjonariusza milicji, choć do pobicia nigdy nie doszło i wystawiania negatywnych opinii dotyczących jego osoby.
Jednocześnie skarżący zwrócił się o przesłuchanie pracownika organu Ł.P. na okoliczność wykazania niewłaściwego zebrania materiałów dowodowych w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym trybie i zakreślonych powyżej granicach Sąd stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa i nie ma przesłanek do ich uchylenia.
Przedmiotem kontroli jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o odmowie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
W kontrolowanej sprawie organ stwierdził, że skarżący nie spełnił przesłanek określonych w u.d.o.a., bowiem nie wykazał ani w toku postępowania nie ustalono, by prowadził działalność opozycyjną w rozumieniu art. 2 u.d.o.a. lub podlegał którejkolwiek z represji ujętych w art. 3 u.d.o.a. Wnioskodawca w żaden sposób nie udokumentował by zaszły okoliczności o których mowa w ww. przepisach, a zgromadzona w toku postpowania dokumentacja również tego nie potwierdziła. Z kolei w ocenie skarżącego organ wadliwie zebrał materiał dowodowy nie uwzględniając okoliczności stosowania represji, zamknięcia w zakładzie karnym, brania udziału w czynnościach przeciwko władzy i udziału w tajnych zebraniach.
Problematyka rozważanego na gruncie rozpatrywanej sprawy świadczenia została unormowana przez ustawodawcę w przepisach ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 906), powoływanej dalej jako: "u.d.o.a.".
W pierwszej kolejności godzi się wyjaśnić, że zarówno nie każda działalność opozycyjna jak i nie każda represja z powodów politycznych ze strony władz komunistycznych jest przez ustawodawcę uznawana jako podlegająca u.d.o.a., a w konsekwencji uprawniająca do ubiegania się o status takiej osoby i świadczenia pieniężne lub pomoc pieniężną. Dla potrzeb realizacji przewidzianych uprawnień u.d.o.a. wprowadza dwie kategorie podmiotów, tj. działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, którym na jej gruncie przyznano różnego rodzaju uprawnienia. Analiza akt sprawy nie budzi wątpliwości, że wniosek skarżącego dotyczył wyłącznie nabycia statusu działacza opozycji antykomunistycznej, jednakże w toku postępowania rozszerzył on swoje żądanie przedstawiając okoliczności, które w jego ocenie, dowodziłyby możliwości potwierdzenia statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych. W konsekwencji rozważenie przez organ możliwości nabycia przez skarżącego zarówno statusu działacza opozycji antykomunistycznej jak i osoby represjonowanej było prawidłowe, bowiem umożliwiło nabycie adekwatnego statusu w rozumieniu u.d.o.a. przez skarżącego, natomiast ocena możliwości nabycia każdego z nich, nie została przez to ani zbagatelizowana ani zmarginalizowana.
Nie budzi wątpliwości, że status "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę w art. 2 lub art. 3 u.d.o.a. W myśl art. 5 ust. 1 u.d.o.a. status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. Ww. status potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (ust. 2).
Natomiast przesłanki formalne do wydania merytorycznej decyzji określa art. 5 ust. 3 i ust. 3a u.d.o.a. stanowiąc, że do wniosku dołącza się: 1) dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 oraz 2) decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności oraz aktualną fotografię wnioskodawcy.
Mając na względzie ww. okoliczności godzi się w pierwszej kolejności wyjaśnić, że pierwszą kategorię podmiotów w myśl u.d.o.a. stanowią "działacze opozycji antykomunistycznej", których status został uregulowany w art. 2 ust. 1 u.d.o.a., zgodnie z którym działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (ust. 2).
Analiza zarówno wniosku skarżącego, przedstawionej przez niego dokumentacji jak i zebranych w toku postępowania akt przez organ nie pozostawia wątpliwości, że w sprawie nie wystąpiły podstawy do uznania skarżącego za działacza opozycji antykomunistycznej. Za podstawę uzyskania uprawnień skarżący wskazał działalność opozycyjną polegającą na nagraniu na taśmie magnetofonowej spotkania z L. W., które odbyło się w Hali Sportowej w Ł., rozpowszechnianie tych materiałów wśród swoich współpracowników, dwukrotne zorganizowanie spotkania z odsłuchem zapisu oraz kolportaż nielegalnych wydawnictw. Analiza wniosku, przedstawionych oświadczeń i dokumentów oraz zebranych w toku postępowania akt przez organ wskazuje, że w sprawie nie wystąpiły podstawy do uznania skarżącego za działacza opozycji antykomunistycznej. Zebrana dokumentacja jednoznacznie wskazuje, że nie zostało udowodnione, że przez co najmniej 12 miesięcy skarżący prowadził, w ramach zorganizowanych struktur lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność mającą na celu odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie politycznych praw człowieka. Skarżący nie wykazał również aby brał udział w spotkaniach, rozpowszechnianiu materiału antykomunistycznego, nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na swoje osobiste zaangażowanie w takie konkretne działania we wskazanym czasie. Twierdzenia skarżącego nie znajdują pokrycia w materiale dowodowym. Z uwagi na powyższe brak było podstaw do przyznania skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu art. 2 u.d.o.a.
Drugą kategorię osób wskazanych w u.d.o.a. stanowią "osoby represjonowane z powodów politycznych", które definiuje art. 3 u.d.o.a. Zgodnie z tym przepisem osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.: 1) przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2021 r. poz. 177 oraz z 2022 r. poz. 375, 1259 i 1283), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu, d) została z nią rozwiązana umowa o pracę, e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły, f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok; 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że skarżący wnioskował o status osoby represjonowanej z powodów politycznych z uwagi na: przebywanie w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (art. 3 pkt 1 lit. a u.d.o.a.) oraz inwigilowanie przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęcie wobec niego bezprawnych działań polegające na popełnieniu na jego szkodę przestępstwa lub wykroczenia (art. 3 pkt 3 lit. b u.d.o.a.).
Odnosząc się do pierwszej z ww. kategorii osób stwierdzić należy, że skarżący w toku postępowania wskazywał, że w jego ocenie był on aresztowany i podstępnie skazany za swoją działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości. Wyjaśnić zatem należy, że w myśl art. 3 pkt 1 lit. a u.d.o.a. osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która przebywała w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przywołana regulacja wymaga kumulatywnego wystąpienia trzech przesłanek, aby możliwe było potwierdzenie represji z powodów politycznych. Po pierwsze, skarżący musiał przebywać w więzieniu łub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w łatach 1956-1989 albo bez wyroku. Po drugie, pozbawienie wolności jednorazowo trwało dłużej niż 48 godzin łub wielokrotnie - dłużej niż 30 dni. Po trzecie, pobyt w więzieniu łub innym miejscu odosobnienia był konsekwencją prowadzenia działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności łub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Wyłącznie kumulatywne wystąpienie wszystkich tych przesłanek, przy braku przesłanki negatywnej z art. 4 u.d.o.a. pozwala na ustalenie, że w stosunku do wnioskodawcy zastosowano represję z powodów politycznych, o której mowa w art. 3 pkt 1 lit. a u.d.o.a.
Badając powyższe przesłanki należy jednoznacznie stwierdzić, że w materiale dowodowym zgromadzonym w toku prowadzonego postępowania nie ma jakichkolwiek dokumentów potwierdzających kumulatywne spełnienie ww. przesłanek wskazanych w przepisie. Zgromadzona w toku postępowania dokumentacja, w tym przesłane przez Zakład Karny Nr [...] w Ł. materiały zawierające: postanowienie o tymczasowym aresztowaniu w sprawie [...], wyrok w imieniu Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej w sprawie [...], wyrok w imieniu Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej w sprawie [...], postanowienie w sprawie [...] [...] i wywiad środowiskowy z 14 listopada 1972 r. nie potwierdzają stanowiska skarżącego, że aresztowanie i wymierzenie kary pozbawienia wolności, które niewątpliwie miały miejsce, były związane z jego działalnością opozycyjną. Wynika z nich jednoznacznie, że przyczyną zaistnienia ww. okoliczności były napaść przez skarżącego będącego w stanie nietrzeźwości na funkcjonariuszy i znieważenie oraz pobicie A.K. Zgromadzona dokumentacja nie potwierdza stanowiska skarżącego nie pozostawiając żadnych wątpliwości, co do tego, że nie został on pobawiony wolności w wymaganym przez u.d.o.a. wymiarze.
Jak już powyżej wskazano, skarżący niewątpliwie był osobą aresztowaną i orzeczona została wobec niego kara pozbawienia wolności, jednakże zebrany materiał dowodowy nie potwierdził, że powyższa okoliczność miała miejsce w związku z działalnością na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.
Odnosząc się zaś do drugiej ze wskazanych podstaw uznania skarżącego za osobę represjonowaną z powodów politycznych, należy wyjaśnić, że w myśl art. 3 pkt 3 lit. b u.d.o.a. osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r. brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia.
Dokonując analizy wystąpienia przesłanek warunkujących przyznanie skarżącemu statusu osoby represjonowanej w świetle art. 3 pkt 3 u.d.o.a. organ zobowiązany jest wziąć pod uwagę dwa elementy, które muszą wystąpić łącznie i pomiędzy którymi musi zaistnieć związek przyczynowo-skutkowy, tj. udział wnioskodawcy w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce oraz skutki takiej aktywności enumeratywnie wyliczone w art. 3 pkt 3 lit. a – f u.d.o.a.
Udział w wystąpieniu wolnościowym nie jest zdefiniowanym pojęciem, natomiast w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że jest to wyłącznie forma świadomego uczestnictwa, aktywności danej osoby w przedsięwzięciu zorganizowanym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka, która jednak choć nieprzypadkowa, nie musiała wiązać się z pełniejszym zaangażowaniem przybierającym już formę działalności politycznej. Jest to także szereg działań o charakterze organizacyjnym, przygotowawczym itp., gdyż wystąpienie takie ze swojej natury jest pewnym procesem, niekiedy wieloetapowym i wymagającym różnorodnych działań. W tym zakresie uwzględnienia wymaga szczególny charakter działalności opozycyjnej i związanych z nią wystąpień wolnościowych. Działalność ta, aby mogła odnieść zamierzony skutek, często opiera się na szeregu mniejszych czynności, które składają się na pewną całość i nie zawsze może być rozumiana wyłącznie jako bezpośredni, publiczny udział w strajku lub manifestacji. Nie można tracić z pola widzenia, że każde wystąpienie, aby w ogóle mogło dojść do skutku, potrzebuje odpowiedniego zaplecza i nie sposób przyjąć, że osoby działające w ramach tego zaplecza, nie działały na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Natomiast za osobę represjonowaną może być uznana wyłącznie osoba, która spotkała się z dolegliwościami wyszczególnionymi w art. 3 u.d.o.a. wyłącznie z powodów politycznych, a więc w wyniku działalności politycznej lub udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (por. wyroki: WSA w Warszawie z 9 listopada 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 3264/16 oraz WSA w Rzeszowie z 23 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 314/18, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: "CBOSA").
Wyjaśnić w tym miejscu jednocześnie należy, że sam fakt inwigilowania przez organy i podjęcia działań wskazanych w art. 3 pkt 3 lit. b u.d.o.a., a więc wskazywanego przez skarżącego skutku tej aktywności, nie stanowi samoistnej podstawy przyznania uprawnień, lecz musi być konsekwencją udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka i pozostawać z tymże udziałem w związku. W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza faktu udziału skarżącego w wystąpieniu wolnościowym. Jak już wskazano, w każdej z sytuacji wymienionych w art. 3 pkt 3 u.d.o.a., aby stwierdzić, że mamy do czynienia z osobą represjonowaną z powodów politycznych należy w pierwszej kolejności ustalić, czy osoba ta w okresie od 1 stycznia 1956 r. do 31 lipca 1990 r. brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, a dopiero w konsekwencji powyższego czy następstwo tego stanowiły konkretne represje. Analiza akt sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego nie pozwala stwierdzić, że skarżący brał udział w wystąpieniach wolnościowych w powyższym znaczeniu. Skarżący opiera swoje stanowisko wyłącznie na wzięciu udziału w spotkaniu z L.W., fakcie jego nagrania i późniejszym zorganizowaniu dwóch spotkań z jego odtworzeniem. W jego ocenie powyższe okoliczności skutkowały kłopotami w pracy, z policją, prokuraturą i administracją mieszkaniową. Wystąpienie musi natomiast co do zasady wiązać się z zewnętrzną manifestacją sprzeciwu przeciwko jakiemuś zjawisku lub działaniu osób, albowiem nie jest niczym innym, jak "publicznym okazywaniem uczuć, postawy wobec czegoś lub kogoś przez jednostkę lub grupę, pokazaniem swoich poglądów i opinii na ważne sprawy polityczne i społeczne". Nie można zatem pojęcia "wystąpienie wolnościowe" interpretować w sposób rozszerzający i przyjmować, że każde zachowanie, wskazujące na brak akceptacji działań podejmowanych przez ówczesne władze i wyrażające niezadowolenie z braku poszanowania praw politycznych człowieka może być potraktowane jako indywidualne wystąpienie o charakterze wolnościowym w rozumieniu ustawy.
Konkludując, wbrew zarzutom skarżącego zgromadzony materiał dowodowy, w tym nieskonkretyzowane twierdzenia, nie zostały poparte odpowiednimi dokumentami lub zeznaniami świadków i nie dają podstaw aby stwierdzić w pierwszej kolejności udział skarżącego w wystąpieniu wolnościowym, a po wtóre, że w związku z ewentualnym udziałem w takim wystąpieniu skarżący był inwigilowany przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działania polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia.
Akta sprawy nie potwierdziły, aby skarżący był inwigilowany przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia w związku ewentualnym wystąpieniem wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Z kolei kwestia przywoływanych przez niego sporów z administracją mieszkaniową nie dotyczy okresu objętego u.d.o.a. i dodatkowo z akt sprawy nie wynika, aby problemy te były następstwem i konsekwencją działalności opozycyjnej lub udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, o którym mowa w art. 3 pkt. 3 u.d.o.a.
Podkreślić w tym miejscu należy, że organ nie może opierać się przy wydawaniu decyzji na domniemaniach i przypuszczeniach, a wyłącznie na takich dowodach, które mogą zostać obiektywnie zweryfikowane. Natomiast, poza twierdzeniami skarżącego, brak jest dokumentów, na podstawie których można byłoby ustalić okoliczności zarówno przebywania w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce jak i udziału w wystąpieniu wolnościowym na skutek którego byłby osobą inwigilowaną i podjęto wobec niego bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia. Skarżący nie wykazał, by ww. przesłanki się ziściły, wobec czego nie zachodzą wystarczające przesłanki do uznania, że skarżący spełnił warunki o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. a lub art. 3 pkt 3 lit. b u.d.o.a.
W tym miejscu należy również wyjaśnić, że analiza art. 5 ust. 3 u.d.o.a. prowadzi do wniosku, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek przedłożenia stosownych dowodów, potwierdzających spełnienie warunków dla uzyskania wnioskowanego statusu. Na stronie ciąży zarówno obowiązek współdziałania z organem, jak i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, zwłaszcza gdy postępowanie łączy się z uzyskaniem praw lub nałożeniem obowiązków, a nieudowodnienie konkretnego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej. Fakt przeniesienia ciężaru dowodu na wnioskodawcę nie zwalnia jednakże organu prowadzącego postępowanie administracyjne od obowiązku podejmowania działań zmierzających do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, albowiem kluczowe znaczenie ma zebranie w toku postępowania całego materiału dowodowego, zaś obowiązek w tym zakresie spoczywa na organie, o czym stanowi art. 77 k.p.a. Jednakże na organie nie spoczywa nieograniczony obowiązek poszukiwania dowodów potwierdzających, że wnioskodawca spełnia przesłanki przyznania mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z przyczyn politycznych, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona w tym przypadku ma pełną wiedzę co do wszystkich okoliczności, od których przyznanie tego statusu uzależniają przepisy ustawy (por. wyroki NSA z 29 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1452/20 oraz WSA w Gdańsku z 5 października 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 211/22, CBOSA).
Inaczej mówiąc, to strona wnioskująca o przyznanie statusu wiążącego się z pewnymi przywilejami finansowymi wynikającymi z u.d.o.a. powinna być stroną "aktywną" w kwestiach dowodowych. Organy nie mogą być bierne w zakresie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, ale to strona (znając swoją działalność i swoją osobistą historię) powinna przynajmniej "ukierunkować" organy w zakresie poszukiwania odpowiednich dokumentów lub innych źródeł dowodowych. Brak dokumentów, czy niemożność dotarcia przez organ do nawet wskazanych źródeł nie oznacza błędów w postępowaniu dowodowym (por. wyrok NSA z 8 lipca 2025 r., sygn. akt III OSK 281/25, CBOSA).
Sąd stwierdza, że organ uwzględnił wszystkie dowody przedstawione przez skarżącego w toku postępowania jak i w oparciu o art. 5 ust. 5 u.d.o.a., zwrócił się do Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej o przekazanie informacji o treści zgromadzonych przez Instytut dokumentów dotyczących warunków, o których mowa w art. 2 i art. 3 u.d.o.a. oraz o przekazanie uwierzytelnionych kopii tych dokumentów. W odpowiedzi na ww. wezwania IPN pismem z 10 kwietnia 2024 r. wskazał, że w zasobie Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono jedynie akta paszportowe M. D. i nie zawierają one informacji na podstawie których można byłoby potwierdzić spełnienie warunków o których mowa w art. 2 lub art. 3 u.d.o.a. Ponadto organ podjął w ramach własnej działalności próbę ustalenia stanu faktycznego sprawy uwzględniając składane w toku postępowania wnioski dowodowe. W ramach tego działania organ wystąpił do Zakładu Karnego Nr [...] w Ł. z prośbą o udostępnienie informacji o treści zgromadzonych dokumentów dot. skarżącego ze wskazaniem, że przebywał on w jednostce w okresie od 22 października 1972 r. do 9 sierpnia 2974 r. W odpowiedzi na ww. wezwanie ZK Nr [...] w Ł. przekazał dokumentację zawierającą: postanowienie o tymczasowym aresztowaniu w sprawie [...], wyrok w imieniu Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej w sprawie [...], wyrok w imieniu Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej w sprawie [...], postanowienie w sprawie [...] [...] i wywiad środowiskowy z 14 listopada 1972 r. W ww. źródłach nie odnaleziono jednakże informacji potwierdzających działalność opozycyjną skarżącego o której mowa w art. 2 u.d.o.a. lub doznanie przez niego represji o których mowa w art. 3 u.d.o.a. Powyższe okoliczności potwierdzając również przedłożone przez skarżącego pisma Prokuratury Rejonowej w Z. z 4 marca 2024 r. i Komendy Powiatowej Policji w Z. z 8 kwietnia 2024 r.
Sąd podziela przy tym stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wobec nieuzyskania dokumentów lub informacji potwierdzających, że skarżący spełnia przesłanki z art. 2 i 3 u.d.o.a., organ nie miał obowiązku dalszego, bezgranicznego poszukiwania dokumentów, niejako w jego zastępstwie, dowodów mających potwierdzić korzystne dla niego okoliczności. To na stronie postępowania administracyjnego ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (por. wyroki NSA z 29 września 2020 r., sygn. II OSK 1452/20, WSA w Warszawie z 25 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 2775/20, WSA w Łodzi z 15 lutego 2022 r. II SA/Łd 886/21 oraz WSA w Gliwicach z 29 września 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 735/22, CBOSA).
W ocenie Sądu organ przeprowadził postępowanie w sposób rzetelny i właściwy, kompleksowo zgromadził materiał dowodowy, w konsekwencji czego prawidłowo odmówił skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych z uwagi na brak wystąpienia którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 2 lub art. 3 u.d.o.a. Przedłożone przez skarżącego dowody oraz oświadczenia nie dają podstaw dla uznania, aby mógł zostać uznany za działacza opozycji antykomunistycznej lub osobę represjonowaną, a pozostałe zgromadzone w sprawie dowody, w tym także uzyskane na wniosek skarżącego, nie potwierdzają tych okoliczności.
Status osoby represjonowanej z powodów politycznych podobnie jak status działacza opozycji antykomunistycznej może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawę (tj. art. 3 u.d.o.a.). Niedopuszczalne jest uznanie za osobę represjonowaną osoby niespełniającej przesłanek ustawowych, lecz represjonowanej w innej formie przez władze PRL z powodu sprzeczności prezentowanej postawy życiowej z polityka i ideologią ówczesnego systemu. Oczywistym przy tym pozostaje to, że poczucie osobistej krzywdy, doznanej traumy, cierpienia, utrudnień życiowych w tamtym czasie, nie zostały uznane przez ustawodawcę za przesłankę umożliwiającą uzyskanie przedmiotowego statusu (por. wyrok NSA z 10 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 4841/21, CBOSA).
Reasumując stwierdzić trzeba postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie kontrolowanej w sprawie decyzji zostało przeprowadzone przez organ zgodnie z wymogami przewidzianymi w k.p.a. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie, w tym naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Organ podjął bowiem w sprawie wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrał, uzupełnił i wreszcie rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. W motywach zaskarżonej decyzji sporządzonej zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., organ wyjaśnił przyczyny natury faktycznej i prawnej, które zadecydowały o jej podjęciu. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły wątpliwości ani co do stanu faktycznego ani w zakresie interpretacji przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. W związku z tym nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty podniesione w skardze. Natomiast sam fakt, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z oczekiwaniami i przekonaniami skarżącego, nie oznacza automatycznie jej wadliwości.
Z uwagi zaś na fakt, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie zostało potwierdzone, aby skarżący był działaczem opozycji antykomunistycznej w myśl art. 2 u.d.o.a. lub podlegał represjom, o których mowa w art. 3 u.d.o.a., wniosek przez niego złożony nie mógł zostać uwzględniony.
Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.
Odnosząc się zaś do wniosku dowodowego zawartego w piśmie z 28 maja 2025 r. należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Postępowanie dowodowe przed sądem ograniczone jest przedmiotowo jedynie do dokumentów. Sąd nie miał zatem podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przesłuchanie pracownika organu na okoliczności w nim podane.
Skoro zaskarżona decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych została wydana zgodnie z art. 5 ust. 1 w zw. z art. 2 i art. 3 u.d.o.a., w toku postępowania administracyjnego poprzedzającego jej wydanie nie doszło do naruszenia norm prawa procesowego w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy, a zarzuty skargi okazały się niezasadne, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
IB
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło