II SA/Łd 420/17

Dnia 19 grudnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2017 roku sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Ł. na decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami (zastosowanie art. 179a p.p.s.a. - postępowanie autokontrolne) 1. uchyla wyrok z dnia 27 września 2017 roku; 2. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej punktu 4. LS Prokurator Rejonowy w Ł., działając w oparciu o przepis art. 8, art. 50 § 1, art. 52 § 1, art. 53 § 3 i art. 54 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a." – zaskarżył do sądu administracyjnego decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wydaną z upoważnienia Wójta Gminy B. z dnia [...], nr [...], w części dotyczącej punktu 4, przyznającej E.W. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu przyznany na W. W., F.W., w kwocie 400 zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2016 r. do 3 lipca 2017 r. Prokurator zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 8 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.) polegające na błędnej wykładni i przyjęciu, iż dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje w stałej wysokości w kwocie 400 zł, niezależnie od ilości dzieci urodzonych w czasie jednego porodu, podczas gdy prawidłowa interpretacja wskazanych powyżej przepisów powinna prowadzić do stwierdzenia, że dodatek ten przysługuje na każde z tych dzieci w kwocie 400 zł miesięcznie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzją z dnia [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., z upoważnienia Wójta Gminy B. przyznał E.W. świadczenia rodzinne w formie: 1. zasiłku rodzinnego na dziecko do 5 lat, przyznany na F.W. w kwocie 95 zł miesięcznie na okres od 1.11.2016r. do 31.10.2017r. 2. zasiłku rodzinnego na dziecko do 5 lat przyznany na W.W. w kwocie 95 zł miesięcznie na okres od 1.11.2016r. do 31.10.2017r. 3. zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku 5-18 lat przyznany na W.W. w kwocie 124 zł miesięcznie na okres 1.11.2016r. do 31.10.2017r. 4. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad jednym dzieckiem przyznany na F.W. i W.W. w kwocie 400 zł miesięcznie na okres od 1.11.2016r. do 3.07.2017r. 5. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przyznany na W.W. w kwocie 100 zł jednorazowo 6. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wieloletniej przyznany na F.W. w kwocie 95 zł miesięcznie na okres od 1.11.2016r. do 31.10.2017r. Powyższa decyzja została doręczona uprawnionej w dniu 18 listopada 2016 r. i stała się ostateczna. W ocenie Prokuratora, organ administracji orzekając w punkcie 4 zaskarżonej decyzji tj. przyznając dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - przyznany na F.W. i W.W. w kwocie 400 zł miesięcznie, dokonał błędnej wykładni art. 8 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Analiza akt sprawy o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wnioskodawcy E.W. wskazuje, iż wymieniona jest matką bliźniaków F.W. oraz W. W., urodzonych w dniu 15 stycznia 2013 r. W związku z tym pracodawca udzielił jej urlopu wychowawczego od dnia 4 lipca 2016 r. do dnia 3 lipca 2017 r. Prokurator wyjaśnił, że z treści przepisu art. 8 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Dodatek ten przysługuje matce, ojcu lub opiekunowi faktycznemu dziecka uprawnionemu do urlopu wychowawczego nie dłużej niż przez okres 24 miesięcy kalendarzowych, 36 miesięcy, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu oraz 72 miesiące, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem niepełnosprawnym. Z kolei przepis art. 10 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wskazuje wprost, czy dodatek w kwocie 400 zł miesięcznie przysługuje na każde dziecko, czy też przysługuje jeden dodatek niezależnie od ilości dzieci, uzależniony od korzystania przez uprawnionego z urlopu wychowawczego. Z uwagi na pojawiające się w orzecznictwie rozbieżności interpretacyjne w tym zakresie, Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 26 czerwca 2014 r. w sprawie I OPS 15/13 podjął uchwałę w składzie 7 sędziów, zgodnie z którą dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013r., poz. 1456 ze zm.), w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci. Mając na uwadze treść powyższej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz podzielając jej argumentację Prokurator stwierdził, że organ administracji orzekający w niniejszej sprawie, przyznając E.W. dodatek do zasiłku rodzinnego w wysokości 400 zł miesięcznie na dwoje dzieci urodzonych podczas jednego porodu – F. i W.W. , naruszył przepis art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie. Niewątpliwie, dostrzeżone uchybienie miało wpływ na wynik sprawy administracyjnej, zainicjowanej wnioskiem E.W., albowiem prawidłowa interpretacja zastosowanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych winna spowodować przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego w kwocie 400 zł na każde z dzieci urodzonych podczas jednego porodu, czyli w łącznej wysokości 800 zł. Natomiast zaskarżoną decyzją przyznano wskazany dodatek jedynie w kwocie 400 zł. Wskazując na powyższe Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej punktu 4. W odpowiedzi na skargę Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc jednocześnie o oddalenie skargi w całości. W ocenie Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. obowiązujące przepisy art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazują, iż dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w czasie jednego porodu przysługuje w kwocie 400 zł miesięcznie przez okres 36 miesięcy kalendarzowych. Zgodnie natomiast z art. 186 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r., poz. 1666 ze zm.) niezależnie od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu, pracownikowi przysługuje jeden urlop wychowawczy i z tytułu przebywania na tym urlopie wychowawczym wypłacany jest przedmiotowy dodatek. Organ administracji nadmienił, iż mimo pojawiających się rozbieżności w orzecznictwie przepisy regulowane ustawą o świadczeniach rodzinnych w kwestii zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, do dnia dzisiejszego nie zostały zmienione, a uchwała NSA nie jest wiążąca dla organów administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 27 września 2017 roku uchylił zaskarżoną decyzję. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Prokurator Rejonowy w Ł. zarzucając naruszenie prawa procesowego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na istnieniu sprzeczności pomiędzy sentencją wyroku a pisemnymi motywami, sporządzenia wadliwego uzasadnienia wyroku poprzez zaniechanie zawarcia w nim podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, co w konsekwencji uniemożliwiła poznanie motywów podjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzygnięcia w sprawie. Uzasadniając przedstawiony zarzut skarżący kasacyjnie podniósł, iż skarga prokuratora ograniczała się do zaskarżenia wyłącznie punktu 4 decyzji Wójta Gminy B. . Niemniej jednak w sentencji orzeczenia Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w całości. W realiach niniejszej sprawy, poprzez tak daleko idące rozstrzygnięcie Sądu doszło do uchylenia decyzji, która oprócz punktu 4, jest zgodna z przepisami prawa. W konkluzji skargi kasacyjnej Prokurator wniósł o uchylenie wyroku na podstawie art. 179a p.p.s.a. i uwzględnienie skargi prokuratora z dnia 17 maja 2017 r. poprzez uchylenie pkt 4 decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...], nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z uwagi na stan sprawy, a w szczególności wniesioną skargę kasacyjną od wyroku, jaki został wydany w przedmiotowej sprawie w dniu 27 września 2017 r., skład orzekający na rozprawie w dniu 19 grudnia 2017r. stwierdził dopuszczalność zastosowania w niniejszej sprawie postępowania autokontrolnego w trybie art. 179a p.p.s.a. i tym samym skierowano sprawę do rozpoznania na rozprawie. Zgodnie z art. 179a p.p.s.a., jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. Kluczowe dla prawidłowej interpretacji przytoczonego przepisu jest ustalenie znaczenia sformułowania "podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione". W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę oczywiste usprawiedliwienie podstaw skargi kasacyjnej zachodzi w przypadku, gdy jasnym jest, że zarzuty te zasługują na uwzględnienie. Podstawy wywiedzionej skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione w sytuacji, gdy sąd podziela zarzuty i żądania skargi kasacyjnej, uznając swoją pomyłkę w tym zakresie (por.: postanowienie NSA z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt I OZ 1173/09, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Skargę kasacyjną należało uwzględnić jako oczywiście uzasadnioną w ramach postępowania autokontrolnego. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, zawartego w punkcie 4 decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] wskazać należy, iż rozstrzygnięcie sporu wymagało odpowiedzi na pytanie czy i ewentualnie jak wykładnia prawa, dokonywana w uchwałach przez Naczelny Sąd Administracyjny wpływa na stosowanie prawa przez organy administracji. W rozpoznawanej sprawie, jest poza sporem, że decyzja rozstrzygająca o przyznaniu E.W. świadczenia wydana została ponad dwa lata po podjęciu przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów uchwały z dnia 26 czerwca 2014r., w sprawie o sygn. akt. I OPS 15/13, w której wskazano, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.ś.r. w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci. Mimo, iż wykładania zawarta w uchwale abstrakcyjnej nie ma mocy bezpośrednio wiążącej w konkretnej sprawie, to jednak w sposób pośredni wiąże ona wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne obowiązane są je respektować (P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2010, s. 612-613). Jakkolwiek zatem faktem jest, że uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego nie mają charakteru prawotwórczego, brak jest wszakże podstaw do powoływania się na rozbieżności orzecznicze po dacie uchwały. Zgodnie bowiem z treścią art.269 § 1 p.p.s.a. uchwała składu siedmiu sędziów jest dla sądów administracyjnych wiążąca. Po dacie jej podjęcia zatem, wszystkie składy sądów obowiązane są do stosowania przyjętej w niej wykładni prawa. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2015r., syg. akt II OSK 1632/13 i z dnia 26 listopada 2014r., syg. akt II FSK 1474/14, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tym samym też po dniu 26 czerwca 2014r. nie było, co do zasady, możliwe orzekanie odmienne od przyjętego we wskazanej wyżej uchwale, przy stosowaniu art. 10 ust. 2 u.ś.r. Chociaż więc uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego nie są dla organów wiążące, nie mają też, jak wyżej wspomniano, mocy prawotwórczej, stosowanie przepisu w sposób sprzeczny z dokonaną w tychże uchwałach wykładnią po dacie ich podjęcia, uznać należy za naruszenie prawa. Pozostawienie w obrocie decyzji Wójta Gminy B. , w zakwestionowanej przez Prokuratora części, nie może być też akceptowane w państwie prawa, bowiem narusza art. 32 § 1 i art. 71 Konstytucji RP. Podsumowując rozważania, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podzielił stanowisko wywiedzione przez Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanej uchwale z dnia 26 czerwca 2014 r. uznając, iż aktualnie nie budzi już wątpliwości stanowisko, iż skarżącej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje w kwocie 400 zł na każde z dzieci urodzonych podczas jednego porodu, jeżeli spełnione zostały pozostałe kryteria warunkujące jego przyznanie. Ponownie rozpoznając sprawę w zakwestionowanej części organ zobligowany będzie wydać rozstrzygniecie uwzględniając wskazaną wyżej wykładnię. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 179a p.p.s.a. uchylił własny wyrok z dnia 27 września 2017 r, a zaskarżoną decyzję w pkt 4, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a IB