II SA/Łd 424/16

Dnia 29 września 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot Szustowska, Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, , Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2016 roku sprawy ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję. LS Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] znak: [...] o odmowie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz umorzyło postępowanie organu I instancji w całości. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] znak: [...] Prezydent Miasta P. odmówił przyznania G.G. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką Z.G. na okres od 1 stycznia 2016r. do 31 października 2016r. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego u Z.G. wynika, iż G.G. zajmuje się zakupami matki, pomaga jej w przemieszczaniu się i wychodzeniu z mieszkania. W toku wywiadu G.G. wyjaśnił, że nie zamieszkuje z matką i nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego w całym mieszkaniu, a jedynie w przedpokoju. Nie pozwoliło to ocenić sytuacji mieszkaniowej Z.G.. Organ stwierdził, że w rezultacie nie udało się ustalić w jaki sposób Z.G. funkcjonuje w życiu codziennym i czy G.G. ma na co dzień w tym swój udział. Odwołanie od powyższej decyzji złożył G.G.. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpoznaniu odwołania G.G., uchyliło decyzję organu I instancji oraz umorzyło postępowanie organu I instancji w całości. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu 21 października 2015r. G.G. złożył w organie I instancji wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką Z.G. na cały okres zasiłkowy 2015/2016, tj. od dnia 1 listopada 2015r. do dnia 31 października 2016r. Wniosek powyższy został rozpoznany decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] znak: [...], w której orzeczono o odmowie przyznania G.G. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką Z.G. na okres od dnia 1 listopada 2015r. do dnia 31 października 2016r. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł G.G.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...]. znak: [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył G.G. i w chwili obecnej sprawa ta jest w toku. Następnie organ wyjaśnił, że w dniu 13 stycznia 2016r. G.G. ponownie złożył w organie I instancji wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką Z.G. na okres zasiłkowy 2015/2016. Wniosek w tym zakresie został rozpoznany decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] znak: [...] orzekającą o odmowie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zatem organ odwoławczy stwierdził, że wniosek z dnia 21 października 2015r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres zasiłkowy 2015/2016 został już rozpoznany decyzją Prezydenta Miasta P. z [...] znak: [...]. W ocenie Kolegium rozpoznanie kolejnego wniosku strony na tożsamy okres zasiłkowy i ponowne wydanie decyzji w sprawie już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną jest niedopuszczalne przed jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie zachodzi tożsamość podmiotu i przedmiotu rozstrzygnięcia i pozostawienie zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...]. znak: [...] w obrocie prawnym spowodowałoby, iż rozstrzygnięcie to byłoby dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r. poz. 23 ze zm.), dalej powoływanej jako: "K.p.a.". Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wywiódł G.G.. W ocenie skarżącego ponowne złożenie wniosku o udzielenie pomocy finansowej w organie I instancji oraz nowego kompletu wymaganych dokumentów wymagało ponownego rozpatrzenia sprawy. Skarżący wyjaśnił, iż w drugim postępowaniu dołożył większej staranności w kontaktach osobistych z pracownikami MOPS, jak i innych instytucji oraz w złożonych wyjaśnieniach. Skarżący podkreślił, że upływ czasu wiążący się z postępowaniem wyjaśniającym w kolejnych instytucjach powoduje niekorzystną dlań sytuację pozostawania bez przedmiotowego zasiłku. Podsumowując G.G. stwierdził, że sprawę zasiłku należy uznać za nową, gdyż jest procedowana w oparciu o nowe dokumenty i opis sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r. poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej jako: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. uchylająca decyzję o odmowie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz umarzająca postępowanie organu I instancji w całości. W tym miejscu wyjaśnić wypada, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012r. poz. 788 i 1529 oraz z 2013r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W niniejszej sprawie bezspornie na G.G. ciążył obowiązek alimentacyjny względem matki – Z.G., legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Następnie wskazać należy, że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o regulację zawartą w art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., zgodnie z którą organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Rozstrzygnięcie uchylające zaskarżoną decyzję i umarzające postępowanie pierwszej instancji jest możliwe wówczas, gdy postępowanie pierwszoinstancyjne stało się bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy wydając tę decyzję kieruje się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 K.p.a., a zatem bezprzedmiotowością postępowania powstałą z jakikolwiek przyczyny. Przypomnieć należy, że z bezprzedmiotowością postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 K.p.a., a więc gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Bezprzedmiotowość może wynikać z okoliczności dotyczących podmiotów stosunku prawnego lub jego przedmiotu. Niewątpliwe jednym z przypadków bezprzedmiotowości postępowania jest sytuacja, gdy sprawa została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, bowiem wydanie ponownego rozstrzygnięcia dotyczącego tożsamej sprawy oznaczałoby wydanie decyzji dotkniętej wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Wydanie w tej samej sprawie nowej decyzji administracyjnej załatwiającej sprawę co do istoty naruszyłoby ustanowiony dotychczasową decyzją stan powagi rzeczy osądzonej. Należy jednak zauważyć, że tożsamość spraw administracyjnych zachodzi tylko wówczas, gdy występują w nich te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 maja 2010r. w sprawie IV SA/Wa 246/10; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 maja 2013r. w sprawie II SA/Bd 43/13; wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 października 2015r. w sprawie II SA/Łd 586/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Odnosząc się do powyższej okoliczności przypomnieć trzeba, że skarżący w dniach 21 października 2015r. oraz 13 stycznia 2016r. złożył wnioski o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką Z.G.. Wbrew stanowisku organu odwoławczego sprawa tocząca się na wniosek z dnia 13 stycznia 2016r. nie jest sprawą tożsamą ze sprawą rozstrzygniętą na skutek wniosku z dnia 21 października 2015r. Przede wszystkim podkreślić należy, że stosownie do art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015r. poz. 114 ze zm.), dalej powoływanej jako: "ustawa", prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 10 ustawy okres zasiłkowy oznacza okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego. Zatem sprawy, o których mowa, dotyczą innych okresów pobierania świadczenia, gdyż w przypadku wniosku z dnia 21 października 2015r. organ w razie spełnienia ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia winien przyznać je na okres od 1 listopada 2015r. od 31 października 2016r., zaś w przypadku wniosku z dnia 13 stycznia 2016r. – na okres od dnia 1 stycznia 2016r. do 31 października 2016r. Należy więc stwierdzić, że ponowny wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, od daty którego uzależniony jest okres przyznania zasiłku, nie jest wnioskiem w tej samej sprawie. Dotyczy bowiem innego przedmiotu sprawy (vide: wyrok WSA w Łodzi z dnia 4 czerwca 2014r. w sprawie II SA/Łd 369/14; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 marca 2008r. w sprawie IV SA/Gl 349/07, https://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Nadto zmianie uległy okoliczności faktyczne sprawy, bowiem w postępowaniu wszczętym na skutek wniosku z dnia 13 stycznia 2016r. pojawiła się możliwość aktualizacji wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania osoby wymagającej opieki. Przypomnieć należy, że ustalając prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, organ właściwy zwraca się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, w celu weryfikacji okoliczności dotyczących sprawowania opieki, o której mowa w art. 16a ust. 1 ustawy (art. 23 ust. 4e ustawy). W przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego ustawa wprowadza obligatoryjny wymóg przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, bowiem niezbędnym elementem przyznania świadczenia jest stwierdzenie sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Z akt sprawy wynika, że w postępowaniu wszczętym na skutek wniosku z dnia 21 października 2015r. wywiad środowiskowy udało się przeprowadzić w ograniczonym zakresie dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Zasadnym zatem było w postępowaniu toczącym się na skutek kolejnego wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego pozyskanie pełnych, aktualnych informacji o sytuacji osobistej, rodzinnej, mieszkaniowej, majątkowej, dochodowej i zdrowotnej Z.G. oraz fakcie sprawowania opieki nad matką przez G.G., zwłaszcza że w poprzednio toczącym się postępowaniu pracownik socjalny nie zdołał w pełnym zakresie ustalić okoliczności związanych ze sprawowaniem tejże opieki. Powyższe oznacza, że nie można stwierdzić tożsamości spraw toczących się na skutek wniosków z dnia 13 stycznia 2016r. i z dnia 21 października 2015r., a zatem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego narusza prawo w stopniu obligującym do wyeliminowania jej z obrotu prawnego (art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a.), wobec czego należało orzec jak w sentencji. Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie do uwzględnienia oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku i ponownego rozpoznania odwołania G.G. od decyzji odmawiającej przyznania świadczenia wydanej na skutek rozpoznania wniosku z dnia 13 stycznia 2016r. j.k.