II SA/Łd 447/17

Dnia 3 listopada 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2017 roku sprawy ze skargi A Spółki jawnej z siedzibą w K na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz strony skarżącej: A Spółki jawnej z siedzibą w K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] roku, nr [...], po rozpoznaniu wniosku A Spółki Jawnej D. G., J. G., uchyliło własną wcześniejszą decyzję z dnia [...], nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...], nr [...] zezwalającej M. K. na usunięcie, w terminie do 30 grudnia 2013 roku, drzewa gat. klon jesionolistny i umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta P. Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący: Prezydent Miasta P. decyzję z dnia [...], po rozpatrzeniu wniosku M. K., wyraził zgodę na usunięcie w terminie do 30 grudnia 2013 roku, drzewa gat. klon jesionolistny. Wnioskiem z dnia 2 stycznia 2014 roku A spółka jawna D. G., J. G.(dalej jako: "Spółka") wystąpiła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta P., na podstawie art. 157 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2, 4, 6 i 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 23 ze zm., dalej jako: "K.p.a."). W uzasadnieniu Spółka wskazała, iż dnia 28 grudnia 2013 roku zostało wycięte na zlecenie M. K. drzewo, które rosło na działce nr ewid. 505, należącej do Spółki. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 2134 ze zm., dalej jako: "ustawa"), do wydania zgody na wycięcie drzewa niezbędna jest zgoda właściciela nieruchomości. M. K. nie jest właścicielem drzewa, gdyż było ono posadowione na działce Spółki, dlatego – w ocenie Spółki – zachodzi przesłanka wymieniona w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., tj. decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 83 ustawy. Została spełniona także przesłanka z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., czyli decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną, gdyż M. K. nie jest właścicielem działki, na której znajdowało się drzewo. Według Spółki, osoba która złożyła wniosek o wycięcie drzewa mogła dopuścić się popełnienia czynu zagrożonego karą, czyli istnieje wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 6 K.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta P. Spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o uchylenie kwestionowanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...], nr [...] zawiesiło postępowanie wszczęte z wniosku Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny zagadnienia wstępnego polegającego na ustaleniu stanu własności przygranicznego pasa gruntu pomiędzy działką nr 503/1, należącą do M. K., M. K. i K. K., a działką nr 505 należącą do Spółki. Ww. postanowienie, w wyniku rozpatrzenia wniosku Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy zawieszenia postępowania, zostało postanowieniem z dnia [...], nr [...], utrzymane w mocy. Kwestionując postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Spółka skierowała skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 25 listopada 2014 roku, sygn. akt II SA/Łd 941/14, oddalił ww. skargę. Spółka od powyższego wyroku skierowała do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną, który wyrokiem z dnia 9 grudnia 2016 roku, sygn. akt II OSK 684/15 uchylił ww. wyrok WSA oraz ww. postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 lipca 2014 roku i z dnia 20 maja 2014 roku. W uzasadnieniu tego wyroku NSA podniósł w szczególności, że przepis art. 83 ust. 1 ustawy określa krąg podmiotów uprawnionych do złożenia tego rodzaju wniosku i zainicjowania postępowania administracyjnego w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów, jak również krąg stron tego postępowania. Podmiotami uprawnionymi do złożenia wniosku jest posiadacz nieruchomości oraz właściciel urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, ale jedynie w sytuacji, gdy drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Podmioty te są jednocześnie stronami tego postępowania, a w sytuacji, gdy posiadacz nieruchomości nie jest jednocześnie jej właścicielem oraz w wypadku wniosku złożonego przez właściciela ww. urządzeń oraz użytkownika wieczystego – stroną jest także jej właściciel, gdyż przysługuje im interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. w toczącym się postępowaniu. Nie jest zatem stroną tego rodzaju postępowania ani też podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku właściciel nieruchomości sąsiedniej. Zdaniem NSA, nawiązany przez złożenie wniosku o stwierdzenie zasiedzenia spór o prawo własności terenu granicznego pomiędzy działką nr 503/1 a działką nr 505 nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa. Strony wnioskujące o stwierdzenie zasiedzenia posiadają jedynie ekspektatywę otrzymania orzeczenia w sprawie, a w sytuacji, w której istnieje w obiegu prawnym decyzja stanowiąca przedmiot wniosku o stwierdzenie nieważności, a nadto istnieją akta sprawy zakończonej kwestionowaną decyzją zawalającą na wycięcie drzewa, Sąd II instancji nie znalazł uzasadnionych prawnie podstaw ku temu, aby organ administracyjny oczekiwał na rozstrzygnięcie kwestii własnościowych, które stały się przedmiotem sporu, z inicjatywy beneficjentów tej decyzji, w terminie późniejszym niż wydanie kwestionowanego zezwolenia na wycięcie drzewa. Poprzez pojęcie "zagadnienia wstępnego", o którym stanowi art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. należy rozumieć kwestie, zagadnienia prawne, które ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Zagadnienie wstępne musi zatem wpływać na rozpatrzenie sprawy głównej. W związku z tym, zdaniem NSA, chodzi o bezwzględne uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji w sprawie głównej od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno zależeć rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle, nie zaś wydanie pozytywnej lub negatywnej dla wnioskodawcy decyzji. Przymiot zagadnienia wstępnego mogą mieć tylko rozstrzygnięcia, które warunkują wydanie orzeczenia merytorycznego. Zagadnienie wstępne dotyczy więc sytuacji, w której rozpoznanie i rozstrzygniecie sprawy będącej przedmiotem postępowania uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia, bez rozstrzygnięcia którego, w ogóle nie jest możliwe wydanie decyzji administracyjnej w postępowaniu głównym. Sąd Wojewódzki błędnie przyjął, że taka sytuacja ma miejsce w kontrolowanej sprawie, akceptując postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sposób nieuzasadniony prawem i okolicznościami faktycznymi. Oczekiwanie na rozstrzygnięcie w przedmiocie zasiedzenia, nie czyni – w przekonaniu NSA – niemożliwym wydanie decyzji administracyjnej z wniosku Spółki w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji w sprawie zezwolenia na usunięcie drzewa. Jeśli postępowanie sądowe o zasiedzenie zakończy się prawomocnym rozstrzygnięciem, na skutek którego nastąpi zmiana właściciela części przygranicznej przedmiotowych działek, dopiero wtedy organ administracji ew. będzie musiał dokonać odpowiedniej korekty stron postępowania. W przekonaniu NSA, okoliczność polegająca na tym, że wnioskiem z dnia 13 maja 2014 roku M. K. zwróciła się do Sądu Rejonowego w P. o stwierdzenie zasiedzenia przygranicznego pasa gruntu pomiędzy działkami nr 503/1 i nr 505, zaś pismem z tej samej daty poinformowała o tym fakcie Kolegium i wniosła o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny sprawy o zasiedzenie, nie ma znaczenia, jako przesłanka uzasadniająca zawieszenie postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym z wniosku Spółki. Okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] zezwolił M. K. na usunięcie drzewa na podstawie jej wniosku obejmującego teren działki nr 503/1. W przekonaniu NSA, akta sprawy pozwalają na ustalenie, gdzie znajdowało się drzewo stanowiące przedmiot kwestionowanego zezwolenia. Zgodnie z art. 83 ust. 4 pkt 2 ustawy, zezwolenie na usunięcie drzewa wydawane jest na podstawie wniosku zawierającego m.in. tytuł prawny władania nieruchomością. Skoro zezwolenie na usunięcie drzewa wydawane jest na wniosek właściciela lub posiadacza dysponującego zgodą właściciela nieruchomości, to już w chwili składania wniosku o wydanie tego zezwolenia kwestia jego prawa własności musi być rozstrzygnięta, nie może zatem z istoty rzeczy stanowić, w tym postępowaniu zagadnienia wstępnego. Podobna sytuacja będzie miała miejsce w toku postępowania nadzwyczajnego. Jeśli w zwyczajnym postępowaniu administracyjnym kwestia dysponowania przez wnioskodawcę tytułem prawnym do nieruchomości wskutek zasiedzenia nie ma charakteru zagadnienia wstępnego, to przez fakt dążenia do wzruszenia prawomocnej decyzji w toku postępowania o stwierdzenie jej nieważności, kwestia ta zagadnieniem wstępnym się nie staje. W ocenie NSA, w sprawie zastosowanie przez organ administracyjny art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. stanowi naruszenie przepisów postępowania, ale także jest wyrazem nieprawidłowej wykładni treści tego przepisu w realiach sprawy o stwierdzenie nieważności. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...], uchyliło własną wcześniejszą decyzję z dnia [...] roku i umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] w sprawie zezwolenia na wycięcie drzewa. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, iż przedmiotem sprawy jest wniosek Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy załatwionej decyzją Kolegium z dnia [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta P. zezwalającej M. K. na usunięcie drzewa. Sięgając do treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 roku, sygn. akt II OSK 684/15 Kolegium wskazało, iż przepis art. 83 ust. 1 ustawy określa krąg podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów i zainicjowania postępowania administracyjnego, jak i krąg stron tego postępowania. Sąd podkreślił, że nie jest stroną tego rodzaju postępowania ani też podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku właściciel nieruchomości sąsiedniej. NSA uznał, że złożony przez M. K. wniosek o zasiedzenie przygranicznego pasa, na którym rosło wycięte drzewo, nie uzasadnia zastosowania w sprawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. i nie stanowi podstawy do zawieszenia z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o zezwoleniu na wycięcie drzewa. Zdaniem NSA, nawiązany przez złożenie wniosku o stwierdzenie zasiedzenia spór o prawo własności nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa. Przesłanki warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji są badane w czasie adekwatnym dla wydania kwestionowanej decyzji, a zatem w przypadku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności organ "cofa się" w czasie do stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania kwestionowanej decyzji. Okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] zezwolił M. K. na usunięcie drzewa na podstawie jej wniosku obejmującego teren działki 503/1, a akta sprawy pozwalały na ustalenie, gdzie znajdowało się drzewo stanowiące przedmiot kwestionowanego zezwolenia. Mając powyższe na uwadze Kolegium zobligowane było do przyjęcia i zastosowania oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania dokonanych przez NSA. Niewątpliwie zatem brak było podstaw do zawieszenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego, umożliwiającym wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organów administracji publicznej dotkniętych wadami wskazanymi w art. 156 § 1 K.p.a. Stosownie do art. 157 § 2 K.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Uprawnienia decyzyjne organu odwoławczego (na mocy art. 127 § 3 K.p.a. odnosi się to również do organu rozpoznającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) zostały ograniczone ramami art. 138 K.p.a. Oznacza to, że organ ten – w zależności od poczynionych ustaleń – nie może wydać innej decyzji, niż jedna z wymienionych w tym przepisie. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. organ odwoławczy jest m.in. zobowiązany do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji, jeżeli stwierdzi, że postępowanie to z jakiejkolwiek przyczyny było bezprzedmiotowe (art. 105 K.p.a.). Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może być wszczęte (poza wszczęciem z urzędu) jedynie na wniosek podmiotu legitymującego się przymiotem strony. Zatem rzeczą organu w pierwszej kolejności jest ustalenie czy osoba składająca wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji jest do złożenia takiego wniosku uprawniona. Zgodnie z art. 28 K.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Na gruncie tego przepisu, przesłanką uzyskania przez dany podmiot statusu strony jest legitymowanie się interesem prawnym lub obowiązkiem w postępowaniu administracyjnym. Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w jego granicach wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby, lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby. Innymi słowy, interes prawny występuje, jeżeli pomiędzy sytuacją prawną podmiotu, a przedmiotem postępowania istnieje – uzasadnione treścią normy prawa materialnego – realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go "zainteresowanym" tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony. W konsekwencji organ określając strony postępowania, obowiązany jest wziąć pod uwagę zasadniczy przedmiot postępowania, w którym wydana została weryfikowana decyzja. Odnosząc się zatem do przedmiotu postępowania, Kolegium wskazało, że w sprawie postępowanie o stwierdzenie nieważności dotyczy decyzji zezwalającej M. K. na usunięcie drzewa z działki nr 503/1, obręb [...] P. o, przy ul. A 23, która została wydana na podstawie przepisów ustawy. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania tej decyzji, usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości – za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego – jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Jak wskazał NSA, podmiotami uprawnionymi do złożenia wniosku w tej kategorii spraw są wyłącznie posiadacz nieruchomości oraz właściciel urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, ale jedynie w sytuacji, gdy drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Podmioty te są jednocześnie stronami tego postępowania, a w sytuacji, gdy posiadacz nieruchomości nie jest jednocześnie jej właścicielem oraz w wypadku wniosku złożonego przez właściciela wskazanych wyżej urządzeń oraz użytkownika wieczystego – stroną jest także jej właściciel, gdyż przysługuje im interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. Wspomniany wniosek powinien spełniać warunki określone w art. 83 ust. 4 ustawy, w tym m.in. zawierać tytuł prawny władania nieruchomością, z tym że wymóg ten nie dotyczy wniosku właściciela urządzeń, o którym mowa w ust. 1 pkt 2. Jak podkreśliło Kolegium, jeżeli żądanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w sprawie, to właściwy organ powinien – stosownie do art. 61a § 1 K.p.a. – wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Jeżeli jednak postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zostało wszczęte na skutek wniesienia środka zaskarżenia przez nieuprawniony podmiot, to jest ono bezprzedmiotowe na skutek braku legitymacji procesowej u podmiotu żądającego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, dotkniętej jego zdaniem wadą wymienioną w art. 156 § 1 K.p.a. Na etapie postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wadliwość ta może być usunięta tylko poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.). Bez znaczenia pozostają w takim przypadku ustalenia poczynione w pierwszej instancji, albowiem zostały one dokonane w postępowaniu, które nie mogło być wszczęte. Innymi słowy, skoro dopiero na etapie ponownego rozpatrywania sprawy przez Kolegium doszło do ujawnienia błędu i wykazania, że wnioskodawcy nie mają przymiotu strony, to organ obowiązany jest do wydania decyzji wyłącznie w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 i 105 K.p.a. Skoro podmiot wnioskujący o stwierdzenie nieważności decyzji nie ma przymiotu strony w takim żądaniu, to należy uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie I instancji. W ocenie Kolegium, Spółka żądająca stwierdzenia nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta, nie jest stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a. Własność Spółki stanowi sąsiednia działka nr 505. W chwili składania wniosku o wydanie zezwolenia, kwestia prawa własności działki nr 503/1 była rozstrzygnięta, co potwierdza wskazana przez posiadacza, będącego też właścicielem działki, księga wieczysta. Nadto akta sprawy pozwalają na ustalenie, gdzie znajdowało się drzewo stanowiące przedmiot kwestionowanego zezwolenia. Wniosek M. K. dotyczył usunięcia drzewa z działki przy ul. A 23 w P. oznaczonej nr 503/1, której jest współwłaścicielem, przy czym pozostałe współwłaścicielki wyraziły zgodę na usunięcia drzewa. Wniosek zawiera uzasadnienie, że "Wypiętrzony system korzeniowy niszczy kostkę brukową (została wypchnięta do góry przez korzenie) oraz ogrodzenie, które przechyliło się w kierunku działki sąsiedniej". Wnioskowane do usunięcia drzewo zostało zaznaczone na mapie. Przepis art. 83 ust. 4 pkt 8 ustawy (obowiązujący w dacie wydania decyzji) określał, że wniosek o wydanie zezwolenia powinien zawierać rysunek lub mapę określającą usytuowanie drzewa lub krzewu w stosunku do granic nieruchomości i obiektów budowlanych istniejących lub budowanych na tej nieruchomości. Ustawodawca nie wymaga zatem konkretnej mapy i dopuszcza sytuacje, że wnioskujący może nie załączać do wniosku jakiejkolwiek mapy, a jedynie przedstawić, czyli załączyć rysunek odzwierciedlający położenie drzewa na działce. Usytuowanie drzewa na działce nr 503/1 i zasadność jego usunięcia potwierdziły oględziny i sporządzony w ich trakcie protokół, z którego wynika, że drzewo rośnie przy wschodniej granicy nieruchomości, w odległości 20 cm od ogrodzenia, i jest "rozbudowane na wysokość i przewyższa budynek mieszkalny zlokalizowany na terenie nieruchomości będącej w posiadaniu wnioskodawczym". Ponadto, korona drzewa jest jednostronna, została całkowicie zredukowana od strony wschodniej (od strony nieruchomości przy ul. A 25), pozostała część korony znajduje się w całości nad działką wnioskodawczyni, nad drogą wjazdową na teren posesji oraz w części nad dachem budynku mieszkalnego. Pień drzewa zlokalizowany przy ogrodzeniu, rozrastając się spowodował uszkodzenie przęsła ogrodzenia zlokalizowanego pomiędzy posesjami – ul. A 23 i 25, na wysokości drzewa przęsło jest znacznie odchylone w kierunku nieruchomości – ul. A 25. Na pniu od strony wschodniej znajduje się duży ubytek wgłębny wypełniony murszem, a rozrastający się system korzeniowy drzewa spowodował znaczne wypiętrzenie kostki brukowej na wjeździe na teren posesji. Z protokołu oględzin wynika, że w czasie oględzin wykonano dokumentację fotograficzną (13 zdjęć), która odzwierciedla lokalizację drzewa przy ogrodzeniu (oddzielającym działkę należącą do wnioskodawczynię i działkę należącą do Spółki), jego wysokość sięgającą ponad budynek mieszkalny na działce nr 503/1, ubytek na pniu, jednostronną koronę drzewa znajdującą się w całości nad działką nr 503/1, na której rośnie drzewo (nad drogą wjazdową na teren tej działki i częściowo nad dachem budynku mieszkalnego na tej działce), uszkodzenia spowodowane rozrastającym się pniem drzewa i systemem korzeniowym. W ocenie Kolegium, z dowodów zgromadzonych w sprawie prawidłowo Prezydent Miasta wywnioskował, iż drzewo posadowione było na działce nr 503/1, będącej w posiadaniu wnioskodawczyni, która też jest jej współwłaścicielem, co pozwalało na wydanie zezwolenia wnioskującej o jego wycinkę. Prezydent Miasta prawidłowo uznał za strony postępowania M. K. i pozostałe współwłaścicielki działki. W sprawie Spółka nie była stroną postępowania. Spółka jest właścicielem działki sąsiadującej z działką nr 503/1, czyli działki nr 505. Spółka będąc właścicielem działki nr 505, nie mogłaby wystąpić z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa, które rosło na działce nr 503/1. W postępowaniu w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzewa z działki nr 503/1 na wniosek współwłaścicielki tej działki M. K., nie można zatem doszukać się interesu prawnego Spółki. Wobec tego – zdaniem SKO – Spółka nie ma legitymacji do domagania się stwierdzenia nieważności tego zezwolenia. Posiada ona w sprawie interes faktyczny, który jednak nie daje uprawnień do występowania w sprawie w charakterze strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. Wobec tego, Spółka, do której należy działka nr 505, sąsiadująca z działką nr 503/1, nie jest stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji zezwalającej M. K. na usunięcie drzewa z działki nr 503/1, a skoro tak, to decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], należało uchylić i umorzyć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] wszczęte na wniosek Spółki. W skardze na powyższą decyzję A Spółka jawna D. G., J. G. wskazali na: 1. rażące naruszenie prawa materialnego, czyli art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z art. 28 K.p.a., a polegające na błędnym i nielogicznym przyjęciu, iż Spółka, będąca właścicielem działek o nr 505 przy ul. A 25 nie jest właścicielem drzewa, które rośnie na działce nr 505; 2. rażące naruszenie prawa procesowego, czyli art. 138 § 1 pkt 2, art. 105 oraz art. 28 K.p.a., mające istotny wpływ na wynik postępowania, a polegające na umorzeniu postępowania, poprzez błędne przyjęcie iż skarżąca nie posiada przymiotu strony do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności; 3. rażące naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji, czyli art. 107 § 1 i § 3 w zw. z art. 75 § 1 i art. 77 § 1, art. 6 i art. 7 K.p.a., polegające błędnym i całkowicie nieuzasadnionym pominięciu dowodu załączonego do wniosku o stwierdzenie nieważności z dnia 2 stycznia 2014 rku, tj. dowodu w postaci mapy, na której oznaczone jest wycięte drzewo, oraz granice prawne działki nr 505, pomimo iż mapa ma walor dokumentu urzędowego. Opierając się na powyższych zarzutach, strona wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] roku oraz decyzji z dnia [...]. Ponadto autor skargi wniósł o zobowiązanie i wyznaczenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczego w P. terminu do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...], gdyż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Strona nadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania. W motywach skargi jej autor podkreślił, że nie podziela stanowiska organu, bowiem zapadło ono bez przeanalizowania dowodów będących w posiadaniu organu, jak również bez rzeczowej analizy i przy błędnym przyjęciu, iż Spółka nie jest właścicielem drzewa posadowionego na działce nr 505, przy założeniu i doręczeniu organowi dokumentu – mapy, z której wynika iż wycięte drzewo posadowione jest na działce nr 505. W ocenie Spółki Kolegium nie wie kto jest właścicielem gruntu, na którym rosło drzewo. Takie stwierdzenia nie znajdują potwierdzenia w zgormadzonym w sprawie materiale dowodowym, zatem stanowią wyłącznie subiektywne, błędne i niczym nie poparte stanowisko Kolegium. Spółka do wniosku o stwierdzenie nieważności dołączyła dokument urzędowy pochodzący z zasobów Referatu Geodezji, Kartografii i Katastru Urzędu Miasta P., z którego jasno i wyraźnie wynika granica działek nr 505 i 503/1 oraz posadowienia drzewa, które zostało wycięte. Właścicielem działki nr 505 jest Spółka. Drzewo w całości rosło na działce nr 505, co wynika to ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym dokumentach urzędowych. Skoro organ dysponuje takim dokumentem, a z całą stanowczością jest w jego posiadaniu, gdyż Spółka dołączyła go do wniosku o stwierdzenie nieważności, to jest on nim związany i nie może twierdzić, iż z przedmiotowego dokumentu nie wynika, że drzewo nie rosło na działce należącej do Spółki. Wydanie decyzji należy rozpatrywać jako rażące naruszenie prawa. W ocenie autora skargi, WSA powinien rozważyć zastosowanie w sprawie instytucji sygnalizacji i poinformować organy nadrzędny o rażącym naruszaniu prawa, w tym o możliwości popełnienia przez członków składu orzekającego przestępstwa polegającego na poświadczeniu nieprawdy w dokumencie urzędowym, czyli zaskarżonej decyzji. Ze złożonych przez Spółkę dokumentów jasno wynika granica oraz prawo własności działek, ale dokumenty te nie zostały wzięte przez organ pod uwagę, a co za tym idzie zostały w sposób nieuzasadniony pominięte, dlatego też do skargi Spółka po raz kolejny dołącza mapę, na której został zakreślone kolorem zielonym posadowienie drzewa, kolorem niebieskim przebieg granicy prawnej (dodatkowo granica została opisana literami ABCD, płot został oznaczony kolorem fioletowy). Z tej mapy wynika, iż drzewo rosło na działce nr 505, której właścicielem jest Spółka. W dniu wydania decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa własność nie była sporna. Organ ma obowiązek orzekania na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydawania rozstrzygnięcia, w konsekwencji poza jego kompetencją pozostaje rozstrzyganie kwestii ewentualnych zdarzeń przyszłych i ich wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Organ, w zakresie ustalenia strony postępowania, do której ma być adresowana decyzja (wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa) ma obowiązek dokonywania ustaleń jedynie na podstawie danych zawartych w katastrze nieruchomości oraz ujawnionych w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości objętej wnioskiem, bowiem jest związany tym wpisem na zasadzie prawnej rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Dopóki wpis własności nie zostanie wzruszony, bądź w wyniku prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego, bądź przez nowy wpis jest on obowiązujący i domniemywa się, iż jest zgodny z prawdą. Skoro w myśl art. 83 ust. 4 pkt 2 ustawy, zezwolenie na usunięcie drzewa wydawane jest na wniosek właściciela lub posiadacza dysponującego zgodą właściciela nieruchomości to już w chwili składania wniosku o wydanie zezwolenia drzewo było posadowione na działce należącej do Spółki. M. K. w piśmie z dnia 19 października 2017 roku wniosła o oddalenie skargi Spółki w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do regulacji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1369 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 P.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" P.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławczego wykazała, że została ona podjęta z istotnymi naruszeniami przepisów postępowania, co skutkowało ich usunięciem z obrotu prawnego. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 grudnia 2016 roku, sygn. II OSK 684/15, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej A Spółki jawnej D. G., J. G. z siedzibą w K., uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 listopada 2014 roku, sygn. akt II SA/Łd 941/14, postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa oraz poprzedzające je postanowienie tego organu z dnia [...], znak [...]. W motywach rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż przymiot zagadnienia wstępnego, uprawniającego do zawieszenia postępowania, mogą mieć tylko rozstrzygnięcia, które warunkują wydanie orzeczenia merytorycznego. W przekonaniu Sądu II instancji, okoliczność polegająca na tym, że wnioskiem z dnia 13 maja 2014 roku M. K. zwróciła się do Sądu Rejonowego w P. I Wydział Cywilny o stwierdzenie zasiedzenia przygranicznego pasa gruntu pomiędzy działkami nr 503/1 i nr 505, zaś pismem z tej samej daty M. K. poinformowała o tym fakcie Kolegium i wniosła o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny sprawy o zasiedzenie – nie ma znaczenia, jako przesłanka uzasadniająca zawieszenie postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym z wniosku Spółki – a to z uwagi na specyfikę stosowania prawa administracyjnego, jego bezwzględnie wiążący charakter, obowiązek działania organu w sprawie kiedy zaistnieją ustawowe przesłanki przewidziane hipotezą normy umożliwiające rozstrzygnięcie sprawy, w tym także w przypadku trybu nadzwyczajnego jakim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności. Sąd II instancji stwierdził, iż okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że decyzją z dnia [...], zezwolono M. K. na usunięcie drzewa na podstawie jej wniosku obejmującego teren działki nr 503/1. W przekonaniu Sądu II instancji, akta sprawy pozwalają na ustalenie, gdzie znajdowało się drzewo stanowiące przedmiot kwestionowanego zezwolenia. Zgodnie z art. 83 ust. 4 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, zezwolenie na usunięcie drzewa wydawane jest na podstawie wniosku zawierającego m.in. tytuł prawny władania nieruchomością. Skoro zezwolenie na usunięcie drzewa wydawane jest na wniosek właściciela lub posiadacza dysponującego zgodą właściciela nieruchomości to wynika z tego, że już w chwili składania wniosku o wydanie przedmiotowego zezwolenia kwestia jego prawa własności musi być rozstrzygnięta, nie może zatem z istoty rzeczy stanowić, w tym postępowaniu zagadnienia wstępnego. Podobna sytuacja będzie miała miejsce w toku postępowania nadzwyczajnego zmierzającego do wyeliminowania z obrotu prawnego nieważnej decyzji. Jeśli w zwyczajnym postępowaniu administracyjnym kwestia dysponowania przez wnioskodawcę tytułem prawnym do nieruchomości wskutek zasiedzenia nie ma charakteru zagadnienia wstępnego, to przez fakt dążenia do wzruszenia prawomocnej decyzji w toku postępowania o stwierdzenie jej nieważności, kwestia ta zagadnieniem wstępnym się nie staje. Opierając się na stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało kwestionowaną w skardze decyzję uchylającą własną wcześniejszą decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] zezwalającej M. K. na usunięcie, w terminie do 30 grudnia 2013 roku, drzewa gat. klon jesionolistny i umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta P. U podstaw tego poglądu legło przekonanie organu o tym, iż Spółce nie przysługuje interes prawny w przedmiotowej sprawie. W ocenie jednak składu orzekającego w sprawie niniejszej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepis art. 28 K.p.a., co stanowi podstawę wyeliminowania kontestowanej decyzji w obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. Przypomnieć wypada, iż stosownie do treści art. 157 § 2 K.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Legitymację do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na wniosek ma strona postępowania zakończonego wydaniem decyzji, której ma dotyczyć stwierdzenie jej nieważności oraz każdy podmiot, który twierdzi, że decyzja ta dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 K.p.a. albo którego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji. Dostrzec w sprawie wypada utrwalony w judykaturze pogląd, który skład orzekający w pełni podziela, że stronami postępowania o stwierdzenie nieważności jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 stycznia 1994 roku, sygn. II SA 2164/92, publ. ONSA 1995/1/32 i z dnia 15 września 2000 roku, sygn. IV SA 2328/99, niepubl.). Jest to konsekwencja rozpoznania przez organ nadzoru w toku nowego postępowania – dla którego podstawę prawną stanowi przepis art. 156 i nast. K.p.a. – nowej sprawy w stosunku do sprawy załatwionej kwestionowaną decyzją. Wynika z tego w sposób oczywisty konieczność ustalenia przez organ prowadzący postępowanie nieważnościowe prawidłowego kręgu stron postępowania. W odniesieniu do postępowania nieważnościowego należy dostrzec, że stosownie do art. 28 K.p.a., definiującego pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym, przymiot strony tego postępowania przysługiwać może nie tylko podmiotowi, który był uznany za stronę w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem weryfikowanej decyzji, lecz także każdemu czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Podkreślić należy, że na gruncie art. 28 K.p.a., przesłanką uzyskania przez dany podmiot statusu strony jest legitymowanie się interesem prawnym lub obowiązkiem w postępowaniu administracyjnym. Pojęcie "interes prawny" nie zostało zdefiniowane w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, dlatego doktryna i orzecznictwo przyjmują, że oznacza to interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, a nie ewentualny, sprawdzalny obiektywnie, zaś jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Postępowanie administracyjne dotyczy tym samym interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w jego graniach wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby, lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby. Inaczej mówiąc, interes prawny występuje, jeżeli pomiędzy sytuacją prawną podmiotu, a przedmiotem postępowania istnieje – uzasadnione treścią normy prawa materialnego – realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go "zainteresowanym" tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 kwietnia 1998 roku, sygn. IV SA 1106/97; z dnia 9 grudnia 2005 roku, sygn. II OSK 310/05; z dnia 25 października 2006 roku, sygn. II GSK 163/06 i inne). W świetle wywiedzionego wyżej, na gruncie 28 K.p.a. krąg podmiotów uznanych przez organ za strony w postępowaniu zwykłym nie determinuje w sposób bezwzględny zakresu podmiotowego postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Przymiot strony postępowania nadzwyczajnego przysługuje bowiem niezależnie od tego, czy dany podmiot brał udział w postępowaniu zwykłym zakończonym weryfikowaną decyzją. W konsekwencji będzie on przysługiwał również stronie, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, a która nie była uznana za stronę postępowania zwykłego i której to interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności. Jak wskazano już wyżej, sprawa o stwierdzenie nieważności jest bowiem sprawą nową. Organ rozpoznający tę sprawę ma przy tym obowiązek z urzędu ustalić strony postępowania, bez względu na strony ustalone w postępowaniu zwykłym. Określając strony postępowania, obowiązany jest wziąć pod uwagę zasadniczy przedmiot postępowania, w którym wydana została weryfikowana decyzja. W trybie nadzwyczajnym nie dochodzi bowiem do zmiany zasadniczego przedmiotu postępowania. W oparciu o przepisy prawa materialnego winien zatem ustalić, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy ukształtowany decyzją wydaną w postępowaniu zwykłym stosunek prawny i dalej, czy podmioty te mają interes prawny w wydaniu decyzji o stwierdzenie nieważności. Odnosząc się zatem do przedmiotu postępowania, wskazać trzeba, że w niniejszej sprawie postępowanie o stwierdzenie nieważności dotyczyło decyzji o zezwoleniu na wycięcie drzewa, która wydana została w oparciu o przepisy ustawy o ochronie przyrody. W orzecznictwie oraz doktrynie ugruntowany pozostaje pogląd, że stroną postępowania w przedmiocie usunięcia drzew i krzewów jest posiadacz nieruchomości, a jeżeli nie jest on jednocześnie właścicielem – to także jej właściciel, gdyż oboje mają interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. w toczącym się postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2013 roku, sygn. II OSK 2337/11 oraz wyroki WSA: w Białymstoku z dnia 30 marca 2010 roku, sygn. II SA/Bk 762/09; w Warszawie z dnia 21 listopada 2008 roku, sygn. IV SA/Wa 1531/08 oraz z dnia 28 kwietnia 2008 roku, sygn. IV SA/Wa 2318/07). Identyczne stanowisko prezentuje doktryna (por. J. Ciechanowicz – McLean, K. Biernat, P. Mierzejewski, D. Trzcińska, "Polskie prawo ochrony przyrody" Warszawa 2006, str. 92). Nie ulega zatem wątpliwości, że nie jest stroną postępowania prowadzonego na podstawie ww. przepisu właściciel nieruchomości sąsiedniej, bowiem nie można przypisać mu interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. Inaczej wygląda jednak sytuacja, gdy sporne drzewo posadowione było na nieruchomości innej osoby, niż wnioskująca o wycięcie drzewa. Konstatacja w tym przedmiocie wskazuje na to, że w sprawie doszło do naruszenia art. 28 K.p.a. Końcowo wyjaśnić należy, iż niniejszy wyrok i wyrażony w nim pogląd o naruszeniu w sprawie art. 28 K.p.a. nie kończy postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na wycięcie drzewa, ani nie przesądza o tym, że decyzja o zezwoleniu na wycięcie drzewa dotknięta jest wadą nieważności. Również odnosząc się do zarzutów skargi, z uwagi na wskazane naruszenie art. 28 K.p.a., Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania w sprawie art. 145a P.p.s.a. Omówione wyżej uchybienia, jako że mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obligowały Sąd do usunięcia zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. W punkcie drugim wyroku Sąd postanowił o zwrocie kosztów postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 680 zł złożył się uiszczony przez stronę skarżącą wpis od skargi w kwocie 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł. Rozpoznając sprawę ponownie organ zobligowany będzie rozważyć zagadnienia podniesione w uzasadnieniu niniejszego wyroku, będąc związanymi oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, stosownie do treści art. 153 P.p.s.a. M.K