II SA/Łd 451/12

Dnia 11 lipca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA: Anna Stępień (spr.) Sędziowie Sędzia NSA: Grzegorz Szkudlarek Sędzia WSA: Sławomir Wojciechowski Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2012 roku przy udziale --- sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. Wójt Gminy G. na podstawie art. 104, art. 130 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej K.p.a.) oraz art. 17 ust. 1 - 3, art. 20 ust. 3, art. 24, art. 26 ust. 1 i ust. 2, ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiący podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130 poz. 903) odmówił przyznania B. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką J. M.. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Organ wyjaśnił, że w dniu 5 stycznia 2012r. do GOPS w G. zgłosiła się B. M. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką J. M., legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Do wniosku dołączyła orzeczenia zaliczające oboje rodziców do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, potwierdzenie zameldowania B. M. na pobyt czasowy pod adresem rodziców, oświadczenie o rezygnacji z zatrudnienia B. M. oraz zaświadczenie potwierdzające podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Po przeanalizowaniu materiału dowodowego organ stwierdził, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek uprawniających do przyznania świadczenia, gdyż jest to świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a zgodnie z art. 3 pkt 22 ustawy, ilekroć w ustawie mowa jest o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Wskazana definicja zatrudnienia nie dotyczy, zdaniem organu, pracy w gospodarstwie rolnym. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła B. M., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie wnioskowanego świadczenia. Podniosła w nim, że z uwagi na stan zdrowia rodziców musiała przeprowadzić się do nich i w celu sprawowania opieki zrezygnować z pracy w gospodarstwie rolnym. Decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał nadto, że w aktach sprawy oprócz wniosku B. M. z załącznikami znajduje się również zaświadczenie z KRUS Placówka Terenowa w Ł. z dnia 11 stycznia 2012, z którego wynika m. in., iż B. M. od dnia 10 kwietnia 1999r. do - nadal podlega ubezpieczeniu w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik. Organ podniósł, że podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych i przytoczył treść wskazanych przepisów. W ocenie Kolegium wykładnia językowa tychże unormowań prowadzi do wniosku, że jedną z przesłanek do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia i dotyczy sytuacji, gdy osoba uprawniona w celu sprawowania opieki nad inną osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności nie podejmuje zatrudnienia, czyli nie następuje nawiązanie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej lub rezygnuje z tak rozumianego zatrudnienia, czyli rozwiązuje istniejący stosunek prawny. Wnioskodawca zatem musi być osobą faktycznie bezrobotną, aby spełniać przesłanki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium dodało też, że w przypadku rolnika nie może być mowy o bezrobotności. Ponadto, z zaświadczenia przedstawionego z KRUS wynika, że B. M. podlega ubezpieczeniu rolników w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik, zatem nie może być traktowana jako osoba rezygnująca z zatrudnienia. Organ stanął na stanowisku, że sam fakt pozostawania rolnikiem wyklucza daną osobę z kręgu osób, które mogą otrzymać świadczenie pielęgnacyjne. Za powyższym stanowiskiem przemawia również istota świadczenia pielęgnacyjnego, którą jest zrekompensowanie opiekunowi osoby niepełnosprawnej rezygnacji z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonej kwoty pieniędzy i opłacanie składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. wniosła B. M.. Wyjaśniła, że nie zgadza się z decyzjami organów administracji wydanymi w jej sprawie, bowiem jest osobą zdrową, lecz nie może podjąć zatrudnienia ze względu na konieczność pełnienia opieki nad niepełnosprawnymi rodzicami (matka lat 82, ojciec lat 87). Przyznała też, że jest ubezpieczona w KRUS, ale musiała zrezygnować z pracy w gospodarstwie w celu sprawowania opieki nad rodzicami. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku skarżąca poparła skargę i wyjaśniła, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3 ha, położonego w miejscu zamieszkania rodziców. Aktualnie gospodarstwo uprawia bratanek skarżącej, z którym zawarła ustną umowę dzierżawy. Sama nie pracuje zawodowo od 5 lat. Jej stałe miejsce zamieszkania znajduje się 50 km od miejsca zamieszkania rodziców. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U z 2012r., poz. 270), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( tekst jedn. Dz.U. nr 139 z 2006r., poz. 992 ze zm. ), a zwłaszcza art. 17 ust. 1. Zgodnie z jego treścią świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podkreślić należy zatem, że przytoczony przepis określa dwa niezależne od siebie stany faktyczne, a mianowicie: 1) w którym osoba legitymowana nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 2) w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przedmiotowej sprawie należy rozstrzygnąć, czy osoba będąca rolnikiem, prowadząca zatem gospodarstwo rolne i opłacająca składki w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego może być w związku z tym uznana za osobę, która - jak wymaga tego art. 17 ust. 1 ustawy - nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Rozpatrując przedmiotową skargę Sąd podziela stanowisko organu, poparte również orzecznictwem sądów administracyjnych, iż odpowiedź na powyższe pytanie musi być negatywna. Zwrócić bowiem należy uwagę na unormowanie zawarte w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które zawiera legalną definicję "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" i stanowi, że oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Regulacja ta nie zawiera zatem pracy we własnym gospodarstwie rolnym jako formy "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Ratio legis takiego unormowania należy upatrywać w fakcie, że osoba prowadząca gospodarstwo rolne nie jest poddana reżimowi pracy, charakterystycznemu dla zatrudnienia u innego podmiotu ( określone godziny pracy, miejsce wykonywania obowiązków, dyspozycyjność ). W związku z powyższym, przy właściwej organizacji pracy, rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne i jednocześnie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny ( por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2012r. sygn. akt I OSK 2018/11 i z dnia 11 marca 2011r.sygn. I OSK 1987/10 oraz wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 25 maja 2011r. sygn. akt II SA/Bd 379/11 - publik. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ). Stanowisko takie potwierdzają również okoliczności wynikające z przedmiotowej sprawy. Skarżąca jest bowiem właścicielką trzyhektarowego gospodarstwa rolnego, znajdującego się w miejscu zamieszkania jej rodziców. Sama na stałe zamieszkuje w odległości 50 km, co świadczy możliwości organizacji pracy, gdyż odległość nie stanowiła przeszkody w jego prowadzeniu. Natomiast zameldowała się tymczasowo pod adresem swych rodziców w celu – jak podaje – sprawowania opieki. Ta sama okoliczność była przyczyną złożenia oświadczenia o rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym. Należy dodatkowo podkreślić, iż B. M. nadal podlega ubezpieczeniu rolników w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik, a tym samym nie może być, w ocenie Sądu, traktowana jako osoba rezygnująca z zatrudnienia. Sąd, nie kwestionując konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką ( a także ojcem, co wynika z orzeczenia lekarskiego ), jak również trudności z tym związanych, nie widzi podstaw do kwestionowania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu nie narusza ona prawa i dlatego skarga została oddalona na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. m.ch.