II SA/Łd 504/08

Dnia 28 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant Asystent sędziego Adrian Król, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2008 roku sprawy ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. LS Decyzją z dnia [...] nr [...], Kierownik Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Ł. – W., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Ł., na podstawie art. 104 i 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a., art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 7 pkt 4, art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 z późn. zm.), oraz art. 3 pkt 1 c, art. 5 ust. 1, art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. nr 267, poz. 2259), przyznał S. G. zasiłek celowy w kwotach po 120 zł miesięcznie, w miesiącach lutym i marcu 2008 r. z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności, wskazując, iż za przyznaniem wnioskodawcy pomocy finansowej przemawia jego trudna sytuacja majątkowa. Od powyższej decyzji S. G. wniósł odwołanie, wnosząc o przyznanie zasiłku celowego w wyższej wysokości oraz o przyznanie świadczenia również w miesiącu styczniu 2008 r. Podniósł, że jest osobą samotnie gospodarującą i otrzymuje zasiłek okresowy w kwocie 168,78 zł miesięcznie. Decyzją z dnia [...] nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 39 ust.1 i ust.2, art.7, art.8 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 5 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie ożywiania", utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniosło, że organ pomocy społecznej, przyznając zasiłek celowy w kwotach po 120 zł w miesiącach od lutego do marca, kierował się własnymi możliwościami finansowymi. Przepisy prawa nie wskazują bowiem, w jakiej wysokości należy przyznawać pomoc finansową o charakterze fakultatywnym. Kwota ta uzależniona jest zaś od środków, jakimi dysponuje Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Organ odwoławczy uznał, że sytuacja bytowa i materialna skarżącego jest trudna oraz, że potrzebuje on wsparcia ze strony pomocy społecznej. Odwołujący jest bowiem osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku, ma 55 lat i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest pozbawiony możliwości pracy z uwagi na brak ofert pracy. Kolegium podkreśliło jednak, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Filia Ł. – W. w przeszłości nie pozostawił S. G. bez pomocy, przyznając mu zasiłek okresowy oraz zasiłek celowe na zakup żywności oraz potrzebnych leków. Zdaniem organu odwoławczego, przyznana pomoc jest niewątpliwie niewystarczająca na pokrycie potrzeb skarżącego, niemniej jednak organ pomocy społecznej, podejmując taką decyzję, poza trudną sytuacją materialną odwołującego musiał uwzględnić również fakt, że środki finansowe, jakie posiada są ograniczone, należy je zatem tak rozdysponować, aby nie pozbawić pomocy innych osób, ubiegających się o pomoc. Z funduszu, jakim dysponuje w roku bieżącym Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Filia Ł. – W., na realizację świadczeń finansowych z zakresu zadań własnych, na świadczenia o charakterze celowym, przeznaczono kwotę ogólną 682.393,00 zł, co stanowi 56.866,00 zł miesięcznie i jest to kwota niewystarczająca do zaspokojenia potrzeb wszystkich potrzebujących, zgłaszających się do MOPS. Ośrodek w pierwszej kolejności powinien z tych środków zrefundować obiady dzieci w szkole, udzielić zasiłków w związku ze zdarzeniami losowymi, opłacić koszty pogrzebów. Pozostałą kwotę Ośrodek może przeznaczyć na wypłatę zasiłków celowych. W miesiącach styczeń – marzec 2008 r. Ośrodek przyznał świadczenia finansowe w ww. formach na łączną kwotę 132.107,20 zł., w miesiącach tych pomocą w formie zasiłku celowego objęto szereg osób na kwotę 49.303,10 zł. W pierwszej kolejności pomocą tą objęto osoby bez żadnego dochodu. Na powyższą decyzję S. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wskazując, iż jest inwalidą III grupy bez prawa do renty. Jest osobą samotnie gospodarującą i otrzymuje zasiłek okresowy w wysokości 168,78 zł miesięcznie. Pieniędzmi tymi musi opłacić czynsz oraz energię elektryczną. Wniósł o przyznanie zasiłku pieniężnego na zakup żywności w wysokości 120 zł w miesiącu styczniu 2008 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie, powołując się na treść art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a. lub ewentualnie o jej oddalenie, odwołując się do uzasadnienia stanowiska, zawartego w motywach zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi podniosło, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest wysokość przyznanego zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności w miesiącu lutym i marcu 2008 r., niedopuszczalne jest zatem rozpatrywanie żądań skarżącego, dotyczących zasiłku za miesiąc styczeń 2008 r., które nie były objęte wnioskiem strony, złożonym w organie I instancji. Na rozprawie, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w dniu 28 października 2008 r. skarżący poparł skargę i oświadczył, że wniosek o zasiłek celowy złożył w miesiącu marcu 2008 r., ponieważ praktyka w organie pomocowym jest taka, że wnioski można składać tylko raz na trzy miesiące. Podniósł również, że od kilku lat korzysta z pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Odnosząc się w pierwszej kolejności do żądania odrzucenia skargi z uwagi na złożenie jej po upływie ustawowego terminu wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 53 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W rozpoznawanej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 28 kwietnia 2008r. doręczona została skarżącemu w dniu 5 maja 2008r., termin do wniesienia skargi upływał zatem z dniem 4 czerwca 2008r. Złożenie więc skargi w dniu 30 maja 2008r. (prezentata organu II instancji na egzemplarzu skargi) nastąpiło w ustawowym trzydziestodniowym terminie, o którym mowa w przywołanym przepisie. Przechodząc natomiast do merytorycznej oceny zasadności skargi, wskazać należy, iż zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 p.p.s.a.) Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało przepisy prawa w stopniu, określonym w cytowanym przepisie. Podstawę prawną przyznania pomocy w formie zasiłku na dożywianie w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 roku o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. nr 267, poz. 2259), zwanej dalej ustawą oraz wydane w oparciu o delegację ustawową art. 15 ustawy przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 roku w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. nr 25, poz. 186 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Stosownie do treści art. 3 pkt 1 lit c powyższej ustawy, w ramach Programu realizowane są działania, dotyczące zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom, znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Pomoc w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności ma postać zasiłku celowego (§ 6 rozporządzenia). Do udzielenia pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej (art. 7 ustawy). W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, iż skarżący spełniał przesłanki, warunkujące przyznanie mu pomocy w zakresie dożywiania, co zostało stwierdzone zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Podkreślić wszakże należy, że przyznanie zasiłku celowego w zakresie dożywiania, na podstawie art. 5 ust. 1 powoływanej ustawy, ma charakter uznaniowy. A zatem decyzje organów w tym zakresie podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, iż organ, przy spełnieniu formalnych przesłanek przez osobę ubiegającą się o ten rodzaj pomocy ma swobodę w podejmowaniu decyzji. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza bowiem - jak wynika z art. 7 k. p. a - załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznając konieczność udzielenia pomocy organ winien zatem rozważyć wszelkie okoliczności, niezbędne do podjęcia prawidłowej decyzji o wysokości przyznanych na rzecz danej osoby środków w ramach zagwarantowanego mu uznania administracyjnego, kierując się w szczególności uzasadnionymi potrzebami uprawnionego, własnymi możliwościami finansowymi oraz celami pomocy społecznej (art. 3 ust. 1, 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej). Wszystko to ma na celu rozdzielenie funduszy, jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych organów pomocy społecznej. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2007r., sygn.akt I OSK 1464/06, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 1464/06, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2007r., sygn.akt I SA/Wa 2026/06, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 310865, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 maja 2006r., sygn.akt II SA/Gd 5/05, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny LEx nr 299417) Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż organy, przyznając S. G. zasiłek celowy, należycie oceniły sytuację materialną i osobistą skarżącego, a z drugiej strony własne możliwości finansowe - w kontekście ogólnej liczby osób, ubiegających się o pomoc oraz posiadanych środków finansowych. W tym aspekcie uznanie organu, że istnieje możliwość przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w okresie od lutego do marca 2008r., roku w wysokości 120 zł miesięcznie, nie narusza prawa. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wyczerpująco uzasadniło motywy podjętego rozstrzygnięcia, wskazując, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi oraz że muszą mieć na względzie nie tylko potrzeby skarżącego, ale także potrzeby innych osób, ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja wydana została w granicach uznania administracyjnego i nie można jej zarzucić niezgodności z prawem. Bez wątpienia wysokość przyznanego świadczenia oraz termin na jaki zostało przyznane nie odpowiada w pełni potrzebom S. G. Jednakże, mając na uwadze uznaniowy charakter świadczenia, ograniczone środki finansowe, będące w dyspozycji organu pomocy społecznej oraz dużą liczbę osób, ubiegających się o przyznanie tej formy pomocy stwierdzić należy, iż przyznanie pomocy we wskazanej wysokości, choć w części, przyczyni się do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych skarżącego. Podkreślić też należy, iż zgodnie z treścią art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wpłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W rozpoznawanej sprawie, ze znajdującej się w aktach sprawy adnotacji wynika, iż zgłoszenie żądania przyznania zasiłku nastąpiło w dniu 26 lutego 2008r. (k.6 akt administracyjnych). Sam skarżący na rozprawie oświadczył zaś, iż stosowny wniosek złożył dopiero w miesiącu marcu 2008r., ponieważ praktyka w organie pomocowym pozwala na składanie wniosku jedynie raz na kwartał. Przyjmując zatem korzystniejsze dla skarżącego ustalenia organów oraz uznając dzień 26 lutego 2008r. za datę wystąpienia z wnioskiem o zasiłek, brak było podstaw do wnioskowania, iż organy pominęły miesiąc styczeń przy orzekaniu o przysługującym skarżącemu zasiłku celowym. Poza sporem jest bowiem, iż S. G. nie wystąpił w miesiącu styczniu o przyznanie zasiłku celowego. Niezależnie od tego wskazać wszakże należy, iż praktyka wspomniana ("przyjmowania wniosków o zasiłek kwartalnie"), o ile istotnie stosowana jest przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Filia Ł. – W., nie ma oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Mając na względzie powyższe, wobec tego, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p. p. s. a. orzeczono o oddaleniu skargi jako bezzasadnej. A. B.