II SA/Łd 513/10

Dnia 8 października 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant Asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2010 roku sprawy ze skargi Z. Ł. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania kopii dokumentów 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. nr [...] z dnia [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz Z. Ł. kwotę złotych 100 (sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. postanowieniem z dnia [...], nr [...], znak: [...], odmówił Z. Ł. i Z. Ł. sporządzenia przez organ kserokopii akt administracyjnych dotyczących prowadzonych postępowań, tj. żądaniu strony nieprzewidzianemu w art. 73 k.p.a. Organ pierwszej instancji podniósł, że w dniu 10 września 2009r. Z. Ł. zwrócił się z pytaniem o przyczyny odmowy wykonania kserokopii dokumentów dotyczących prowadzonych spraw. W ocenie organu brak jest podstaw do przyjęcia, iż na gruncie art. 73 § 1 i 74 k.p.a. stronie przysługuje prawo do żądania, aby organ nawet odpłatnie wykonał kserokopie dokumentów zawartych w aktach i następnie dostarczył je stronie. Organ nie ma takiego obowiązku, a utrwalenie wiadomości zawartych w aktach w postaci notatek lub odpisów powierza stronie. Przepis wyraźnie oddziela obowiązki organu, do których zalicza się udostępnienie stronie przeglądania akt i sporządzania z nich notatek, czy odpisów od uprawnień strony do przeglądania akt i sporządzania notatek czy odpisów. Z. Ł. z takiej możliwości korzystał przy każdym pobycie w organie, przeglądając akta sprawy i sporządzając z nich notatki. Odmowa umożliwienia stronie przegadania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, uwierzytelniania takich odpisów lub wydawania uwierzytelnionych odpisów wynika z art. 74 § 2 k.p.a. W zażaleniu na to postanowienie Z. Ł. podniósł, iż w dniu 10 września 2009r., po zapoznaniu się z aktami sprawy i sporządzeniu kilku odpisów, poprosił o umożliwienie mu wykonania kserokopii niektórych dokumentów, a nie kserokopii akt administracyjnych. W aktach tych znajdowały się dowody w postaci fotografii, których w żaden sposób nie był w stanie opisać. Wobec odmowy wykonania kserokopii tych dokumentów, zwrócił się o wydanie postanowienia na piśmie. Postanowieniem z dnia [...], nr [...], znak: [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i orzekł o odmowie wydania Z. Ł. kserokopii akt administracyjnych dotyczących prowadzonych postępowań. W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, iż przepisy kodeksu postępowania administracyjnego obligują organ administracji do wydania uwierzytelnionego odpisu, o ile strona uzasadni to ważnym interesem, który podlega ocenie organu wydającego tak uwierzytelnioną kopię. Brak jest podstaw do rozszerzającej interpretacji przepisu art.73 § 2 k.p.a. i uznania, że stronie przysługuje prawo żądania wydania kopii z akt sprawy w innych przypadkach niż tylko uzasadnionych jej ważnym interesem. We wniosku złożonym w organie pierwszej instancji Z. Ł. wniósł o umożliwienie sporządzenia kserokopii niektórych dokumentów związanych z jego sprawą, nie wskazując na jakikolwiek interes strony, uzasadniający obowiązek organu wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, a tym bardziej nieuwierzytelnionych kopii z akt sprawy. Z tego względu w ocenie organu drugiej instancji odmowa wydania kopii z akt sprawy była zasadna. Następnie uzasadniając uchylenie zaskarżonego postanowienia, organ drugiej instancji podniósł, iż zaskarżone postanowienie zostało skierowane zarówno do Z. Ł., jak i Z. Ł., która nie składała żadnego wniosku w sprawie. Adresatem postanowienia o odmowie wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów może być jedynie osoba, która wniosła takie żądanie. W skardze na to postanowienie Z. Ł. podniósł, iż domagał się sporządzenia jedynie kopii niektórych dokumentów. Wyjaśnił, iż żądanie to dotyczyło fotografii budynku, którego dotyczy postępowanie, sporządzonych przed jego wszczęciem i po upływie 2 lat od jego wszczęcia, a więc fotografii stanowiących dowód w sprawie, których nie był w stanie opisać, jak również decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...]. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznawana sprawa dotyczy zagadnienia udostępniania stronie postępowania kserokopii dokumentów stanowiących materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy administracyjnej. W związku z tym na wstępie podkreślić należy, iż w postępowaniu administracyjnym prawo strony do przeglądania akt jest w zasadzie nieograniczone. Zgodnie bowiem z art. 73 § 1 k.p.a. w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione jej ważnym interesem (art. 73 § 2 k.p.a.). Z treści tych przepisów wynika, że o ile prawo dostępu do akt ma charakter nieograniczony, podobnie prawo sporządzania notatek czy odpisów, to prawo żądania uwierzytelnienia sporządzonych przez nią odpisów zależy od wykazania po stronie wnioskującej istnienia ważnego interesu. Możliwość uwzględnienia żądania strony w tym zakresie została więc ograniczona wykazaniem przesłanki o charakterze podmiotowym. Przepisy jednocześnie nie uzależniają uwzględnienia wniosku od charakteru, rodzaju dokumentów, których dotyczy to żądanie. Należy przy tym podkreślić, że jako ważny interes strony może być potraktowana już sama potrzeba posiadania przez stronę uwierzytelnionych odpisów dokumentów, które mogą być wykorzystywane przez nią w danej sprawie administracyjnej lub poza jej zakresem (por. wyroki NSA z dnia 23 stycznia 1998r., sygn. akt I SA/Łd 770/96 – niepubl., z dnia 2 września 2009r., sygn. akt II GSK 19/09, z dnia 1 grudnia 2009r., sygn. akt I OSK 385/09 – dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanej sprawie skarżący zwrócił się do organu pierwszej instancji o sporządzenie kserokopii fotografii stanowiących materiał dowodowy w postępowaniu, którego jest stroną, jak również decyzji wydanej przez ten organ w dniu [...]. Trudno więc uznać, iż skarżący nie posiadał ważnego interesu w domaganiu się wydania mu żądanych kserokopii dokumentów z akt administracyjnych tym bardziej, że jak to wyjaśnił w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji, z uwagi na charakter tych dokumentów – fotografie, nie był w stanie ich w żaden sposób opisać. Tym samym, zdaniem sądu, skarżący wyjaśnił jeszcze w toku postępowania przed organami administracji, iż nie posiada możliwości samodzielnego sporządzenia pożądanych odpisów tego rodzaju dokumentów. Jeżeli zaś organy administracji miały wątpliwości co do tego, czy skarżący dostatecznie uprawdopodobnił swój ważny interes w rozumieniu art. 73 § 2 k.p.a., powinny były go wezwać do uzupełnienia ewentualnych braków w tym zakresie mając na uwadze treść art. 8 i 9 k.p.a. Z akt administracyjnych nie wynika jednakże, aby ta kwestia była przedmiotem jakichkolwiek czynności ze strony organów administracji mających na celu jej wyjaśnienie. Ponadto, zwrócić należy uwagę na to, iż organy administracji albo bezpodstawnie rozszerzyły zakres żądania skarżącego, albo błędnie utożsamiły sporządzenie kserokopii wskazanych przez skarżącego dokumentów z żądaniem wydania ich uwierzytelnionych odpisów, o którym stanowi art. 73 § 2 k.p.a. Przy czym, z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia z dnia 7 kwietnia 2010r. zdaje się wynikać, że zakres żądania skarżącego – wydania mu jedynie nieuwierzytelnionych kserokopii dokumentów był mu znany. Jeżeli jednak organy administracji nie były pewne, o co w rzeczywistości wnioskuje skarżący, to powinny były to ustalić w toku postępowania. To z kolei pozwoliłoby na jednoznaczne określenie podstawy prawnej żądania skarżącego i podjętych w następstwie tego przez organy administracji czynności. Zaniedbanie tych obowiązków stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., a także obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego wynikającego z art. 77 § 1 k.p.a., a nadto art. 124 § 2 k.p.a., gdyż realizacja tych zasad musi znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym postanowienia. Sporządzenie nieuwierzytelnionej kserokopii dokumentów z akt sprawy nie wymaga uzasadnienia ważnym interesem strony. Jak już wyżej wskazano, art. 73 § 2 k.p.a. odnosi się wyłącznie do kwestii uwierzytelniania sporządzonych przez stronę odpisów z akt sprawy lub wydawania takich opisów przez organ administracji. Brak jest więc podstaw prawnych do odmowy sporządzenia przez organ administracji nieuwierzytelnionych kopii dokumentów za pomocą kserokopiarki. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwrócono już zresztą uwagę na to, iż w momencie uchwalania ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (14 czerwca 1960r.) po prostu takie urządzenia nie były jeszcze znane. Problem może jedynie sprowadzić się do ustalenia odpłatności za sporządzone kopie (por. wyroki NSA z dnia 8 kwietnia 1998r., I SA/Gd 1657/97 – Lex nr 35920, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 19 kwietnia 2007r., sygn. akt 39/07, wyrok NSA z dnia 22 października 2008r., sygn. akt II OSK 1270/07, wyrok NSA z dnia 1 września 2009r., sygn. akt I OSK 385/09 – dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy z uwagi na to, iż zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów normujących postępowanie przed organami administracji, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono o jego uchyleniu. O kosztach postępowania oraz w przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono – odpowiednio – po myśli art. 152 oraz art. 200 i art. 205 § 1 tej ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy wyjaśnią zakres wniosku skarżącego oraz rozstrzygną go uwzględniając zawarte w uzasadnieniu uwagi. A.D.