II SA/Łd 524/13

Dnia 14 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2013 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich 1. oddala skargę, 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat M. B. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. LS Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1, art. 150 § 1, w związku z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2012r. poz. 400 ze zm.), odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...], nr [...], którą odmówiono J. K. przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...], nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił J. K. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pełnienia służby w Armii Krajowej. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] organ wznowił postępowanie w sprawie zakończonej w/w decyzją. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalono, iż wnioskiem J. K. objęte jest przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Armii Krajowej w okresie od maja 1943r. do lipca 1944r. W ocenie organu wszakże, działalność wnioskodawcy w AK nie może być rozumiana jako pełnienie służby w ww. organizacji, a jedynie jako wykonywanie czynności pomocniczych na rzecz AK. Dodano, że współpraca z organizacją podziemną nie może być podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich, zatem nie kwestionując okoliczności, iż strona mogła w jakiś sposób pomagać AK podniesiono, iż tego rodzaju aktywność nie może być utożsamiana z pełnieniem służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach w rozumieniu przepisu art. 1 ust. 2 pkt 3 wyżej wymienionej ustawy. Dodano także, iż wnioskodawca posiada uprawnienia kombatanckie z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim w kwietniu 1940r. J. K. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, w treści wniosku podając, iż świadom jest trudności, jakie może wywoływać obecnie ustalenie przebiegu jego działalności w Armii Krajowej. Mimo przyznanych już uprawnień z tytułu pobytu w obozie, podniósł, iż winny mu zostać przyznane również wnioskowane uprawnienia, jako potwierdzenie jego służby w AK. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz.1071 ze zm.), art. 21 ust. 1, art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, uchylił własną w/w decyzję z dnia [...] i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji wznowione postanowieniem z dnia [...]. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przypomniał, iż wspomnianą decyzją z dnia [...] utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] odmówiono J. K. przyznania uprawnień kombatanckich przewidzianych w ustawie o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego z tytułu służby w Armii Krajowej. W lutym 2001r. strona wniosła o przyznanie uprawnień z tytułu pobytu w obozie w Ł. w kwietniu 1940r., po czym decyzją z dnia [...] nr [...] przyznano uprawnienie z wnioskowanego tytułu. Następnie w kwietniu 2009r. do organu wpłynął kolejny wniosek zainteresowanego o rozszerzenie uprawnień kombatanckich o jego służbę w Armii Krajowej, który po wymianie korespondenci z zainteresowanym zakwalifikowano jako wniosek o uchylenie decyzji z dnia [...], w trybie art. 155 k.p.a. W dalszej kolejności Kierownik decyzją z dnia [...] nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił uchylenia wskazanej decyzji własnej. Po czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wyrokiem z dnia 10 marca 2010r., w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 957/09 oddalił skargę J. K. na w/w decyzję z dnia [...], a Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 20 października 2011r., w sprawie o sygn. akt II OSK 1442/10) oddalił skargę kasacyjną J. K. od powyższego wyroku WSA w Łodzi. W dalszej części uzasadnienia organ wyjaśnił, iż w dniu 17 grudnia 2012r. J. K. po raz kolejny wniósł o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Armii Krajowej, po czym wnioskodawca został przesłuchany i złożył pisemne oświadczenie o tym, że wnosi o wznowienie postępowania w związku z pojawieniem się nowych okoliczności w sprawie. Wskutek powyższego organ, postanowieniem z dnia [...], wznowił postępowanie w sprawie przyjmując za podstawę prawną wznowienia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a następnie wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] J. K. w ustawowym terminie wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, z którego treści wynika, że nie zgadza się z wydaną decyzją, wnosi o jej zmianę i przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu służby w AK. Organ odwoławczy dodał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest o tyle skuteczny, że powoduje uchylenie decyzji z dnia [...] z jednoczesnym umorzeniem postępowania przed organem pierwszej instancji, wznowionego postanowieniem z dnia [...]. Wskazano, że postanowienie z dnia [...] wydane zostało na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a dla zastosowania tego przepisu konieczne jest łączne spełnienie trzech przesłanek, tj. ujawnienie nowych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub dowodów; istnienie nowych okoliczności faktycznych, nowych dowodów w dniu wydania decyzji ostatecznej; nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody, nie były znane organowi, który wydał decyzję. Nadto, zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał decyzję w sprawie w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności, stanowiącej podstawę wznowienia, zaś podstawą faktyczną wznowienia w niniejszej sprawie, w ocenie organu pierwszej instancji, był wniosek J. K. z dnia 12 grudnia 2012r. wraz z załączonym orzeczeniem Terenowej Komisji Lekarskiej w Ł. z dnia [...] i wyrokiem Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...] oraz dowód z przesłuchania strony, przeprowadzonego w dniu [...] w siedzibie Urzędu. Podkreślono, że stosownie do art. 148 k.p.a. wszczęcie postępowania wznowieniowego może nastąpić o ile strona wystąpi z wnioskiem w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (...) Nowe okoliczności czy dowody nieznane organowi w dacie wydania decyzji polegają na tym, że muszą się ujawnić. Nie stanowią takich dowodów zdarzenia, które strona znała i mogła powołać oraz nie chodzi tu o intelektualna sferę (strona sobie przypomniała o pewnych zdarzeniach), ale o materialne ujawnienie dowodów czy okoliczności, które strona powołać nie mogła, ponieważ nie dysponowała nimi. W konsekwencji, w ocenie organu odwoławczego, należało uznać, że wznowienie postępowania, przeprowadzenie postępowania co do podstaw wznowienia oraz w konsekwencji wydanie decyzji z dnia [...] nastąpiło mimo oczywistego braku podstaw do wznowienia, gdyż wniosek strony został wniesiony z uchybieniem terminu, zakreślonego w art. 148 § 1 k.p.a., a wnioskodawca o wszelkich formach swojej aktywności w czasie wojny nie mógł się dowiedzieć przed upływem jednego miesiąca, gdyż były to okoliczności mu znane. Konsekwencją powyższego, w ocenie organu odwoławczego, musiało być uchylenie decyzji z dnia [...] i umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji wznowionego postanowieniem z dnia [...] jako bezprzedmiotowego. Powyższą decyzję J. K., zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wskazując, iż jego zdaniem organ przemilczał wskazane przez niego nowe dowody w sprawie, którymi są wyrok Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] oraz instrukcji do statutu Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, z której wynika. że w drodze wyjątku przewidziane jest przyjęcie do Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej i w konsekwencji rekomendacja o uprawnienie kombatanckie w stosunku do osób mających w czasie wojny powyżej 12 lat, jeżeli zainteresowani przedstawią dokumenty potwierdzone przez środowiska i zgrupowania partyzanckie (kopia w załączeniu). Skarżący wskazał, iż pierwszy wniosek o uznanie kombatanctwa z tytułu służby w Armii Krajowej składał [...] i został on załatwiony odmownie przede wszystkim z uwagi na jego młody wiek. Dodał, iż nie składał wtedy odwołania, a decyzja stała się decyzją ostateczną. Dodatkowo oświadczył, że od dnia [...] tj. od momentu wydania odmownej decyzji sprawie uprawnień z tytułu służby w Armii Krajowej okoliczności sprawy uległy istotnej zmianie, gdyż Zarząd Okręgu Ł. Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej porządkując swoje wewnętrzne sprawy, domaga się urzędowego uzasadnienia jego służby w A.K. Skarżący dodał, że pełni społecznie funkcję prezesa Koła Terenowego Związku w Ł. , ale posiada uprawnienia kombatanckie jedynie z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim i czuje się w związku z tym dyskryminowany, nie posiadając uprawnień z tytułu służby w A.K. Dodał, że został uznany przez Sąd Okręgowy Pracy i Ubezpieczeń Społecznych za żołnierza Armii Krajowej, brał udział w akcji Ruchu Oporu A.K. i został ranny na polu walki. Został też uznany za żołnierza A.K przez Rejonową Komisję Wojskową w Ł., która potwierdziła, iż został ranny w akcji Ruchu Oporu A.K. podkreślił, iż uzyskanie statusu kombatanta z tytułu służby w A.K niewątpliwie pomoże mu w zakończeniu starań o uzyskanie inwalidztwa wojskowego. Podkreślił, że w [...] został oznaczony Krzyżem Armii Krajowej przez Prezydenta RP, a nadto został odznaczony medalem oraz dyplomem "Pro Memoria" w dniu [...], przez obecnego Kierownika ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych. Wyjaśnił, że odczuwa dotkliwe bóle prawej nogi, usztywnienie kolana, ma trudności w poruszaniu się. Po dzień dzisiejszy nosi odłamek pocisku powyżej rzepki prawego kolana. Ma już obecnie 82 lata i pragnie pozostawić swojej rodzinie pamiątkę uznania jego osoby za żołnierza A.K., przez do tego powołany Urząd. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonej decyzji. Podniósł również, iż zarówno orzeczenie Terenowej Komisji Lekarskiej w Ł. z dnia [...], jak i wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia [...] znajdowały się w aktach sprawy przed wystąpieniem przez skarżącego z wnioskiem o wznowienie postępowania. Wznowienie postępowania i przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego co do podstaw wznowienia oraz w konsekwencji wydanie decyzji z dnia [...] nastąpiło pomimo oczywistego braku podstaw do wznowienia. Z tej przyczyny, wznowienie nie było dopuszczalne. Jednocześnie decyzja ta rozstrzygała odnośnie orzeczenia nieobjętego postanowieniem z dnia [...]. Z tych przyczyn, konieczne stało się uchylenie decyzji z dnia [...] i umorzenie postępowania, wznowionego postanowieniem z dnia [...], jako bezprzedmiotowego. Na rozprawie w dniu 14 listopada 2013r. skarżący podniósł, iż o okoliczności uzasadniającej wznowienie postępowania w postaci instrukcji do Statutu Okręgu Ł. Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej dowiedział się dopiero w XII 2012r., jednak dokumentu tego nie posiadał. Dokument ten uzyskał dopiero przed przesłuchaniem w dniu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, brak było podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada ona bowiem prawu. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Tak więc, aby mogło dojść do wznowienia postępowania na podstawie ww. przepisu muszą być spełnione łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy muszą być nowe. Przy czym wyjaśnić należy, że przez pojęcie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Przy czym błędna ocena stanu faktycznego pod względem prawnym nie stanowi podstawy wznowienia postępowania, ale błędne ustalenie stanu faktycznego tę podstawę stanowi. Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych stanowi samoistną podstawę wznowienia postępowania. W toku wznowionego postępowania organ administracji publicznej, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), obowiązany jest ustalić, czy ta nowa okoliczność faktyczna występowała, prowadząc w tym celu postępowanie wyjaśniające. "Nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. Drugą przesłanką jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej. Jeżeli jednak okoliczności faktyczne lub dowody powstały po wydaniu ostatecznej decyzji, to dają one podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie, a nie będą podstawą wznowienia postępowania. Trzecią przesłanką jest to, że "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie zaistniały łącznie wszystkie ww. przesłanki, które dawałyby podstawę do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Dwa spośród trzech wskazywanych przez skarżącego dowodów tj. orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ł. z [...] oraz wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z [...] znajdowały się w aktach sprawy przed dniem złożenia wniosku o wznowienie postępowania i zostały załączone przez skarżącego w postępowaniu, którego przedmiotem była zmiana decyzji w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich, prowadzona w trybie art. 155 k.p.a. Oba wspomniane orzeczenia wydane zostały po wydaniu ostatecznej decyzji z dnia [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu służby w AK. Nie mogły zatem stanowić podstawy żądania wznowienia postępowania. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 1984r., sygn.akt SA/Wr 649/83, ONSA 1984/1/7, Barbara Adamiak, Janusz Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2011, str. 555-557). Trzeci dowód natomiast, w postaci załącznika do Statutu Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, nie stanowi okoliczności istotnej dla sprawy. Określa on bowiem zasady przyjmowania do Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej oraz udzielania rekomendacji w sprawie uprawnień kombatanckich, w tym także w stosunku do dzieci mających w czasie wojny powyżej 12 lat (§ 9 pkt 3). Okoliczności wspomniane odnoszą się zatem do postępowania wewnątrzzwiązkowego, nie mają zaś znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy uprawnień kombatanckich skarżącego. Godzi się przy tym podkreślić, że było i jest okolicznością niekwestionowaną, że skarżący pozostaje członkiem Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej oraz że w toku prowadzonego postępowania, w oparciu o wspomnianą instrukcję, uzyskał pozytywną rekomendację Związku w sprawie przyznania mu uprawnień kombatanckich z tytułu Służby w AK. Wspomniana instrukcja określa więc jedynie procedurę jej uzyskania, nie stanowiąc istotnego dowodu w rozpoznawanej sprawie. Wskazane powyżej okoliczności prowadzą zatem do konkluzji, iż wznowienie postępowania w niniejszej sprawie było niedopuszczalne, bowiem skarżący, pomimo nominalnego powołania podstawy wznowienia postępowania, w istocie jej nie wskazał. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2010r.,, sygn.akt I OSK 1449/09, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 745025 oraz z dnia 7 stycznia 2009r., sygn.akt II OSK 1747/07, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 484887 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 marca 2010r., sygn.akt II SA/Gl 1200/09, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 577031) W świetle powyższego, podnoszona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, kwestia zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania ma znaczenie drugorzędne. Niedopuszczalność wznowienia postępowania wynikała bowiem w niniejszej sprawie z oczywistego braku podstaw do wznowienia postępowania. Uchylenie decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów z dnia [...] i umorzenie postępowania, wznowionego postanowieniem z dnia [...] jako bezprzedmiotowego, uznać należy zatem prawidłowe. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2010r., sygn.akt 1731/09, ONSAiWSA 2011/4/91 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 października 2012r., sygn.akt. 1422/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia. Po myśli art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit b i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.), rozstrzygnięto zaś o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu żądanego wynagrodzenia, powiększonego o należny podatek od towarów i usług, wobec złożonego przezeń oświadczenia, iż koszty pomocy prawnej, udzielonej w urzędu nie zostały opłacone nawet w części. a.bł.