II SA/Łd 539/21
WyrokWSA w Łodzi2022-02-18
Skład orzekający: Robert Adamczewski, Sławomir Wojciechowski, Marcin Olejniczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej dla osoby zobowiązanej do jej wnoszenia, w sytuacji gdy osoba ta odmówiła współpracy w zakresie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i zawarcia umowy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej w drodze decyzji administracyjnej, pomimo braku współpracy ze strony osoby zobowiązanej do jej wnoszenia. Odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i zawarcia umowy uzasadnia zastosowanie art. 61 ust. 2e ustawy o pomocy społecznej, pozwalającego na ustalenie opłaty w drodze decyzji w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania a opłatą wnoszoną przez mieszkańca i inne osoby zobowiązane.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia opłaty za pobyt T.D. w domu pomocy społecznej. Prezydent Miasta Ł. decyzją z [...] r. ustalił opłatę dla J.M. (wnuka T.D.) w wysokości 1.118,59 zł miesięcznie za okres od 1 września do 24 listopada 2020 r. Organ pierwszej instancji ustalił tę opłatę w drodze decyzji, ponieważ J.M. odmówił współpracy w zakresie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i zawarcia umowy dotyczącej jego partycypacji w kosztach pobytu babki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało tę decyzję w mocy. J.M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając rażące naruszenie prawa.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lutego 2022 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. a.bł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z [...] r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] r., mocą której ustalono opłatę J. M. za pobyt babki T.D. w dps, w wysokości 1.118,59 zł. miesięcznie w okresie od 1 września do 24 listopada 2020r.
Z akt sprawy wynika, że decyzją z [...] sierpnia 2012 r. Prezydent Miasta Ł. ustalił opłatę T. D. za pobyt w domu pomocy społecznej. Ową decyzję Prezydent Miasta Ł. zmieniał kilkukrotnie, kolejno: [...] czerwca 2014 r., [...] sierpnia 2015 r., [...] września 2015 r., [...] maja 2019 r. oraz [...] r. Tą ostatnią decyzją ustalono wysokość opłaty T. D. za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości 3.918 zł miesięcznie, w okresie od 1 września 2019 r. do 31 marca 2020 r. oraz począwszy od 1 kwietnia 2020 r., w wysokości 4.501 zł miesięcznie tj. do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w placówce ustalonego zgodnie z art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 – u.p.s.) na podstawie zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta Ł. z dnia 27 marca 2019 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej prowadzonych przez Miasto Ł. (Dz. Urz. Woj. [...] z dnia 29 marca 2019 r., poz. 1830) oraz na podstawie Zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta Ł. z dnia 19 marca 2020 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej prowadzonych przez Miasto Ł. (Dz. Urz. Woj. [...] z dnia 25 marca 2019 r., poz. 1991).
Podstawą wydania decyzji z [...] r. było otrzymanie przez T.D. we wrześniu 2019 r. dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotność kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Dochód T.D. z września 2019 r., który został rozliczony w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy i doliczony do miesięcznego dochodu mieszkanki w okresie od 1 września 2019 r. do 31 sierpnia 2020 r., stosownie do treści art. 8 ust. 11 pkt 1 u.p.s. przy czym, ze względu na to, że opłata T. D. w wysokości 70% swojego dochodu przekraczałaby średni miesięczny koszt utrzymania w placówce, opłatę pomniejszono zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s. do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] r.
Tutejszy sąd nieprawomocnym wyrokiem z 21 maja 2021 r., II SA/Łd 721/20 oddalił skargę T. D. na ww. rozstrzygnięcie Kolegium z [...] r.
Następnie decyzją z [...] września 2020 r. organ pierwszej instancji ponownie zmienił ww. decyzję własną z [...] r., i zmniejszył opłatę T. D. od 1 września 2020 r. do wysokości 1,145,21 zł, stanowiącej kwotę 70% jej aktualnego dochodu. Od wskazanej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z [...] września 2020 r. strona nie złożyła odwołania, zatem stała się ona ostateczna. Jednocześnie T. D., działająca przez opiekuna prawnego w osobie córki K.M.. nie złożyła oświadczenia woli, w którym zobowiązałaby się do wnoszenia od 1 września 2020 r. opłaty za pobyt w dps z majątku własnego do wysokości pełnego średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w placówce od 1 września 2020 r., a w wysokości przekraczającej 70% swojego dochodu ustalonego w rozumieniu art. 8 u.p.s.
W konsekwencji powyższych okoliczności T. D. zobowiązana została do wnoszenia opłaty za pobyt w dps :
- w wysokości 3.918 zł miesięcznie w okresie od 1 września 2019 r. do 31 marca 2020 r.;
- w wysokości 4.501 zł miesięcznie od 1 kwietnia 2020 r. do 31 sierpnia 2020 r.
- w wysokości 1.145,21 zł miesięcznie od 1 września 2020 r. do 24 listopada 2020 r.
Tym samym opłata wnoszona przez T. D., w wysokości 1.145,21 zł miesięcznie w okresie od 1 września 2020 r. do 24 listopada 2020 r. nie pokrywała średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej, w którym w tym okresie przebywała, a który wynosił 4.501 zł od 1 kwietnia 2020 r. Miesięczna różnica między średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej a opłatą mieszkanki w tym okresie stanowiła kwotę 3.355,79 zł.
Wobec tego Prezydent Miasta Ł. wskazaną na wstępie decyzją z [...] r., ustalił opłatę J.M. za pobyt babki T. D. w dps, w wysokości 1.118,59 zł. miesięcznie w okresie od 1 września do 24 listopada 2020 r.
Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu wyjaśnił, że J.M. jest wnukiem (zstępnym) T. D. oraz jedną z trzech osób z kręgu osób zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Poza nim osobami obowiązanymi do wnoszenia opłaty są córka (zstępna) T. D. - K.M. oraz wnuk (zstępny) T. D. - P.M.,
Organ dodał, że z akt sprawy wynika, że J.M. nie nawiązał kontaktu z pracownikiem socjalnym, w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego mimo wysyłanej korespondencji.
Ponadto 27 listopada 2020 r. do organu wpłynęło pismo opiekuna prawnego T. D. - K.M., w którym poinformowała o rezygnacji T. D. z pobytu w dps z dniem [...] listopada 2020 r., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r. [...]. Wobec powziętej informacji o rezygnacji z pobytu w placówce, pismem z 1 grudnia 2020 r. organ zobowiązał stronę do uzupełnienia akt sprawy o dokumenty poświadczające sytuację dochodową J.M. oraz wszystkich osób wspólnie z nim gospodarujących z podziałem na miesiące wrzesień, październik i listopad 2020 r. Jednocześnie pouczono stronę, że w przypadku uniemożliwienia ustalenia sytuacji dochodowej strony, wysokość opłaty zostanie ustalona w drodze umowy zgodnie z art. 61 ust. 2e u.p.s., w wysokości różnicy między średnim miesięcznym kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2, a w przypadku odmowy zawarcia ww. umowy - w drodze decyzji administracyjnej.
W oświadczeniu z 14 grudnia 2020 r., J.M. nie wyraził zgody na uczestniczenie w kosztach pobytu babki w placówce, gdyż w jego ocenie opłata wnoszona przez T.D. pokrywa pełen średni miesięczny koszt utrzymania w placówce. Ponadto posiada ona środki pieniężne na pokrycie opłat za swój pobyt w dps. W jego opinii wyłącznie stan niedostatku jest przesłanką do almentacji. Jednocześnie nie dołączył dokumentów obrazujących jego sytuację finansową.
Wobec tego organ przesłał dwa egzemplarze umowy sporządzonej 22 grudnia 2020 r. w celu ustalenia opłaty w wysokości 1.118,59 zł miesięcznie od 1 września 2020 r. do 24 listopada 2020 r., ustalonej zgodnie z art. 61 ust. 2e i f u.p.s..
Pismem z 14 stycznia 2021 r., J.M. odmówił zawarcia umowy ponieważ w jego opinii T. D. dysponowała środkami pozwalającymi na ponoszenie opłaty.
W konsekwencji, ze względu na niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, mimo kilkukrotnie podejmowanych przez organ prób ustalenia sytuacji dochodowej strony i mimo wysyłanej korespondencji zobowiązującej do umożliwienia ustalenia sytuacji dochodowej w okresie od 1 września 2020 r. do 24 listopada 2020 r. oraz niewyrażenie zgody na zawarcie stosownej umowy, organ ustalił opłatę w drodze decyzji. Wskazał, że strona jest jedną z trzech osób z kręgu osób zobowiązanych do wnoszenia opłaty, o których mowa w art. 61 ust. 2e i 2f u.p.s. We wskazanym okresie różnica między średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca w dps, w którym przebywa T. D., a opłatą mieszkanki wynosi 3.355,79 zł, która to kwota podzielona przez liczbę trzech osób zstępnych zobowiązanych do wnoszenia opłaty, które nie wyraziły zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, wynosi 1.118,59 zł.
Wspomnianą na wstępie decyzją z [...] r., wydaną wskutek odwołania J.M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania podzielając stanowisko organu pierwszej instancji. Kolegium dodało, że ze względu na niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, mimo kilkakrotnie podejmowanych przez organ prób jego przeprowadzenia i mimo wysyłanej korespondencji zobowiązującej do umożliwienia ustalenia sytuacji dochodowej strony oraz odmowy zawarcia umowy, zasadnie organ ustalił, zgodnie z art. 61 ust. 2e u.p.s. wysokość opłaty strony w drodze decyzji administracyjnej w wysokości różnicy między średnim miesięcznym kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, w okresie od 1 września 2020r. do 24 listopada 2020 r.
Skargę na powyższą decyzję złożył J.M., wnosząc o jej uchylenie.
Wskazując na treść art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wyjaśniła, że w go ocenie Kolegium wydało decyzję z rażącym naruszeniem prawa. Zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę przepisów prawa procesowego, tj art. 7 i 8 k.p.a oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 3 u.p.s. i art. 104 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 3 u.p.s.
W uzasadnieniu skargi między innymi wyjaśnił, że do odwołania załączył wydruk stanu konta T. D., z którego wynika, że jest ona w stanie pokrywać koszty pobytu w dps z posiadanych środków finansowych
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Pismem procesowym z 30 października 2021 skarżący uzupełnił skargę, podtrzymując zarzuty w niej zawarte.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – p.p.s.a.), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w realiach rozpatrywanej sprawy.
Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 - p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a) , naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
W tak określonym zakresie kognicji sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą utrzymana została w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] r., mocą której ustalono opłatę J.M. za pobyt babki T. D. w dps, w wysokości 1.118,59 zł. miesięcznie w okresie od 1 września do 24 listopada 2020 r. w stosunku do pozostałych osób w stosunku do których ustalono opłatę za pobyt T. D. w dps organy wydały odrębne decyzję. Owe rozstrzygnięcia zostały zaskarżone do tutejszego sądu, i zarejestrowane pod sygnaturami: II SA/Łd 437/21 oraz II SA/Łd 438/21.
W niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej podjęto w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r, poz. 1876 ze zm.).
Stosownie do art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3.
Przede wszystkim podnieść należy, że skarżący jako zstępny (wnuk) osoby umieszczonej w dps należy do grona osób obowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt T. D. w dps. Zgodnie bowiem z art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Zasada kolejności przyjęta w tym przepisie oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej – na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1 u.p.s. Obowiązek ten przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym art. 61 ust. 1 u.p.s. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium; b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2 (art. 61 ust. 2 u.p.s.). W przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2 (art. 61 ust. 2e u.p.s.). Wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, o której mowa w ust. 2e, ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia (art. 61 ust. 2f u.p.s.).
Z analizy akt sprawy wynika, że wydanie decyzji w niniejszej sprawie poprzedziło postępowanie, w toku którego skarżący uchylał się od współpracy z organem i udzielenia jakichkolwiek informacji odnośnie swojej sytuacji majątkowej. Nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i nie podpisał umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s.
W sprawie znajdują się dokumenty wskazujące, że J.M. mimo wezwań nie nawiązał kontaktu z pracownikiem socjalnym, w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Skarżący stał na stanowisku, że brak jest podstaw do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ze względu na fakt, że Teresa D. posiada środki finansowe na pokrycie opłat za swój pobyt w dps.
Jednocześnie nie przesłał też żadnych dokumentów, obrazujących jego sytuację finansową. Skarżący konsekwentnie nie wyrażał zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz na ponoszenie odpłatności za pobyt babki w dps. Nie podjął także żadnej próby nawiązania kontaktu z pracownikiem socjalnym w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Skarżący miał także świadomość zarówno tego, że ciąży na nim obowiązek pokrycia kosztów pobytu babki w dps, jak i tego, w jaki sposób wysokość odpłatności jest ustalana.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że wprawdzie to na organie ciąży obowiązek przeprowadzenia postępowania, zgromadzenia i wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, jednak nie wyłącza to ani inicjatywy dowodowej strony, ani jej powinności współdziałania z organem w taki sposób, aby cel postępowania, to jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), został osiągnięty. Współdziałanie z organem ma istotne znaczenie w tych obszarach, w których możliwości ustalenia stanu faktycznego przez organ są ograniczone, a uzyskanie materiału dowodowego, tak jak w badanej sprawie, jest uzależnione od aktywności strony. Skoro zatem skarżący w toku całego postępowania poprzedzającego wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji, pomimo kierowanej do niego korespondencji w sprawie, przyjął całkowicie bierną postawę, nie wyrażając zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, nie wyrażając przy tym jakiejkolwiek gotowości zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., to organy miały wszelkie podstawy do uznania, że wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 61 ust. 2e u.p.s. Ratio legis ww. przepisu jest możliwość ustalenia, w drodze decyzji, opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej osobom uchylającym się od współpracy z organem w tym zakresie, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane.
Dla porządku podnieść także należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, że decyzja o ustaleniu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej może wywierać skutki z mocą wsteczną, bowiem konkretyzuje ona obowiązek wynikający z mocy prawa, tj. którego powstanie nie jest uzależnione od wydania decyzji, ale wynika z treści przepisów prawa materialnego, obligujących do wnoszenia opłat w razie ziszczenia się przesłanek z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. Decyzja w tym przedmiocie pozostaje bowiem w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji decyzja konstytutywna może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (por. m.in. wyrok NSA z 22 września 2017 r., I OSK 704/17 i powołane w nim orzecznictwo; wyrok NSA z 14 października 2016 r., I OSK 410/15; wyrok NSA z 19 lutego 2016 r., I OSK 1449/14 – orzeczenia.nsa.gov.pl). Także w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2018 r. (sygn. akt I OPS 7/17) wprost zostało wskazane, że decyzja o ustaleniu opłaty winna obejmować okres od dnia zaistnienia zdarzenia prawnego w postaci umieszczenia osoby bliskiej w domu pomocy społecznej. Zatem organ mógł obciążyć skarżącego obowiązkiem uiszczenia opłaty za okres wcześniejszy.
Podkreślić końcowo należy, iż T. D. wnosiła opłatę w wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca do 31 sierpnia 2020 r. Stanowiło to konsekwencję otrzymania przez T. D. we wrześniu 2019 r. dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotność kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Dochód T. D. z września 2019 r. został rozliczony w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy i doliczony do miesięcznego dochodu mieszkanki w okresie od dnia 1 września 2019r. do dnia 31 sierpnia 2020 r., stosownie do treści art. 8 ust. 11 pkt 1 u.p.s., co wynika z decyzji Prezydenta Miasta Ł. z [...] r., utrzymanej w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] lipca 2020 r. Decyzja organu odwoławczego została poddana kontroli sądowej w sprawie II SA/Łd 721/20. Następnie ostateczną decyzją z [...] września 2020 r. Prezydent Miasta Ł. zmienił ww. decyzję własną z [...] r., i zmniejszył opłatę T. D. od 1 września 2020 r. do wysokości 1,145,21 zł. Tym samym różnica między średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca w dps, w którym przebywa T.D., a opłatą wnoszoną przez mieszkankę to 3.355,79 zł. Kwota ta została podzielona przez liczbę zstępnych zobowiązanych do wnoszenia opłaty w tym skarżącego, co skutkowało ustaleniem opłaty J.M. za pobyt T. D. w dps w wysokości 1.118,59 zł. W ocenie sądu opłata została ustalona prawidłowo.
Odnosząc się do kwestii posiadania przez T. D. środków finansowych na pokrycie pobytu w dps wskazać należy, iż z niekwestionowanych w sprawie okoliczności wynika, że opiekunem prawnym T. D. jest K.M.. Zatem to ewentualnie opiekun prawny T. D. powinien podjąć działania w celu pokrycia kosztów pobytu w dps T. D. z posiadanych przez nią środków finansowych, i jak wynika z akt sprawy II SA/Łd 438/21 takie działania zostały podjęte przed Sądem Rejonowym dla Ł.-Ś. w Ł.. Efekt tych działań, nie miał jednak wpływu na przedmiotowe rozstrzygnięcie.
W ocenie sądu organy rozpoznające niniejszą sprawę procedowały w zgodzie z przepisami k.p.a., w sposób kompleksowy gromadząc materiał dowodowy niezbędny do jej rozstrzygnięcia i dokonując jego wszechstronnej oceny z poszanowaniem reguł określonych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Tak zgromadzony i oceniony materiał dowodowy stał się podstawą do prawidłowego zastosowania przepisów ustawy o pomocy społecznej. Sąd dostrzega jednocześnie, iż kształt uzasadnienia decyzji Kolegium jest chaotyczny, jednak w ocenie sądu to stwierdzenie pozostaje to bez jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne, jak i prawne, pozwalające na dokonanie oceny, co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia.
Tym samym, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem sąd - dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, według kryterium zgodności z prawem - nie stwierdził naruszenia przepisów, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy, sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł o oddaleniu skargi.
dc
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło