II SA/Łd 556/16
WyrokWSA w Łodzi2016-12-14
Skład orzekający: Renata Kubot-Szustowska, Anna Stępień, Jolanta Rosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest żądanie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, jeśli nie można jej fizycznie wydzielić, a cel wywłaszczenia został zrealizowany w innej części nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zwrot części wywłaszczonej nieruchomości nie jest możliwy, jeśli nie można jej fizycznie wydzielić na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej odmawiającej podziału. Ponadto, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany w innej części nieruchomości, nie można jej zwrócić, nawet jeśli inne części nie zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem.Stan faktyczny
Skarżący M. G. domagał się zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, która została wywłaszczona pod Muzeum Historii Miasta Ł. Organy administracji odmówiły zwrotu, argumentując, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w budynku frontowym, a pozostała część nieruchomości nie może być fizycznie wydzielona. Sprawa była wielokrotnie przedmiotem postępowań administracyjnych i sądowych, w tym wyroku NSA z 1994 r. i WSA z 2015 r. WSA w 2015 r. uchylił decyzję organu odwoławczego, wskazując na potrzebę wyjaśnienia kwestii zwrotu części nieruchomości i możliwości jej podziału. Ostatecznie Wojewoda odmówił zwrotu nieruchomości, uwzględniając zrealizowanie celu wywłaszczenia w budynku frontowym oraz brak możliwości fizycznego wydzielenia pozostałej części.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 14 grudnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Protokolant Pomocnik sekretarza Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 roku sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę. LS
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania M. G., uchylił decyzję Starosty [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej (określanego dalej w skrócie jako "Starosta [...]" lub "organ I instancji") z dnia [...] nr [...] i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy A 2, oznaczonej jako działka nr 122 o pow. 1742 m2 obejmującej budynek frontowy, oficyny prawą i lewą oraz garaże w zakresie określonym we wniosku z dnia 11 stycznia 2016 r. z wyłączeniem pomieszczenia strychowego zlokalizowanego
w budynku frontowym.
Jak wynika z akt sprawy M. G. i wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2000 r. wystąpił do Prezydenta Miasta Ł., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej (określanego dalej w skrócie jako "Prezydent Miasta Ł." lub "Prezydent") o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości położonej w Ł. A 2, obejmującej zabudowane grunty usytuowane na zapleczu budynku frontowego.
Postanowieniem z dnia [...] 2003 r. Wojewoda [...] wyłączył Prezydenta Miasta Ł. od rozpatrzenia powyższej sprawy i wyznaczył Starostę [...]
Z poczynionych przez organ I instancji ustaleń wynika, że decyzją z dnia [...] 1975 r. nr [...] Naczelnik Dzielnicy Ł.-P. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Państwa zabudowanej nieruchomości położonej w Ł., A 2, o pow. 1732 m2, oznaczonej na planie zaewidencjonowanym w składnicy geodezyjnej dnia 18 listopada 1971 r. pod numerem 3/459 jako działka nr 47, uregulowanej w księdze wieczystej Nr [...], stanowiącej własność W. W.. Decyzją tą ustalone zostało także odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w wysokości 541.685,50 zł. Wywłaszczenie nastąpiło na wniosek Wydziału Kultury i Sztuki Urzędu Miasta Ł..
Od powyższej decyzji odwołał się W. W., żądając podwyższenia odszkodowania bądź przydzielenia działki zamiennej.
Decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] zaskarżoną decyzję utrzymano w mocy.
Minister Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska decyzją z [...] nr [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydenta z dnia [...] wskazując, że mimo zasadności wywłaszczenia nieruchomości, błędnie ustalono wysokość przyznanego odszkodowania.
Prezydent Miasta Łodzi decyzją z [...] nr [...], po rozpatrzeniu odwołania W. W., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Dzielnicy Ł.-P. z dnia [...] w części dotyczącej wywłaszczenia, zaś uchylił w części dotyczącej odszkodowania i ustalił odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość na kwotę 741.983,50 zł.
W dniu 4 kwietnia 2000 r. M. G., następca prawny W. W., na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Ł., V Wydziału Cywilnego z dnia 19 kwietnia 1984 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku, wystąpił do Prezydenta Miasta Ł. z wnioskiem o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości położonej w Ł. przy A 2, obejmującej zabudowane grunty usytuowane na zapleczu budynku frontowego.
Rzeczone postępowanie było kilkakrotnie zawieszane, między innymi z uwagi na konieczność zakończenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], wszczętego na wniosek M. G.. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji, zaś w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił swoją decyzję z dnia [...] w części dotyczącej odszkodowania i w tej części stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] kwietnia 1982 r., natomiast w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2003 r.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł. orzekł o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w kwocie 765.117 zł. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem [...] 2006 r.
W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] 2006 r. Starosta [...] podjął postępowanie w sprawie o zwrot nieruchomości.
Decyzją z dnia [...] organ I instancji orzekł o odmowie zwrotu samodzielnych lokali mieszkalnych zlokalizowanych w budynku frontowym nieruchomości położonej w Ł. przy A 2, oznaczonej jako dz. nr 122 o pow. 1742 m2 oraz o odmowie zwrotu zaplecza nieruchomości położonej w Ł. przy A 2, oznaczonej jako dz. nr 122 o pow. 1742 m2, obejmującej oficyny prawą i lewą oraz garaże. W uzasadnieniu decyzji podniósł, że budynek frontowy od dnia wywłaszczenia znajduje się we władaniu faktycznym Muzeum Historii Miasta Ł.. Stwierdził, że parter budynku jest wynajmowany częściowo A Spółka z o.o. Odnośnie wniosku M. G. o zwrot zaplecza nieruchomości położonej w Ł. przy A 2 organ wskazał, że na mocy uchwały Zarządu Miasta Ł. z dnia 19 listopada 1998 r. zarząd nad tą częścią nieruchomości sprawuje Administracja Nieruchomościami Ł. Ś. "A". Na tej części nieruchomości (zaplecze) zawarte są umowy najmu 8 lokali mieszkalnych i 7 lokali użytkowych.
Po rozpatrzeniu odwołania M. G., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji.
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Minister Infrastruktury orzekł o przekazaniu według właściwości Wojewodzie [...] wniosku M. G. o zmianę w trybie art. 154 § 1 k.p.a. decyzji Wojewody [...] z dnia [...]. Następnie Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 sierpnia
2009 r. sygn. [...] oddalił skargę M. G. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia 5 lutego 2009 r. w przedmiocie przekazania wniosku według właściwości.
Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] orzekł o odmowie uchylenia własnej decyzji z dnia [...].
Rozpatrując sprawę ponownie organ I instancji decyzją z dnia [...] odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości, argumentując, że z dokumentacji archiwalnej wynika, iż realizacja celu wywłaszczenia w budynku frontowym nastąpiła. Jednocześnie podniósł, iż zaplecze wywłaszczonej nieruchomości nie zostało wykorzystane na potrzeby Muzeum Historii Miasta Ł.. Stwierdził nadto, że orzeczenie techniczne dotyczące możliwości wyodrębnienia części nieruchomości wskazało, że brak jest możliwości prawnych na przeprowadzenie takiego wydzielenia.
W odwołaniu od tej decyzji M. G. stwierdził, że organ I instancji w sposób niewystarczający wyjaśnił wszelkie okoliczności sprawy. Odwołujący wyraził swoje zastrzeżenia co do ustaleń Starosty dotyczących wykorzystania po wywłaszczeniu budynku frontowego przytaczając liczne argumenty uzasadniające w jego ocenie konieczność zwrotu nieruchomości. Podniósł również, że organ I instancji odmawiając zwrotu samodzielnych lokali usytuowanych w budynku frontowym, jak również pozostałej części nieruchomości usytuowanej na zapleczu tegoż budynku nie uwzględnił istotnych w jego ocenie dowodów.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując w uzasadnieniu, że kwestia zwrotu przedmiotowej nieruchomości była już rozstrzygnięta ostateczną decyzją organu administracji. Mianowicie Kierownik Urzędu Rejonowego w Ł. decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 48 i 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1990 r. nr 30, poz. 127), odmówił zwrotu nieruchomości położonej w Ł., przy ul. A 2, zaś Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 maja 1994 r. sygn. akt [...] oddalił skargę na przywołaną decyzję. Stąd organ podniósł, że jeżeli przedmiotem żądania jest zwrot całej nieruchomości, należało przeanalizować, czy w sprawie nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2015 r. sygn. II SA/Łd [...] uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] i stwierdził, że niewątpliwie trafny jest zarzut Wojewody, iż rozstrzygniecie przez organ I instancji o zwrocie całej nieruchomości budzi obawy, czy nie jest dotknięte wadą nieważności jako dotyczące rzeczy już prawomocnie rozstrzygniętej. Zdaniem sądu organ administracji nie wyjaśnił przekonująco, dlaczego nie mógł rozstrzygnąć tej kwestii i orzec samodzielnie w zakresie zwrotu całej nieruchomości.
Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy A 2, oznaczonej jako działka nr 122 o pow. 1742 m2 obejmującej budynek frontowy, oficyny prawą i lewą oraz garaże w zakresie określonym we wniosku z dnia 11 stycznia 2016 r. z wyłączeniem pomieszczenia strychowego zlokalizowanego w budynku frontowym.
Motywując podjęte rozstrzygnięcie organ zaznaczył, że kwestia zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy A 2 była już rozstrzygnięta ostateczną decyzją organu administracji, która została skontrolowana przez sąd administracyjny. Kierownik Urzędu Rejonowego w Ł. decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 48 i 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1990 r. nr 30, poz. 127) odmówił zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy A 2. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem sygn. akt [...] z dnia 16 maja 1994 r. oddalił skargę na przywołaną decyzję. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że budynek frontowy na nieruchomości wykorzystywany był przez Muzeum Historii Miasta Ł. na cele związane
z funkcjonowaniem placówki. Co prawda od końca lat 80-tych w budynku frontowym Muzeum Historii Miasta zaczęło wynajmować pomieszczenia różnym podmiotom, jednakże nie oznacza to, iż nieruchomość (budynek) stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ponadto sąd odnosząc się do zwrotu pozostałej części nieruchomości wskazał, że skarżący na zapytanie organów administracyjnych, czy żąda zwrotu ewentualnie części nieruchomości oświadczył, że żąda zwrotu całej nieruchomości. W tej sytuacji organy administracyjne, wobec braku odpowiedniego wniosku nie mogą orzec o zwrocie części nieruchomości. Sąd jednocześnie wskazał, że podział nieruchomości wiązałby się z ustanowieniem niezbędnych służebności gruntowych. Wjazd i wejście na nieruchomość są możliwe jedynie przez bramę frontową usytuowaną w budynku frontowym, od strony A. Budynek ten zajmuje cały front działki gruntowej. Okoliczność powyższa jak i zwarty charakter zabudowy nieruchomości przemawiałby przeciwko podziałowi nieruchomości na dwie odrębne.
Organ I instancji orzekł w sentencji zaskarżonej decyzji o odmowie zwrotu całej nieruchomości.
WSA w wyroku z dnia 20 sierpnia 2015 r. sygn. II SA/Łd 412/15 wskazał również, że poza przesłanką res iudicata należało zbadać, czy organ I instancji formułując tak rozstrzygnięcie, że dotyczy ono całej nieruchomości, nie wyszedł również poza treść wniosku skarżącego.
Precyzując zakres swego żądania M. G. w piśmie z dnia 11 stycznia 2016 r. podniósł, że żąda wydania orzeczenia o zwrocie nieruchomości położonej w Ł. przy A 2 z wyłączeniem pomieszczenia strychowego.
Zatem skoro uprzednio rozstrzygnięto w przedmiocie zwrotu całej nieruchomości, to wobec tak zakreślonego żądania wnioskodawcy nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej.
Przywołując następnie regulację art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia
1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774 z późn. zm. –
w skrócie "u.g.n."), Wojewoda wskazał, że według ustaleń organu I instancji przedmiotowa nieruchomość wywłaszczona została pod Muzeum Historyczne Miasta Ł.. Co prawda w decyzji o wywłaszczeniu z dnia [...] marca 1975 r. nie został sprecyzowany cel wywłaszczenia, jednakże został on wskazany w treści wniosku Urzędu Miasta Ł. o wywłaszczenie nieruchomości. Organ I instancji ustalił także, że nieruchomość zabudowana jest kamienicą frontową wraz z oficynami bocznymi po prawej i lewej stronie. W budynku frontowym znajduje się strych, do którego dostęp jest jedynie przez lewą oficynę. W części nad oficyną są nieotynkowane pomieszczenia z cegły, posadzki drewniane, drewniana konstrukcja dachu, zaś część pomieszczenia wydzielona jest ściankami drewnianymi oraz z płyty pilśniowej. W części nad budynkiem frontowym strych jest otynkowany, stropy i legary są drewniane z posadzkami drewniano-betonowymi. W pomieszczeniu znajdowały się pozostałości wystawy A. Lewa oficyna w całości zajmowana jest obecnie na działalność gospodarczą. Oficyna poprzeczna wykorzystywana jest w całości na cele mieszkaniowe, ponadto znajdują się w niej dwa garaże i pomieszczenia gospodarcze. Parter prawej oficyny wynajmowany jest A, który z kolei podnajmuje część pomieszczeń innym podmiotom. Od pierwszego piętra w górę w budynku znajdują się lokale mieszkalne.
W budynku frontowym po prawej stronie znajduje się apteka A, która znajdowała się w tym miejscu w momencie wywłaszczenia. Apteka użytkuje również część piwnicy. Po lewej stronie w części frontowej parteru oraz częściowo na I piętrze pomieszczenia w dniu oględzin były wykorzystywane przez B. W pozostałej części I piętro było użytkowane przez Uniwersytet [...]. W trakcie oględzin ustalono, że jednostki te wyprowadzają się z nieruchomości. Drugie piętro wykorzystywane jest na wystawę B od 2006 r. Wcześniej nie prowadzono w tej części działalności wystawienniczej, pomieszczenia były wynajmowane.
Organ I instancji na podstawie akt archiwalnych dotyczących nieruchomości przy A 2, ustalił również, że na nieruchomości w 1978 r. rozpoczął się kapitalny remont budynku wraz z adaptacją na cele muzealne, który trwał do roku 1985. Z pism Muzeum Historii Miasta Ł. z dnia 22 marca 1991 r. oraz 31 lipca 1991 r. wraz
z załącznikami wynika, iż na nieruchomości przeprowadzone zostały prace remontowo-konserwatorskie, w wyniku których poniesione zostały znaczne nakłady finansowe na nieruchomość. Po dokonanym remoncie część nieruchomości będąca we władaniu Muzeum została przeznaczona wyłącznie na cele muzealne. Znalazło tam swoje miejsce całe zaplecze administracyjno-techniczne, Muzeum z magazynem oraz pracowniami stolarską i ślusarską, pomieszczenia pracownicze dla dyrekcji, administracji oraz kustoszy, zorganizowano wystawę stałą "A", stworzono warunki do działalności awangardowego przedsięwzięcia pod nazwą "B". Budynek frontowy od dnia wywłaszczenia znajduje się we faktycznym władaniu Muzeum Historii Miasta Ł.. Władanie Muzeum wywodzi bezpośrednio z decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Samo wywłaszczenie nastąpiło na wniosek Wydziału Kultury i Sztuki Urzędu Miasta Ł.. Wydział ten przekazał w 1975 r. budynek frontowy Muzeum, co pośrednio wynika z decyzji z dnia [...] września 1975 r., na mocy której zaplecze nieruchomości przejęte zostało przez C. Organ I instancji wskazał, że budynek ten był wykorzystywany przez Muzeum Historii Miasta Ł. do końca lat 80-tych.
W oparciu o powyższe ustalenia organ I instancji wskazał, że realizacja celu publicznego niewątpliwie w budynku frontowym nastąpiła.
Dalej organ przywołał stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zajęte w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie dotyczącej zwrotu przedmiotowej nieruchomości, że w budynku frontowym cel wywłaszczenia został zrealizowany. Mieściły się tam pracownie muzealne, galeria oraz biura administracyjne. Budynek ten od 1975 r. do 1985 r. był sukcesywnie remontowany z uwzględnieniem jego zabytkowego charakteru. Dach pokryto blachą miedzianą, wymieniono obróbki blacharskie, zrekonstruowano elementy rzeźbiarskie i sztukatorskie, wymieniono instalację elektryczną i wodno-kanalizacyjną, wykonano instalację centralnego ogrzewania oraz inne prace remontowo-budowlane. W końcu lat 80-tych w związku z trudną sytuacją finansową Muzeum Historii Miasta Ł. wynajęło większą część pomieszczeń w budynku frontowym różnym przedsiębiorstwom prowadzącym działalność gospodarczą i gwarantującym utrzymanie substancji zabytkowej obiektu. NSA zajął stanowisko, że fakt funkcjonowania w budynku apteki, nie może uzasadniać twierdzenia, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Apteka jest jedną
z najstarszych [...] aptek. Mieści się w tym samym miejscu od kilkudziesięciu lat. Jej wyposażenie o charakterze zabytkowym nawiązuje do pierwszych [...] aptek. Jednocześnie podniesiono, że we wniosku o wywłaszczenie zastrzeżono, że historyczna apteka pozostała bez zmian z zachowanym historycznym wyposażeniem. Z kolei fakt, iż od końca lat 80-tych, w budynku frontowym Muzeum Historii Miasta zaczęło wynajmować pomieszczenia różnym podmiotom gospodarczym, nie oznacza, iż nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zdaniem NSA była to jedynie zmiana sposobu wykorzystania nieruchomości, już po realizacji celu wywłaszczenia.
Wobec powyższego organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie realizacji celu wywłaszczenia w budynku frontowym, wskazując jednocześnie na brzmienie art. 170 p.p.s.a. Na marginesie wskazał, że orzeczenie zapadło na gruncie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z 1985 r. (j.t. Dz.U. z 1991 r. nr 30, poz. 127 z poźn. zm.). Obecnie zagadnienie zwrotu nieruchomości reguluje ustawa o gospodarce nieruchomościami z 1997 r. Przywołaną ustawą zdefiniowano przesłanki zbędności nieruchomości. Ustawa weszła w życie 1 stycznia 1998 r. i w art. 137 ust. 1, wskazano że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu. Z kolei z dniem 22 września 2004 r. znowelizowano art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez określenie, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Wojewoda odnosząc się do powyższego wskazał, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 marca 2014 r. sygn. P 38/11 stwierdził, że art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W opisanej sprawie doszło do wywłaszczenia nieruchomości przed 27 maja 1990 r.,
a cel wywłaszczenia w budynku frontowym został zrealizowany przed 22 września
2004 r.
Poza tym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w wyroku z dnia 22 marca 2013 r. sygn. I OSK 1981/11, że przywołanych terminów nie można w ogóle odnosić do stanu faktycznego opisanego w art. 137 ust. 1, który zaistniał przed 1 stycznia 1998 r. odnośnie prac związanych z rozpoczęciem realizacji celu wywłaszczenia, oraz do stanu faktycznego, który zaistniał przed 22 września 2004 r. odnośnie zrealizowania tego celu.
Zdaniem organu II Instancji w rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że
w budynku frontowym rozpoczęto realizację celu wywłaszczenia przed 1 stycznia 1998 r., co więcej z przytoczonych przez organ I instancji ustaleń wynika, że czynności związane z realizacją celu wywłaszczenia podjęto w ciągu 7 lat od daty kiedy decyzja
o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Sam cel wywłaszczenia został również zrealizowany przed 22 września 2004 r. co zostało ustalone już podczas postępowania, w którym Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok z dnia 16 maja 1994 r.
Zatem terminy ustanowione w art. 137 u.g.n. nie mogą wskazywać na zasadność żądania wnioskodawcy.
Następnie Wojewoda analizując wykorzystanie zaplecza wywłaszczonej nieruchomości, wskazał, że nie doszło tam do realizacji celu wywłaszczenia. Jak ustalił organ I instancji, od daty wywłaszczenia aż do chwili obecnej pomieszczenia wykorzystywane są na cele mieszkaniowe i usługowe. Początkowo przez C, następnie przez D, a obecnie przez Administrację Zasobów Komunalnych Ł.-Ś.. Aktualnie zawarte są umowy najmu 8 lokali mieszkalnych i 7 lokali użytkowych. Najemcami lokali mieszkalnych są: D. L. i A. L., B. M., I. G., R. Z., Z. P., A. G., zaś lokali użytkowych: A, E, F oraz D. T..
Organ I instancji zwrócił przy tym uwagę na orzeczenie techniczne wykluczające możliwość wyodrębnienia budynku frontowego z istniejącej zabudowy posesji położonej w Ł., przy A 2. Orzeczenie jednoznacznie stwierdza, że brak jest możliwości prawnych na przeprowadzenie takiego wydzielenia. Stąd Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił dokonania podziału nieruchomości położonej w Ł., przy A 2. Powyższe rozstrzygnięcie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji wskazując, że wyodrębnienie części budynku z istniejącej zabudowy posesji nie jest w aktualnym stanie rzeczy możliwe. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 20 sierpnia 2015 r. wskazał, że nie jest możliwy zwrot części nieruchomości bez jej podziału.
Mając na uwadze przytoczone okoliczności Wojewoda wskazał, że zwrot zaplecza nieruchomości nie jest możliwy ze względu na to, że nie można wydzielić tej części nieruchomości, co rozstrzyga ostateczna decyzja Kolegium z dnia [...]
Reasumując, Wojewoda wskazał, że wobec zrealizowania celu wywłaszczenia w budynku frontowym oraz braku możliwości wydzielenia pozostałej części nieruchomości wniosek M. G. należało rozstrzygnąć negatywnie. Jednocześnie organ wyjaśnił, że w toku postępowania odwoławczego wnioskodawca podkreślił, że nie żąda zwrotu całej nieruchomości, tylko zwrotu rzeczonej nieruchomości z wyłączeniem pomieszczenia strychowego. Zatem organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji orzekającą o odmowie zwrotu całej nieruchomości i negatywnie rozpatrzył wniosek M. G. z dnia 11 stycznia 2016 r. w opisanym zakresie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. G. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody, podnosząc zarzut braku uwzględnienia zaleceń wynikających z wyroku WSA w Łodzi z dnia 20 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 412/15. Pominięcie przy wydawaniu decyzji podstawy żądania o zwrot opartego
o uchwaloną przez Sejm, obowiązującą nowelizację ustawy z dnia 9 stycznia 2009 r.,
zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2009 r. nr 42 poz. 335), która umożliwia właścicielom ubieganie się o zwrot niewykorzystanej pod inwestycje publiczną, części nieruchomości, z której zostali wywłaszczeni, a w przypadku skarżącego, dotyczy to przejęcia prywatnej własności w 1975 r., na rzecz Skarbu Państwa, bez wypłacenia należnego odszkodowania, co zostało potwierdzone w trybie nadzoru ostateczną decyzją Prezesa UMiRM z dnia [...] Nr [...], i dalszym brakiem wypłaty odsetek ustawowych za zwłokę. Jednocześnie skarżący zarzucił pominięcie rzeczywistego materiału dowodowego, jaki został ujawniony w jego obecności, w protokołach z rozpraw, które odbyły się w grudniu 2007 r., w siedzibie Starostwa Powiatowego w Ł. z możliwością rozważenia przeprowadzenia ewentualnego podziału nieruchomości, polegającego na wyodrębnieniu samodzielnych lokali, na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wobec powyższego skarżący stwierdził, że decyzja Wojewody została wydana z naruszeniem art. 7 k.p.a., 8 k.p.a., art. 77 § 2 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Według skarżącego ustalenia, że realizacja celu publicznego w części frontowej budynku nastąpiła, nie mogą opierać się na przypuszczeniach, lecz wyłącznie na materiale dowodowym. W uzasadnieniu skargi jej autor przedstawił dotychczasowy stan faktyczny sprawy, przedstawił także liczne zarzuty wobec podejmowanych w jego toku rozstrzygnięć. Zdaniem skarżącego nie mogło dojść do zrealizowania celu wywłaszczenia w terminach określonych w art. 137 u.g.n. z powodu nieukończonego remontu budynku frontowego. Ponadto wywłaszczenie prywatnej własności w 1975 r. na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło z naruszeniem prawa, bez wypłacenia należnego odszkodowania. Skarżący wskazał, że skoro na strychach od 1975 r. nie przeprowadzono remontów, to nie można twierdzić, że prowadzono w tych pomieszczeniach działalność kulturalną.
Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 21 listopada 2016 r. zatytułowanym "zastrzeżenia" skarżący podtrzymał podnoszone dotychczas zarzuty i stanowisko w sprawie.
Na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz.1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.
z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Badając legalność zaskarżonej decyzji tutejszy sąd związany był prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 412/15, co wynika wprost z regulacji art. 153 p.p.s.a., mocą którego uchylono decyzję Wojewody [...] z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z [...] o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy A 2, działka nr 122, pow. 1742 m2 obejmującej budynek frontowy, oficyny prawą, lewą oraz garaże.
W świetle art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowanym na tle przywołanej normy prawnej ugruntowało się stanowisko, podzielane zresztą w pełni przez tutejszy sąd, że przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2016 r. sygn. akt II OSK 2971/14 – Lex nr 2119370, 28 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 2137/14 – Lex nr 2100580, 10 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 541/14 – Lex nr 1990855, 16 czerwca 2015 r. sygn. akt II OSK 2743/13 – Lex nr 1982829).
Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy w toku ponownego rozpoznania sprawy dotyczącej zwrotu na rzecz M. G. wywłaszczonej nieruchomości położonej w Ł. przy A 2 uwzględnił w całości ocenę prawną oraz wskazania wynikającego z wyroku tutejszego sądu z dnia 20 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 412/15 i w rezultacie podjął rozstrzygnięcie odpowiadające prawu.
W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że wobec treści uzasadnienia wspomnianego wyżej wyroku WSA w Łodzi, w którym zarzucono organowi odwoławczemu między innymi orzeczenie poza zakresem żądania M. G., skarżący na etapie postępowania odwoławczego został wezwany do sprecyzowania wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, co uczynił pismem z dnia 11 stycznia 2016 r. wskazując, że obecnie żąda zwrotu nieruchomości z wyłączeniem pomieszczenia strychowego zlokalizowanego w budynku frontowym, ponieważ jego cała przestrzeń została przystosowana do użytkowania przez byłą dyrekcję Muzeum Historii m. Ł. jako magazyn.
Dla potrzeb rozpoznawanej sprawy przypomnieć w następnej kolejności trzeba, że w motywach wspomnianego wyroku sąd stwierdził, iż żądanie skarżącego obejmujące zwrot całej nieruchomości położonej w Ł. przy A 2 było już przedmiotem rozpatrywania zarówno przez organy administracji, jak również przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 16 maja 1994 r., sygn. akt A, oddalił skargę M. G. na ostateczną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1993 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji o odmowie zwrotu całej nieruchomości, o której wyżej mowa. Sąd uznał bowiem roszczenie skarżącego w zakresie żądania zwrotu całej nieruchomości za bezpodstawne. Jednocześnie sąd wówczas w uzasadnieniu wyraził pogląd, że w części frontowej nieruchomości cel wywłaszczenia został spełniony, zaś późniejsza zmiana sposobu użytkowania tej części nieruchomości nie ma znaczenia dla oceny zbędności.
To - zdaniem WSA - oznaczało, że organ I instancji nie mógł ponownie orzekać
o odmowie zwrotu całej nieruchomości, gdyż kwestia ta została prawomocnie osądzona. Dodatkowo sąd zarzucił organowi odwoławczemu brak przekonującego wyjaśnienia dlaczego nie mógł rozstrzygnąć tej kwestii i orzec samodzielnie w zakresie zwrotu całej nieruchomości.
Stwierdzone wyrokiem WSA w Łodzi uchybienie zostało niewątpliwie konwalidowane
w toku ponownie przeprowadzonego postępowania odwoławczego, zaś Wojewoda [...] w motywach zaskarżonej decyzji jasno podał, z jakich powodów w realiach rozpoznawanej sprawy nie występuje res iudicata.
W orzecznictwie podkreśla się, że decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Ponadto res iudicata następuje w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 787/14 – Lex nr 2032840).
Zgodzić się w związku z tym przyjdzie z organem orzekającym, że w świetle modyfikacji wniosku M. G. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i ograniczenia żądania do zwrotu części nieruchomości nie zachodzi tożsamość przedmiotowa sprawy niniejszej ze sprawą rozstrzygniętą uprzednio ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] o odmowie zwrotu całej nieruchomości.
Dodatkowo podkreślić trzeba, że wspomniana decyzja z dnia [...] będąca przedmiotem uprzedniej kontroli NSA w sprawie [...] została podjęta w innym stanie prawnym, ponieważ wydano ją na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. nr 30, poz. 127 z 1990 r.).
Nie wyklucza to jednak – jak oczekiwałby tego skarżący – uchylenia mocy wiążącej wyroku NSA z dnia 16 maja 1994 r. sygn. akt [...], na co wprost zwrócił uwagę WSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 412/15
i zawartego w nim poglądu, że w części frontowej budynku cel wywłaszczenia został zrealizowany, zaś późniejsza zmiana sposobu użytkowania tej części nieruchomości nie ma znaczenia dla oceny zbędności.
Związanie oceną prawną zawartą w prawomocnym orzeczeniu NSA z dnia 16 maja 1994 r. sygn. akt [...] na gruncie obecnie obowiązującego art. 170 p.p.s.a. jak
i art. 30 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czy też art. 365 k.p.c. nie podlega dyskusji i skutkuje oceną, że sąd administracyjny podobnie jak i organ administracyjny w każdym kolejnym postępowaniu ma obowiązek przyjęcia, iż zagadnienia, istotne z punktu widzenia oceny legalności poddanego kontroli aktu lub czynności, kształtują się tak, jak to zostało przyjęte w prawomocnym wyroku.
Wobec tego kwestią niesporną, wiążącą bezwzględnie na gruncie rozpoznawanej sprawy zarówno organy orzekające obu instancji, jak i tutejszy sąd jest pogląd, że
w części frontowej budynku cel wywłaszczenia został spełniony, zaś późniejsza zmiana sposobu użytkowania tej części nieruchomości nie ma znaczenia dla oceny zbędności.
Jak poprawnie wskazał organ odwoławczy w kontrolowanym rozstrzygnięciu przesłanki materialnoprawne zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uregulowane zostały przez ustawodawcę w przepisach ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. Według art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie
z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Natomiast według art. 137 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pkt 1 - pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pkt 2 - pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (ust. 1). Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (ust. 2).
Jednocześnie Wojewoda trafnie przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11, mocą którego stwierdzono, że art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji
o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego na gruncie art. 137 u.g.n. ugruntował się pogląd, który tutejszy sąd w pełni podziela, że terminy określone w art. 137 ust. 1 u.g.n. znajdują zastosowanie wówczas, gdy odpowiednio: nie podjęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia przed dniem 1 stycznia 1998 r., bądź też nie zrealizowano celu wywłaszczenia przed dniem 22 września 2004 r. Jeżeli natomiast rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia nastąpiło przed dniem 1 stycznia 1998 r., albo cel wywłaszczenia został zrealizowany przed dniem 22 września 2004 r., to w takim przypadku terminy określone w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie mają zastosowania, ponieważ jako normy materialnoprawne, nie mogą kształtować skutków prawnych stanu faktycznego zaistniałego przed wejściem w życie przepisu określającego te terminy (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 8 maja 2013 r. sygn. akt I OSK 2205/11 – Lex nr 1448494 oraz z dnia 15 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 761/13 – Lex nr 2006671).
Z kompletnych akt administracyjnych sprawy niniejszej, prawidłowo zresztą ocenionych przez organ orzekający w świetle materialnoprawnych przesłanek warunkujących zwrot wywłaszczonej nieruchomości, wynika, że wywłaszczenie nieruchomości położonej
w Ł., A 2 (oznaczonej jako działka nr 47 o pow. 1.732 m2) stanowiącej pierwotnie własność W. W. pod Muzeum Historyczne Miasta Ł. nastąpiło mocą decyzji z dnia [...] nr [...] Naczelnika Dzielnicy Ł. P., a więc przed dniem 1 stycznia 1998 r., kiedy to weszła w życie ustawa o gospodarce nieruchomościami. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że sporna nieruchomość zabudowana jest kamienicą frontową wraz z oficynami bocznymi po prawej i lewej stronie. Z ustalonego przez organy obu instancji i przytoczonego we wstępnej części niniejszego uzasadnienia stanu faktycznego sprawy, którego poprawność nie budzi zastrzeżeń sądu, wynika, że czynności związane z realizacją celu wywłaszczenia w części frontowej budynku podjęto w ciągu 7 lat od daty kiedy decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości stała się ostateczna. Sam cel wywłaszczenia co – poprawnie ocenił organ odwoławczy – został również zrealizowany przed dniem 22 września 2004 r. Ponadto, o czym była mowa na wstępie rozważań w tej kwestii organy obu instancji jak i sąd związane są bezwzględnie prawomocnym wyrokiem NSA z dnia 16 maja 1994 r.
W przekonaniu sądu w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego wykluczona jest także prawna możliwość zwrotu tej części nieruchomości, która nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia. Nie budzi zastrzeżeń składu orzekającego
ocena Wojewody [...], dokonana w ślad za organem I instancji, że zaplecze wywłaszczonej nieruchomości poczynając od momentu wywłaszczenia aż do chwili obecnej wykorzystywane jest na cele mieszkaniowe i usługowe. Początkowo przez B następnie przez E, a obecnie przez Administrację Zasobów Komunalnych Ł.-Ś.. Aktualnie zawarte są umowy najmu 8 lokali mieszkalnych i 7 lokali użytkowych. Najemcami lokali mieszkalnych są: D. L. i A. L., B. M., I. G., R. Z., Z. P., A. G., zaś lokali użytkowych: A, E, F oraz D. T..
WSA w Łodzi w wyroku z dnia 20 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 412/15 zwrócił uwagę na prawną możliwość orzeczenia przez organ o zwrocie części nieruchomości jednakże pod warunkiem, że taka decyzja zostanie poprzedzona ostateczną decyzją zatwierdzającą jej podział. W motywach rozważanego orzeczenia sąd stwierdził, iż co prawda skarżący sugeruje m.in. podział nieruchomości polegający na wyodrębnieniu lokali, które nie zostały przeznaczone pod działalność Muzeum Historycznego Miasta Ł., jednakże – jego zdaniem – należało ocenić możliwość dokonania takiego podziału przede wszystkim dlatego, że podział nieruchomości przy zwrocie jej części należy rozumieć jako jej podział fizyczny (polegający na stworzeniu odrębnych nieruchomości, obejmujących zarówno grunt, jak i wszystko co na nim stoi, które będą mogły być wyłączną własnością różnych podmiotów) na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tymczasem ustanowienie odrębnej własność lokalu jest dokonywane jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz.U. z 2000r., nr 80, poz. 903 ze zm.) i podlega reżimowi prawa cywilnego – dla jego skuteczności jest bowiem wymagane oświadczenie woli właściciela nieruchomości. Wyodrębnienie lokalu powoduje, że tylko sam lokal jest objęty wyłącznym prawem własności, natomiast grunt pod budynkiem, w którym ten lokal się znajduje, jest współwłasnością w częściach ułamkowych. Nie jest natomiast możliwy zwrot części wywłaszczonej nieruchomości polegający na przyznaniu ułamkowej części w prawie własności gruntu. W konsekwencji tutejszy sąd nakazał organowi odwoławczemu ocenę, czy kolejne dokumenty dotyczące możliwości podziału nieruchomości mając na względzie fakt, że skarżący zamierzał przedstawić opinię w sprawie możliwości podziału nieruchomości, będą miały istotny wpływ na wynik sprawy, dopóki istnieje
w obrocie prawnym ostateczne rozstrzygnięcie odmawiające jego dokonania. WSA zauważył ponadto, że Wojewoda nie wyjaśnił czemu nie umożliwił załączenia opinii
w sprawie możliwości podziału nieruchomości, na którą powoływał się skarżący na etapie postępowania odwoławczego.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ II instancji nie wezwał skarżącego do przedłożenia opinii o ewentualnym podziale nieruchomości. Zresztą nie było to - w przekonaniu tutejszego sądu potrzebne dla rozstrzygnięcia sprawy - skoro
w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja Kolegium z [... listopada 2001 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z 4 października 2001 r. o odmowie podziału przedmiotowej nieruchomości. Akta administracyjne sprawy niniejszej dowodzą, że M. G. nie skorzystał z prawnej możliwości zaskarżenia tej decyzji do sądu administracyjnego. Oznacza to, że dopóki ostateczna decyzja o odmowie podziału nieruchomości nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego w jednym
z trybów nadzwyczajnych, brak jest podstaw do zwrotu części nieruchomości, bowiem jak wskazał tutejszy sąd w wyroku z 20 sierpnia 2015 r. nie jest możliwy zwrot części wywłaszczonej nieruchomości polegający na przyznaniu ułamkowej części w prawie własności gruntu, a z tym niewątpliwie wiązałoby się orzeczenie o zwrocie części nieruchomości niewykorzystanej zgodnie z celem wywłaszczenia.
Reasumując, sąd po dogłębnej analizie materiału dowodowego, która co potwierdzają poczynione wyżej rozważania w decydującym zakresie była determinowana oceną prawną zawartą w wyroku WSA w Łodzi z dnia 20 sierpnia 2015 r. II SA/Łd 412/15 oraz wyroku NSA z dnia 16 maja 1994 r. sygn. akt SA-Ł 730/94, stwierdził, że decyzja Wojewody [...] odpowiada prawu i brak jest podstaw do jej usunięcia z obrotu prawnego. Przeprowadzona przez organ odwoławczy ocena materiału dowodowego i wyciągnięte na tej podstawie wnioski w świetle obowiązujących przepisów prawa są - w ocenie sądu - prawidłowe. Raz jeszcze podkreślić trzeba, że zwrot części nieruchomości niewykorzystanej zgodnie z celem wywłaszczenia nie jest możliwy dopóki nie zostanie dokonany fizyczny podział nieruchomości, w tej zaś kwestii wiąże zgodnie z art. 16 k.p.a. ostateczna decyzja SKO o odmowie podziału nieruchomości. Cel wywłaszczenia, z czym w toku całego postępowania nie zgadza się skarżący, został zaś zrealizowany w budynku frontowym
i w tej kwestii wiąże pogląd NSA zaprezentowany w prawomocnym wyroku z dnia 16 maja 1994 r. [...] Wobec zmiany wniosku przez skarżącego Wojewoda
w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprawnie zmodyfikował orzeczenie organu I instancji
i odmówił zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy A 2, oznaczonej jako działka nr 122 o pow. 1742 m2 obejmującej budynek frontowy, oficyny lewą i prawą oraz garaże z wyłączeniem pomieszczenia strychowego zlokalizowanego w budynku frontowym.
Odnosząc się do treści skargi, sąd stwierdził, że podnoszone w niej zarzuty pozostają bez większego wpływu na wynik sprawy.
Chybiony w przekonaniu składu orzekającego jest niewątpliwie zarzutu naruszenia przez organ przepisów art. 7, art. 8, 77 § 2 i art. 80 k.p.a., jako że materiał dowodowy sprawy niniejszej jest kompletny i nie wymaga uzupełnienia.
Kwestia braku wypłacenia należnego odszkodowania czy też odsetek od odszkodowania nie podlegała z uwagi na zakres zaskarżenia kontroli tutejszego sądu. Także podnoszona wielokrotnie kwestia nieukończenia remontu budynku frontowego
w świetle akt sprawy i poczynionych wyżej uwag nie uprawnia konkluzji skarżącego
o niezrealizowaniu celu wywłaszczenia.
Chybione są wreszcie pozostałe zarzuty skargi dotyczące przedstawionego stanu faktycznego sprawy oraz innych aktów administracyjnych wydawanych w toku niniejszego postępowania, jak i poza nim. Bez jakiegokolwiek wpływu na rozstrzygnięcie sprawy niniejszej pozostaje wreszcie fakt, że były pracownik dyrekcji Muzeum Historii Miasta Ł. w budynku frontowym i lewej oficynie prowadził działalność gospodarczą na nazwisko swojej żony.
Mając powyższe na względzie sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
JK
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło