II SA/Łd 579/18

Dnia 4 września 2018 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale II – Katarzyna Patynowska po rozpoznaniu w dniu 4 września 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyznania prawa do świadczenia pieniężnego na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w niezawodowej rodzinie zastępczej p o s t a n a w i a: 1. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; 2. odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. kp M. K. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyznania prawa do świadczenia pieniężnego na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w niezawodowej rodzinie zastępczej. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym skarżąca napisała, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i dzieckiem przebywającym w pieczy zastępczej sprawowanej przez skarżącą. Rodzina posiada majątek w postaci domu mieszkalnego o powierzchni 174 m2 i szacunkowej wartości ok. 300.000 zł, który objęty jest wspólnością majątkową małżeńską. Małżonkowie posiadają również przedmioty wartościowe o wartości powyżej 5.000 zł, czyli samochód osobowy Peugeot Partner. Ponadto, jak oświadczyła skarżąca posiada ona zobowiązanie w postaci pożyczki na kwotę 24.000 zł. Małżonkowie nie posiadają oszczędności, żadnych drogocennych przedmiotów, ani dzieł sztuki. W domu posiadają meble i wyposażenie kuchni w standardzie. Rodzina uzyskuje miesięczne dochody w postaci wynagrodzenia za pracę męża w kwocie 2.000 zł i dochodu z prowadzonej od 4 miesięcy działalności gospodarczej przez skarżącą w kwocie 1.000 zł. Skarżąca oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, ani z radcą prawnym. Z uwagi na to, iż oświadczenie skarżącej zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, skarżąca została mocą zarządzenia referendarza sądowego z dnia 13 lipca 2018 roku zobowiązana – w terminie 14 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – do złożenia: - odpisów rocznych zeznań podatkowych skarżącej i jej męża za ostatnie 2 lata kalendarzowe (czyli za rok 2016 i 2017); - zaświadczenia o wysokości dochodu męża skarżącej za ostatnie 3 miesiące; - wyciągów z posiadanych rachunków bankowych i lokat bankowych z okresu ostatnich 6 miesięcy; - informacji o zaciągniętych kredytach lub pożyczkach (na jaki cel, w jakiej instytucji, na jaką kwotę, na jaki okres, z podaniem harmonogramu spłaty); - informacji o posiadanym samochodzie osobowym Peugeot Partner (ze wskazaniem czyją stanowi własność, w jest wieku, kiedy został nabyty); - informacji o posiadanych nieruchomościach, w szczególności działce, na której posadowiony jest dom objęty wspólnością majątkową małżeńską. Zarządzenie doręczono skarżącej w dniu 3 sierpnia 2018 roku, zatem czternastodniowy termin do jego wykonania ekspirował z dniem 17 sierpnia 2018 roku. Mimo upływu terminu skarżąca nie nadesłała żądanych dokumentów, ani nie złożyła stosownych wyjaśnień. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Odnosząc się do pierwszej kwestii, czyli wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy dostrzec, że z mocy art. 239 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", strona skarżąca działanie organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest odmowa stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyznania prawa do świadczenia pieniężnego na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w niezawodowej rodzinie zastępczej. Stąd też spełnione zostały warunki przewidziane w art. 239 pkt 1 lit. "a" P.p.s.a., zatem skarżąca z mocy ustawy jest zwolniona od konieczności poniesienia kosztów sądowych. Z tego też względu postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu jako zbędne, o czym orzeczono jak w punkcie pierwszym postanowienia na mocy art. 249a w zw. z art. 239 pkt 1 lit. "a", art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. Następnie odnosząc się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego należy wyjaśnić, iż zgodnie z treścią art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych przez osobę dochodzącą swych praw przed sądem. Generalną zasadą postępowania sądowego jest wszakże ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.), dlatego też pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, czy zdrowotną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Orzeczenie w sprawie przyznania prawa pomocy referendarz wydaje na podstawie oświadczeń strony mając na uwadze okoliczności podane w tym oświadczeniu i w razie potrzeby przedstawione przez stronę dowody. Z powyższego wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Jak wynika z art. 255 P.p.s.a. w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona zobowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Fakt niedopełnienia w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszym postępowaniu referendarz skorzystał z możliwości określonej w art. 255 P.p.s.a. i zarządzeniem z dnia 13 lipca 2018 roku wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia odpowiednich dokumentów i złożenia stosownych wyjaśnień. Wezwana nie uczyniła zadość zarządzeniu, czym uniemożliwiła pełną ocenę jej rzeczywistego stanu majątkowego. Bezspornie, niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienia NSA: z dnia 29 stycznia 2015 roku, sygn. II OZ 58/15; z dnia 1 marca 2006 roku, sygn. II OZ 235/06; wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli wnioskodawca odmawia nadesłania dokumentów, Sąd nie jest obowiązany do formułowania kolejnych wezwań do ich przedstawienia, ale dokonuje oceny w oparciu o już dostarczone materiały (por. postanowienie NSA z dnia 4 listopada 2014 roku, sygn. I OZ 959/14). W ocenie referendarza wniosek skarżącej w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem referendarza posiadany przez skarżącą dochód z prowadzonej działalności gospodarczej i dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę męża, pozwala na poniesienie przez nią wspomnianych kosztów. Przeznaczenie części regularnie otrzymywanego dochodu na pokrycie kosztów postępowania nie poskutkuje uszczerbkiem w zakresie utrzymania koniecznego skarżącej i jej rodziny. Z analizy oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że małżonkowie osiągają stały dochód (ok. 3.000 zł na utrzymanie trzech osób przy braku deklarowanych zobowiązań i stałych wydatków miesięcznych, a wyjątkiem pożyczki na kwotę 24.000 zł), co uzasadnia twierdzenie, że pokrycie kosztów postępowania w sprawie nie będzie się dla wnioskodawczyni wiązało z brakiem środków na konieczne utrzymanie. Posiadanie stałego dochodu w kwocie znacznie przewyższającej wysokość potencjalnego kosztu ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika pozwala sądzić, że ich część, bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania, skarżąca może przeznaczyć na jego pokrycie. W ocenie referendarza sądowego okoliczności przedmiotowej sprawy wskazują, że sytuacja materialna skarżącej pozwala na poniesienie kosztu ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Nie bez znaczenia w sprawie jest także okoliczność, iż skarżąca nie wykonała zarządzenia wzywającego do złożenia dodatkowych dokumentów w celu oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W razie zmiany sytuacji materialnej strona będzie mogła wystąpić z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wobec tego, na podstawie art. 244 § 1, art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2, art. 255 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w punkcie drugim postanowienia. kp