II SA/Łd 663/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi P.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie rozłożenia na raty kwoty należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz P. P. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. dc Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z [...] r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] r., którą orzeczono o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego w sprawie rozłożenia na raty kwoty należności P.P. z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Wskazaną decyzją z dnia [...] r. organ pierwszej instancji orzekł o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego w sprawie rozłożenia na raty kwoty należności P.P., z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz S.P., powiększonej o 5%, tj. kwoty w wysokości 5650,16zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., utrzymując w mocy ww. decyzję, wyjaśniło, zgodnie z normą zawartą w art. 41 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2021 r. poz.877 – u.p.o.u.a.), sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. Dalej organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z treścią art. 43 ust 1 u.p.o.u.a. egzekucję należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych prowadzi się w dalszym ciągu aż do ich zaspokojenia na podstawie dotychczasowych przepisów. SKO przypomniało, że 1 czerwca 2021 r. do Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. wpłynął wniosek P.P. o rozłożenie na raty kwoty jego należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz S.P. na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 732 ze zm. - u.p.d.a.). Zaliczka była wypłacana na rzecz S.P. na skutek niedopełnienia przez wnioskodawcę obowiązku alimentacji na podstawie wskazanej ustawy z 22 kwietnia 2005 r. Wobec tego Kolegium podtrzymało stanowisko organu pierwszej instancji, iż postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe, ponieważ P.P. jest dłużnikiem alimentacyjnym z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych realizowanych na podstawie nieobowiązującej już ustawy z 22 kwietnia 2005 r.. Organ odwoławczy dodał, że powyższa ustawa została uchylona ustawą z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, która nie wprowadziła możliwości rozłożenia na raty długu powstałego z tytułu wypłacania na rzecz uprawnionych zaliczek alimentacyjnych. Brak jest zatem podstawy prawnej, na mocy której organ mógłby rozłożyć na raty zadłużenie z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej. Nadto Kolegium, powołując się na treść art. 16 u.p.d.a., uznało, że z treści tego przepisu jednoznacznie wynika wyłącznie możliwość umorzenia zadłużenia, nie ma zaś możliwości rozłożenia spłaty zadłużenia wnioskodawcy na raty, i w konsekwencji, na podstawie art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 - k.p.a.), umorzyło postępowanie jako bezprzedmiotowe. Zaskarżając powyższą decyzję w całości P.P. zarzucił naruszenie: - art. 2 i 32 Konstytucji RP, przez nierówne traktowanie skarżącego i dyskryminowanie w stosunku do osób będących w takiej samej sytuacji faktycznej, które mogą uzyskać rozłożenie świadczenia na raty; - art. 105 k.p.a., przez błędne ustalenie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W konsekwencji wniósł o: - uchylenie decyzji organów obu instancji, - zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego według norm obowiązujących, - rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. W uzasadnieniu skargi, powołał się na art. 2 i 32 Konstytucji RP, i wskazał, że jego zdaniem uznać należy, iż art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. pod pojęciem "z funduszu alimentacyjnego" obejmuje również należności powstałe pod rządami ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, czyli z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Inna wykładnia tego przepisu spowodowałby nieuzasadnione pozbawienie dłużników alimentacyjnych, których należności powstały w związku z wypłatą zaliczek alimentacyjnych, możliwości ubiegania się - o rozłożenie na raty tych należności, podczas gdy dłużnicy alimentacyjni, których należności powstały pod rządami ustawy 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (u.f.a.) oraz u.p.d.a., nadal taką możliwość posiadają. Dodał, że chciałby uregulować zaległości, jednak nie jest w stanie zrobić tego jednorazowo. Nie może znaleźć zatrudnienia, gdyż prowadzona jest wobec niego egzekucja komornicza. W efekcie nie ma godnego źródła dochodów, pozwalającego na spłatę zaległości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas. Pismem z 8 września 2021 r. Kolegium wyraziło zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie, uwzględniając stanowisko strony skarżącej i organu, sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na zgodny wniosek stron. W tym trybie rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja, którą na podstawie art., 105 k.p.a. umorzono w całości postępowanie administracyjne w sprawie rozłożenia na raty kwoty należności P.P. z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz S.P. Z akt sprawy wynika, że zaległości alimentacyjne skarżącego pochodzą z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na podstawie przepisów u.p.d.a.. Natomiast wniosek o rozłożenie na raty został złożony już pod rządami u.p.o.u.a., która weszła w życie z dniem 1 października 2008 r.. Wobec tego wyjaśnić należy, że do spraw dotyczących umorzenia lub rozłożenia na raty należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek na podstawie u.p.d.a. zastosowanie znajdują aktualnie obowiązujące przepisy, to jest u.p.o.u.a. Wynika to bowiem z wykładni przepisów przejściowych, tj. art. 41, 42 i art. 43 u.p.o.u.a., które wskazują do jakich rodzajów spraw mają zastosowanie dotychczasowe przepisy, a są to: sprawy o zaliczki alimentacyjne (art. 41), sprawy o nienależnie pobrane zaliczki alimentacyjne (art. 42), sprawa egzekucji należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych (art. 43). Tym samym zakres przepisu art. 41 określony jako "sprawy o zaliczki alimentacyjne" nie może być interpretowany w sposób rozszerzający, obejmujący między innymi sprawy o należności dłużnika alimentacyjnego. Gdyby bowiem ustawodawca chciał zakresem tego przepisu objąć wszelkie sprawy, jakie mogą powstać w związku z zaliczkami alimentacyjnymi, wówczas wskazanie w kolejnych przepisach rodzajów spraw i reguł intertemporalnych byłoby zbędne. W przepisach art. 41, art. 42 i art. 43 u.p.o.u.a., wśród wymienionych rodzajów spraw nie ma spraw dotyczących należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, zatem uznać należy, że do tych spraw nie mają zastosowania przepisy dotychczasowe, tylko aktualnie obowiązujące przepisy (por. np. wyrok NSA z 6 sierpnia 2013 r., I OSK 534/12; wyrok WSA w Białymstoku z 9 czerwca 2020 r., II SA/Bk 158/20, wyroki WSA w Łodzi z 2 września 2021 r., II SA/Łd 273/21 oraz 31 marca 2021 r., II SA/Łd 482/20). Obecnie kwestię ulg w dochodzeniu zaległości alimentacyjnych reguluje art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., który stanowi, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Literalna wykładnia tego przepisu nie pozwala na uznanie, że dotyczy on wprost należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Oparcie jednak na tym twierdzenia, że w odniesieniu do zaległości z tytułu zaliczek alimentacyjnych w ogóle nie można stosować ulg o jakich stanowi w art. 30 ust. 2 powołanej ustawy nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą Rzeczypospolitej Polskiej jako państwa prawa, wyrażoną w art. 2 Konstancji RP. Dodać należy, że także w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2011 r. sygn. I OSK 1095/11, z 6 sierpnia 2013 r. sygn. I OSK 534/12, z 17 października 2017 r. sygn. I OSK 3340/15, z 25 czerwca 2019 r. sygn. I OSK 2087/17, czy też z 17 września 2019 r., I OSK 2597/18 dokonano takiej prokonstytucyjnej wykładni, opierającej się na treści art. 2 i art. 32 Konstytucji RP i przyjęto, że inne rozumienie przepisu art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, powodowałoby nieuzasadnione pozbawienie dłużników alimentacyjnych, których należności powstały w związku z wypłatą zaliczek alimentacyjnych, możliwości ubiegania się o umorzenie powstałych należności z uwagi na sytuację życiową i dochodową dłużnika, w sytuacji, w której pozostali dłużnicy alimentacyjni (których należności powstały pod rządami ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym oraz ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) nadal taką możliwość posiadają. Powyższe rozważania odnieść należy także do możliwości ubiegania się o rozłożenie na raty należności powstałych po rządami obu wyżej wymienionych ustaw. Biorąc powyższe pod uwagę sąd uznał, że norma art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. obejmuje również należności powstałe pod rządami ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, czyli z tytułu wypłacanych zaliczek alimentacyjnych. Ponownie rozpoznając sprawę organy rozpoznają wniosek skarżącego o rozłożenie na raty należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, biorąc pod uwagę przesłanki określone w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a.. Mając powyższe na względzie sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a., w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r., poz.1800) w sprawie opłat za czynności adwokackie. dc