II SA/Łd 677/18

Dnia 7 września 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Paweł Kowalski, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, , Protokolant Referent stażysta Aleksandra Banasiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2018 roku sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...], nr [...] w zakresie, w jakim odmawiają one prawa do świadczeń na P. W. i M. W.. a.bł. Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił P. W. przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: M. W. na okres od 20 maja 2018r. do 30 września 2018r. i P. W. na okres od 1 października 2017r. do 19 maja 2018r. oraz przyznał prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko M. W. w kwocie 500,00 zł. miesięcznie na okres od 1 października 2017r. do 19 maja 2018r. W obszernym uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskodawca w roku bazowym 2016 r. m.in. osiągnął dochód w wysokości 50.788,87 zł ze sprzedaży mieszkania, który zadeklarował jako "zwolniony z zobowiązania podatkowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych", bowiem w 2017 r. dokonał zakupu działki za kwotę 90.000,00 zł, co wynika z oświadczenia strony i aktu notarialnego z dnia [...] Dochód ten został uwzględniony w dochodzie rodziny z roku bazowego, mimo spełnienia przesłanki z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i przeznaczenia wydatków na cele mieszkaniowe, gdyż strona nie udowodniła, że dochód ten został przeznaczony na własne cele mieszkaniowe. Organ ustalił zatem, że dochód rodziny wnioskodawcy w roku 2016 r. wyniósł 81.301,30 zł, a przeciętny miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę – 1.693,78 zł. Organ dodatkowo wyjaśnił, że pierwsze dziecko P. W. kończy 18. rok życia w dniu [...], zatem od 20 maja 2018 r. pierwszym dzieckiem w rodzinie wnioskodawcy będzie M. W.. Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., złożył P. W., zaskarżając ją w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia na dzieci i kwestionując doliczenie do dochodu za 2016r. dochodu ze sprzedaży mieszkania, bowiem w jego ocenie dochód ten jest zwolniony z obowiązku zapłaty podatku dochodowego. Wskazał, że organ odmawia mu świadczenia z uwagi na okoliczność nierozliczenia się z Urzędem Skarbowym mimo, że termin na dokonanie tej czynności jeszcze nie minął. Kwota 50.788,87 zł nie może zostać uznana za dochód, bowiem jest to kwota przeznaczona na inne cele mieszkaniowe. W opinii strony wystarczy dochować warunków do tego aby skorzystać ze zwolnienia podatkowego, deklarując możliwość skorzystania z ulgi w sytuacji gdy czas na skorzystanie z ulgi nie upłynął. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 4, art. 5 ust. 1 i 3, art. 7,art. 19 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U.2017.1851, dalej jako u.p.p.w.d.) oraz art. 3 pkt. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U.2017.1952 ze zm., dalej jako u.ś.r.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że u.p.p.w.d. w zakresie definicji dochodu, odsyła do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Utrata i uzyskanie dochodu została dodatkowo uregulowana w art. 7 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Dyspozycje w nim zawarte mają dla organów administracji charakter wiążący i muszą być stosowane zgodnie z ich literalnym brzmieniem. P. W. w dniu 27 września 2017r. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci M. i P. W.. Warunkiem przyznania wnioskowanych świadczeń, w rozumieniu przepisów p.p.w.d. jest spełnienie przez rodzinę wnioskodawcy ustawowego kryterium dochodowego, którego podstawę wyliczenia stanowią dochody uzyskane w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, na jaki przyznawane jest świadczenie - w niniejszej sprawie z 2016r. Jak wynika z załączonych do wniosku dokumentów rodzina wnioskodawcy w roku podatkowym 2016r. osiągnęła dochód: P. W. - dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych ustalony na podstawie Weryfikacji danych o dochodach w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów i Weryfikacji informacji o składkach na ubezpieczenie zdrowotne z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (PIT 36) w wysokości 28.294,66 zł (36.414,27 zł dochód - 4.652,21 zł składki na ubezpieczenie - 0,00 zł podatek należny - 3.467,40 zł ubezpieczenie zdrowotne); P. W. - PIT 39 dochód w wysokości 50.788,87 zł; S. W. - 0,00 zł; dochód niepodatkowany z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci w wysokości 2.217,77 zł. Dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł (28.294,66 zł + 50.788,87 zł + 2.217,77 zł) : 12 miesięcy : 4 osoby = 1.693,78 zł. Kolegium wskazało, że dochód w wysokości 1.693,78 zł przekracza ustawowe kryterium wynikające z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a zatem świadczenie wychowawcze na dziecko M. W. nie przysługuje w okresie od 20 maja 2018r. do 30 września 2018r. a na dziecko P. W. w okresie od 1 października 2017r. do 19 maja 2018r. Zdaniem Kolegium dochody ze zbycia nieruchomości osiągnięte na podstawie art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych są zaliczane do dochodu przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego. Zasada ta dotyczy zarówno dochodów osiągniętych z tytułu wynagrodzenia prowadzonej działalności gospodarczej czy też zbycia papierów wartościowych czy nieruchomości. Sam fakt, iż jest to przychód, który może być zwolniony od zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych po spełnieniu przesłanek wynikających z w/w ustawy nie przesądza, że nie jest to dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył P. W., zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a, art. 7 K.p.a, art. 77 K.p.a., art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, a tym samym uniemożliwienie mu nabycia prawa do świadczenia wychowawczego na syna P. W. w okresie od dnia 1 października 2017 r. do dnia 19 maja 2018r. Jego zdaniem organ nie wskazał przepisu obowiązującego prawa na podstawie którego kwota 50788,87 zł uzyskana ze sprzedaży mieszkania PIT-39 miała by zostać uznana za dochód rodziny. Organ dokonał w tym zakresie własnej, błędnej interpretacji, ponieważ jest to kwota przeznaczona na własne cele mieszkaniowe - zakup innej nieruchomości, tym samym nieuzasadnionym jest ustalenie dochodu jego rodziny na kwotę 81301,30 zł. Zdaniem skarżącego organy prowadząc postępowanie naruszyły szereg przepisów postępowania w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., bowiem nie dopełniły obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ani też obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] w sprawie częściowej odmowy przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego. Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia zostały uregulowane w powoływanej wielokrotnie ustawie p.p.w.d. Punktem wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie jest treść art. 5 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Ustawa nie definiuje pojęcia dochodu, odsyłając w tym zakresie do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. W świetle zaś art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. - dochodem, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, są przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Istota sporu między stronami, zainicjowanego rozpoznawaną skargą, sprowadza się do kwestii ustalenia, czy do dochodu rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. należało zaliczyć - jak uczyniły to organy - dochód ze sprzedaży nieruchomości, co w okolicznościach niniejszej sprawy doprowadziło do przekroczenia kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 3 ustawy. Czy też - jak wywodzi skarżący - ze względu na przeznaczenie pozyskanych z tego tytułu środków na cele mieszkaniowe, nie powinny być one wliczane do dochodu rodziny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że dochodu uzyskanego ze sprzedaży mieszkania, o ile przeznczony zostanie na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, nie wlicza się do dochodu w rozumieniu u.ś.r. (vide: wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt II SA/Go 560/14, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 11 czerwca 2014 r, sygn. akt II SA/Go 355/14, wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 października 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 165/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd, akceptując przywołany pogląd, nie podziela zatem wykładni art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. w związku z art. 30e u.p.d.o.f. dokonanej przez organy administracji w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do treści art. 30e ust. 1 u.p.d.o.f. od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c podatek dochodowy wynosi 19 % podstawy obliczenia podatku. Ponadto, według art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych. Zgodnie natomiast z art. 21 ust. 25 u.p.d.o.f., za wydatki poniesione na własne cele mieszkaniowe, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na: a) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem, b) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie, c) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego, d) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego, e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego, - położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej łub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej. Z przytoczonych przepisów wynika, że podatnik może skorzystać ze zwolnienia podatkowego, o którym w mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., jeżeli wydatkuje przychód ze sprzedaży lokalu na cele mieszkaniowe skonkretyzowane w art. 21 ust. 25 u.p.d.o.f. i dokona tej czynności nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie. Przy czym zgodnie z art. 30e ust. 4 pkt 2 u.p.d.o.f., po zakończeniu roku podatkowego podatnik obowiązany jest w zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 45 ust 1a pkt 3 u.p.d.o.f., wykazać dochody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. Oceny tej nie zmienia odwoływanie się przez Kolegium do zagadnienia równego traktowania nabywców nieruchomości za środki pochodzące z różnych źródeł. Problem nie sprowadza się bowiem do pochodzenia środków wydatkowanych na cele mieszkaniowe, lecz do zaliczenia dochodu do podlegającego opodatkowaniu, warunkującego zaliczeniem do dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit a u.ś.r. W aktach sprawy znajduje się PIT-39 (zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2016, z którego wynika zadeklarowana kwota dochodu zwolnionego od podatku. W dacie orzekania przez organy obu instancji bez wątpienia nie upłynął jeszcze 2- letni okres w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., w trakcie którego strona mogła i powinna wydatkować przedmiotowy dochód na własne cele mieszkaniowe w rozumieniu u.p.d.o.f., ażeby uniknąć zapłacenia podatku. Skarżący w dniu 24 marca 2017 r. dokonał jednak zakupu nieruchomości gruntowej, co zresztą dostrzegł organ I instancji. Organ ten zarzucił jednak, że skarżący nie wykazał, iż wydatkowane w ten sposób środki skarżący przeznaczył na własne cele mieszkaniowe. Zdaniem Sądu dopiero jednak po upływie wspomnianego dwuletniego okresu możliwe będzie definitywne stwierdzenie czy kwota uzyskana ze sprzedaży mieszkania podlega wliczeniu do dochodu rodziny po ewentualnym ustaleniu, iż środki z tego tytułu, zostały przeznaczone na cele wskazane w ustawie, warunkujące zwolnienie podatkowe. Dopiero bowiem z chwilą upływu tego okresu skarżący winien ostatecznie rozliczyć się z Urzędem Skarbowym z zeznania PIT 39. Wszak nie ulega wątpliwości, że Prezydenta Miasta P. nie jest organem uprawnionym do oceny, czy skarżącemu przysługuje prawo do korzystania ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych czy też nie. Uwzględnienie więc przy ustalaniu dochodu rodziny skarżącego przychodu uzyskanego w roku 2016 ze sprzedaży należącej do niego nieruchomości jest co najmniej przedwczesne. Jak wynika w wcześniejszych rozważań sądu, zaliczenie powyższej kwoty do dochodu w rozumieniu przepisów u.ś.r. możliwe będzie dopiero po upływie dwóch lat od dnia sprzedaży, o ile w tym czasie sprzedający nie wykorzysta tej kwoty na własne cele mieszkaniowe, wymienione enumeratywnie w cytowanym wyżej art . 21 ust. 25 u.p.d.o.f., Dodatkowo wskazać należy, że skarżący zadeklarował przeznaczenie sumy ze sprzedaży w roku 2017 na cele mieszkaniowe (vide oświadczenia skarżącego znajdujące się w aktach organu I instancji, deklaracja PIT 39), co więcej kupił nieruchomość gruntową w dniu 24 marca 2017 r., jak wynika z załączonego aktu notarialnego jest to nieruchomość przeznaczona na cele budownictwa mieszkaniowego. Organy uchyliły się od ustalenia, czy nieruchomość ta służyć ma własnym celom mieszkaniowym skarżącego. Przede wszystkim, ,raz jeszcze sąd pragnie podkreślić, że nie upłynął w dacie rozstrzygania sprawy określony w ustawie podatkowej termin dwuletni, warunkujący uzyskanie zwolnienia od podatku oznacza, że w sposób wadliwy ustalono kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy elementy stanu faktycznego, naruszając tym samym przepisy art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a., co z kolei było konsekwencją błędnej wykładni art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zw. art. 2 pkt 1 ustawy oraz art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Uwzględnienie przy ustalaniu dochodu rodziny wnioskodawcy przychodu uzyskanego przez członka jego rodziny ze sprzedaży należącej do niego nieruchomości, mimo jego przeznaczenia na cele mieszkaniowe przy jednoczesnym nieupłynięciu określonego w ustawie podatkowej terminu wydatkowania owego przychodu (a tym samym braku obowiązku ostatecznego rozliczenia się z Urzędem Skarbowym z zeznania PIT 39), warunkującego uzyskanie zwolnienia od podatku, oznacza wadliwe ustalenie elementów stanu faktycznego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 184/17, LEX nr 2375647). Naruszenie powyższych przepisów miało natomiast bezpośredni wpływ na wynik sprawy, gdyż determinowało wnioskowanie organów o przekroczeniu w rodzinie skarżącego kryterium dochodowego z art. 5 ust. 3 ustawy uprawniającego do uzyskania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko (P. W., a po uzyskaniu przez niego pełnoletności – M. W.), co przełożyło się na wydanie w tym przedmiocie negatywnej decyzji. Z tych względów zaskarżona decyzja, jak też obarczona tożsamymi naruszeniami prawa materialnego i procesowego decyzja organu I instancji nie mogły się ostać w zakresie, w jakim odmówiono skarżącemu prawa do świadczeń na rzecz syna – przed uzyskaniem przez niego pełnoletności i na rzecz córki po uzyskaniu przez nią statusu pierwszego nieletniego dziecka w rodzinie. Rozstrzygnięcia te zatem podlegać musiały uchyleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę, organ powinien uwzględnić przywołaną wyżej wykładnię wskazanych wyżej przepisów art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. w związku z 30e u.p.d.o.f. i art. 2 pkt 1 ustawy, prawidłowo ustalając dochód na osobę w rodzinie skarżącego za rozpatrywany rok, a następnie na tej podstawie wydać rozstrzygniecie odpowiadające obowiązującym przepisom prawa. ał