II SA/Łd 706/19

Dnia 11 marca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Kowalska Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Daria Przybylska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2020 roku sprawy ze skargi A. K. o wymierzenie Przedsiębiorstwu A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w P. grzywny za niewykonanie wyroku WSA w Łodzi z dnia 10 maja 2018 roku w sprawie sygn. akt II SAB/Łd 1/18 1. stwierdza, że bezczynność Przedsiębiorstwa A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w P. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. wymierza Przedsiębiorstwu A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w P. grzywnę w kwocie 500 (pięćset) złotych; 3. przyznaje od Przedsiębiorstwa A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w P. na rzecz skarżącego A. K. sumę pieniężną w kwocie 200 (dwieście) złotych; 4. zasądza od Przedsiębiorstwa A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w P. na rzecz skarżącego A. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.bł. Pismem z dnia 21 września 2018 r. A.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę o wymierzenie Przedsiębiorstwu Komunikacji Samochodowej w P. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w P. grzywny za niewykonanie wyroku WSA w Łodzi z dnia 10 maja 2018 r. w sprawie sygn. akt II SAB/Łd 1/18 w przedmiocie bezczynności organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący wniósł o uznanie, że strona przeciwna pozostaje w bezczynności w przedmiocie wykonania prawomocnego wyroku WSA, stwierdzenie, że bezczynność ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej zgodnie z art. 154 § 7 p.p.s.a., nadto o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi strona wyjaśniła, że wyrokiem z dnia 10 maja 2018r. sygn. akt II SAB/Łd 1/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zobowiązał Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej w P. Spółkę z o.o. do rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej w zakresie punktu 2 lit. b w terminie 14 dni od zwrotu akt organowi. Wyrok ten stał się prawomocny. Jak wynika z akt sprawy, wyrok wraz z aktami administracyjnymi doręczono organowi w dniu 10 lipca 2018 r. Tym samym termin na rozpoznanie wniosku upłynął w dniu 24 lipca 2018 r. Pismem z dnia 25 lipca 2018 r., które zostało doręczone na adres organu w dniu 31 lipca 2018 r., skarżący wezwał do wykonania prawomocnego wyroku, zakreślając dodatkowy termin 3 dni od daty doręczenia pisma. Do chwili obecnej wnioskowana informacja nie została jednak udostępniona. Bezczynność organu jawi się jako rażąca, gdyż wniosek o udostępnienie informacji publicznej oczekuje na realizację już ponad 5 lat. Zdaniem skarżącego uzasadnia to wymierzenie grzywny, lecz także przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej. To ostatnie roszczenie jest uzasadnione zarówno przez wzgląd na czasokres bezczynności organu, której nie usunął nawet prawomocny wyrok WSA, lecz również w świetle nakładów, jakie skarżący musiał ponieść na korespondencję związaną z rozpoznaniem prostego, trzypunktowego wniosku. W odpowiedzi na skargę Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej w P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji podniosła, że pismem z dnia 24 stycznia 2019 roku przekazała na rzecz A.K. wnioskowane informacje w zakresie zawartych przez Spółkę umów dotyczących kontroli biletów (na potwierdzenie czego w załączeniu Spółka przedłożyła kopię pisma z dnia 24 stycznia 2019 roku wraz z kopią dowodu nadania A.K.). Jednocześnie Spółka podkreśliła, że wnioskowane przez A.K. informacje objęte wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 10 maja 2018 roku (sygn. akt II SAB/Łd 1/18) dotyczyły warunków umów zawartych przez Spółkę w latach 2010 - 2012, które to umowy nie obowiązywały już Spółki, chociażby z uwagi na zakończenie przez Spółkę działalności przewozowej w roku 2018. Wykonanie wyroku w zakreślonym terminie było wówczas niemożliwe dla Spółki w związku z brakiem fizycznego dysponowania tymi informacji. Nie wszystkie bowiem dokumenty Spółki znajdowały się w jej siedzibie, w związku z czym Spółka napotkała faktyczne trudności w odszukaniu przedmiotowych umów zarówno w formie oryginału jak i sporządzonych ewentualnie kopii, na podstawie to których mogłaby udzielić skarżącemu rzetelnych informacji. Organ zaznaczył, że wolą oraz zamiarem Spółki nie było w jakimkolwiek stopniu utrudnianie dostępu do tych informacji A.K., o czym może świadczyć chociażby fakt, iż Spółka przekazała A.K. (pismem z dnia 29 grudnia 2017 roku, a zatem przed zainicjowaniem sporu sądowego przed WSA w rezultacie którego WSA wydało wyrok z dnia 10 maja 2018 roku) wszystkie pozostałe posiadane przez Spółkę informacje objęte wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej (za wyjątkiem informacji dot. warunków umów w zakresie kontroli biletów, którymi Spółka fizycznie i czasowo nie dysponowała). Z powyższych względów, Spółka przekazała wnioskowane przez A.K. informacje dotyczące okresów zawierania umów co prawda z naruszeniem terminu zakreślonego wyrokiem, ale niezwłocznie po odnalezieniu stosownej dokumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu. Przedmiotem skargi jest wniosek o wymierzenie Przedsiębiorstwu Komunikacji Samochodowej w P. Spółce z o.o. w likwidacji z/s w P. grzywny za niewykonania wyroku WSA w Łodzi z dnia 10 maja 2018 r. w sprawie sygn. akt II SAB/Łd 1/18. Warunkiem skutecznego wniesienia skargi w trybie art. 154 § 1 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej: "p.p.s.a." jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. W sprawie niniejszej nie ulega wątpliwości, że skarżący dopełnił tej czynności kierując do organu w dniu 25 lipca 2018 r. stosowne wezwanie, a dopiero później skargę do Sądu w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a., co miało miejsce w dniu 21 września 2018r. Tym samym należy przyjąć, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest dopuszczalna. Przechodząc w dalszej kolejności do meritum należy podkreślić, że przepis art. 154 p.p.s.a. jest podstawą wymierzenia grzywny organowi, który nie wykonał wyroku sądowego. Zasadniczą przesłanką do zastosowania tego przepisu i wymierzenia organowi grzywny jest ustalenie, że organ administracji nie wykonał wyroku sądu. Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez Sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Przepis ten ma również zastosowanie do skargi na bezczynność, ale w tym znaczeniu, że wyznaczony przez Sąd termin do załatwienia sprawy liczy się od dnia zwrotu akt nadesłanych w związku ze skargą na bezczynność. W stanie faktycznym niniejszej sprawy wyrokiem z dnia 10 maja 2018 r. sygn. akt II SAB/Łd 1/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w punkcie pierwszym wyroku zobowiązał Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej w P. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. do załatwienia wniosku A.K. z dnia 28 kwietnia 2013 roku w zakresie punktu 2 lit. b w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt; w punkcie drugim oddalił skargę w zakresie żądania zawartego w punkcie 3 wniosku z dnia 28 kwietnia 2013 roku; w punkcie trzecim umorzył postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w pozostałym zakresie; a ponadto w punkcie czwartym zasądził zwrot kosztów postępowania. Jak wynika z akt sądowych sprawy sygn. akt II SAB/Łd 1/18 odpis prawomocnego wyroku z dnia 10 maja 2018 r. wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 17 lipca 2018 r., zatem od tej daty – zgodnie z treścią art. 286 § 2 p.p.s.a. – należy liczyć termin do załatwienia sprawy. Określony wyrokiem Sądu 14-dniowy termin upływał zatem z dniem 31 lipca 2018 r. Bezsporną w sprawie pozostaje przy tym okoliczność, że do dnia wniesienia skargi tj. dnia 1 października 2018 r., organ nie udzielił odpowiedzi w zakresie pkt 2 lit. b wniosku z dnia 28 kwietnia 2013 r. W tym miejscu podnieść należy, że wykonanie wyroku po wniesieniu skargi w tym przedmiocie nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi, co wprost wynika z art. 154 § 3 p.p.s.a. Zatem fakt udzielenia odpowiedzi przez organ w piśmie z dnia 24 stycznia 2019 r. nie ma żadnego wpływu na wymierzenie grzywny za niewykonanie prawomocnego wyroku sądu. Podkreślić należy bowiem, że prawomocny wyrok zobowiązywał organ do załatwienia wniosku skarżącego, ale i do uczynienia tego w odpowiednim terminie. Podkreślenia jednocześnie wymaga, co podkreślają sądy w orzecznictwie, że niewykonanie prawomocnego wyroku w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane, bowiem taka sytuacja prowadzi do podważenia zaufania obywateli do organów państwa, świadczy o braku poszanowania prawa przez te organy, które same są zobowiązane do jego stosowania (por. np. wyroki NSA: z dnia 8 stycznia 2013 roku, sygn. I OSK 2005/12 oraz z dnia 1 października 2010 roku, sygn. I OSK 1166/10, a także wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 marca 2017 r., II SA/Łd 967/16); wszystkie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając przy tym na uwadze treść art. 154 § 2 p.p.s.a. w ocenie Sądu bezczynność Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej w P. Spółki z o.o. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest bowiem stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W orzecznictwie akcentuje się, iż rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W przedmiotowej sprawie należy mieć na uwadze, że termin na wykonanie wyroku wynosił 14 dni, przy czym organ wykonał go dopiero po upływie niespełna 6 miesięcy. Organ nie informował przy tym strony, że napotyka trudności w uzyskaniu żądanej informacji. Nie zareagował też w żaden sposób na wezwanie skarżącego do wykonania prawomocnego wyroku. Co więcej, organ nie zakwestionował wyroku sądu z dnia 10 maja 2018 r. Tym samym nie sposób uznać za wiarygodną argumentację organu, zgodnie z którą wykonanie wyroku nie było możliwe. Organ w żaden sposób nie wykazał, iż napotykał faktyczne trudności w odszukaniu żądanych umów. Samą skargę przekazał natomiast do Sądu dopiero po upływie 11 miesięcy. Powyższe okoliczności nie przemawiają za tym, aby bezczynność w wykonaniu wyroku uznać za mającą swoje racjonalne uzasadnienie. Z uwagi na zaistniałą bezczynność w wykonaniu wyroku, która ustała dopiero w styczniu 2019 r. Sąd w oparciu o art. 154 § 6 p.p.s.a. wymierzył Przedsiębiorstwu Komunikacji Samochodowej w P. Spółce z o.o. grzywnę w kwocie 500 zł, która jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów prawa i okresu bezczynności. Mając zaś na względzie brzmienie art. 154 § 7 p.p.s.a. Sąd przyznał od Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej w P. Spółki z o.o. na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 200 zł. O zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a. E.S.